میرمصور

میرمصور
پرتره میرمصور اثر میر سید علی (امضا)؛ حوالی ۱۵۵۵
درگذشت۱۵۵۵
دیگر نام‌هامیرمصور ترمذی
سبکمینیاتوریست
جنبشمکتب تبریز دوم

میرمصور ترمذی (فعالیت ۱۵۱۰–۴۸, مرگ ۱۵۵۵) از نگارگران صاحب‌نام مکتب صفوی (مکتب‌تبریز دوم) در سدهٔ دهم هجری (پانزدهم میلادی) و از شاگردان کمال‌الدین بهزاد است.

میر مصور از ترمذ یا بدخشان به تبریز رفت. در تبریز هیچ سوابق هنری معلومی از او در دست نیست.[۱][۲][۳] وی زمانی را در دربار شاه تهماسب یکم به کار نگارگری پرداخت و در آن‌جا همکار سلطان‌محمد نگارگر و آقامیرک گردید. میرمصور برخی از تصاویر شاهنامهٔ تهماسبی را کشیده است. میرسیدعلی و عبدالصمد و زین‌العابدین به احتمال زیاد از شاگردان او بوده‌اند. مهارت اصلی میرمصور مجلس‌آرایی با اشیاء و آدم‌های فراوان بوده است؛ ولی تصاویر تک‌پیکری نیز می‌کشید.[۴]

تأثیر و سبک هنری

برگی از شاهنامه طهماسبی، داستان ضحاک، اثر میرمصور

میرمصور ترمذی به عنوان یکی از برجسته‌ترین نگارگران مکتب تبریز دوم، نقش بسزایی در تحول و تکامل هنر نگارگری صفوی ایفا کرد. او با بهره‌گیری از آموزه‌های کمال‌الدین بهزاد، سبکی منحصر به فرد در مجلس‌آرایی و تصویرگری خلق نمود. آثار او، به ویژه نگاره‌های شاهنامه تهماسبی، سرشار از جزئیات دقیق، رنگ‌های زنده و ترکیب‌بندی‌های پویا است. میرمصور در به تصویر کشیدن صحنه‌های پرجمعیت و پرتحرک مهارت ویژه‌ای داشت و توانست با ظرافت تمام، حالات و احساسات شخصیت‌ها را به نمایش بگذارد. تأثیر او بر شاگردانش، از جمله میرسیدعلی و عبدالصمد، مشهود است و سبک او در آثار نگارگران بعدی مکتب صفوی نیز قابل مشاهده است.[۵]

آثار

  • نبرد اسکندر و دارا (در خمسه نظامی محفوظ در موزه متروپلیتن).
  • فردوسی در حضور سلطان محمود غزنوی (شاهنامه تهماسبی).
  • مجلس مهراب و رودابه (شاهنامه تهماسبی).
  • پیرمرد عریضه در دست.
  • سرخان بیک سفره‌چی.

پانویس

  1. (Canby 2000، ص. 51) "Whereas artists such as Bihzad and Mir Musavvir moved to Tabriz from Herat and Badakhshan, respectively, their students and pupils were brought up in the court atelier at Tabriz"
  2. Bloom, Jonathan M.; Blair, Sheila S., eds. (2009). Grove Encyclopedia of Islamic Art & Architecture. Oxford University Press. pp. 537–538. ISBN 978-0-19-530991-1. Mir Musavvir [Mīr Muṣavvir] (b. Termez or Badakhshan, late 15th century; fl. Tabriz, c.1510–48; d. India, c.1555). ...
  3. Thompson, Jon; Canby, Sheila R.; Museum, Asia Society; Poldi-Pezzoli, Museo (2003). Hunt for Paradise: Court Arts of Safavid Iran, 1501-1576 (به انگلیسی). Skira. p. 82. ISBN 978-0-87848-093-7.
  4. پاکباز، صفحه‌های ۵۵۸ و ۵۵۹.
  5. آژند، یعقوب. نگارگری ایران. تهران: انتشارات مولی، ۱۳۸۴. صص.

منابع

  • پاکباز، رویین. دایرةالمعارف تاریخ هنر. نشر فرهنگ معاصر. چاپ ششم. ۱۳۸۶

پیوند به بیرون