غارهای هزاربودای بزقلیق

غارهای هزاربودای بزقلیق
نقشهٔ نشانگر موقعیت غارهای هزاربودای بزقلیق
نقشهٔ نشانگر موقعیت غارهای هزاربودای بزقلیق
نقشهٔ نشانگر موقعیت غارهای هزاربودای بزقلیق
نقشهٔ نشانگر موقعیت غارهای هزاربودای بزقلیق
مختصات۴۲°۵۷′۲۱″ شمالی ۸۹°۳۲′۲۲″ شرقی / ۴۲٫۹۵۵۸۳°شمالی ۸۹٫۵۳۹۴۴°شرقی / 42.95583; 89.53944

غارهای هزاربودای بزقلیق (چینی: 柏孜克里克千佛洞; پین‌یین: Bózīkèlǐkè Qiānfódòng; اویغوری: بزقلیق مىڭ ئۆيى) مجموعه‌ای از مغاک‌ها و غارهای دست‌کَند بودایی متعلق به سده‌های ۵ تا ۱۴ میلادی است که میان شهرهای تورفان و شانشان (لولان) در شمال خاوری بیابان تکله‌مکان جای دارد. این مجموعه در نزدیکی ویرانه‌های باستانی قره‌خواجه در دره موتو، تنگه‌ای در دل کوه‌های شعله‌ور در منطقهٔ سین‌کیانگ در باختر چین واقع شده است. این غارها بر فراز صخره‌های باختری درهٔ موتو و در پای کوه‌های شعله‌ور قرار دارند،[۱] و بیشتر غارهای برجای‌مانده متعلق به دوران پادشاهی قره‌خواجه پیرامون سده‌های ۱۰ تا ۱۳ میلادی هستند.[۲]

دیوارنگاره‌های بزقلیق

صحنهٔ پرانیدهی، معبد ۹ (غار ۲۰)، همراه با پیکره‌های زانوزده‌ای که در برابر بودا پیشکش نهاده و نیایش می‌کنند؛ آلبرت فن لوکوک آنان را از اقوام ایرانی می‌دانست.[۳] با این حال، پژوهش‌های نوین آن‌ها را سغدی شناسایی کرده‌اند،[۴] یعنی از مردمان ایرانی‌تباری که در دوران دودمان تانگ (سده‌های ۷ تا ۸ میلادی) و پادشاهی قره‌خواجه (سده‌های ۹ تا ۱۳ میلادی) در تورفان سکونت داشتند.[۵]
کونگهو با سر ققنوس، سدهٔ دهم میلادی، غار ۴۸.[۶]

در این محوطه ۷۷ غار صخره‌کَند وجود دارد. بیشتر آن‌ها فضاهای چهارگوش با طاق‌های هلالی دارند که سقف آن‌ها معمولاً به چهار بخش تقسیم شده و در هر بخش، یک نقاشی دیواری از گوتاما بودا کشیده شده است؛ به گونه‌ای که سراسر سقف با صدها تصویر از بودا پوشیده شده است. برخی از این دیوارنگاره‌ها بودای بزرگی را نشان می‌دهند که چهره‌های دیگری از جمله ترکان، هندیان و اروپاییان پیرامون او را فراگرفته‌اند. کیفیت هنری این نقاشی‌ها یکدست نیست؛ برخی از آن‌ها از نظر هنری ساده و بی‌پیرایه‌اند، در حالی که برخی دیگر شاهکارهایی از هنر دینی به‌شمار می‌روند.[۷] شاخص‌ترین نقاشی‌هایی که غارهای هزاربودای بزقلیق را نمایندگی می‌کنند، دیوارنگاره‌های بزرگی هستند که با نام «صحنهٔ پرانیدهی» (Praṇidhi) شناخته می‌شوند؛ پرده‌هایی که «عهد و پیمان» بودا در زندگانی‌های گذشته‌اش را به تصویر می‌کشند.[۸]

جیمز ای. میل‌وارد در توصیف ویژگی‌های ظاهری مردم خاقانات اویغور، آنان را از نظر جسمانی زردپوست دانسته و به تصاویر حامیان اویغور در معبد شمارهٔ ۹ بزقلیق اشاره کرده است، پیش از آنکه با ساکنان بومی حوضهٔ تاریم یعنی تخاری‌های نیاهندواروپایی درآمیزند.[۹] با این حال، پژوهش‌های ژنتیکی بر روی بقایای اویغورهای آغازین در خاقانات اویغور در مغولستان نشان می‌دهد که تبار آنان بیشتر اوراسیای غربی بوده و از نظر ساختار ژنتیکی به الان‌ها و سرمت‌های ایرانی‌تبار با آمیختگی چشمگیر اوراسیای شرقی شبیه است. گفته می‌شود این آمیختگی خاوری–باختری در خاقانات اویغور پیرامون سال ۵۰۰ میلادی رخ داده است.[۱۰] دیوارنگاره‌های بزقلیق به‌دست اویغورهای بودایی آفریده شده است.[۱۱] پیتر بی. گلدن می‌نویسد که اویغورها نه‌تنها خط اویغوری را از الفبای سغدی و باورهای دینی اقوام ایرانیِ سغدی (همچون آیین مانوی، بودیسم و نسطوری) برگرفتند، بلکه به سغدیان به عنوان «آموزگار و راهنما» می‌نگریستند و به‌مرور جایگزین نقش آنان به عنوان بازرگانان جاده ابریشم و مروجان فرهنگی شدند.[۱۲] در صحنه‌های پرانیدهی در دیوارنگاره‌های بزقلیق، سغدیانی با جامه‌های ابریشمین دیده می‌شوند؛ به‌ویژه در صحنهٔ ۶ از معبد ۹ که پیشکش‌کنندگان سغدی به بودا را نشان می‌دهد.[۴] نقاشی‌های بزقلیق با وجود اثرپذیری از هنر هندی، بنیاداً زیر نفوذ هنر چینی و هنر ایرانی، به‌ویژه چشم‌اندازنگاری در هنر ساسانیان قرار دارند.[۱۳] آلبرت فن لوکوک نخستین کسی بود که به پژوهش پیرامون این دیوارنگاره‌ها پرداخت و یافته‌های خود را در سال ۱۹۱۳ منتشر کرد. او دریافت که در صحنهٔ ۱۴ از معبد ۹، یکی از پیکره‌ها با چهره‌ای شبیه به مردمان اوراسیای غربی و چشمانی سبز، کتی با حاشیهٔ خز به تن دارد و ظرفی پر از کیسه‌های زر تقدیم می‌کند؛ کلاهی که او بر سر دارد، یادآور سرپوش‌های ساسانی است.[۱۴]

اویغورهای بوداییِ پادشاهی قره‌خواجه و تورفان در جریان اسلامی‌سازی و ترکی‌سازی سین‌کیانگ و به‌دست خضر خواجه، فرمانروای مسلمان خانات جغتای (حک. ۱۳۸۹–۱۳۹۹ میلادی)، مسلمان شدند.[۱۵] پس از گرویدن به اسلام، بازماندگان پادشاهی قره‌خواجه پیشینهٔ نیاکان خود را فراموش کردند و به نادرستی پنداشتند که «قلموق‌های بی‌دین» (جونغارها) سازندگان این بناهای بودایی در منطقه‌شان بوده‌اند.[۱۶]

دیوارنگاره‌های بزقلیق آسیب‌های فراوانی دیده‌اند. بسیاری از نیایشگاه‌ها به‌دست ساکنان مسلمان محلی که تصویرگری موجودات جاندار را ناپسند می‌دانستند آسیب دیدند؛ تندیس‌ها شکسته شد، بر روی برخی نقاشی‌ها گل مالیده شد یا چهره‌شان مخدوش گشت،[۱۷] و چشم‌ها و دهان‌ها به دلیل باوری عامیانه مبنی بر اینکه ممکن است این پیکره‌ها شب‌هنگام جان بگیرند، تراشیده شدند.[۱۸] مایکل دیلون معبد غارهای هزاربودای بزقلیق را نمونه‌ای از شمایل‌شکنی با انگیزه‌های مذهبی علیه نگاره‌های انسانی و چهره‌های دینی می‌داند.[۱۹] همچنین بخش‌هایی از این گچ‌بری‌ها و نقاشی‌ها کنده شد تا مردم محلی از خاک آن به عنوان کود کشاورزی استفاده کنند.[۱۷] در اواخر سدهٔ نوزدهم و آغاز سدهٔ بیستم، کاوشگران اروپایی و ژاپنی دیوارنگاره‌های دست‌نخورده‌ای را زیر شن‌ها یافتند و بخش‌های زیادی از آن‌ها را جدا کرده و به سراسر جهان پراکندند. بهترین نمونه‌های بازمانده را کاوشگر آلمانی، آلبرت فن لوکوک، جدا کرد و به آلمان فرستاد. قطعات بزرگی مانند صحنه‌های پرانیدهی به دیوار موزه قوم‌شناسی برلین چسبانده شدند، اما در جریان جنگ جهانی دوم امکان جابه‌جایی آن‌ها فراهم نشد و در اثر بمباران برلین در جنگ جهانی دوم به‌دست متفقین جنگ جهانی دوم نابود شدند.[۱۷] دیگر تکه‌ها امروزه در موزه‌هایی چون موزه ارمیتاژ در سن‌پترزبورگ، موزه ملی توکیو در ژاپن، موزه بریتانیا در لندن، و موزه‌های ملی کره جنوبی و هند نگهداری می‌شوند.

بازآفرینی دیجیتالی از نگاره‌های بزقلیق که توسط کاوشگران برداشته شده بودند، در ژاپن به نمایش درآمده است.[۲][۲۰]

نگارخانه

برای مطالعه بیشتر

  • Chotscho : vol.1
  • Altbuddhistische Kultstätten in Chinesisch-Turkistan : vol.1
  • Kitsudo, Koichi (2013). "Historical Significance of Bezeklik cave 20 in the Uyghur Buddhism" in Buddhism and Art in Turfan: From the Perspective of Uyghur Buddhism: Buddhist Culture along the Silk Road: Gandhåra, Kucha, and Turfan, Section II. Kyoto: 141-168 (texts in English and Japanese).
  • Polichetti, Massimiliano A.. 1999. “A Short Consideration Regarding Christian Elements in a Ninth Century Buddhist Wall-fainting from Bezeklik”. The Tibet Journal 24 (2). Library of Tibetan Works and Archives: 101–7. https://www.jstor.org/stable/43302426.

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ غارهای هزاربودای بزقلیق موجود است.

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ "Bizaklik Thousand Buddha Caves". travelchinaguide.com. Retrieved 2007-09-21.
  2. 1 2 Reconstruction of Bezeklik murals at Ryukoku Museum
  3. ↑ von Le Coq, Albert. (1913). Chotscho: Facsimile-Wiedergaben der Wichtigeren Funde der Ersten Königlich Preussischen Expedition nach Turfan in Ost-Turkistan بایگانی‌شده در ۲۰۱۶-۱۲-۰۴ توسط Wayback Machine. Berlin: Dietrich Reimer (Ernst Vohsen), im Auftrage der Gernalverwaltung der Königlichen Museen aus Mitteln des Baessler-Institutes, p. 28, Tafel 20. (Accessed 3 September 2016).
  4. 1 2 3 Gasparini, Mariachiara. "A Mathematic Expression of Art: Sino-Iranian and Uighur Textile Interactions and the Turfan Textile Collection in Berlin," in Rudolf G. Wagner and Monica Juneja (eds), Transcultural Studies, Ruprecht-Karls Universität Heidelberg, No 1 (2014), pp 134–163. ISSN 2191-6411. See also endnote #32. (Accessed 3 September 2016.)
  5. ↑ Hansen, Valerie (2012), The Silk Road: A New History, Oxford University Press, p. 98, شابک ‎۹۷۸−۰−۱۹−۹۹۳۹۲۱−۳.
  6. ↑ "箜篌故事：凤首丝绸之路上的凤首箜篌" [Konghou Story: The Phoenix-headed Konghou on the Silk Road] (in Chinese). 23 August 2016. Archived from the original on 12 نوامبر 2022. Retrieved 26 اوت 2026. 图4 柏孜克里克第48窟中的凤首箜篌 公元十世纪 (translation: Figure 4 The phoenix-headed Konghou in Cave 48, Bezeklik, 10th century AD)
  7. ↑ "Bizaklik Thousand Buddha Caves". showcaves.com. Retrieved 2007-09-21.
  8. ↑ The Lost Murals of Bezeklik Thousand Buddha Caves
  9. ↑ Millward, James A. (2007). Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (illustrated ed.). Columbia University Press. p. 43. ISBN 978-0-231-13924-3. Retrieved 10 March 2014.
  10. ↑ Jeong, Choongwon; Wang, Ke; Wilkin, Shevan; Taylor, William Timothy Treal (November 2020). "A Dynamic 6,000-Year Genetic History of Eurasia's Eastern Steppe". Cell. 183 (4): 890–904.e29. doi:10.1016/j.cell.2020.10.015. PMC 7664836. PMID 33157037. See figure 4. "The high genetic heterogeneity of the Early Medieval period is vividly exemplified by 12 individuals from the Uyghur period cemetery of Olon Dov (OLN; Figure 2) in the vicinity of the Uyghur capital of Ordu-Baliq. Six of these individuals came from a single tomb (grave 19), of whom only two are related (OLN002 and OLN003, second-degree; Table S2D); the absence of closer kinship ties raises questions about the function of such tombs and the social relationships of those buried within them. Most Uyghur-period individuals exhibit a high but variable degree of West Eurasian ancestry—best modeled as a mixture of Alans, a historic nomadic pastoral group likely descended from the Sarmatians and contemporaries of the Huns (Bachrach, 1973), and an Iranian-related (BMAC-related) ancestry—together with Ulaanzuukh_SlabGrave (ANA-related) ancestry (Figure 3E). The admixture dates estimated for the ancient Türkic and Uyghur individuals in this study correspond to ca. 500 CE: 8 ± 2 generations before the Türkic individuals and 12 ± 2 generations before the Uyghur individuals (represented by ZAA001 and Olon Dov individuals)."
  11. ↑ Modern Chinese Religion I (2 vol.set): Song-Liao-Jin-Yuan (960-1368 AD). BRILL. 8 December 2014. pp. 895–. ISBN 978-90-04-27164-7.
  12. ↑ Peter B. Golden (2011), Central Asia in World History, Oxford: Oxford University Press, p. 47, شابک ‎۹۷۸−۰−۱۹−۵۱۵۹۴۷−۹.
  13. ↑ Sims, Eleanor, Boris I. Marshak, Ernst J. Grube, (2002), Peerless Images: Persian Painting and Its Sources, New Haven and London: Yale University Press, p. 154, شابک ‎۰−۳۰۰−۰۹۰۳۸−۲.
  14. ↑ von Le Coq, Albert. (1913). Chotscho: Facsimile-Wiedergaben der Wichtigeren Funde der Ersten Königlich Preussischen Expedition nach Turfan in Ost-Turkistan بایگانی‌شده در ۲۰۱۶-۱۲-۰۴ توسط Wayback Machine. Berlin: Dietrich Reimer (Ernst Vohsen), im Auftrage der Gernalverwaltung der Königlichen Museen aus Mitteln des Baessler-Institutes, p. 28. (Accessed 3 September 2016).
  15. ↑ James A. Millward (2007). Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang. Columbia University Press. pp. 69ff. ISBN 978-0-231-13924-3.
  16. ↑ Gibb, Hamilton Alexander Rosskeen; Lewis, Bernard; Kramers, Johannes Hendrik; Pellat, Charles; Schacht, Joseph (1998). The Encyclopaedia of Islam. Brill. p. 677.
  17. 1 2 3 Whitfield, Susan (2010). "A place of safekeeping? The vicissitudes of the Bezeklik murals". In Agnew, Neville (ed.). Conservation of ancient sites on the Silk Road: proceedings of the second International Conference on the Conservation of Grotto Sites, Mogao Grottoes, Dunhuang, People's Republic of China (PDF). Getty. pp. 95–106. ISBN 978-1-60606-013-1. Archived from the original (PDF) on 2012-10-30.
  18. ↑ Hopkirk, Peter (2001). Foreign Devils on the Silk Road: The Search for the Lost Treasures of Central Asia. Oxford University Press. p. 118. ISBN 978-0-19-280211-8.
  19. ↑ Dillon, Michael (1 August 2014). Xinjiang and the Expansion of Chinese Communist Power: Kashgar in the Early Twentieth Century. Routledge. pp. 17ff. ISBN 978-1-317-64721-8.
  20. ↑ Ryukoku University Digital Archives Research Center
  21. ↑ von Le Coq, Albert. (1913). Chotscho: Facsimile-Wiedergaben der Wichtigeren Funde der Ersten Königlich Preussischen Expedition nach Turfan in Ost-Turkistan بایگانی‌شده در ۲۰۱۶-۱۲-۰۴ توسط Wayback Machine. Berlin: Dietrich Reimer (Ernst Vohsen), im Auftrage der Gernalverwaltung der Königlichen Museen aus Mitteln des Baessler-Institutes, Tafel 19 بایگانی‌شده در ۲۰۱۷-۰۵-۲۵ توسط Wayback Machine. (Accessed 3 September 2016).

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ غارهای هزاربودای بزقلیق موجود است.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.