پلاتینات نویبورگ

دوک‌نشین پالاتینات نویبورگ

*Herzogtum Pfalz-Neuburg* (آلمانی)
پلاتینات نویبورگ
دوک‌نشین پالاتینات نویبورگ; Herzogtum Pfalz-Neuburg (آلمانی); پلاتینات نویبورگ
۱۵۰۵–۱۸۰۸
	بنر نشان رسمی پالاتینات نویبورگ نشان رسمی; (۱۶۰۹–۱۶۸۵)
	موقعیت پالاتینات-نویبورگ در امپراتوری مقدس روم (۱۶۱۸)
وضعیت	ایالت تابعه
پایتخت	نویبورگ آن در دوناو
زبان(های) رایج	بایرنی-اتریشی
دین(ها)	لوتریانیسم، کاتولیک رومی
حکومت	شاهزاده‌نشین
کنت پالاتین
• ۱۵۰۵–۱۵۵۷	اوتو هنری
• ۱۵۵۷–۱۵۶۹	ولفگانگ
• ۱۶۵۳–۱۶۹۰	فیلیپ ویلهلم
• ۱۷۴۲–۱۷۹۹	کارل تئودور
دوره تاریخی	قرون وسطی / دوران نوین آغازین
• تأسیس پس از جنگ جانشینی لاندزهوت	۳۰ ژوئیه ۱۵۰۵
• اتحاد شخصی با انتخابگرنشین پفالتس	۱۵۵۶–۱۵۵۷
• واگذاری به پلاتینات تسوایبروکن	۱۵۵۷
• جدایی پالاتینات زولتسباخ	۱۶۱۴
• ادغام با انتخابگرنشین پفالتس	۱۶۸۵
• انحلال نهایی	۱۸۰۸ ۱۸۰۸
پیشین	پسین
	بایرن-لندزهوت
انتخابگرنشین پفالتس

دوک‌نشین پالاتینات-نویبورگ (به آلمانی: Herzogtum Pfalz-Neuburg) که با نام پالاتینات جوان (Junge Pfalz) نیز شناخته می‌شود، یکی از ایالات مقتدر و تاثیرگذار در قلمرو امپراتوری مقدس روم بود که در اوایل سده شانزدهم میلادی شکل گرفت. این قلمرو که پایتخت آن شهر نویبورگ آن در دوناو بود، در پی پیامدهای خونین جنگ جانشینی لاندزهوت و به عنوان یک مصالحه سیاسی برای فرزندان روپرشت پالاتین ایجاد شد. پالاتینات-نویبورگ به دلیل موقعیت استراتژیک در جنوب آلمان و تغییرات مذهبی دراماتیک حکامش، نقشی کلیدی در تحولات مذهبی و سیاسی دوران اصلاحات و جنگ‌های سی‌ساله ایفا کرد. این ایالت در نهایت با انقراض شاخه‌های اصلی خاندان ویتلسباخ، به مرکز ثقل قدرت در انتخابگرنشین پالاتینات و بعدها پادشاهی بایرن تبدیل شد.

تأسیس و پیامدهای جنگ جانشینی لاندسهوت

پیدایش پالاتینات-نویبورگ نتیجه مستقیم یکی از ویرانگرترین منازعات داخلی در میان شاخه‌های خاندان ویتلسباخ، یعنی جنگ جانشینی لاندسهوت (۱۵۰۳–۱۵۰۵) بود. پس از شکست جناح پالاتین، امپراتور ماکسیمیلیان یکم در حکمیت کلن (۱۵۰۵)، برای تامین معاش نوادگان بازنده جنگ، اراضی پراکنده‌ای در شمال دانوب را جدا کرده و واحد سیاسی جدیدی به نام پالاتینات-نویبورگ را پایه نهاد^[۱]. اوتو هنری، نخستین کنت پالاتین این قلمرو، با بازسازی قلعه نویبورگ و تبدیل آن به یک قصر رنسانسی باشکوه، هویت سیاسی مستقلی را برای این ایالت نوبنیاد تعریف کرد که علیرغم بدهی‌های سنگین ناشی از جنگ، به سرعت به مرکزی برای هنر و معماری در جنوب آلمان تبدیل شد.

تحولات مذهبی و نوسازی اداری اوتو هنری

دوران حاکمیت اوتو هنری شاهد یکی از مهم‌ترین چرخش‌های مذهبی در تاریخ پالاتینات-نویبورگ بود. او که در ابتدا کاتولیک بود، در سال ۱۵۴۲ رسماً مذهب لوتری را در قلمرو خود پذیرفت و پالاتینات-نویبورگ را به یکی از پیشگامان اصلاحات پروتستانی در آلمان جنوبی تبدیل کرد^[۲]. او با اصلاح ساختار کلیسایی، تأسیس کتابخانه مشهور «پالاتینا» و ترویج آموزش عمومی، زیربنای فرهنگی و اجتماعی مدرنی را برای دوک‌نشین فراهم آورد. اگرچه فشارهای امپراتور شارل پنجم و جنگ اشمالکالد موقتاً باعث اشغال ایالت شد، اما اوتو هنری با پایداری بر عقاید خود، جایگاه نویبورگ را به عنوان وزنه تعادلی در برابر قدرت کاتولیک‌های بایرن تثبیت نمود.

بحران جانشینی یولیش و بازگشت به کاتولیسیسم

در اوایل سده هفدهم، پالاتینات-نویبورگ تحت حاکمیت ولفگانگ ویلهلم، وارد مرحله جدیدی از قدرت‌طلبی بین‌المللی شد. ادعای موروثی وی بر دوک‌نشین‌های متحد یولیش-کلو-برگ، این ایالت کوچک را به کانون بحران‌های اروپایی تبدیل کرد. ولفگانگ ویلهلم برای جلب حمایت اتحادیه کاتولیک و امپراتور هابسبورگ، در سال ۱۶۱۴ طی یک چرخش سیاسی متهورانه به مذهب کاتولیک بازگشت^[۳]. این تصمیم نه تنها باعث شد او حاکمیت بر یولیش و برگ را در پیمان گزانتن به دست آورد، بلکه پالاتینات-نویبورگ را به پایگاه اصلی ضداصلاحات در قلب مناطق پروتستان‌نشین آلمان تبدیل کرد که پیامدهای آن در طول جنگ‌های سی‌ساله به شدت نمایان شد.

صعود به مقام انتخابگری و میراث ویتلسباخ

نقطه عطف نهایی در تاریخ این دوک‌نشین در سال ۱۶۸۵ میلادی رقم خورد؛ زمانی که با انقراض شاخه سیمرن، فیلیپ ویلهلم از خاندان نویبورگ به مقام انتخابگر پالاتین رسید. با این انتقال قدرت، مرکز سنگینی دیپلماسی ویتلسباخ به نویبورگ منتقل شد و این ایالت عملاً در انتخابگرنشین پالاتینات ادغام گردید^[۴]. در سده هجدهم، حکامی چون کارل تئودور با تجمیع اراضی نویبورگ، پالاتینات و در نهایت بایرن، یکی از قدرتمندترین بلوک‌های سیاسی امپراتوری را پدید آوردند. اگرچه واحد اداری دوک‌نشین نویبورگ در سال ۱۸۰۸ میلادی و در پی سازماندهی مجدد پادشاهی بایرن منحل شد، اما میراث آن به عنوان خاستگاه پادشاهان آینده بایرن، جایگاه ابدی آن را در تاریخ آلمان تضمین نمود.

جستارهای وابسته

منابع

↑ Whaley, Joachim, Germany and the Holy Roman Empire, 978-0198731306, p. 248
↑ Wilson, Peter H., Heart of Europe: A History of the Holy Roman Empire, 978-0674051058, p. 364
↑ Darby, Graham, The Thirty Years' War, 978-0415226080, p. 78
↑ Clark, Christopher, Iron Kingdom: The Rise and Downfall of Prussia, 978-0674023857, p. 212

[1] Whaley, Joachim, Germany and the Holy Roman Empire, 978-0198731306, p. 248

[2] Wilson, Peter H., Heart of Europe: A History of the Holy Roman Empire, 978-0674051058, p. 364

[3] Darby, Graham, The Thirty Years' War, 978-0415226080, p. 78

[4] Clark, Christopher, Iron Kingdom: The Rise and Downfall of Prussia, 978-0674023857, p. 212

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]