پروبیوتیک

یک بطری یاکولت، یک نوشیدنی پروبیوتیک حاوی لاکتوباسیلوس پاراکازئی

پروبیوتیک‌ها (به انگلیسی: Probiotic) میکروارگانیسم‌های زنده‌ای هستند که برای حمایت یا بهبود سلامت و تندرستی یک میزبان در نظر گرفته شده‌اند.[۱] آن‌ها معمولاً هم در انسان‌ها و هم در حیوانات استفاده می‌شوند. اگرچه این اصطلاح به خود میکروارگانیسم‌ها اشاره دارد، اما پروبیوتیک‌ها را می‌توان از طریق طیفی از محصولات شامل ماست، پنیر، برخی غذاهای تخمیری (مانند ناتو)، و همچنین کپسول‌های حاوی یک سویه منفرد یا مخلوط مشخصی از سویه‌ها مصرف کرد.

پروبیوتیک‌ها توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده آمریکا، به‌طور کلی مجاز در نظر گرفته می‌شود (GRAS) که ایمنی آن‌ها را هنگامی که مطابق هدف استفاده شوند تأیید می‌کند، اگرچه این عنوان، اثربخشی یا فواید سلامت خاص آن‌ها را اثبات نمی‌کند.[۲][۳][۴] بسیاری از فواید سلامت ادعاشده، مانند درمان اگزما یا درمان عفونت‌های واژینال، فاقد پشتیبانی علمی قابل توجهی هستند.[۵][۶]

اولین پروبیوتیک کشف‌شده، گونه خاصی از باسیلوس در ماست بلغاری به نام لاکتوباسیلوس بولگاریکوس بود. این کشف در سال ۱۹۰۵ توسط پزشک و میکروبیولوژیست بلغاری، استامن گریگوروف، انجام شد. فرضیه امروزی به‌طور کلی به ایلی مچنیکوف، برنده نوبل روسی، نسبت داده می‌شود که حدود سال ۱۹۰۷ این فرضیه را مطرح کرد که دهقانان بلغاری که ماست مصرف می‌کردند، عمر طولانی‌تری داشتند.[۷]

بازار رو به رشد پروبیوتیک‌ها منجر به نیاز به الزامات سختگیرانه‌تر برای اثبات علمی فواید ادعاشده میکروارگانیسم‌هایی شده است که ادعا می‌شود پروبیوتیک هستند.[۸] اگرچه برخی شواهد، فوایدی را در رابطه با استفاده از پروبیوتیک‌ها ادعا می‌کنند، مانند کاهش ناراحتی‌های گوارشی، بهبود سلامت سیستم ایمنی،[۹] رفع یبوست یا جلوگیری از سرماخوردگی، اما چنین ادعاهایی مختص سویه‌های خاصی هستند و نمی‌توان آن‌ها را به دیگر سویه‌ها تعمیم داد.[۸][۱۰][۱۱] تا سال ۲۰۱۹، درخواست‌های متعدد برای تأیید ادعاهای سلامت توسط تولیدکنندگان اروپایی مکمل‌های غذایی پروبیوتیک توسط سازمان ایمنی غذایی اروپا به دلیل شواهد ناکافی در مورد مکانیسم یا اثربخشی مفید، رد شده است.[۹][۱۲]

تعریف

گزارشی از سازمان جهانی بهداشت (WHO) در اکتبر ۲۰۰۱، پروبیوتیک‌ها را به‌عنوان «میکروارگانیسم‌های زنده‌ای که هنگامی که به مقدار کافی تجویز شوند، مزیت سلامت برای میزبان به همراه دارند» تعریف می‌کند.[۱۳][۱۴] به دنبال این تعریف، یک گروه کاری که توسط سازمان غذا و کشاورزی آمریکا (FAO)/WHO در می ۲۰۰۲ تشکیل شد، راهنمای ارزیابی پروبیوتیک‌ها در مواد غذایی را صادر کرد.[۱۵] یک تعریف اجماعی از اصطلاح پروبیوتیک، بر پایه اطلاعات و شواهد علمی موجود، پس از مشورت کارشناسی مشترک پیش‌گفته میان FAO سازمان ملل متحد و WHO اتخاذ شد. این تلاش با الزامات نهادهای نظارتی دولتی محلی و فرادولتی برای توصیف بهتر مستندسازی ادعاهای سلامت همراه بود.

آن نخستین تلاش جهانی در سال ۲۰۱۰ توسعه بیشتری یافت؛ دو گروه متخصص متشکل از دانشمندان دانشگاهی و نمایندگان صنعت، توصیه‌هایی را برای ارزیابی و اعتبارسنجی ادعاهای سلامت پروبیوتیک‌ها ارائه کردند.[۱۶][۱۷] همان اصولی که در «راهنمای» FAO/WHO در سال ۲۰۰۲ بیان شده بود از این دو گروه سر برآورد. این تعریف، اگرچه به‌طور گسترده پذیرفته شده است، برای سازمان ایمنی غذایی اروپا قابل قبول نیست زیرا دربرگیرنده یک ادعای سلامت است که قابل اندازه‌گیری نیست.[۸]

گروهی از متخصصان علمی در اکتبر ۲۰۱۳ در کانادا گرد هم آمدند تا در مورد دامنه و کاربرد مناسب اصطلاح «پروبیوتیک» بحث کنند و تعریف را به «میکروارگانیسم‌های زنده‌ای که، هنگامی که به مقدار کافی تجویز شوند، مزیت سلامت برای میزبان به همراه دارند» تعدیل کردند.[۱]

در غذا

کشت‌های پروبیوتیک زنده بخشی از محصولات لبنی تخمیرشده، دیگر غذاهای تخمیری و غذاهای غنی‌شده با پروبیوتیک هستند.[۱۸]

باکتری‌های اسید لاکتیک (LAB)، که باکتری‌های تخمیرکننده غذا هستند، توانایی پیشگیری از فساد مواد غذایی را دارند و می‌توانند ارزش غذایی غذاهایی را که در آن‌ها ساکن هستند بهبود بخشند. تخمیر اسیدی (و همچنین نمکسود کردن)، به دلیل هزینه پایین و نیاز انرژی کم، همچنان یکی از کاربردی‌ترین روش‌های نگهداری سبزیجات تازه، حریره‌های غلات و مخلوط شیر-غلات است.[۱۹]

محصولات تخمیرشده که حاوی باکتری‌های اسید لاکتیک هستند شامل سبزیجاتی مانند سبزیجات ترشی،[۲۰] کیمچی،[۲۰][۲۱] پائو کای،[۲۲] و کلم‌ترش؛[۲۳] نان خمیر ترش یا محصولات شبیه نان ساخته‌شده بدون آرد گندم یا چاودار؛ سس‌ها و خمیرهای با طعم گوشت حاوی اسید آمینه/پپتید تولیدشده از تخمیر غلات و حبوبات؛ مخلوط‌های غلات-ماهی-میگوی تخمیرشده و گوشت‌های تخمیرشده؛[۱۹] محصولات سویا مانند تمپه،[۲۴] میسو،[۲۵] و سس سویا؛[۲۶] محصولات لبنی مانند ماست، کفیر،[۲۷] باترمیلک؛[۲۸] و محصولات غیرلبنی مانند گرده زنبور عسل.[۲۹]

به‌طور دقیق‌تر، کلم‌ترش حاوی باکتری‌های لوکونوستوک مزانتروئیدس، لاکتوباسیلوس پلانتاروم، پدیوکوکوس پنتوساسئوس، لاکتوباسیلوس برویس، مطالعات اخیر بر روی برخی از باکتری‌های اسید لاکتیک از جمله لوکونوستوک سیترئوم، لوکونوستوک آرژانتینوم، لاکتوباسیلوس پاراپلانتاروم، لاکتوباسیلوس کورینیفورمیس و گونه‌های ویسللا نشان داده است که این میکروارگانیسم‌ها نقش مهمی در فرآیندهای تخمیر و نگهداری مواد غذایی ایفا می‌کنند. این باکتری‌ها با تولید ترکیبات ضد میکروبی و اسیدهای آلی، مانع از رشد عوامل فساد و بیماری‌زا می‌شوند.[۳۰] کیمچی حاوی باکتری‌های لوکونوستوک، گونه‌های ویسلا و گونه‌های لاکتوباسیلوس است. پائو کای حاوی لاکتوباسیلوس پنتوسوس، لاکتوباسیلوس پلانتاروم، لوکونوستوک مزانتروئیدس، لاکتوباسیلوس برویس، لاکتوباسیلوس لاکتیس، و لاکتوباسیلوس فرمنتوم. هم‌چنین فهرستی از بسیاری از باکتری‌های دیگر موجود در چندین میوه و سبزیجات تخمیر شده آسیایی موجود است[۳۱][۳۲] کفیر حاوی لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس، بیفیدوباکتریوم بیفیدوم، استرپتوکوکوس ترموفیلوس، لاکتوباسیلوس دلبروکی زیرگونه بولگاریکوس، لاکتوباسیلوس هلوتیکوس، لاکتوباسیلوس کفیرانوفاسینس، لاکتوکوکوس لاکتیس و گونه‌های Leuconostoc است.[۳۳][۳۴] باترمیلک حاوی لاکتوکوکوس لاکتیس یا لاکتوباسیلوس بولگاریکوس است. دیگر باکتری‌های اسیدی، که گفته می‌شود پروبیوتیک هستند،[۳۵][۳۶] را می‌توان در کامبوچا یافت، از جمله گلوکوناستوباکتر زایلینوس،[۳۷][۳۸] گونه زیگوساکارومایسس، استوباکتر پاستوریانوس، استوباکتر استی و گلوکونوباکتر اکسیدانس.[۳۹]

مقدار مصرف

پروبیوتیک‌ها بر حسب واحدهای تشکیل‌دهنده کلنی (CFU) اندازه‌گیری می‌شوند که نشان‌دهنده تعداد میکروارگانیسم‌های زنده در یک محصول است. دوز مؤثر بسته به کاربرد مورد نظر متفاوت است و مقادیر معمول بین ۱ تا ۱۰ میلیارد CFU در هر دوز متغیر است.[۳] توجه به این نکته مهم است که محصولات با شمارش CFU بالاتر لزوماً مؤثرتر از محصولات با شمارش پایین‌تر نیستند.[۳][۴۰]

عوارض جانبی

دستکاری میکروبیوتای روده پیچیده است و ممکن است باعث برهمکنش‌های باکتری-میزبان شود.[۴۱] اگرچه پروبیوتیک‌ها ایمن در نظر گرفته می‌شوند، برخی در مورد ایمنی آن‌ها در موارد خاص نگرانی‌هایی دارند.[۴۱][۴۲] برخی افراد، مانند افراد مبتلا به نقص ایمنی، سندرم روده کوتاه، کاتترهای ورید مرکزی، بیماری دریچه‌ای قلب و نوزادان نارس، ممکن است در معرض خطر بیشتری برای بروز عوارض جانبی باشند.[۴] در افراد به شدت بیمار مبتلا به بیماری التهابی روده، خطر عبور باکتری‌های زنده از دستگاه گوارش به اندام‌های داخلی (جابجایی باکتریایی) در نتیجه باکتریمی وجود دارد که می‌تواند عواقب نامطلوبی برای سلامت ایجاد کند.[۴۱] به‌ندرت، مصرف پروبیوتیک‌ها توسط کودکانی که عملکرد سیستم ایمنی ضعیفی دارند یا از قبل به شدت بیمار هستند ممکن است منجر به باکتریمی یا فونژمی (یعنی وجود باکتری یا قارچ در خون) شود که می‌تواند به سپسیس، یک بیماری بالقوه کشنده، بینجامد.[۴۳]

مکمل‌های پروبیوتیک معمولاً در هر دوز بین یک تا ده میلیارد واحد تشکیل‌دهنده کلنی دارند.[۴۴] تعداد بالاتر واحد تشکیل کلنی تأثیرات پروبیوتیکی بیشتری ایجاد نمی‌کند، اما ممکن است عواقب ناخواسته‌ای مانند ایجاد ناراحتی گوارشی، از جمله نفخ، گاز و اسهال را به همراه داشته باشد.[۴۴]

گفته شده است که گونه‌های لاکتوباسیلوس در چاقی انسان نقش دارند، اما هیچ مدرکی دال بر این رابطه یافت نشده است.[۴۵]

مصرف

در سال ۲۰۱۵، ارزش بازار خرده‌فروشی جهانی برای پروبیوتیک‌ها ۴۱ میلیارد دلار آمریکا بود، که شامل فروش مکمل‌های پروبیوتیک، محصولات شیر تخمیری و ماست می‌شد، که ماست به تنهایی ۷۵ درصد از کل مصرف را تشکیل می‌داد.[۴۶] نوآوری در محصولات پروبیوتیک در سال ۲۰۱۵ عمدتاً از سوی مکمل‌ها بود، که ۴ میلیارد دلار آمریکا تولید کردند و پیش‌بینی می‌شد تا سال ۲۰۲۰ به‌طور جهانی ۳۷ درصد رشد کند.[۴۶] مصرف محصولات ماست در چین از سال ۲۰۱۴ سالانه ۲۰ درصد افزایش یافته است.[۴۷]

مقررات

تا تاریخ ۲۰۱۹، سازمان ایمنی غذایی اروپا تمام درخواست‌های تولیدکنندگان تجاری برای ادعاهای سلامت روی محصولات پروبیوتیک در اروپا را به دلیل شواهد ناکافی برای یک مکانیسم علت و معلولی برای سودمندی، و در نتیجه اثبات ناکافی اثربخشی، رد کرده است.[۸][۹][۱۲] کمیسیون اروپا ممنوعیتی برای قرار دادن کلمه «پروبیوتیک» روی بسته‌بندی محصولات وضع کرده است زیرا چنین برچسب‌زنی مصرف‌کنندگان را گمراه می‌کند تا باور کنند محصول مزیت سلامتی ارائه می‌دهد در حالی که هیچ مدرک علمی برای اثبات آن تأثیر سلامت وجود ندارد.[۸][۴۸][۴۹][۵۰]

برای برچسب‌گذاری مواد غذایی در کانادا، دولت فدرال الزام می‌کند که برچسب محصولات با استفاده از اصطلاح «پروبیوتیک» باید یک ادعای سلامت مورد تأیید دولت در مورد میکروارگانیسم (های) زنده خاص موجود در غذا داشته باشند.[۵۱]

در ایالات متحده، سازمان غذا و دارو (FDA) و کمیسیون فدرال تجارت (FTC) نامه‌های هشدار صادر کرده و تولیدکنندگان مختلف محصولات پروبیوتیک را که برچسب‌هایشان ادعای درمان یک بیماری یا عارضه را داشتند، مجازات کرده‌اند.[۱۱][۵۲][۵۳] برچسب‌گذاری محصولات غذایی نیازمند استفاده از زبانی است که توسط FDA تأیید شده باشد، بنابراین تولیدکنندگان پروبیوتیک به دلیل ارائه ادعاهای مرتبط با بیماری یا درمان، نامه‌های اخطار دریافت کرده‌اند.[۱۱][۵۳] FTC اقدامات تنبیهی از جمله جریمه ۲۱ میلیون دلاری آمریکا که با هماهنگی ۳۹ دولت ایالتی مختلف علیه یک تولیدکننده بزرگ پروبیوتیک به دلیل تبلیغات فریبنده و ادعاهای اغراق‌آمیز در مورد فواید سلامت ماست و یک نوشیدنی لبنی پروبیوتیکی اعمال شده، انجام داده است.[۵۲]

در ویتنام، اداره غذای ویتنام (VFA) تحت وزارت بهداشت، با همکاری دیگر مقامات مرتبط، بر تخلفات مربوط به محصولات پروبیوتیک نظارت و رسیدگی می‌کند. این شامل صدور اخطار، اعمال مجازات‌های اداری،[۵۴] درخواست فراخوان محصول[۵۵][۵۶] و هماهنگی با سایر سازمان‌ها می‌شود.[۵۷][۵۸]

برچسب‌گذاری ماست

انجمن ملی ماست (NYA) ایالات متحده به محصولات ماست یخچالی که حاوی ۱۰۰ میلیون سلول در هر گرم، یا محصولات ماست منجمد که در زمان تولید حاوی ۱۰ میلیون سلول در هر گرم هستند، «مهر کشت‌های زنده و فعال» اعطا می‌کند.[۵۹] در سال ۲۰۰۲، FDA و WHO توصیه کردند که «حداقل تعداد سلول‌های زنده هر سویه پروبیوتیک در پایان عمر انقضا» بر روی برچسب گزارش شود،[۶۰] اما اکثر شرکت‌هایی که عددی ارائه می‌دهند، تعداد سلول زنده را در تاریخ تولید گزارش می‌دهند، عددی که ممکن است بسیار بیشتر از مقداری باشد که در زمان مصرف وجود دارد.[۶۱] به دلیل تنوع در شرایط نگهداری و زمان قبل از مصرف، تعیین دقیق تعداد سلول‌های کشت فعال باقی‌مانده در زمان مصرف دشوار است. بقای پروبیوتیک‌ها به شدت به دمای نگهداری وابسته بود و کاهش چشمگیری در قابلیت زنده‌مانی در دمای اتاق در مقایسه با نگهداری در یخچال رخ داد.[۶۲]

تاریخچه

پروبیوتیک‌ها در قرن بیست و یکم توجه تازه‌ای را از سوی تولیدکنندگان محصولات، پژوهش‌ها و مصرف‌کنندگان دریافت کرده‌اند. تاریخچه پروبیوتیک‌ها به دوران باستان بازمی‌گردد، زمانی که مصرف غذاهای تخمیری رویه‌ای رایج در میان تمدن‌های گوناگون بود. انواع مختلفی از محصولات شیر تخمیری در نسل‌های مختلف اختراع شدند، مانند کفیر در ۵۰۰۰ پیش از میلاد و استفاده از مخمر در ۵۰۰۰ پیش از میلاد. تاریخچه آن‌ها را می‌توان به نخستین استفاده از پنیر و محصولات تخمیری ردیابی کرد، که برای یونانیان و رومیان شناخته‌شده بود و آن‌ها مصرفشان را توصیه می‌کردند.[۶۳] تخمیر غذاهای لبنی یکی از کهن‌ترین تکنیک‌ها برای نگهداری غذا است.[۶۴]

ایلی مچنیکوف برای نخستین بار در اوایل سده بیستم امکان کلونیزه کردن روده با باکتری‌های سودمند را پیشنهاد کرد.

فرضیه اصلی مدرن دربارهٔ نقش مثبت بازی‌شده توسط برخی باکتری‌ها برای نخستین بار توسط دانشمند روسی و برنده جایزه نوبل ایلی مچنیکوف مطرح شد، که در سال ۱۹۰۷ پیشنهاد کرد که امکان تغییر میکروبیوتای روده و جایگزینی میکروب‌های مضر با میکروب‌های سودمند وجود دارد.[۶۵] مچنیکوف پیشنهاد کرد که مصرف شیر تخمیری روده را با باکتری‌های بی‌آزار اسید لاکتیک «بذرپاشی» می‌کند و pH روده را کاهش می‌دهد، و این امر رشد باکتری‌های پروتئولیتیک را سرکوب خواهد کرد.[۶۶]

بیفیدوباکتری‌ها نخستین بار توسط هنری تیسیه، که در انستیتو پاستور نیز کار می‌کرد، از یک نوزاد شیرخوار جداسازی شدند. باکتری جداشده به نام باسیلوس بیفیدوس کومونیس[۶۷] بعداً به سرده بیفیدوباکتریوم تغییر نام یافت.[۶۸] تیسیه دریافت که بیفیدوباکتری‌ها در میکروبیوتای روده نوزادان شیرخوار غالب هستند و او فواید بالینی حاصل از درمان اسهال نوزادان با بیفیدوباکتری‌ها را مشاهده کرد.

در طی یک شیوع شیگلوز در سال ۱۹۱۷، پروفسور آلمانی آلفرد نیسله یک سویه از اشریشیا کلی را از مدفوع سربازی که تحت تأثیر بیماری قرار نگرفته بود، جدا کرد.[۶۹] در آن زمان که آنتی‌بیوتیک‌ها هنوز در دسترس نبودند، به روش‌هایی برای درمان بیماری‌های عفونی نیاز بود، و نیسله از سویه اشریشیا کلی نیسله ۱۹۱۷ در سالمونلوز و شیگلوز عفونی حاد گوارشی استفاده کرد.[۷۰]

در سال ۱۹۲۰، رتگر و چپلین گزارش دادند که «باسیلوس بلغاری» مچنیکوف، که بعدها لاکتوباسیلوس دلبروکی زیرگونه بولگاریکوس نامیده شد، نمی‌تواند در روده انسان زندگی کند.[۷۱] آن‌ها آزمایش‌هایی را با شرکت موش‌ها و داوطلبان انسانی انجام دادند و آن‌ها را با لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس تغذیه کردند. آن‌ها ناپدید شدن تک‌یاخته بیماری‌زای بالانتیدیوم کولای و همچنین دیگر باکتری‌های تولیدکننده گاز را مشاهده کردند.[۷۲] رتگر احتمالات مربوط به ال. اسیدوفیلوس را بیشتر کاوش کرد، و استدلال نمود که باکتری‌هایی که از روده سرچشمه می‌گیرند با احتمال بیشتری می‌توانند اثر مورد نظر را در این محیط ایجاد کنند. در سال ۱۹۳۵، سویه‌های خاصی از ال. اسیدوفیلوس بسیار فعال یافت شدند هنگامی که در دستگاه گوارش انسان کاشته شدند.[۷۳]

در مقابل آنتی‌بیوتیک‌ها، پروبیوتیک‌ها به عنوان عوامل مشتق‌شده از میکروب تعریف شدند که رشد دیگر میکروارگانیسم‌ها را تحریک می‌کنند. در سال ۱۹۸۹، روی فولر تعریفی از پروبیوتیک‌ها را پیشنهاد داد که به‌طور گسترده استفاده شده است: «یک مکمل خوراکی میکروبی زنده که با بهبود تعادل میکروبی روده‌ای، بر حیوان میزبان تأثیر سودمند می‌گذارد.»[۷۴] تعریف فولر بر نیازمندی زیست‌پذیری برای پروبیوتیک‌ها تأکید می‌کند و جنبه اثر سودمند بر میزبان را معرفی می‌کند.

اصطلاح «پروبیوتیک» در اصل به میکروارگانیسم‌هایی اشاره داشت که اثراتی بر دیگر میکروارگانیسم‌ها دارند.[۷۵] مفهوم پروبیوتیک‌ها این ایده را دربر می‌گرفت که مواد ترشح‌شده توسط یک میکروارگانیسم، رشد میکروارگانیسم دیگری را تحریک می‌کند. این اصطلاح دوباره[۷۶] برای توصیف عصاره‌های بافتی که رشد میکروبی را تحریک می‌کردند، استفاده شد. اصطلاح پروبیوتیک‌ها توسط پارکر،[۷۷] که مفهوم را اینگونه تعریف کرد، به کار گرفته شد: «ارگانیسم‌ها و موادی که با مشارکت در تعادل میکروبی روده‌ای، تأثیر سودمندی بر حیوان میزبان دارند.» بعدها، این تعریف توسط فولر،[۷۴] که توضیحش مشابه توصیف فولر از پروبیوتیک‌ها به عنوان «یک مکمل خوراکی میکروبی زنده که با بهبود تعادل میکروبی روده‌ای، بر حیوان میزبان تأثیر سودمند می‌گذارد» بود، بهبود یافت. او بر دو ادعای مهم برای پروبیوتیک‌ها تأکید کرد: ماهیت زیست‌پذیر پروبیوتیک‌ها و ظرفیت کمک به تعادل روده‌ای.

در دهه‌های بعد، گونه‌های باکتریایی اسید لاکتیک روده‌ای با خواص مفید ادعاشده برای سلامت به عنوان پروبیوتیک معرفی شدند، شامل لاکتوباسیلوس رامنوسوس، لاکتوباسیلوس کازئی و لاکتوباسیلوس جانسونی.[۷۸]

ریشه‌شناسی

برخی از منابع، ریشه‌شناسی این واژه را یونانی می‌دانند،[۷۹][۸۰] اما به نظر می‌رسد ترکیبی از حرف اضافه لاتین pro، به معنای «برای»، و صفت یونانی βιωτικός (biōtikos)، به معنای «مناسب برای زندگی، سرزنده» باشد،[۸۱] که دومی از اسم βίος (bios)، به معنای «زندگی»، مشتق شده است.[۸۲]

پژوهش

به عنوان محصولات غذایی یا مکمل‌های غذایی، پروبیوتیک‌ها تحت پژوهش‌های مقدماتی هستند تا ارزیابی کنند که آیا تأثیری بر سلامت دارند یا خیر.[۸۳][۸][۸۴] در تمام مواردی که به عنوان ادعاهای سلامت به سازمان ایمنی غذایی اروپا ارائه شده‌اند، شواهد علمی برای اثبات یک رابطه علت و معلولی بین مصرف محصولات پروبیوتیک و هرگونه فایده سلامت ناکافی باقی می‌ماند.[۸][۸۵] هیچ پایه علمی برای استنتاج یک اثر از یک سویه آزمایش شده به یک سویه آزمایش‌نشده وجود ندارد.[۸۳][۸۶][۸۷] به نظر می‌رسد بهبود سلامت از طریق تعدیل فلور روده به‌طور مستقیم با تغییرات بلندمدت غذایی مرتبط باشد.[۸][۸۸] ادعاهایی مبنی بر اینکه برخی لاکتوباسیل‌ها ممکن است در افزایش وزن برخی انسان‌ها نقش داشته باشند،[۸۹][۹۰] همچنان مورد بحث است.[۹۱]

اوتیت میانی حاد

در نتایج گروه‌های مختلفی از ۳۴۸۸ کودک همان‌طور که در یک مرور کاکرین گزارش شده است، ناهماهنگی وجود دارد.[۹۲] همچنین، هیچ تفاوت معناداری در مورد عوارض جانبی بین پروبیوتیک و دیگر مقایسه‌کننده‌ها نشان نمی‌دهد.[۹۲]

آلرژی‌ها

فقط شواهد محدود و با کیفیت پایینی وجود دارد که نشان می‌دهد پروبیوتیک‌ها برای درمان افراد مبتلا به آلرژی به شیر مفید هستند.[۹۳] یک مرور در سال ۲۰۱۵ شواهد با کیفیت پایینی را نشان داد که نشان می‌داد دادن پروبیوتیک به‌طور مستقیم به نوزادان مبتلا به اگزما، یا در نوزادانی که مادرانشان در سه‌ماهه آخر بارداری و شیردهی از پروبیوتیک استفاده کرده‌اند، خطر اگزما را کاهش داده است.[۹۴]

آسم

مشخص نیست که مکمل‌های پروبیوتیک به آسم دوران کودکی کمک می‌کنند یا خیر، زیرا کیفیت شواهد پژوهشی پایین است.[۹۵]

اسهال مرتبط با آنتی‌بیوتیک

آنتی‌بیوتیک‌ها یک درمان رایج برای کودکان هستند، و ۱۱٪ تا ۴۰٪ از کودکان تحت درمان با آنتی‌بیوتیک دچار اسهال می‌شوند.[۹۶] اسهال مرتبط با آنتی‌بیوتیک (AAD) نتیجه عدم تعادل در میکروبیوتای روده بزرگ ناشی از درمان آنتی‌بیوتیکی است.[۹۶] این تغییرات در جامعه میکروبی منجر به تغییرات در متابولیسم کربوهیدرات‌ها می‌شود، با جذب کاهش‌یافته اسیدهای چرب با زنجیره کوتاه و در نتیجه اسهال اسمزی. یک مرور کاکرین در سال ۲۰۱۵ نتیجه گرفت که یک اثر محافظتی برخی پروبیوتیک‌ها برای اسهال مرتبط با آنتی‌بیوتیک در کودکان وجود دارد.[۹۶] خطرات شناخته شده استفاده از پروبیوتیک‌ها برای درمان کلستریدیوئید دیفیسیل بر مزایای نامشخص آن می‌چربد.[۹۷]

درمان پروبیوتیک ممکن است بروز و شدت اسهال مرتبط با آنتی‌بیوتیک را کاهش دهد، همان‌طور که در چندین متاآنالیز نشان داده شده است.[۹۸][۹۹][۱۰۰] برای مثال، درمان با فرمولاسیون‌های پروبیوتیک شامل لاکتوباسیلوس رامنوسوس ممکن است خطر اسهال مرتبط با آنتی‌بیوتیک را کاهش دهد، قوام مدفوع را در طول درمان با آنتی‌بیوتیک بهبود بخشد و پاسخ ایمنی را پس از واکسیناسیون افزایش دهد.[۱۰۱]

اثربخشی بالقوه پروبیوتیک‌ها برای درمان اسهال مرتبط با آنتی‌بیوتیک به سویه‌های پروبیوتیک و دوز بستگی دارد.[۱۰۲][۱۰۳] یک مرور برای کودکان مصرف لاکتوباسیلوس رامنوسوس یا ساکارومایسس بولاردی را به میزان ۵ تا ۴۰ میلیارد واحد تشکیل‌دهنده کلونی در روز توصیه کرد، با توجه به تعداد متوسط مورد نیاز برای درمان و احتمال این که عوارض جانبی بسیار نادر هستند.[۹۶] همان مرور بیان کرد که باید از استفاده از پروبیوتیک در جمعیت‌های کودکان در معرض خطر عوارض جانبی، مانند کودکان به شدت ضعیف یا دارای نقص ایمنی، اجتناب کرد.

واژینوز باکتریایی

درمان واژینوز باکتریایی با پروبیوتیک، کاربرد یا مصرف گونه‌های باکتریایی یافت‌شده در واژن سالم برای درمان عفونت باکتریایی ایجادکننده واژینوز باکتریایی است. این درمان بر اساس این مشاهده است که ۷۰٪ از زنان سالم گروهی از باکتری‌ها در سرده لاکتوباسیلوس دارند که بر جمعیت ارگانیسم‌ها در واژن غالب هستند. سویه‌های خاصی از لاکتوباسیل‌ها رشد باکتری‌های ایجادکننده BV را با تولید H2O2، اسید لاکتیک و/یا باکتریوسین‌ها مهار می‌کنند، و/یا از اتصال گاردنرلا واژینالیس به اپیتلیوم واژن جلوگیری می‌کنند، که از بروز عفونت در واژن جلوگیری می‌کند.[۱۰۴] در حال حاضر، موفقیت درمان پروبیوتیک متفاوت بوده است، زیرا استفاده از پروبیوتیک‌ها برای بازگرداندن جمعیت‌های سالم لاکتوباسیلوس استاندارد نشده است. اغلب، درمان استاندارد آنتی‌بیوتیکی همزمان با آزمایش پروبیوتیک‌ها استفاده می‌شود. علاوه بر این، برخی گروه‌های زنان بر اساس قومیت، سن، تعداد شرکای جنسی، بارداری و پاتوژن‌های ایجادکننده واژینوز باکتریایی به درمان پاسخ می‌دهند.[۱۰۵] در سال ۲۰۱۳، پژوهشگران دریافتند که تجویز سویه‌های تولیدکننده هیدروژن پراکسید، مانند لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس و لاکتوباسیلوس رامنوسوس، قادر به عادی‌سازی pH واژن و متعادل‌سازی مجدد میکروبیوتای واژن بودند و از واژینوز باکتریایی پیشگیری کرده و آن را کاهش می‌دادند.[۱۰۶]

فشار خون

تا تاریخ ۲۰۱۷، فقط شواهد محدودی هرگونه ارتباط مستقیم بین فشار خون بالا و میکروبیوتای روده را نشان داده‌اند.[۱۰۷]

کلسترول

یک متاآنالیز در سال ۲۰۰۲ که شامل پنج کارآزمایی دوسوکور بود و اثرات کوتاه‌مدت (۲–۸ هفته) یک ماست حاوی سویه‌های پروبیوتیک را بر سطح کلسترول سرم بررسی می‌کرد، اثر کمی معادل ۸٫۵ میلی‌گرم در دسی‌لیتر (۰٫۲۲ میلی‌مول بر لیتر) (۴٪ کاهش) در غلظت کلسترول تام، و کاهش ۷٫۷ میلی‌گرم در دسی‌لیتر (۰٫۲ میلی‌مول بر لیتر) (۵٪ کاهش) در غلظت سرمی LDL یافت.[۱۰۸]

افسردگی و اضطراب

یک متاآنالیز در سال ۲۰۱۹ شواهد با کیفیت پایینی را برای بهبود کوچک پروبیوتیک‌ها در افسردگی و اضطراب یافت.[۱۰۹] یک مرور در سال ۲۰۲۰ دریافت که پروبیوتیک‌ها ممکن است افسردگی را بهبود بخشند، اما مطالعات بیشتری مورد نیاز است.[۱۱۰]

اسهال

برخی پروبیوتیک‌ها به عنوان یک درمان احتمالی برای اشکال مختلف گاستروانتریت پیشنهاد شده‌اند.[۱۱۱] به عنوان یک درمان برای اسهال عفونی، پروبیوتیک‌ها برای افرادی که بیش از دو روز این بیماری را داشته‌اند سودی ندارند، و هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد آن‌ها به‌طور کلی مدت اسهال را کاهش می‌دهند.[۱۱۲]

درماتیت

پروبیوتیک‌ها معمولاً به مادران شیرده و کودکان خردسالشان برای پیشگیری از اگزما (درماتیت) داده می‌شوند، اما هیچ شواهد خوبی کارایی آن را برای این هدف نشان نمی‌دهد.[۱۱۳] شواهد کمی برای حمایت از استفاده از پروبیوتیک‌ها برای درمان درماتیت آتوپیک وجود دارد، و برخی خطرات اثرات نامطلوب وجود دارد.[۱۱۴] آکادمی پوست آمریکا اعلام کرد: «استفاده از پروبیوتیک‌ها/پری‌بیوتیک‌ها برای درمان بیماران مبتلا به درماتیت آتوپیک تثبیت شده به دلیل شواهد ناسازگار توصیه نمی‌شود.»[۱۱۵]

کنترل گلیسمی

طبق یک مرور چتری از متاآنالیزهای کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی‌شده کنترل‌شده، مکمل پروبیوتیک‌ها هموستاز گلوکز را کاهش می‌دهد. این می‌تواند یک درمان مؤثر برای کاهش سطوح بالای قند خون باشد مگر این که بدن هیپوگلیسمیک شود؛ برای جلوگیری از این امر، احتیاط و پایش گلوکز ضروری است.[۱۱۶]

هلیکوباکتر پیلوری

برخی سویه‌های باکتری اسید لاکتیک (LAB) ممکن است هنگامی که در ترکیب با درمان‌های پزشکی استاندارد استفاده شوند، بر عفونت‌های هلیکوباکتر پیلوری (که ممکن است باعث زخم‌های گوارشی شوند) در بزرگسالان تأثیر بگذارند، اما هیچ استانداردی در عمل پزشکی یا تأییدیه نظارتی برای چنین درمانی وجود ندارد.[۱۱۷] تنها درمان‌های بررسی شده توسط همتایان برای اچ. پیلوری تا به امروز همگی شامل رژیم‌های مختلف آنتی‌بیوتیکی هستند.[۱۱۸]

عملکرد ایمنی و عفونت‌ها

برخی سویه‌های LAB ممکن است از طریق مهار رقابتی (یعنی با رقابت برای رشد) بر پاتوژن‌ها تأثیر بگذارند و برخی شواهد نشان می‌دهد که آن‌ها ممکن است عملکرد ایمنی را با افزایش تعداد سلول‌های پلاسمای تولیدکننده IgA و افزایش یا بهبود فاگوسیتوز، و همچنین افزایش نسبت لنفوسیت‌های T و سلول‌های کشنده طبیعی بهبود بخشند.[۱۱۹][۱۲۰] محصولات LAB ممکن است در درمان اسهال حاد کمک کنند و احتمالاً بر عفونت‌های روتاویروس در کودکان و اسهال مسافران در بزرگسالان تأثیر بگذارند،[۱۱۹][۱۲۰] اما هیچ محصولی برای چنین اندیکاسیون‌هایی تأیید نشده است. شواهد ضعیفی وجود دارد که پروبیوتیک‌ها ممکن است بروز عفونت‌های حاد دستگاه تنفسی فوقانی را در بزرگسالان کاهش دهند، آن‌ها بهتر از پلاسبو یا عدم درمان بودند.[۱۲۱]

پروبیوتیک‌ها به نظر نمی‌رسد خطر عفونت را در افراد مسن تغییر دهند.[۱۲۲]

بیماری التهابی روده

استفاده از مکمل‌های پروبیوتیک خوراکی برای اصلاح ترکیب و رفتار میکروبیوم به عنوان یک درمان احتمالی برای هر دو القا و حفظ بهبودی در افراد مبتلا به بیماری کرون و کولیت اولسراتیو در نظر گرفته شده است. یک مرور کاکرین در سال ۲۰۲۰ شواهد واضحی از بهبود احتمال بهبودی، و نه عوارض جانبی کمتر، در افراد مبتلا به بیماری کرون، پس از درمان پروبیوتیک پیدا نکرد.[۱۲۳]

برای کولیت اولسراتیو، شواهد با قطعیت پایینی وجود دارد که مکمل‌های پروبیوتیک ممکن است احتمال بهبودی بالینی را افزایش دهند.[۱۲۴] افرادی که پروبیوتیک دریافت می‌کردند ۷۳٪ بیشتر احتمال داشت بهبودی بیماری را تجربه کنند و بیش از ۲ برابر بیشتر احتمال داشت بهبود علائم را نسبت به کسانی که پلاسبو دریافت می‌کردند گزارش دهند، با هیچ تفاوت واضحی در عوارض جانبی جزئی یا جدی.[۱۲۴] اگرچه هیچ شواهد واضحی از بهبودی بیشتر زمانی که مکمل‌های پروبیوتیک با درمان ۵-آمینوسالیسیلیک اسید به عنوان یک مونوتراپی مقایسه شدند وجود نداشت، احتمال بهبودی ۲۲٪ بیشتر بود اگر پروبیوتیک‌ها در ترکیب با درمان ۵-آمینوسالیسیلیک اسید استفاده می‌شدند.[۱۲۴] در حالی که در افرادی که قبلاً در بهبودی هستند، مشخص نیست که آیا پروبیوتیک‌ها به جلوگیری از عود آینده کمک می‌کنند یا خیر، چه به عنوان مونوتراپی و چه درمان ترکیبی.[۱۲۵]

سندرم روده تحریک‌پذیر

پروبیوتیک‌ها به دلیل پتانسیل تأثیر بر سندرم روده تحریک‌پذیر در حال مطالعه هستند، اگرچه عدم اطمینان در مورد اینکه کدام نوع پروبیوتیک بهتر عمل می‌کند و در مورد اندازه اثر احتمالی باقی می‌ماند.[۱۲۶][۱۲۷]

انتروکولیت نکروزان

چندین مطالعه بالینی شواهدی برای پتانسیل پروبیوتیک‌ها در کاهش خطر انتروکولیت نکروزان و مرگ و میر در نوزادان نارس ارائه می‌دهند. یک متاآنالیز نشان داد که پروبیوتیک‌ها این خطرات را بیش از ۵۰٪ در مقایسه با گروه‌های کنترل کاهش می‌دهند اما انجام کارآزمایی‌های بیشتر، بزرگ و با کیفیت بالا برای اطلاع‌رسانی به سیاست و عمل مورد نیاز بود.[۱۲۸]

بارداری

یک مرور سیستماتیک کاکرین هیچ شواهد خوبی پیدا نکرد که پروبیوتیک‌ها در کاهش خطر دیابت بارداری مفید باشند، اما شواهد خوبی وجود داشت که خطر پره‌اکلامپسی را افزایش می‌دهند. به همین دلیل، استفاده از پروبیوتیک‌ها در بارداری توصیه نشد.[۱۲۹]

درد شکمی راجعه

یک مرور در سال ۲۰۱۷ بر اساس شواهد با کیفیت متوسط تا پایین نشان می‌دهد که پروبیوتیک‌ها ممکن است در کوتاه‌مدت در تسکین درد در کودکان با درد شکمی راجعه مفید باشند، اما سویه و دوز مناسب شناخته شده نیست.[۱۳۰]

خشکی چشم

یک مطالعه بالینی که تأثیر پروبیوتیک‌ها را در تسکین علائم و نشانه‌های خشکی چشم بررسی می‌کرد، نتایج امیدوارکننده‌ای را برای فرمولاسیون چشمی لاتی‌لاکتوباسیلوس ساکی نشان داد، در حالی که پروبیوتیک خوراکی هیچ مزیت قابل تشخیصی نشان نداد.[۱۳۱]

دستگاه ادراری

شواهد محدودی وجود دارد که نشان می‌دهد پروبیوتیک‌ها در مدیریت عفونت یا التهاب دستگاه ادراری سودمند هستند.[۱۳۲] یک مرور ادبیات نشان داد که مکمل‌های پروبیوتیک لاکتوباسیلوس به نظر می‌رسد سطوح لاکتوباسیل‌های واژن را افزایش می‌دهند، در نتیجه بروز عفونت‌های واژن در زنان بزرگسال سالم را کاهش می‌دهند.[۱۳۳]

پژوهش‌های عمومی

فرمولاسیون‌ها

مکمل‌هایی مانند قرص، کپسول، پودر و ساشه حاوی باکتری مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. با این حال، پروبیوتیک‌های مصرف شده به صورت خوراکی می‌توانند توسط شرایط اسیدی معده از بین بروند. تا تاریخ ۲۰۱۰، تعدادی از تکنیک‌های ریزپوشانی برای حل این مشکل در حال توسعه بودند.[۱۳۴]

پروبیوتیک‌های چندگانه

پژوهش‌های مقدماتی در حال ارزیابی اثرات فیزیولوژیکی بالقوه سویه‌های پروبیوتیک چندگانه، در مقابل یک سویه منفرد هستند.[۱۳۵][۱۳۶] از آنجایی که روده انسان ممکن است حاوی ده‌ها هزار گونه میکروبی باشد، یک نظریه نشان می‌دهد که این محیط متنوع ممکن است از مصرف چندین سویه پروبیوتیک بهره‌مند شود، اثری که از نظر علمی تأیید نشده است.

سویه‌ها

فقط شواهد اولیه‌ای برای اکثر ادعاهای سلامت مربوط به پروبیوتیک‌ها وجود دارد. حتی برای بیشتر سویه‌های پروبیوتیک مورد مطالعه، تعداد کمی به اندازه کافی در پژوهش‌های پایه و بالینی توسعه یافته‌اند تا تأییدیه وضعیت ادعای سلامت توسط یک نهاد نظارتی مانند FDA یا EFSA را تضمین کنند، و تا تاریخ ۲۰۱۰، هیچ ادعایی توسط این دو نهاد تأیید نشده بود.[۸] برخی از کارشناسان در مورد کارایی سویه‌های مختلف پروبیوتیک شک دارند و معتقدند که همه افراد از پروبیوتیک‌ها سود نمی‌برند.[۸][۱۳۷]

دمای نگهداری

مطالعات متعددی نشان داده‌اند که تفاوت معناداری در میزان بقای لاکتوباسیلوس و بیفیدوباکتریوم تحت شرایط نگهداری در یخچال (۴ درجه سانتی‌گراد) و دمای اتاق (۲۵ درجه سانتی‌گراد) وجود دارد. در دمای اتاق (۲۵±۱ درجه سانتی‌گراد)، تعداد پروبیوتیک‌ها پس از ۹۰ روز نگهداری ۵ تا ۶ واحد لگاریتمی (کاهش تا ۱/۱۰۰٬۰۰۰) کاهش یافت. در مقابل، هیچ تغییر معناداری در تعداد پروبیوتیک‌ها تحت شرایط یخچالی (۴ ± ۱ درجه سانتی‌گراد) مشاهده نشد.[۱۳۸]

دستورالعمل‌های علمی برای آزمایش

اول، پروبیوتیک‌ها هنگام تجویز باید زنده باشند.[۷۴][۱۳۹][۱۴۰] یکی از نگرانی‌های موجود در سراسر نوشته‌جات علمی، زیست‌پذیری و تکرارپذیری نتایج مشاهده‌شده در مقیاس بزرگ برای مطالعات خاص، و همچنین زیست‌پذیری و پایداری در طول استفاده و نگهداری، و در نهایت توانایی بقا در اسیدهای معده و سپس در اکوسیستم روده است.[۸]

دوم، پروبیوتیک‌ها باید تحت ارزیابی کنترل‌شده قرار گرفته باشند تا مزایای سلامت در میزبان هدف مستند شود. تنها محصولاتی که حاوی ارگانیسم‌های زنده‌ای هستند که در مطالعات انسانی قابل تکرار، یک مزیت سلامت را نشان داده‌اند، ممکن است ادعا کنند که پروبیوتیک هستند.[۸][۱۴۱][۱۴۲] تعریف صحیح مزیت سلامت، پشتیبانی شده با شواهد علمی محکم، عنصری قوی برای شناسایی و ارزیابی صحیح اثر یک پروبیوتیک است. این جنبه چالشی برای تحقیقات علمی و صنعتی است زیرا چندین مشکل پیش می‌آید، مانند تنوع در محل استفاده از پروبیوتیک (دهانی، واژینال، روده‌ای) و روش کاربرد.[۷۴]

سوم، کاندیدای پروبیوتیک باید یک میکروب یا ترکیبی از میکروب‌ها (جنس، گونه، و سطح سویه) باشد که از نظر طبقه‌بندی تعریف شده باشد. معمولاً پذیرفته شده است که بیشتر اثرات پروبیوتیک‌ها سویه-اختصاصی هستند و نمی‌توان آن‌ها را به دیگر پروبیوتیک‌های همان جنس یا گونه تعمیم داد.[۱۳۹] این امر مستلزم شناسایی دقیق سویه است، یعنی توصیف ژنوتیپی و فنوتیپی میکروارگانیسم آزمایش شده.[۱۶]

چهارم، پروبیوتیک‌ها باید برای کاربرد مورد نظرشان ایمن باشند. دستورالعمل‌های FAO/WHO در سال ۲۰۰۲ توصیه می‌کنند که، اگرچه باکتری‌ها ممکن است به‌طور کلی ایمن شناخته شده (GRAS) باشند، ایمنی پروبیوتیک بالقوه باید با حداقل آزمون‌های لازم ارزیابی شود:[۱۴۳]

  • ارزیابی فعالیت‌های متابولیکی خاص (مانند تولید D-لاکتات، تجزیه نمک‌های صفراوی)
  • ارزیابی عوارض جانبی در مطالعات انسانی
  • تعیین الگوهای مقاومت آنتی‌بیوتیکی
  • نظارت اپیدمیولوژیک بر حوادث نامطلوب در مصرف‌کنندگان (پس از بازار)
  • اگر سویه تحت ارزیابی متعلق به گونه‌ای باشد که به تولید سم در پستانداران معروف است، باید از نظر تولید سم آزمایش شود. یک طرح ممکن برای آزمایش تولید سم توسط کمیته علمی تغذیه حیوانات اتحادیه اروپا توصیه شده است.[۱۴۴]
  • اگر سویه تحت ارزیابی متعلق به گونه‌ای با پتانسیل همولیتیک شناخته شده باشد، تعیین فعالیت همولیتیک الزامی است.

در اروپا، EFSA یک سیستم پیش از بازار را برای ارزیابی ایمنی گونه‌های میکروبی مورد استفاده در تولیدات غذایی و خوراک دام به منظور تعیین اولویت‌ها برای نیاز به ارزیابی خطر اتخاذ کرده است. ارزیابی برای میکروارگانیسم‌های خاصی انجام می‌شود؛ اگر نتیجه مطلوب باشد، منجر به وضعیت «پیش‌فرض واجد شرایط ایمنی» (QPS) می‌شود.[۱۴۵]

جستارهای وابسته

  • دیس‌بیوز
  • باکتری‌درمانی مدفوع
  • غذای کاربردی
  • کشت‌های غذایی میکروبی
  • پست‌بیوتیک
  • پروبیوتیک‌ها در اطفال
  • پروتئوبیوتیک‌ها
  • سایکوبیوتیک
  • سین‌بیوتیک‌ها

منابع

  1. 1 2 Hill, C; Guarner, F; Reid, G; Gibson, GR; Merenstein, DJ; Pot, B; Morelli, L; Canani, RB; Flint, HJ; Salminen, S; Calder, PC; Sanders, ME (August 2014). "Expert consensus document. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic". Nature Reviews. Gastroenterology & Hepatology. 11 (8): 506–514. doi:10.1038/nrgastro.2014.66. hdl:2164/4189. PMID 24912386.
  2. ↑ Program, Human Foods (2024-09-09). "Microorganisms & Microbial-Derived Ingredients Used in Food (Partial List)". FDA (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-18.
  3. 1 2 3 Guarner, Francisco; Sanders, Mary Ellen; Szajewska, Hania; Cohen, Henry; Eliakim, Rami; Herrera-deGuise, Claudia; Karakan, Tarkan; Merenstein, Dan; Piscoya, Alejandro; Ramakrishna, Balakrishnan; Salminen, Seppo; Melberg, Jim (July 2024). "World Gastroenterology Organisation Global Guidelines: Probiotics and Prebiotics". Journal of Clinical Gastroenterology (به انگلیسی). 58 (6): 533–553. doi:10.1097/MCG.0000000000002002. ISSN 0192-0790. PMID 38885083.
  4. 1 2 Doron S, Snydman DR (2015). "Risk and safety of probiotics". Clin Infect Dis (Review). 60 (Suppl 2): S129–234. doi:10.1093/cid/civ085. PMC 4490230. PMID 25922398.
  5. ↑ "Probiotics". National Health Service. 24 November 2022. Retrieved 7 August 2025.
  6. ↑ France, Michael; Alizadeh, Madeline; Brown, Sarah; Ma, Bing; Ravel, Jacques (March 2022). "Towards a deeper understanding of the vaginal microbiota". Nature Microbiology (به انگلیسی). 7 (3): 367–378. doi:10.1038/s41564-022-01083-2. ISSN 2058-5276. PMC 8910585. PMID 35246662.
  7. ↑ Brown, Amy C.; Valiere, Ana (2004-01-01). "Probiotics and Medical Nutrition Therapy". Nutrition in Clinical Care. 7 (2): 56–68. ISSN 1096-6781. PMC 1482314. PMID 15481739.
  8. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Rijkers GT, de Vos WM, Brummer RJ, Morelli L, Corthier G, Marteau P (2011). "Health benefits and health claims of probiotics: Bridging science and marketing". British Journal of Nutrition. 106 (9): 1291–1296. doi:10.1017/S000711451100287X. PMID 21861940.
  9. 1 2 3 Turck, Dominique; Castenmiller, Jacqueline; De Henauw, Stefaan; Hirsch-Ernst, Karen Ildico; Kearney, John; Knutsen, Helle Katrine; MacIuk, Alexandre; Mangelsdorf, Inge; McArdle, Harry J.; Naska, Androniki; Pelaez, Carmen; Pentieva, Kristina; Thies, Frank; Tsabouri, Sophia; Vinceti, Marco; Bresson, Jean-Louis; Siani, Alfonso (15 April 2019). "Nutrimune and immune defence against pathogens in the gastrointestinal and upper respiratory tracts: evaluation of a health claim pursuant to Article 14 of Regulation (EC) No 1924/2006". EFSA Journal. European Food Safety Authority, Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens. 17 (4): e05656. doi:10.2903/j.efsa.2019.5656. PMC 7009160. PMID 32626282.
  10. ↑ Slashinski MJ, McCurdy SA, Achenbaum LS, Whitney SN, McGuire AL (2012). "'Snake-oil,' 'quack medicine,' and 'industrially cultured organisms:' biovalue and the commercialization of human microbiome research". BMC Medical Ethics. 13. doi:10.1186/1472-6939-13-28. PMC 3512494. PMID 23110633. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  11. 1 2 3 "FDA warning letters 2020-2023 (search "probiotics")". Compliance Branch, Inspections, Compliance, Enforcement, and Criminal Investigations, US Food and Drug Administration. 5 August 2025. Retrieved 7 August 2025.
  12. 1 2 Chu, Will (18 April 2019). "Heinz reels from latest probiotic health claim rejection by EFSA". NutraIngredients.com, William Reed Business Media Ltd. Archived from the original on 20 October 2020. Retrieved 11 May 2019.
  13. ↑ Schlundt, Jorgen. "Health and Nutritional Properties of Probiotics in Food including Powder Milk with Live Lactic Acid Bacteria" (PDF). Report of a Joint FAO/WHO Expert Consultation on Evaluation of Health and Nutritional Properties of Probiotics in Food Including Powder Milk with Live Lactic Acid Bacteria. FAO / WHO. Archived from the original (PDF) on October 22, 2012. Retrieved 17 December 2012.
  14. ↑ Probiotics in food: health and nutritional properties and guidelines for evaluation. Food and Agriculture Organization of the United Nations, World Health Organization. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations. 2006. ISBN 92-5-105513-0. OCLC 70928765.{{cite book}}: نگهداری CS1: سایر موارد (link)
  15. ↑ "Guidelines for the Evaluation of Probiotics in Food" (PDF). Joint FAO/WHO Working Group on Drafting Guidelines for the Evaluation of Probiotics in Food, London, Ontario, Canada. 1 May 2002. Archived from the original (PDF) on 2017-05-18.
  16. 1 2 Rijkers GT, Bengmark S, Enck P, Haller D, Herz U, Kalliomaki M, Kudo S, Lenoir-Wijnkoop I, Mercenier A, Myllyluoma E, Rabot S, Rafter J, Szajewska H, Watzl B, Wells J, Wolvers D, Antoine JM (2010). "Guidance for substantiating the evidence for beneficial effects of probiotics: current status and recommendations for future research". J. Nutr. 140 (3): 671S–676S. doi:10.3945/jn.109.113779. PMID 20130080.
  17. ↑ Shane AL, Cabana MD, Vidry S, Merenstein D, Hummelen R, Ellis CL, Heimbach JT, Hempel S, Lynch SV, Sanders ME (2010). "Guide to designing, conducting, publishing and communicating results of clinical studies involving probiotic applications in human participants". Gut Microbes. 1 (4): 243–253. doi:10.4161/gmic.1.4.12707. PMC 3023606. PMID 21327031.
  18. ↑ Mattila-Sandholm, T.; Myllärinen, P.; Crittenden, R.; Mogensen, G.; Fondén, R.; Saarela, M. (2002). "Technological challenges for future probiotic foods". International Dairy Journal. 12 (2–3): 173–182. doi:10.1016/S0958-6946(01)00099-1. Archived from the original on 16 June 2022. Retrieved 29 December 2020.
  19. 1 2 Lactic Acid Fermentations (به انگلیسی). National Academies Press (US). 1992. Archived from the original on 2015-04-01. Retrieved 2021-03-30.
  20. 1 2 Breidt F, McFeeters RF, Perez-Diaz I, Lee CH (2013). "Fermented Vegetables" (PDF). Fermented Vegetables; In: Food Microbiology: Fundamentals and Frontiers, 4th Ed. Washington, DC: ASM Press. pp. 841–855. doi:10.1128/9781555818463.ch33. ISBN 978-1-55581-626-1. Archived (PDF) from the original on 28 May 2015. Retrieved 19 May 2016.
  21. ↑ Oh CK, Oh MC, Kim SH (2004). "The Depletion of Sodium Nitrite by Lactic Acid Bacteria Isolated from Kimchi". Journal of Medicinal Food. 7 (1): 38–44. doi:10.1089/109662004322984680. PMID 15117551.
  22. ↑ Pederson CS, Niketic G, Albury MN (1962). "Fermentation of the Yugoslavian pickled cabbage". Applied Microbiology. 10 (1): 86–89. doi:10.1128/AEM.10.1.86-89.1962. PMC 1057814. PMID 14484853.
  23. ↑ Friedman, Y; Hugenholtz, Jeroen; De Vos, Willem M.; Smid, Eddy J. (2006). "Safe use of genetically modified lactic acid bacteria in food. Bridging the gap between consumers, green groups, and industry". Electronic Journal of Biotechnology. 9 (4): E49–55. Archived from the original on 14 August 2013. Retrieved 7 November 2007.
  24. ↑ Moreno MR, Leisner JJ, Tee LK, Ley C, Radu S, Rusul G, Vancanneyt M, De Vuyst L (2002). "Microbial analysis of Malaysian tempeh, and characterization of two bacteriocins produced by isolates of Enterococcus faecium". Journal of Applied Microbiology. 92 (1): 147–157. doi:10.1046/j.1365-2672.2002.01509.x. PMID 11849339. S2CID 20756449.
  25. ↑ Ehrlich, Steven D. (2011-05-24). "Lactobacillus acidophilus". University of Maryland Medical Center (UMMC). Archived from the original on 2015-09-11. Retrieved 2015-09-17.
  26. ↑ Tanasupawat S, Thongsanit J, Okada S, Komagata K (2002). "Lactic acid bacteria isolated from soy sauce mash in Thailand". Journal of General and Applied Microbiology. 48 (4): 201–209. doi:10.2323/jgam.48.201. PMID 12469319.
  27. ↑ Plessas S, Alexopoulos A, Voidarou C, Stavropoulou E, Bezirtzoglou E (2011). "Microbial ecology and quality assurance in food fermentation systems. The case of kefir grains application". Anaerobe. 17 (6): 483–485. doi:10.1016/j.anaerobe.2011.03.014. PMID 21497663.
  28. ↑ Shiby VK, Mishra HN (2013). "Fermented milks and milk products as functional foods – a review". Critical Reviews in Food Science and Nutrition. 53 (5): 482–496. doi:10.1080/10408398.2010.547398. PMID 23391015. S2CID 3059150.
  29. ↑ Mohammad, Salma Malihah; Mahmud-Ab-Rashid, Nor-Khaizura; Zawawi, Norhasnida (2020-08-25). "Probiotic properties of bacteria isolated from bee bread of stingless bee Heterotrigona itama" (PDF). Journal of Apicultural Research. 60: 172–187. doi:10.1080/00218839.2020.1801152. ISSN 0021-8839. S2CID 225208290. Archived (PDF) from the original on 2023-03-27. Retrieved 2022-04-21.
  30. ↑ Plengvidhya, V.; Breidt, F. Jr.; Lu, Z.; Fleming, H. P. (2007). "DNA Fingerprinting of Lactic Acid Bacteria in Sauerkraut Fermentations". Applied and Environmental Microbiology. 73 (23): 7697–7702. Bibcode:2007ApEnM..73.7697P. doi:10.1128/AEM.01342-07. PMC 2168044. PMID 17921264.
  31. ↑ Swain, Manas Ranjan; Anandharaj, Marimuthu; Ray, Ramesh Chandra; Parveen Rani, Rizwana (2014). "Fermented Fruits and Vegetables of Asia: A Potential Source of Probiotics". Biotechnology Research International. 2014: 1–19. doi:10.1155/2014/250424. PMC 4058509. PMID 25343046.
  32. ↑ Swain MR, Anandharaj M, Ray RC, Parveen Rani R (2014). "Table 1: Examples of traditional fermented fruits and vegetables, which are used in various parts of Asian subcontinent". Biotechnology Research International. doi:10.1155/2014/250424. PMC 4058509. PMID 25343046. Archived from the original on 2019-02-16. Retrieved 2019-02-16.
  33. ↑ Guzel-Seydim ZB, Kok-Tas T, Greene AK, Seydim AC (March 2011). "Review: functional properties of kefir". Crit Rev Food Sci Nutr. 51 (3): 261–268. doi:10.1080/10408390903579029. PMID 21390946. S2CID 19963871.
  34. ↑ Farnworth, Edward R (4 April 2005). "Kefir-a complex probiotic" (PDF). Food Science and Technology Bulletin: Functional Foods. 2 (1): 1–17. CiteSeerX 10.1.1.583.6014. doi:10.1616/1476-2137.13938 (inactive July 1, 2025). Archived from the original (PDF) on 14 May 2014. Retrieved 20 December 2014.{{cite journal}}: تمیزکاری شیوه یادکرد ۱: شناساگر شیء دیجیتال غیرفعال از ژوئیه ۲۰۲۵ (link)
  35. ↑ Bauer, Brent (July 8, 2017). "What is kombucha tea? Does it have any health benefits?". Mayo Clinic. Archived from the original on August 9, 2018. Retrieved 2018-09-05.
  36. ↑ Wollan, Malia (24 March 2010). "Kombucha Tea Attracts a Following and Doubters". The New York Times. Archived from the original on 2018-07-12. Retrieved 2018-09-05.
  37. ↑ Jarrell J, Cal T, Bennett JW (2000). "The Kombucha Consortia of yeasts and bacteria". Mycologist. 14 (4): 166–170. doi:10.1016/S0269-915X(00)80034-8.
  38. ↑ Jonas, Rainer; Farah, Luiz F. (1998). "Production and application of microbial cellulose". Polymer Degradation and Stability. 59 (1–3): 101–106. doi:10.1016/s0141-3910(97)00197-3.
  39. ↑ Jayabalan, Rasu; Malbaša, Radomir V.; Lončar, Eva S.; Vitas, Jasmina S.; Sathishkumar, Muthuswamy (2014). "A Review on Kombucha Tea – Microbiology, Composition, Fermentation, Beneficial Effects, Toxicity, and Tea Fungus". Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety. 13 (4): 538–550. doi:10.1111/1541-4337.12073. PMID 33412713.
  40. ↑ "Office of Dietary Supplements - Probiotics". ods.od.nih.gov (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-20.
  41. 1 2 3 Durchschein F, Petritsch W, Hammer HF (2016). "Diet therapy for inflammatory bowel diseases: The established and the new". World J Gastroenterol (Review). 22 (7): 2179–2194. doi:10.3748/wjg.v22.i7.2179. PMC 4734995. PMID 26900283.
  42. ↑ Boyle RJ, Robins-Browne RM, Tang ML (2006). "Probiotic use in clinical practice: what are the risks?". Am J Clin Nutr (Review). 83 (6): 1256–1264, quiz 1446–1447. doi:10.1093/ajcn/83.6.1256. PMID 16762934.
  43. ↑ Singhi SC, Kumar S (2016). "Probiotics in critically ill children". F1000Res (Review). 5: 407. doi:10.12688/f1000research.7630.1. PMC 4813632. PMID 27081478.
  44. 1 2 Aleman, Ricardo S.; Yadav, Ajitesh (2023-12-26). "Systematic Review of Probiotics and Their Potential for Developing Functional Nondairy Foods". Applied Microbiology (به انگلیسی). 4 (1): 47–69. doi:10.3390/applmicrobiol4010004. ISSN 2673-8007.
  45. ↑ Lahtinen SJ, Davis E, Ouwehand AC (2012). "Lactobacillus species causing obesity in humans: where is the evidence?". Beneficial Microbes (Review). 3 (3): 171–174. doi:10.3920/BM2012.0041. PMID 22968407. Archived from the original on 2021-06-18. Retrieved 2020-07-01.
  46. 1 2 Feldman, Monica (22 سپتامبر 2016). "The New Market Profile of Probiotics Consumption". Natural Products Insider. Archived from the original on 5 September 2018. Retrieved 5 September 2018.
  47. ↑ Meiling, Chen (21 ژوئن 2018). "Yogurt ferments the dairy segment". The Daily Telegraph and China Daily. Archived from the original on 6 September 2018. Retrieved 5 September 2018.
  48. ↑ 'Probiotic' As A General Descriptor (PDF) (Report). Yogurt & Live Fermented Milks Association (YLFA). Archived (PDF) from the original on 13 December 2014. Retrieved 12 December 2014.
  49. ↑ "Probiotic health claims". Food Safety Authority of Ireland, Dublin. 2014. Archived from the original on 10 July 2017. Retrieved 13 December 2014.
  50. ↑ "Regulation (EC) No 1924/2006 of the European Parliament and of the Council on 20 December 2006 on nutrition and health claims made on foods". European Commission, Brussels. 2006. Archived from the original on 2 February 2016. Retrieved 13 December 2014.
  51. ↑ "Health claims about microorganisms and use of the term "probiotic"". Government of Canada. 23 December 2024. Retrieved 7 August 2025.
  52. 1 2 "Dannon Agrees to Drop Exaggerated Health Claims for Activia Yogurt and DanActive Dairy Drink FTC Charges that Evidence Supporting Benefits of Probiotics Falls Short". Federal Trade Commission, US Government. 15 دسامبر 2010. Archived from the original on 14 May 2017. Retrieved 9 May 2017.
  53. 1 2 Schmidt, Nancy (30 ژوئیه 2014). "Warning letter to Plexus Worldwide Inc". Compliance Branch, Inspections, Compliance, Enforcement, and Criminal Investigations, US Food and Drug Administration. Archived from the original on 8 May 2017. Retrieved 9 May 2017.
  54. ↑ "Phạt 257 triệu đồng với 7 cơ sở vi phạm về an toàn thực phẩm". Giáo dục Việt Nam (به ویتنامی). 2018-07-28. Retrieved 2024-09-24.
  55. ↑ "Thu hồi thuốc Men vi sinh sống Biolac". baochinhphu.vn (به ویتنامی). 2017-01-03. Retrieved 2024-09-24.
  56. ↑ "Bioamicus complete". Bioamicus (به ویتنامی). Retrieved 2024-09-24.
  57. ↑ "Siết chặt quản lý thực phẩm chức năng". Báo Nhân Dân điện tử (به ویتنامی). 2013-01-01. Retrieved 2024-09-24.
  58. ↑ "Đình chỉ lưu hành men vi sinh sống Biolac do không đạt chất lượng". baotainguyenmoitruong.vn (به ویتنامی). 2017-01-05. Retrieved 2024-09-24.
  59. ↑ "Live & Active Culture Yogurt". National Yogurt Association. Archived from the original on 8 December 2014. Retrieved 12 December 2014.
  60. ↑ Guidelines for the Evaluation of Probiotics in Food, Report of a Joint FAO/WHO Working Group on Drafting Guidelines for the Evaluation of Probiotics in Food (PDF) (Report). London, Ontario, Canada: Food and Agriculture Organization and World Health Organization. آوریل 2002. Archived from the original (PDF) on 1 August 2014. Retrieved 12 December 2014.
  61. ↑ Sanders, ME (2000). "Considerations for Use of Probiotic Bacteria to Modulate Human Health". The Journal of Nutrition. 130 (2S Suppl): 384S–390S. doi:10.1093/jn/130.2.384S. PMID 10721912.
  62. ↑ Ferdousi, Rohollah; Rouhi, Millad; Mohammadi, Reza; Mortazavian, Amir Mohamad; Khosravi-Darani, Kianosh; Rad, Aziz Homayouni (Winter 2013). "Evaluation of probiotic survivability in yogurt exposed to cold chain interruption". Iranian Journal of Pharmaceutical Research (به انگلیسی). 12 (Suppl): 139–144. ISSN 1735-0328. PMC 3813376. PMID 24250681.
  63. ↑ Gismondo MR, Drago L, Lombardi A (1999). "Review of probiotics available to modify gastrointestinal flora". Int. J. Antimicrob. Agents. 12 (4): 287–292. doi:10.1016/s0924-8579(99)00050-3. PMID 10493604.
  64. ↑ Tortora, Gerard J.; Funke, Berdell R.; Case, Christine L. (2010). "5". Microbiology An Introduction (10th ed.). San Francisco, CA: Pearson Benjamin Cummings. p. 135. ISBN 978-0-321-58202-7.
  65. ↑ Metchnikoff, Elie (2004). The prolongation of life: optimistic studies. P. Chalmers, Sir Mitchell. New York: Springer Pub. ISBN 978-0-8261-1877-6. OCLC 287028845.
  66. ↑ Vaughan, RB (July 1965). "The romantic rationalist: A study of Elie Metchnikoff". Medical History. 9 (3): 201–215. doi:10.1017/S0025727300030702. PMC 1033501. PMID 14321564.
  67. ↑ Tissier, H. 1900. Recherchers sur la flora intestinale normale et pathologique du nourisson. Thesis, University of Paris, Paris, France.
  68. ↑ Bermudez-Brito, Miriam; Plaza-Díaz, Julio; Muñoz-Quezada, Sergio; Gómez-Llorente, Carolina; Gil, Angel (2012). "Probiotic Mechanisms of Action". Annals of Nutrition and Metabolism. 61 (2): 160–174. doi:10.1159/000342079. PMID 23037511. S2CID 1295886.
  69. ↑ Nißle, Alfred (1918). "Die antagonistische Behandlung chronischer Darmstörungen mit Colibakterien". Medizinische Klinik. 1918 (2): 29–33.
  70. ↑ Altenhoefer, Artur; Oswald, Sibylle; Sonnenborn, Ulrich; Enders, Corinne; Schulze, Juergen; Hacker, Joerg; Oelschlaeger, Tobias A (April 2004). "The probiotic Escherichia coli strain Nissle 1917 interferes with invasion of human intestinal epithelial cells by different enteroinvasive bacterial pathogens". FEMS Immunology & Medical Microbiology (به انگلیسی). 40 (3): 223–229. doi:10.1016/S0928-8244(03)00368-7. PMID 15039098.
  71. ↑ Whorton, James C. (2000). Inner Hygiene: Constipation and the Pursuit of Health in Modern Society (به انگلیسی). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-513581-7.
  72. ↑ Cheplin HA, Rettger LF (December 1920). "Studies on the Transformation of the Intestinal Flora, with Special Reference to the Implantation of Bacillus Acidophilus: II. Feeding Experiments on Man". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 6 (12): 704–705. Bibcode:1920PNAS....6..704C. doi:10.1073/pnas.6.12.704. PMC 1084701. PMID 16576567.
  73. ↑ Brown, Simon (2011-08-30). Macrobiotics for Life: A Practical Guide to Healing for Body, Mind, and Heart (به انگلیسی). North Atlantic Books. ISBN 978-1-58394-470-7.
  74. 1 2 3 4 Fuller, R (May 1989). "Probiotics in man and animals". The Journal of Applied Bacteriology. 66 (5): 365–378. doi:10.1111/j.1365-2672.1989.tb05105.x. PMID 2666378.
  75. ↑ Lilly DM, Stillwell RH (1965). "Probiotics: Growth-promoting factors produced by microorganisms". Science. 147 (3659): 747–748. Bibcode:1965Sci...147..747L. doi:10.1126/science.147.3659.747. PMID 14242024. S2CID 26826201.
  76. ↑ Sperti, G. S. (1971). Probiotics. West Point, CT: AVI Publishing Co. ISBN 978-0-87055-099-7.
  77. ↑ Parker, R. B. (1974). "Probiotics, the other half of the antibiotic story". Animal Nutrition and Health. 29: 4–8.
  78. ↑ Tannock, GW (September 2003). "Probiotics: time for a dose of realism". Current Issues in Intestinal Microbiology. 4 (2): 33–42. PMID 14503687.
  79. ↑ Fuller, Roy (2012). Probiotics: the scientific basis. Springer Netherlands. ISBN 978-94-011-2364-8. OCLC 958540533.
  80. ↑ Alvarez-Olmos MI, Oberhelman RA (2001). "Probiotic agents and infectious diseases: a modern perspective on a traditional therapy". Clin. Infect. Dis. 32 (11): 1567–1576. doi:10.1086/320518. PMID 11340528.
  81. ↑ Liddell, Henry George; Scott, Robert (eds.). "βιωτικός". A Greek-English Lexicon. Archived from the original on 2023-04-25. Retrieved 2021-02-21 – via پروژه پرسئوس.
  82. ↑ Hamilton-Miller JM, Gibson GR, Bruck W (October 2003). "Some insights into the derivation and early uses of the word 'probiotic'". Br. J. Nutr. 90 (4): 845. doi:10.1079/BJN2003954. PMID 14552330.
  83. 1 2 "Probiotics: What You Need To Know". National Center for Complementary and Integrative Health, US National Institutes of Health. July 2019. Retrieved 7 August 2025.
  84. ↑ Salminen S, van Loveren H (2012). "Probiotics and prebiotics: health claim substantiation". Microb Ecol Health Dis. 23. doi:10.3402/mehd.v23i0.18568. PMC 3747744. PMID 23990821.
  85. ↑ "Scientific Opinion on the substantiation of a health claim related to a combination of Bifidobacterium longum LA 101, Lactobacillus helveticus LA 102, Lactococcus lactis LA 103 and Streptococcus thermophillus LA 104 and reducing intestinal discomfort pursuant to Article 13(5) of Regulation (EC) No 1924/2006 (example, search EFSA for other opinion reports on probiotics". EFSA Journal. 11 (2): 3085. 2013. doi:10.2903/j.efsa.2013.3085.
  86. ↑ "Health and Nutritional Properties of Probiotics in Food including Powder Milk with Live Lactic Acid Bacteria" (PDF). Food and Agriculture Organization of the United Nations. October 2001. Archived from the original (PDF) on May 14, 2012. Retrieved May 14, 2012.
  87. ↑ Rowland I, Capurso L, Collins K, Cummings J, Delzenne N, Goulet O, Guarner F, Marteau P, Meier R (2010). "Current level of consensus on probiotic science: Report of an expert meeting – London, 23 November 2009". Gut Microbes. 1 (6): 436–439. doi:10.4161/gmic.1.6.13610. PMC 3056112. PMID 21637035.
  88. ↑ Wu, G. D.; Chen, J.; Hoffmann, C.; Bittinger, K.; Chen, Y. -Y.; Keilbaugh, S. A.; Bewtra, M.; Knights, D.; Walters, W. A.; Knight, R.; Sinha, R.; Gilroy, E.; Gupta, K.; Baldassano, R.; Nessel, L.; Li, H.; Bushman, F. D.; Lewis, J. D. (2011). "Linking Long-Term Dietary Patterns with Gut Microbial Enterotypes". Science. 334 (6052): 1051–1108. Bibcode:2011Sci...334..105W. doi:10.1126/science.1208344. PMC 3368382. PMID 21885731.
  89. ↑ Million M, Raoult D (February 2013). "Species and strain specificity of Lactobacillus probiotics effect on weight regulation". Microbial Pathogenesis. 55: 52–54. doi:10.1016/j.micpath.2012.09.013. PMID 23332210.
  90. ↑ Million M, Angelakis E, Paul M, Armougom F, Leibovici L, Raoult D (August 2012). "Comparative meta-analysis of the effect of Lactobacillus species on weight gain in humans and animals". Microbial Pathogenesis. 53 (2): 100–108. doi:10.1016/j.micpath.2012.05.007. PMID 22634320.
  91. ↑ Lahtinen SJ, Davis E, Ouwehand AC (September 2012). "Lactobacillus species causing obesity in humans: where is the evidence?". Beneficial Microbes. 3 (3): 171–174. doi:10.3920/BM2012.0041. PMID 22968407. Archived from the original on 2021-06-18. Retrieved 2020-07-01.
  92. 1 2 Scott, Anna M; Clark, Justin; Julien, Blair; Islam, Farhana; Roos, Kristian; Grimwood, Keith; Little, Paul; Del Mar, Chris B (18 June 2019). "Probiotics for preventing acute otitis media in children". Cochrane Database of Systematic Reviews. 2019 (6). doi:10.1002/14651858.CD012941.pub2. PMC 6580359. PMID 31210358. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  93. ↑ Qamer S, Deshmukh M, Patole S (August 2019). "Probiotics for cow's milk protein allergy: a systematic review of randomized controlled trials". Eur. J. Pediatr. (Review). 178 (8): 1139–1149. doi:10.1007/s00431-019-03397-6. PMID 31230196. S2CID 195259677.
  94. ↑ Cuello-Garcia, Carlos A.; Brożek, Jan L.; Fiocchi, Alessandro; Pawankar, Ruby; Yepes-Nuñez, Juan José; Terracciano, Luigi; Gandhi, Shreyas; Agarwal, Arnav; Zhang, Yuan; Schünemann, Holger J. (2015). "Probiotics for the prevention of allergy: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials". Journal of Allergy and Clinical Immunology. 136 (4): 952–961. doi:10.1016/j.jaci.2015.04.031. ISSN 0091-6749. PMID 26044853. Archived from the original on 2022-03-16. Retrieved 2019-12-12.
  95. ↑ Lin J, Zhang Y, He C, Dai J (September 2018). "Probiotics supplementation in children with asthma: A systematic review and meta-analysis". J Paediatr Child Health (Systematic review). 54 (9): 953–961. doi:10.1111/jpc.14126. PMID 30051941. S2CID 51723667.
  96. 1 2 3 4 Guo, Qin; Goldenberg, Joshua Z.; Humphrey, Claire; El Dib, Regina; Johnston, Bradley C. (30 April 2019). "Probiotics for the prevention of pediatric antibiotic-associated diarrhea". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 4 (4). doi:10.1002/14651858.CD004827.pub5. ISSN 1469-493X. PMC 6490796. PMID 31039287. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  97. ↑ Su GL, Ko CW, Bercik P, Falck-Ytter Y, Sultan S, Weizman AV, Morgan RL (June 2020). "AGA Clinical Practice Guidelines on the Role of Probiotics in the Management of Gastrointestinal Disorders". Gastroenterology (Clinical guideline). 159 (2): 697–705. doi:10.1053/j.gastro.2020.05.059. PMID 32531291.
  98. ↑ McFarlandfirst=LV (2006). "Meta-analysis of probiotics for the prevention of antibiotic-associated diarrhea and the treatment of Clostridium difficile disease". Am. J. Gastroenterol. 101 (4): 812–822. doi:10.1111/j.1572-0241.2006.00465.x. PMID 16635227. S2CID 7557917. Archived from the original on 2020-07-28. Retrieved 2019-06-30.
  99. ↑ Szajewska H, Ruszczyński M, Radzikowski A (September 2006). "Probiotics in the prevention of antibiotic-associated diarrhea in children: a meta-analysis of randomized controlled trials". J Pediatr. 149 (3): 367–372. doi:10.1016/j.jpeds.2006.04.053. PMID 16939749. S2CID 28439228.
  100. ↑ Sazawal S, Hiremath G, Dhingra U, Malik P, Deb S, Black RE (June 2006). "Efficacy of probiotics in prevention of acute diarrhoea: a meta-analysis of masked, randomised, placebo-controlled trials". Lancet Infect Dis. 6 (6): 374–382. doi:10.1016/S1473-3099(06)70495-9. PMID 16728323.
  101. ↑ Arvola T, Laiho K, Torkkeli S, Mykkänen H, Salminen S, Maunula L, Isolauri E (1999). "Prophylactic Lactobacillus GG reduces antibiotic-associated diarrhea in children with respiratory infections: A randomized study". Pediatrics. 104 (5). doi:10.1542/peds.104.5.e64. PMID 10545590. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  102. ↑ Doron SI, Hibberd PL, Gorbach SL (July 2008). "Probiotics for prevention of antibiotic-associated diarrhea". J Clin Gastroenterol. 42 (Suppl 2): S58–63. doi:10.1097/MCG.0b013e3181618ab7. PMID 18542041. S2CID 2070623.
  103. ↑ Surawicz, CM (July 2008). "Role of probiotics in antibiotic-associated diarrhea, Clostridium difficile-associated diarrhea, and recurrent Clostridium difficile-associated diarrhea". J Clin Gastroenterol. 42 (Suppl 2): S64–70. doi:10.1097/MCG.0b013e3181646d09. PMID 18545161. S2CID 37993276.
  104. ↑ Falagas, M.E.; Betsi, G.I.; Athanasiou, S. (2007-07-01). "Probiotics for the treatment of women with bacterial vaginosis". Clinical Microbiology and Infection (به انگلیسی). 13 (7): 657–664. doi:10.1111/j.1469-0691.2007.01688.x. ISSN 1198-743X. PMID 17633390.
  105. ↑ Petrova, Mariya I.; Lievens, Elke; Malik, Shweta; Imholz, Nicole; Lebeer, Sarah (2015). "Lactobacillus species as biomarkers and agents that can promote various aspects of vaginal health". Frontiers in Physiology. 6: 81. doi:10.3389/fphys.2015.00081. ISSN 1664-042X. PMC 4373506. PMID 25859220.
  106. ↑ Borges S, Silva J, Teixeira P (March 2014). "The role of lactobacilli and probiotics in maintaining vaginal health". Arch. Gynecol. Obstet. (Review). 289 (3): 479–489. doi:10.1007/s00404-013-3064-9. PMID 24170161. S2CID 23954527.
  107. ↑ Robles-Vera I, Toral M, Romero M, Jiménez R, Sánchez M, Pérez-Vizcaíno F, Duarte J (April 2017). "Antihypertensive Effects of Probiotics". Curr. Hypertens. Rep. (Review). 19 (4). doi:10.1007/s11906-017-0723-4. PMID 28315049. S2CID 3834130. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  108. ↑ Agerholm-Larsen L, Bell ML, Grunwald GK, Astrup A (2002). "The effect of a probiotic milk product on plasma cholesterol: a meta-analysis of short term intervention studies". European Journal of Clinical Nutrition. 54 (11): 856–860. doi:10.1038/sj.ejcn.1601104. PMID 11114681.
  109. ↑ Liu, Richard T.; Walsh, Rachel F. L.; Sheehan, Ana E. (2019-07-01). "Prebiotics and probiotics for depression and anxiety: A systematic review and meta-analysis of controlled clinical trials". Neuroscience and Biobehavioral Reviews. 102: 13–23. doi:10.1016/j.neubiorev.2019.03.023. ISSN 1873-7528. PMC 6584030. PMID 31004628.
  110. ↑ Ansari, Fereshteh; Pourjafar, Hadi; Tabrizi, Aydin; Homayouni, Aziz (2020). "The effects of probiotics and prebiotics on mental disorders: A review on depression, anxiety, Alzheimer, and autism spectrum disorders". Current Pharmaceutical Biotechnology. 21 (7): 555–565. doi:10.2174/1389201021666200107113812. ISSN 1873-4316. PMID 31914909. S2CID 210121155.
  111. ↑ King CK, Glass R, Bresee JS, Duggan C (November 2003). "Managing acute gastroenteritis among children: oral rehydration, maintenance, and nutritional therapy". MMWR Recomm Rep. 52 (RR–16): 1–16. PMID 14627948. Archived from the original on 2014-10-28. Retrieved 2017-09-08.
  112. ↑ Collinson S, Deans A, Padua-Zamora A, Gregorio GV, Li C, Dans LF, Allen SJ (December 18, 2020). "Probiotics for treating acute infectious diarrhea". Cochrane Database Syst Rev. 2020 (12). doi:10.1002/14651858.CD003048.pub4. PMC 8166250. PMID 33295643. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  113. ↑ Cuello-Garcia CA, Brożek JL, Fiocchi A, Pawankar R, Yepes-Nuñez JJ, Terracciano L, Gandhi S, Agarwal A, Zhang Y, Schünemann HJ (2015). "Probiotics for the prevention of allergy: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials". J. Allergy Clin. Immunol. (Systematic review & meta-analysis). 136 (4): 952–961. doi:10.1016/j.jaci.2015.04.031. PMID 26044853.
  114. ↑ Szeto, Mindy D.; Hassan, Shahzeb; Hamp, Austin; Anderson, Jarett; Sivesind, Torunn E.; Anderson, Jaclyn B.; Laughter, Melissa R.; Makrygeorgou, Areti; Boyle, Robert J.; Dellavalle, Robert P. (2021-11-01). "From the Cochrane Library: Probiotics for treating eczema". Journal of the American Academy of Dermatology (به انگلیسی). 86 (3): e127–e132. doi:10.1016/j.jaad.2021.10.032. PMID 34748863. S2CID 243825695.
  115. ↑ Fenner J, Silverberg NB (2018). "Oral supplements in atopic dermatitis". Clin. Dermatol. (Review). 36 (5): 653–658. doi:10.1016/j.clindermatol.2018.05.010. PMID 30217278. S2CID 52278259.
  116. ↑ Xu, Dengfeng; Fu, Lingmeng; Pan, Da; Chu, Yifang; Feng, Meiyuan; Lu, Yifei; Yang, Chao; Wang, Yuanyuan; Xia, Jiayue; Sun, Guiju (2022). "Role of probiotics/synbiotic supplementation in glycemic control: A critical umbrella review of meta-analyses of randomized controlled trials". Critical Reviews in Food Science and Nutrition. 64 (6): 1–19. doi:10.1080/10408398.2022.2117783. PMID 36052685. S2CID 252009294.
  117. ↑ Hamilton-Miller, JM (October 2003). "The role of probiotics in the treatment and prevention of Helicobacter pylori infection". International Journal of Antimicrobial Agents. 22 (4): 360–366. doi:10.1016/S0924-8579(03)00153-5. PMID 14522098.
  118. ↑ "H Pylori Facts" (PDF). CDC.gov. Archived (PDF) from the original on 2019-01-12.
  119. 1 2 Reid G, Jass J, Sebulsky MT, McCormick JK (October 2003). "Potential uses of probiotics in clinical practice". Clin. Microbiol. Rev. 16 (4): 658–672. doi:10.1128/CMR.16.4.658-672.2003. PMC 207122. PMID 14557292.
  120. 1 2 Ouwehand AC, Salminen S, Isolauri E (August 2002). "Probiotics: an overview of beneficial effects". Antonie van Leeuwenhoek. 82 (1–4): 279–289. doi:10.1023/A:1020620607611. PMID 12369194. S2CID 1870018. Archived from the original on 2022-12-02. Retrieved 2022-12-01.
  121. ↑ Zhao, Yunli; Dong, Bi Rong; Hao, Qiukui (2022-08-24). "Probiotics for preventing acute upper respiratory tract infections". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2022 (8). doi:10.1002/14651858.CD006895.pub4. ISSN 1469-493X. PMC 9400717. PMID 36001877. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  122. ↑ Wachholz, PA; Nunes, VDS; Polachini do Valle, A; Jacinto, AF; Villas-Boas, PJF (3 February 2018). "Effectiveness of probiotics on the occurrence of infections in older people: systematic review and meta-analysis". Age and Ageing. 47 (4): 527–536. doi:10.1093/ageing/afy006. hdl:11449/164454. PMID 29415116.
  123. ↑ Limketkai, Berkeley N; Akobeng, Anthony K; Gordon, Morris; Adepoju, Akinlolu Adedayo (2020-07-17). Cochrane Gut Group (ed.). "Probiotics for induction of remission in Crohn's disease". Cochrane Database of Systematic Reviews (به انگلیسی). 2020 (7). doi:10.1002/14651858.CD006634.pub3. PMC 7389339. PMID 32678465. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  124. 1 2 3 Kaur, Lakhbir; Gordon, Morris; Baines, Patricia Anne; Iheozor-Ejiofor, Zipporah; Sinopoulou, Vasiliki; Akobeng, Anthony K (2020-03-04). Cochrane IBD Group (ed.). "Probiotics for induction of remission in ulcerative colitis". Cochrane Database of Systematic Reviews (به انگلیسی). 3 (3). doi:10.1002/14651858.CD005573.pub3. PMC 7059959. PMID 32128795. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  125. ↑ Iheozor-Ejiofor, Zipporah; Kaur, Lakhbir; Gordon, Morris; Baines, Patricia Anne; Sinopoulou, Vasiliki; Akobeng, Anthony K (2020-03-04). Cochrane IBD Group (ed.). "Probiotics for maintenance of remission in ulcerative colitis". Cochrane Database of Systematic Reviews (به انگلیسی). 3 (3). doi:10.1002/14651858.CD007443.pub3. PMC 7059960. PMID 32128794. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  126. ↑ Saez-Lara, Maria Jos; Carolina Gomez-Llorente; Julio Plaza-Diaz; Angel Gil (2015). "The Role of Probiotic Lactic Acid Bacteria and Bifidobacteria in the Prevention and Treatment of Inflammatory Bowel Disease and Other Related Diseases: A Systematic Review of Randomized Human Clinical Trials". Biomed Res Int (Systematic review). 2015: 1–15. doi:10.1155/2015/505878. PMC 4352483. PMID 25793197.
  127. ↑ Moayyedi P, Ford AC, Talley NJ, Cremonini F, Foxx-Orenstein AE, Brandt LJ, Quigley EM (March 2010). "The efficacy of probiotics in the treatment of irritable bowel syndrome: a systematic review". Gut (Systematic review). 59 (3): 3253–3232. doi:10.1136/gut.2008.167270. PMID 19091823. S2CID 18281136.
  128. ↑ Sharif, Sahar; Meader, Nicholas; Oddie, Sam J.; Rojas-Reyes, Maria Ximena; McGuire, William (October 15, 2020). "Probiotics to prevent necrotising enterocolitis in very preterm or very low birth weight infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2020 (10). doi:10.1002/14651858.CD005496.pub5. ISSN 1469-493X. PMC 8094746. PMID 33058137. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  129. ↑ Davidson SJ, Barrett HL, Price SA, Callaway LK, Dekker Nitert M (2021). "Probiotics for preventing gestational diabetes". Cochrane Database of Systematic Reviews. 2021 (4). doi:10.1002/14651858.CD009951.pub3. ISSN 1465-1858. PMC 8094741. PMID 33870484. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  130. ↑ Newlove-Delgado TV, Martin AE, Abbott RA, Bethel A, Thompson-Coon J, Whear R, et al. (2017). "Dietary interventions for recurrent abdominal pain in childhood". Cochrane Database Syst Rev. 2017 (3). doi:10.1002/14651858.CD010972.pub2. PMC 6464236. PMID 28334433. Overall, there is some evidence to suggest that probiotics may be effective in the treatment of RAP, in terms of improving pain in the shorter term. Clinicians may therefore consider probiotic interventions as part of the management strategy for children with RAP (Recurrent Abdominal Pain). However, we were unable to recommend the optimum strain and dosage of probiotics based on this review. The evidence for the effectiveness of probiotics was based largely on shorter-term outcomes. Further trials are required to assess whether improvements in pain are maintained over the longer term; these trials should also consider the importance of using validated and consistent scales to measure pain and other outcomes. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  131. ↑ Heydari, Mojtaba; Kalani, Mehdi; Ghasemi, Younes; Nejabat, Mahmood (2023). "The Effect of Ophthalmic and Systemic Formulations of Latilactobacillus sakei on Clinical and Immunological Outcomes of Patients With Dry Eye Disease: A Factorial, Randomized, Placebo-controlled, and Triple-masking Clinical Trial". Probiotics Antimicrob Proteins. 16 (3): 1026–1035. doi:10.1007/s12602-023-10079-1. PMID 37256485. S2CID 258989191.
  132. ↑ Shortliffe, LMD (2011). "Chapter 116: Infection and Inflammation of the Pediatric Genitourinary Tract". In Wein, AJ (ed.). Campbell-Walsh Urology. Vol. 4 (10th ed.). Saunders Elsevier. p. 3121. ISBN 978-1-4160-6911-9.
  133. ↑ Khalesi, Saman (2019). "A review of probiotic supplementation in healthy adults: helpful or hype?". European Journal of Clinical Nutrition. 73 (73): 24–37. doi:10.1038/s41430-018-0135-9. hdl:10072/381737. PMID 29581563. S2CID 4362284.
  134. ↑ Islam MA, Yun CH, Choi YJ, Cho CS (2010). "Microencapsulation of live probiotic bacteria" (PDF). Journal of Microbiology and Biotechnology. 20 (1367–1377): 1367–1377. doi:10.4014/jmb.1003.03020. PMID 21030820. Archived (PDF) from the original on 2011-05-06. Retrieved 2011-01-28.
  135. ↑ Timmerman HM, Koning CJ, Mulder L, Rombouts FM, Beynen AC (November 2004). "Monostrain, multistrain and multispecies probiotics – A comparison of functionality and efficacy". Int. J. Food Microbiol. 96 (3): 219–233. doi:10.1016/j.ijfoodmicro.2004.05.012. PMID 15454313.
  136. ↑ Williams EA, Stimpson J, Wang D, Plummer S, Garaiova I, Barker ME, Corfe BM (September 2008). "Clinical trial: a multistrain probiotic preparation significantly reduces symptoms of irritable bowel syndrome in a double-blind placebo-controlled study". Aliment. Pharmacol. Ther. 29 (1): 97–103. doi:10.1111/j.1365-2036.2008.03848.x. PMID 18785988. S2CID 12217513.
  137. ↑ Bee, Peta (10 نوامبر 2008). "Probiotics, not so friendly after all?". The Times. London. Archived from the original on 11 May 2015. Retrieved 18 June 2010.
  138. ↑ Dhewa, T.; Pant, S.; Mishra, Vijendra (January 2014). "Development of freeze dried synbiotic formulation using a probiotic strain of Lactobacillus plantarum". Journal of Food Science and Technology (به انگلیسی). 51 (1): 83–89. doi:10.1007/s13197-011-0457-2. ISSN 0022-1155. PMC 3857416. PMID 24426051.
  139. 1 2 Fuller, R (1991). "Probiotics in human medicine". Gut. 32 (4): 439–442. doi:10.1136/gut.32.4.439. PMC 1379087. PMID 1902810.
  140. ↑ Fuller R. Probiotics, the Scientific Thesis. London: Chapman & Hall, 1992
  141. ↑ Reid G, Gaudier E, Guarner F, Huffnagle GB, Macklaim JM, Munoz AM, Martini M, Ringel-Kulka T, Sartor B, Unal R, Verbeke K, Walter J (2010). "Responders and non-responders to probiotic interventions: how can we improve the odds?". Gut Microbes. 1 (3): 200–204. doi:10.4161/gmic.1.3.12013. PMC 3023600. PMID 21637034.
  142. ↑ O'Hara AM, O'Regan P, Fanning A, O'Mahony C, Macsharry J, Lyons A, Bienenstock J, O'Mahony L, Shanahan F (2006). "Functional modulation of human intestinal epithelial cell responses by Bifidobacterium infantis and Lactobacillus salivarius". Immunology. 118 (2): 202–215. doi:10.1111/j.1365-2567.2006.02358.x. PMC 1782284. PMID 16771855.
  143. ↑ Huys, G; Botteldoorn, N; Delvigne, F; Vuyst, L. D.; Heyndrickx, M; Pot, B; Dubois, J. J.; Daube, G (2013). "Microbial characterization of probiotics – Advisory report of the Working Group "8651 Probiotics" of the Belgian Superior Health Council (SHC)". Molecular Nutrition & Food Research. 57 (8): 1479–1504. doi:10.1002/mnfr.201300065. PMC 3910143. PMID 23801655.
  144. ↑ "Commentary by the Scientific Committee on Animal Nutrition on Data Relating to Toxin Production" (PDF). Scientific Opinion. European Commission, Health & Consumer Protection Directorate-General. دسامبر 2001. Archived (PDF) from the original on 29 June 2016. Retrieved 5 June 2016.
  145. ↑ "Introduction of a Qualified Presumption of Safety (QPS) approach for assessment of selected microorganisms referred to EFSA". EFSA Journal. 587 (12): 1–16. 2007. doi:10.2903/j.efsa.2007.587.

پیوند به بیرون

This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.