آشخانه

آشخانه آشخانَ
کشور	ایران
استان	خراسان شمالی
شهرستان	سملقان
بخش	مرکزی
نام(های) دیگر	نگین خراسان شمالی، دارالمجاهدین
نام(های) پیشین	سمنگان، اَشکانه
سال شهرشدن	۱۳۶۲ خورشیدی
مردم
جمعیت	۲۵٬۱۰۴ نفر (۱۳۹۵)
رشد جمعیت	۱۰٪+ (۵ سال)
جغرافیای طبیعی
مساحت	۳۳۹ هکتار[۱]
ارتفاع	۸۵۰ متر[۱]
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه	۱۴ درجه سانتی‌گراد[۱]
میانگین بارش سالانه	۲۸۸ میلی‌متر[۱]
اطلاعات شهری
شهردار	حسن اصولی
ره‌آورد	فتیر، مسکه، آبنبات
پیش‌شمارهٔ تلفن	۰۵۸۳۲۹۳
شناسهٔ ملی خودرو	🇮🇷ایران ۲۶(ل)، ۴۲(و)
کد آماری	۱۳۵۲
آشخانه روی نقشه ایران ۳۷°۳۳′۴۱″ شمالی ۵۶°۵۵′۱۶″ شرقی / ۳۷٫۵۶۱۳۹°شمالی ۵۶٫۹۲۱۱۱°شرقی / 37.56139; 56.92111

آشخانه، مرکز شهرستان سملقان در استان خراسان شمالی ایران است. این شهر در نیمه غرب استان قرار دارد. این شهر چهارمین شهر بزرگ استان خراسان شمالی می‌باشد که به علت نزدیک بودن جاذبه‌های گردشگری فراوان در حومه شهری به نگین شهرهای خراسان شمالی مشهور است^[۲] آشخانه در ۴۴ کیلومتری غرب شهر بجنورد، مرکز استان قرار دارد. این شهر دروازه ورودی غربی استان است.

آشخانه از دیرباز زادگاه یا محل اقامت هنرمندان، بخشی‌ها و نویسندگانی بوده است که در فرهنگ شمال خراسان و استان خراسان شمالی تأثیر بسیاری داشته‌اند از جمله سهراب محمدی، احمدعضدی، سیاوش مهرو که در فرهنگ شهرستان و استان تأثیر زیادی داشته‌اند^[۳]

پایه معیشتی اقتصاد شهر آشخانه روی کشاورزی و دامپروری استوار بوده است.

اما امروزه بنگاه‌های اقتصادی، تولید محصولات محلی در مقایس محدود می‌توان از منابع اصلی تأمین کننده اقتصاد شهر دانست. همچنین به علت نبود اکثر مواقع عدم انطباق مهارت و نیافتن شغل مرتبط با مهارت و تحصیلات، نیروی کار شهر مجبور به ترک شهر و رفتن به شهرهای کانون اقتصادی می‌شود. بازارهای محلی (دوشنبه بازار) قسمتی از درآمد فروشندگان این شهر را تأمین می‌کند

با وجود آثار باستانی (محوطه ریوی) این شهر درآمدی از بازدید گردشگر از آثار باستانی خود ندارد.

بر پایه پژوهش‌ها جغرافیایی و زمین‌شناسی، سملقان دشتی است که از مخروطه افکنه‌ها با رسوبات آبرفتی در دوران سوم زمین‌شناسی شکل گرفته است و شهر آشخانه با شیب ملایمی بر روی این دشت قرار گرفته است.^[۱]

شهر آشخانه نخستین شهر دروازه استان خراسان شمالی از سمت استان‌های شمالی ایران است. این شهر با بنای یک پل به دو قسمت تقسیم شده است و در کناره جاده آسیایی قرار دارد که نزدیک ۱۲۰ کیلومتر این‌جاده ترانزیتی از گستره شهرستان سملقان می‌گذرد.^[۴]

این شهر دارای آب و هوای مدیترانه‌ای با زمستان‌های سرد و تابستان‌های گرم می‌باشد. گستره شهر آشخانه ۳۳۹ هکتار می‌باشد.^[۱]

این شهر از منابع آب خوبی برخوردار است که از کوه‌های آلاداغ سرچشمه می‌گیرد و به همین خاطر کشاورزی و دامپروری در پیرامون آن رواج دارد. زبان گفتاری بیشتر مردم آشخانه کردی کرمانجی است و لهجه‌ای که با آن فارسی صحبت می‌کنند، گویش آشخانه ای است.^[۵] شهر آشخانه قطب کشاورزی، دامپروری و بزرگ‌ترین شهرستان استان از دید گستردگی است.

• روایت اول: در زبان کردی کرمانجی به آسیاب آبی «اَش» گفته می‌شود که در گذشته به‌دلیل وجود چشمه‌های گفته شده در آشخانه و وجود آسیاب‌های آبی در جهت تبدیل گندم به آرد بوده است، «اَشخانه» گفته می‌شده که بعدها با تغییر لفظ از اَشخانه به آشخانه تبدیل شده است.
• روایت دوم: وجود سلسلهٔ اشکانیان در این منطقه که بعدها اَشکانه به آشخانه تبدیل شده است.
• روایت سوم: با توجه به اینکه در زمان‌های قدیم در این مکان عیش و نوش شاهان برگزار بوده به عیش خانه معروف بوده که بعدها این نام به آشخانه تغییر نام داد.
• طبق سند مالکیت خرید یک باب آسیاب آبی که در سال ۱۱۱۱ هجری قمری نگارش شده است و در اختیار آقای سیاوش مه رو از طایفه شاهقلی تاشگانلو قره چورلو هست نام آشخانه (هشت خانه) ثبت شده است که این سند تمام گفنه‌های دیگر در خصوص وجه تسمیه آشخانه را از بین می‌برد

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر آشخانه برابر با ۲۵٬۱۰۴ نفر (۷٬۲۴۵ خانوار) بوده است.^[۶]

مردم این شهر از قومیت‌های مختلف مانند ترک‌های خراسانی، ترکمن و کرد کرمانج هستند، اما به زبان فارسی در این شهر صحبت می‌شود.