نکاوبا
| نکاوبا | |
|---|---|
| نخپسوس | |
| پادشاه سائیس | |
| فرمانروایی | ۶۷۸ – ۶۷۲ BC ("دودمان بیست و ششم مصر) |
| پیشین | تفنخت دوم؟ |
| جانشین | نخو یکم |
| پدر | تفنخت دوم؟ |
| زاده | ۱ ژانویهٔ ۰۸۰۰ |
| درگذشته | ۱ ژانویهٔ ۰۶۷۲ |
نکاوبا (۱ ژانویهٔ ۰۸۰۰ – ۱ ژانویهٔ ۰۶۷۲) از فرعون‌های مورد اشاره در دوران باستان است.
دربارهٔ نکائوبا (یونانی باستان: Νεχεψὼς Nekhepsṑs) تقریباً هیچ چیز دانسته نیست. در خلاصۀ گزیدۀ مان‌تو، نام او در جایگاه یکی از پادشاهان آغازین دودمان بیست و ششم مصر (سائیسی) آمده و دورۀ فرمانروایی‌اش شش سال دانسته شده است. با این حال، در هیچ‌یک از اسناد و مدارک هم‌روزگار، جایگاه او به عنوان شاه تأیید نشده است و چه‌بسا ساخته و پرداختۀ فرمانروایان بعدی سائیس برای مشروعیت‌بخشی به پادشاهی خود باشد. مان‌تو می‌نویسد نکائوبا جانشین استفیناتس—بنیان‌گذار دودمان بیست و ششم که احتمالاً همان تفنخت دوم است—شده و پس از او نیز نخو یکم، پدر پسامتیک یکم، به پادشاهی رسیده است. اگر نکائوبا واقعاً حکومت مستقلی داشته، بین سال‌های ۶۷۸ تا ۶۷۲ پیش از میلاد به عنوان پادشاه محلی سائیس و تحت حاکمیت دودمان بیست و پنجم نوبیایی فرمان رانده است.[۱] در غیر این صورت، او صرفاً فرماندار یا شهردار محلی سائیس در این دوره و پیش از بر تخت نشستن نخو یکم بوده است.
مصرشناس کنت کیچن پیشنهاد کرده است[۲] که دوران فرمانروایی نکائوبا باید با افزایش یک دهه‌ای، از ۶ سال به ۱۶ سال تغییر یابد؛ گرچه این دیدگاه برای چنین فرمانروای گمنامی تا حدی بلندپروازانه به نظر می‌رسد. بسیار معقول‌تر است که روایت مان‌تو مبنی بر دورۀ کوتاه‌تر شش‌ساله پذیرفته شود. این امر نشان می‌دهد که میان دوران تفنخت دوم تا به پادشاهی رسیدن نخو یکم، فاصلۀ زمانی بسیار کوتاهی وجود داشته است.
احتمال دارد نکائوبا و نخو یکم هر دو پسران تفنخت دوم بوده باشند.
تردید در وجود تاریخی
در سال ۲۰۰۲، اولیویه پردو سنگ‌یادبود موقوفه‌ای تازه‌یافته‌ای متعلق به سال ۲ سلطنت را در نزدیکی سبنیتوس منتشر کرد که به دورۀ حکومت نخو یکم برمی‌گردد. پردو نشان داد که سبک، شکل و محتوای این اثر شباهت زیادی به سنگ‌یادبود موقوفۀ سال ۸ متعلق به شپسس‌رع تفنخت یکم دارد؛ از این رو پیشنهاد کرد که این دو شاه سائیسی هم‌دوران و بسیار نزدیک به یکدیگر بوده‌اند و تفنخت یکم باید در فاصلۀ سال‌های حدود ۶۸۵ تا ۶۷۸ پیش از میلاد—یعنی درست پیش از نکائوبا و نخو یکم—بر سائیس حکومت کرده باشد، که این فرض او را با تفنخت دوم یکی می‌داند.[۳] با این حال استدلال‌های پردو مورد پذیرش بسیاری از مصرشناسان قرار نگرفته و آنان معیارهای کتیبه‌شناسی او را نقد کرده‌اند.
در سال ۲۰۱۱، کیم ریهولت[۴] این فرضیه را مطرح کرد که معنای نام نکائوبا «نخوی فرزانه» است و نام‌های نکائوبا یا نخپسوس در حقیقت به نخو دوم اشاره دارد. ریهولت بر این باور است که هیچ پادشاه مستقلی به نام نکائوبا میان تفنخت دوم و نخو یکم وجود نداشته است. او همچنین تأکید کرد که شواهد احتمالی برای حذف پادشاه میانجی میان تفنخت دوم و نخو یکم بر پایۀ همان استدلال پردو دربارۀ شباهت دو سنگ‌یادبود استوار است (هرچند خود ریهولت سنگ‌یادبود سال ۸ را به تفنخت دوم نسبت می‌دهد)؛ انتساب ۶ سال سلطنت به نکائوبا میان دو سنگ یادشده دست‌کم هفت سال فاصله می‌اندازد، در حالی که در صورت عدم وجود نکائوبا، این دو اثر ممکن است به فاصلۀ یک تا دو سال از یکدیگر ساخته شده باشند؛ چرا که نخو یکم جانشین بی‌واسطۀ تفنخت دوم بوده است.[۵]
منابع
- ↑ Priese, Karl-Heinz. Der Beginn der Kuschitischen Herrschaft in Ägypten, ZÄS 98 (1970), pp. 16–32.
- ↑ Kitchen, Kenneth; The Third Intermediate Period in Egypt (1100–650 BC), (1996), Aris & Phillips Limited, Warminster, شابک ۰−۸۵۶۶۸−۲۹۸−۵, pp 117-18.
- ↑ Perdu, Olivier; "De Stéphinatès à Néchao ou les débuts de la XXVIe dynastie," Compte-rendus de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres (CRAIBL) (2002), (in French) pp. 1215–1244.
- ↑ Kim Ryholt, "New Light on the Legendary King Nechepsos of Egypt", Journal of Egyptian Archaeology 97(1) (2011), pp. 61-72. online PDF. doi:10.1177/030751331109700104.
- ↑ Ryholt, op. cit., p. 66.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Nekauba». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۸ اوت ۲۰۲۶.
- فرعون‌های دودمان بیست و ششم مصر
- فرعون‌های سده ۷ (پیش از میلاد)