نامه مانوی به زبان سغدی
| نامهٔ مانوی به زبان سغدی | |
|---|---|
 | |
| مواد | کاغذ |
| اندازه | ۲۶۸ × ۲۶ سانتی‌متر |
| نوشته | الفبای سغدی |
| خلق‌شده | سده‌های نهم تا سیزدهم میلادی |
| کشف‌شده | غار ۶۵ غارهای هزاربودای بزقلیق، ۱۹۸۱ |
| مکان کنونی | موزه تورفان، سین‌کیانگ |
| شناسه | 81 TB 65:01 |
نامهٔ مانوی به زبان سغدی نامه‌ای به زبان سغدی است که شخصی به نام شهریار زادگ آن را خطاب به مو وی، اسقف و رهبر حوزهٔ شرقی، نوشته است. این اثر در غارهای هزاربودای بزقلیق در سین‌کیانگ کشف شد و در پژوهش‌های کتابخانه ملی چین نیز معرفی شده است. این نامه اکنون در مجموعهٔ موزه تورفان با شمارهٔ 81 TB 65:01 نگهداری می‌شود.[۱][۲]
کشف و ویژگی‌های اثر
در تابستان ۱۹۸۱، باستان‌شناسان محلی در سین‌کیانگ هنگام کاوش در غار شمارهٔ ۶۵ غارهای هزاربودای بزقلیق، پس از فروریختن بخشی از شن و خاک در محدودهٔ یک استوپا، این مجموعه را کشف کردند.[۱][۲]
نامه از نُه قطعهٔ کاغذ تشکیل شده که به یکدیگر چسبانده شده‌اند و تمام متن آن به زبان سغدی نوشته شده است. در محل اتصال کاغذها و در بخش پایینی سطرها، آثار مُهر یا رنگ سرخ دیده می‌شود. در میانهٔ بخش بالایی نامه نیز نگاره‌ای وجود دارد که دو پیکرهٔ آراسته با شال و تاج را نشان می‌دهد. هر یک از این پیکره‌ها دارای هاله نور است و در ترکیب رنگی اثر، آبی، سبز، سرخ، زرین و بنفش به کار رفته است.[۳]
در میان این دو پیکره، کتیبه‌ای سغدی با تزیین زرین دیده می‌شود که از برجسته‌ترین عناصر بصری اثر است. در بالای هالهٔ زرین، تاج یا کلاه سفیدی دیده می‌شود که به برگزیدگان مانوی نسبت داده شده است. این تاج بر صفحه‌ای زرین قرار دارد و در زیر آن شالی سرخ در فضا شناور است.
در بخش پایین‌تر نیز حوضی دایره‌ای شکل دیده می‌شود که گل‌های خوشبو در آن شکفته‌اند و بخش مرکزی گل‌ها دو پیکرهٔ موجود در تصویر را دربر گرفته است.[۱] با وجود گذشت چندین سده، رنگ‌های نگاره همچنان نسبتاً درخشان باقی مانده‌اند.
محتوای نامه‌ها
به‌گفتهٔ زبان‌شناس ژاپنی یوتاکا یوشیدا، در میان نامه‌های مانوی سغدیِ کشف‌شده در بزقلیق، دو نامه خطاب به یک اسقف نوشته شده‌اند و یکی از آن‌ها شامل عبارات درود و مضامین دینی خطاب به جامعهٔ غیرروحانی مانوی است.[۴]
این نامه‌ها از نظر زبان‌شناسی، تاریخ مانوی‌گری در آسیای مرکزی و نیز مطالعهٔ هنر مانوی اهمیت دارند، زیرا هم متن سغدی و هم عناصر تصویری و آیینی مانوی را در یک اثر واحد حفظ کرده‌اند.
جستارهای وابسته
- ستایش درخت زندگی
- هنر مانوی
- متون مانوی دون‌هوانگ
- بیرق معبد مانوی MIK III 6286
- مانوی‌گری در آسیای مرکزی
منابع
- 1 2 3 Gulácsi, Zsuzsanna (2005). Mediaeval Manichaean Book Art: A Codicological Study of Iranian And Turkic Illuminated Book Fragments from 8th-11th Century East Central Asia. Nag Hammadi and Manichaean Studies (in English). Vol. 57. Leiden: Brill Publishers. pp. 56, 180. ISBN 9789004139947.
- 1 2 "Mani Sutra" (PDF). National Library of China (in Simplified Chinese). 2011. Archived from the original (PDF) on 2 ژوئیه 2019. Retrieved 2020-05-25.
- ↑ 黄杰华 (2018-01-27). "A first-hand look at the original writings of the Western Regions, which is precious-"The World Heritage Silk Road" Exhibition View". buddhistdoor.org (in Traditional Chinese). Retrieved 2020-05-25.
- ↑ Yoshida, Yutaka (2000). "Manichaean Sogdian letters discovered in Bäzäklik". Annuaires de l'École pratique des hautes études (in English). 109. Paris: École pratique des hautes études: 233. ISSN 0183-7478. Retrieved 2020-05-25.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Sogdian-language Manichaean letter». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۵ سپتامبر ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- تورفان
- زبان سغدی
- هنر مانوی در آسیای میانه شرقی