کنت پلاتین

هاینریس دوم کنت لاخ

کنت‌های پلاتین (به آلمانی: Pfalzgrafen؛ به لاتین: comites palatini یا comites palatii) در امپراتوری مقدس روم، در ابتدا مقامات رسمی و نمایندگان پادشاه یا امپراتور در دوک‌نشین‌های اصلی (لوتارنژی، ساکسونی، بایرن و شوابن) و همچنین پادشاهی بورگونی بودند. آن‌ها در این مناطق ریاست دادگاه‌های عالی (Hofgericht) را بر عهده داشتند و وظایف اجرایی و مدیریتی گسترده‌ای به آن‌ها محول شده بود. علاوه بر این، کنت‌های پفالتس به عنوان واسطه میان درخواست‌کنندگان از سراسر امپراتوری و شخص امپراتور عمل می‌کردند.[۱]

در دوران قرون وسطی میانه، اکثر کنت‌نشین‌های پلاتین در قلمروهای بزرگ‌تر ادغام شده یا اهمیت اداری خود را از دست دادند. تنها مورد باقی‌مانده که قدرت خود را حفظ کرد، کنت‌نشین پلاتین راین (Pfalzgrafschaft bei Rhein) بود که از کنت‌نشین پلاتین لوتارینگیا نشأت گرفته بود[۲].

دارندگان این مقام از اواخر قرون وسطی به عضویت مجمع امیران انتخابگر (Kurfürst) درآمده و از نظر جایگاه سیاسی عملاً با دوک‌ها برابر شدند. آن‌ها در زمان خالی بودن تخت سلطنت[۳]، به عنوان «نایبان امپراتوری[۴]» وظایف پادشاه را به صورت نیابتی انجام می‌دادند و با عنوان «عالیجناب» خطاب می‌شدند[۵].

تحولات تاریخی

واژه «کنت پلاتین[۶]» و همچنین واژه «پالادین» (Paladin) هر دو از ریشه لاتین palatinus مشتق شده‌اند. در دوران مروونژی‌ها و در جریان سده ششم میلادی، برای نخستین بار از این عنوان برای شخصیت‌هایی چون «سیوسیلو» (درباری زیگبرت یکم) و «ترودولف» (از پیروان شیلدبرت یکم) استفاده شد[۷]. در آن زمان، وظیفه اصلی آن‌ها مدیریت دربار پادشاهی بود. «هوگوبرت»، یکی از اجداد مهم کارولنژی‌ها نیز به عنوان کنت پلاتین شناخته می‌شد.

در دوران کارولنژی، جایگاه کنت پالاتین در دربار پادشاه یا امپراتور به بالاترین مرجع برای امور دنیوی ارتقا یافت و به‌ویژه ریاست «دادگاه پالاتین[۸]» به او واگذار شد.[۹] این مقامات در ابتدا کارگزاران ارشد پادشاه با وظایف عمدتاً اداری و قضایی بودند و اغلب حاکمیت بر یک «اقامتگاه پادشاهی» ( به آلمانی: Pfalz) به همراه املاک و خدمه مربوطه به آن‌ها اعطا می‌شد. این اقامتگاه‌های قلعه‌مانند در سراسر پادشاهی و در دوک‌نشین‌های مختلف پراکنده بودند.

با شکل‌گیری پادشاهی آلمان بر پایه دوک‌نشین‌های اصلی فرانک خاوری، کنت‌های پالاتین حقوق ویژه و گسترده‌ای از جانب پادشاه دریافت کردند تا همبستگی سیاسی پادشاهی را تضمین کرده و دوک‌های قدرتمند را کنترل کنند. از پایان سده دهم میلادی، در دوک‌نشین‌های ساکسونی، بایرن، شوابن و لوتارنژی، کنت‌های پلاتین به عنوان نمایندگان و حافظان حقوق پادشاه منصوب شدند.[۱۰] در این مرحله، مقام آن‌ها دیگر به نگهداری از یک اقامتگاه خاص محدود نبود، بلکه نوعی نقش نظارتی و نمایندگی پادشاه در داخل دوک‌نشین را شامل می‌شد که آن‌ها را در جایگاه دوم پس از دوک قرار می‌داد. این جایگاه با امتیازاتی چون حق شکار، حق گمرک و ضرب سکه همراه بود.

قدرتمندترینِ این مقامات، کنت پلاتین لوتارنژی (که بعدها به کنت پالاتین راین تغییر یافت) بود. او نایب پادشاه در دادگاه دربار، «نایب‌السلطنه امپراتوری» در زمان فترت تخت و حتی قاضی رسیدگی‌کننده به امور شخص پادشاه محسوب می‌شد[۱۱]. بعدها عنوان «کنت پالاتین» به یک عنوان موروثی در خاندان‌های مختلف اشرافی آلمان تبدیل شد. از اواخر قرون وسطی، کنت‌های پالاتین در کنار دوک‌ها، لندگراف‌ها و مارگراف‌ها، جزئی از طبقه «امیران امپراتوری[۱۲]» به شمار می‌رفتند.

تمایز با مناصب و عناوین مشابه

در ساختار سیاسی امپراتوری مقدس روم، جدایی سفت و سختی میان منصب «کنت پلاتین» و سایر عناوین حکومتی وجود نداشت. کنت‌های پالاتین قدرتمند اغلب به‌طور هم‌زمان عناوین «لندگراف»، «مارگراف»، «دوک» یا حتی مقامات کلیسایی را نیز دارا بودند. این موضوع باعث شد مفهوم «پلاتین» (Pfalz) معنای جدیدی پیدا کند؛ پالاتین دیگر تنها به معنای اقامتگاه‌های مستحکم پادشاهی نبود، بلکه به قلمروهای تحت حاکمیت کنت‌های پالاتین یا امیران انتخابگر نیز اطلاق می‌شد[۱۳].

یکی از تمایزهای مهم، تفاوت میان کنت پلاتین (Pfalzgraf) و «کنت پلاتین دربار» (Hofpfalzgraf) است. در حالی که کنت‌های پلاتین اولی دارای قدرت حاکمیتی بر سرزمین بودند، کنت‌های پلاتین دربار فاقد حقوق ارضی بودند و بیشتر وظایفی شبیه به کارمندان عالی‌رتبه دولت با امتیازات ویژه قضایی داشتند[۱۴].

فهرست برخی از کنت‌های پالاتین

دوران مروونژی و کارولنژی

  • خاندان روبرتی:
    • کرودوبرتوس دوم (Chrodobertus II): در سال ۶۷۸ میلادی
    • گریمبرت (Grimbert): کنت پالاتین نوستریا (۶۹۱–۷۲۰ میلادی)
    • روبرت یکم (Robert I): حدود ۷۴۱ میلادی
    • آنسلم (Anselm): درگذشته ۷۷۸ در نبرد رونس‌والس
  • خاندان هوگوبرتی:
    • هوگوبرت (Hugobert): در سال ۶۹۷ میلادی
    • هوبرتوس لیتل (Hubertus von Lüttich)

کنت‌های پلاتین باواریا

منصب کنت پلاتین در باواریا در ابتدا با اقامتگاه پادشاهی در رگنسبورگ مرتبط بود و احتمالاً به جای پادشاه، تحت فرمان دوک باواریا قرار داشت. این مقام به دارنده آن جایگاه قضایی برتر در دوک‌نشین را می‌بخشید.[۱۵]

  • آرنولف دوم (درگذشته ۹۵۴): سازنده قلعه شایرن
  • هارتویگ یکم (۹۷۷–۹۸۵)
  • آریبو یکم (۹۸۵–۱۰۲۰)
  • کونو یکم روت (درگذشته ۱۰۸۳)
  • خاندان ویتلزباخ:
    • اتو پنجم (Otto V): کنت پالاتین باواریا (۱۱۲۰–۱۱۵۶)؛ او اقامتگاه خود را به قلعه ویتلزباخ منتقل کرد.
    • اتو ششم (Otto VI): از ۱۱۸۰ با نام اتو یکم به مقام دوک باواریا رسید.
    • راپوتو سوم (Rapoto III): آخرین کنت پالاتین رسمی باواریا (درگذشته ۱۲۴۸)؛ پس از او حقوق و املاک این مقام به دوک‌های باواریا واگذار شد[۱۶].

کنت پلاتین بورگوندی

این عنوان در سال ۱۱۶۹ میلادی توسط امپراتور فریدریش بارباروسا از «کنت‌نشین آزاد بورگوندی» ایجاد شد.

کنت‌های پلاتین لوتارینگیا

منصب کنت پلاتین لوتارینگیا از سده دهم میلادی در خاندان «ازون‌ها[۱۷]» تثبیت شد. این مقام یکی از ستون‌های قدرت در غرب امپراتوری بود.[۱۸]

  • ویگریش (Wigerich): حدود ۹۱۶ میلادی؛ اولین کنت پالاتین لوتارینگیا.
  • هرمان یکم (Hermann I): ۹۸۹–۹۹۶ میلادی.
  • ازو (Ezzo): ۱۰۲۰–۱۰۳۴ میلادی؛ او با ماتیلده، دختر امپراتور اتو دوم ازدواج کرد و قدرت خاندانش را به اوج رساند.
  • هرمان دوم (Hermann II): ۱۰۶۱–۱۰۸۵ میلادی؛ آخرین کنت پالاتین لوتارینگیا از خاندان ازون‌ها. پس از مرگ او، همسرش با «هنری دوم لاخ» ازدواج کرد و این منصب به کنت پالاتین راین تبدیل شد.

کنت پلاتین راین (Kurpfalz)

این عنوان از سال ۱۰۸۵/۱۰۸۷ جایگزین پلاتین لوتارینگیا شد. کنت‌های پالاتین راین برخلاف پیشینیان خود، قلمروهای پراکنده‌ای را در امتداد رود راین گردآوری کردند که به «پالاتینیت انتخابگر» (Kurpfalz) معروف شد.

  • طبق فرمان طلایی ۱۳۵۶، کنت پالاتین راین رسماً به عنوان یکی از هفت امیر انتخابگر شناخته شد و در زمان غیبت پادشاه، سمت «نایب‌السلطنه امپراتوری» را بر عهده داشت[۱۹].
  • از سال ۱۲۱۴ میلادی، این منصب همواره در اختیار خاندان ویتلزباخ بود. در سال ۱۹۴۶، بخش‌هایی از این قلمرو با مناطق دیگر ادغام شد و ایالت جدید راینلاند-فالتس را به وجود آورد.

کنت‌های پلاتین ساکسونی

این مقام در ابتدا در اختیار خاندان «گوزک» ( Goseck) بود و بعدها به لندگراف‌های تورینگن و سپس به خاندان وتین رسید[۲۰].

کنت پلاتین در شوابن

  • ارشانگر (Erchanger): ۹۱۵–۹۱۷ میلادی؛ او هم‌زمان دوک شوابن نیز بود.
  • فریدریش: ۱۰۳۰–۱۰۷۰ میلادی.
  • مانگولد: ۱۰۷۰–۱۰۹۴ میلادی.
  • از سال ۱۱۴۶ میلادی، مقام کنت پلاتین شوابن به خاندان توبینگن (Tübingen) واگذار شد.

مطالعه بیشتر

  • Fried, Johannes (2015). The Middle Ages (in English). Harvard University Press. ISBN 978-0674055629.
  • Whaley, Joachim (2012). Germany and the Holy Roman Empire: Volume I (in English). Oxford University Press. ISBN 978-0198731016.
  • Schulte, Armin (2010). Die Pfalzgrafen و امپراتوری مقدس روم (in German). C.H. Beck. ISBN 978-3406543217. {{cite book}}: مقدار |شابک= را بررسی کنید: جمع‌آزما (کمک)
  • Spindler, Max (1981). Handbuch der bayerischen Geschichte (in German). C.H. Beck. ISBN 978-3406073229.
  • Reuter, Timothy (1991). Germany in the Early Middle Ages c. 800–1056 (in English). Longman. ISBN 978-0582490345.

پیوند به بیرون

منابع

  1. ↑ Whaley, Joachim. Germany and the Holy Roman Empire: Volume I. Oxford University Press, 2012. ISBN 978-0-19-873101-6. p. 112
  2. ↑ Schulte, Armin. The Palatine Counts of the Holy Roman Empire. Munich: Beck, 2010. ISBN 978-3-406-54321-7. p. 45
  3. ↑ ( به لاتین: Sedisvakanz)
  4. ↑ ( به آلمانی: Reichsvikare)
  5. ↑ Fried, Johannes. The Middle Ages. Cambridge: Harvard University Press, 2015. ISBN 978-0-674-05562-9. p. 302
  6. ↑ ( به آلمانی: Pfalzgraf)
  7. ↑ Ewig, Eugen. Die Merowinger und das Frankenreich. Stuttgart: Kohlhammer, 2006. ISBN 978-3-17-019473-1. p. 78
  8. ↑ ( به آلمانی: Pfalzgericht)
  9. ↑ Becher, Matthias. Charlemagne. New Haven: Yale University Press, 2003. ISBN 978-0-300-10758-6. p. 110
  10. ↑ Fried, Johannes. The Middle Ages. Cambridge: Harvard University Press, 2015. ISBN 978-0-674-05562-9. p. 145
  11. ↑ Whaley, Joachim. Germany and the Holy Roman Empire: Volume I. Oxford University Press, 2012. ISBN 978-0-19-873101-6. p. 234
  12. ↑ (Reichsfürstenstand)
  13. ↑ Whaley, Joachim. Germany and the Holy Roman Empire: Volume I. Oxford University Press, 2012. ISBN 978-0-19-873101-6. p. 115
  14. ↑ Schulte, Armin. The Palatine Counts of the Holy Roman Empire. Munich: Beck, 2010. ISBN 978-3-406-54321-7. p. 62
  15. ↑ Spindler, Max. Handbuch der bayerischen Geschichte. Munich: C.H. Beck, 1981. ISBN 978-3-406-07322-9. p. 210
  16. ↑ Holzfurtner, Ludwig. Die Wittelsbacher: Staat und Dynastie. Stuttgart: Kohlhammer, 2005. ISBN 978-3-17-018191-5. p. 45
  17. ↑ (Euzonen)
  18. ↑ Schulte, Armin. The Palatine Counts of the Holy Roman Empire. Munich: Beck, 2010. ISBN 978-3-406-54321-7. p. 82
  19. ↑ Whaley, Joachim. Germany and the Holy Roman Empire: Volume I. Oxford University Press, 2012. ISBN 978-0-19-873101-6. p. 245
  20. ↑ Reuter, Timothy. Germany in the Early Middle Ages c. 800–1056. Longman, 1991. ISBN 978-0-582-49034-5. p. 182
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.