انرژی خورشیدی در ایران

انرژی خورشیدی در ایران کشور ایران در میان مدارهای ۲۵ تا ۴۰ درجه عرض شمالی قرار گرفته است و در منطقه‌ای واقع شده که به لحاظ دریافت انرژی خورشیدی در میان نقاط جهان در بالاترین رده‌ها قرار دارد.

میزان تابش خورشیدی در ایران بین ۱۸۰۰ تا ۲۲۰۰ کیلووات ساعت بر مترمربع در سال تخمین زده شده است که البته بالاتر از میزان میانگین جهانی است. در ایران به‌طور میانگین سالیانه بیش از ۲۸۰ روز آفتابی گزارش شده است که بسیار قابل توجه است.[۱]

پتانسیل تابشی هر منطقه با توجه به میزان ساعات تابش خورشید (Peak Sun Hours) متفاوت است که برای نمونه، پتانسیل آن در تهران حدود ۵٫۴ ساعت است. برای شهرهای شمالی این مقدار کمتر است و برای شهرهای استان کرمان و فارس بیشتر است.[۲]

در حال حاضر بزرگ‌ترین نیروگاه خورشیدی فعال در ایران با ظرفیت 120 مگاوات در فولاد مبارکه در استان اصفهان اجرا شده است.

تاریخچه انرژی خورشیدی در ایران

از مشهورترین استفاده های تاریخی از انرژی خورشیدی در ایران (در قالب روش ها و متدهای باستانی و سنتی) می توان به این موارد اشاره نمود:[۳]

1- سیستم سنتی سرمایش و تهویه ی مبتنی بر بادگیر[۴] و زمهریر[۵]

2- معماری های سنتی آگاه از فرآیندهای تبادل انرژی[۶]

3- کوره ها و تنورهای خورشیدی در چین، هند، مصر و ایران باستان[۷]

4- استفاده از انرژی خورشیدی در کاربردهای تبدیل فرآورده های سنتی کشاورزی (خشک کردن)، مهندسی سنتی خواص مواد (قوام دهی خورشیدی به سفال و سرامیک) و کاربردهای کهن بهداشتی و درمانی (ضدعفونی طبیعی)[۸]

5- استفاده حداکثری و هوشمندانه از نور طبیعی آفتاب در روز و مهتاب در شب در معماری ابنیه به منظور کاربردهای روشنایی، تزئینی (کاشیکاری برّاق، آئینه کاری و ابزارزنی برای ایجاد سطح انعکاسی بر روی سطوح سنگ و آجر)، اعلان زمانی (ساعت آفتابی، هنگامه ظهر و هنگامه اذان و هنگامه تغییر فصل) و ... .[۹]

ایران از کشورهای پیشگام در بهره‌مندی از انرژی خورشیدی در سطح جهان در دهه ۷۰ میلادی بوده است.[۱۰] در دهه شصت هجری شمسی، موضوع انرژی خورشیدی در مقالات علمیِ جراید عمومی[۱۱] مطرح بود. در خلال سالهای 1370 تا 1377 هجری شمسی اولین ساختمان انرژی خورشیدی ایران (واجد اجزای فعال انرژی و غیرفعال) در دانشگاه علم و صنعت ایران به همت دکتر حاجی سقطی[۱۲] به بهره برداری رسید.[۱۳] دکتر مهدی بهادری نژاد (معاون و استاد وقت دانشگاه صنعتی شریف) از مروجین فناوری انرژی خورشیدی در جامعه مهندسین مکانیک ایران (و سپس با تاسیس انجمن انرژی خورشیدی ایران) در خلال سالهای 1370 تا 1373 بود و گزارشی درباره لزوم و اهمیت انرژی خورشیدی برای آینده ایران برای مرکز پژوهشهای مجلس در سال 1372 تالیف نمود.[۱۴] در دهه ۱۳۷۰، آزمایشگاه‌های تحقیقاتی خورشیدی در دانشگاه‌ها شکل گرفت، سپس در اخبار عمومی[۱۵] مطرح شد. در حوالی سال 1373 ، یک خط مونتاژ پنلهای خورشیدی (عمدتاً برای پشتیبانی نیروی برق در ایستگاه های مخابراتی دورافتاده) توسط وزارت پست و تلگراف و تلفن در ایران راه اندازی گردید.[۱۵] در سالهای ۱۳۷۴ تا ۱۳۷۹، «سازمان انرژی نو ایران (سانا)» به‌عنوان متولی توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر تأسیس و رشد یافت.[۱۶][۱۴] در سال 1383 هجری شمسی اولین مولد خورشیدی از نوع دیش استرلینگ در ایران (با ظرفیت 10 کیلووات) در پژوهشگاه نیرو ساخته و آزمایش شد.[۱۷][۱۸] در خلال سالهای 1387 تا 1391 هجری شمسی، بزرگترین نیروگاه خورشیدی خاورمیانه (تا آن زمان) در شیراز با نام "نیروگاه سهموی خطی شیراز" به بهره برداری رسید.[۱۹] در سال 1399، اولین نیروگاه خورشیدی شناورِ ایران به ظرفیت 30 کیلووات در پتروشیمی مهاباد راه اندازی شد.[۲۰] در سال 1404 اولین نیروگاه های بزرگتر از 100 مگاواتِ خورشیدیِ فعالِ ایران با ظرفیت 100 مگاوات در محلات و 120 مگاوات در فولاد مبارکه در استان اصفهان افتتاح شد.

مجموع ظرفیت نصب شده برق خورشیدی ایران

طبق آمار منتشره ماهانه توسط ساتبا، تا خرداد ۱۴۰۴، مجموعاً حدود ۱۷۰۰ مگاوات ظرفیت نصب شده نیروگاه‌های تجدیدپذیر ایران بوده است که از این میزان، بیشترین سهم (69 درصد و معادل با حدود 870 مگاوات) متعلق به نیروگاه‌های خورشیدی می‌باشد.[۲۱] تا دوم دی ماه ۱۴۰۴ ظرفیت انرژی های تجدید پذیر به رشدی ۲۰۰ درصدی به حدود ۳۵۰۰ مگاوات رسید.[۲۲]

وزیر نیرو در ۲۲ خرداد ۱۴۰۴ به رسانه‌ها اعلام کرد که "اکنون ۱۷۹۳ مگاوات ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر در کشور در حال بهره‌برداری است که ۵۶۱ مگاوات آن در دولت چهاردهم وارد مدار شد".[۲۳] وی در تاریخ 9 تیر ۱۴۰۴ به رسانه‌ها اعلام کرد: "تولید برق انرژی‌های تجدیدپذیر ایران امروز به بیش از ۲۳۰۰ مگاوات می رسد".[۲۴] در ۲۸ مرداد ۱۴۰۴، رئیس ساتبا اعلام کرد که ظرفیت منصوبه نیروگاه‌های تجدیدپذیر ایران از ۲۱۰۰ مگاوات عبور کرده است.[۲۵] در ۳۱ شهریور ۱۴۰۴ ساتبا اعلام کرد که ظرفیت نیروگاه های تجدیدپذیر ایران به بیش از ۲۳۰۰ مگاوات رسیده است.[۲۶] در مهرماه ۱۴۰۴ معاون اجرائی رئیس جمهور اعلام نمود که تولید برق خورشیدی کشور به ۲۵۰۰ مگاوات رسیده است.[۲۷] در ۱۸ مهرماه ۱۴۰۴ اعلام شد که ظرفیت برق تجدیدپذیر کشور از ۲۵۰۰ مگاوات و ظرفیت نیروگاه های خورشیدی کشور از ۲۰۰ مگاوات فراتر رفته است.[۲۸] در ۷ آبان ۱۴۰۴ اعلام شد که با افزوده شدن ۲۰۰ مگاوات جدید به نیروگاه های خورشیدی طی دو هفته، مجموع ظرفیت نیروگاه های تجدیدپذیر کشور به ۲۷۰۰ مگاوات رسید.[۲۹] در ۲۵ آبان ۱۴۰۴ وزیر نیرو اعلام کرد که مجموع ظرفیت نیروگاه های تجدیدپذیر ایران از ۳۰۰۰ مگاوات عبور کرده است.[۳۰] در ۹ آذر ۱۴۰۴، از مرز ۳۱۰۰ مگاوات هم عبور کرد.[۳۱] در دوم دی ماه به حدود ۳۵۰۰ مگاوات رسید.[۳۲] در 16 دی ماه اعلام شد که ایران از مرز 4000 مگاوات ظرفیت نصب شده تولید برق تجدیدپذیر عبور کرده است.[۳۳]

در بهار ۱۴۰۴ مجموع تولید برق خورشیدی کشور، رشدی ۷۷ درصدی (در مقایسه با مدت مشابه پارسال) داشته است.[۳۴] در مجموع ۴ ماه ابتدای ۱۴۰۴، تولید برق از منبع انرژی خورشیدی، رشدی ۷۱٪ درصدی نسبت به مدت مشابه پارسال در ایران داشته است.[۳۵]

بزرگترین نیروگاه خورشیدی ایران

نیروگاه خورشیدی فولاد مبارکه به ظرفیت فعلی 120 مگاوات (که در تیرماه 1404 به صورت رسمی افتتاح شد)، هم اکنون بزرگترین نیروگاه خورشیدی ایران (به صورت تک خاستگاه) به شمار می رود. البته خوشه های مولدهای توزیع شده خانگی و تجاری که محدود به ظرفیت انشعاب هستند، و به صورت توزیع شده در کل شبکه قرار دارند، بزرگترین خوشه مولدهای خورشیدی در ایران (به صورت توزیع شده و نه تک خاستگاه) به شمار می روند.[۳۶]

سامانه های خورشیدی کوچک مقیاس و خانگی در ایران

در کنار طرح‌های کلان در سال 1404، سامانه‌های خورشیدی کوچک‌مقیاس نیز به سرعت در حال گسترش هستند. در آبان 1398 فقط 3500 نیروگاه کوچک مقیاس خورشیدی خانگی در ایران وجود داشت.[۳۷] در سال ۱۴۰۱ ظرفیت این سامانه‌ها به مجموع ۷۰ مگاوات رسید و در مهر ۱۴۰۴ از ۳۳۰ مگاوات عبور کرده و به بیش از ۵۶ هزار سامانه کوچک معادل ۳۳۷ مگاوات ظرفیت منصوبه در کشور رسیده است.[۳۸] در مهر 1404 اعلام شد که ظرفیت نیروگاه های کوچک انشعابی خورشیدی در کشور از 350 مگاوات هم فراتر رفته است و 15 درصد ظرفیت نیروگاه های تجدیدپذیر کشور را تشکیل می دهد.[۳۹]

جایگاه جهانی انرژی خورشیدی ایران

اگرچه ایران به علت اقلیم خود، یکی از پرپتانسیل ترین کشورهای جهان در زمینه تابش دریافتی انرژی خورشیدی است، در جایگاه 40 تا 50 ام در بین کشورها در اکتبر سال 2025 در زمینه "ظرفیت نصب شده انرژی خورشیدی" قرار دارد.[۴۰]

نیروگاه خورشیدی در ایران

روند رشد ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر ایران

نیروگاه‌های تجدید پذیر مختلفی در استان‌های ایران احداث شده‌اند که با استفاده از انرژی باد، خورشید، زیست توده و برق-آبی کوچک نسبت به تولید انرژی برق اقدام می‌کنند. سهم نیروگاه‌های خورشیدی در ابتدای سال ۱۴۰۲ بیش از ۴۵۰ مگاوات بوده است که سهم ۵۳٪ از ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر را به خود اختصاص داده است.[۴۱]

با وجود این که ایران پتانسیل بالایی برای استفاده از انرژی‌های پاک و به خصوص انرژی فوتوولتائیک خورشیدی دارد، اما سرمایه‌گذاری در آن با سرعت بالایی نسبت به کشورهای دنیا به پیش نرفته است. روند رشد احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر مطابق تصویر مقابل است که سهم نیروگاه‌های خورشیدی در آن به نسبت شاخص تر بوده است. فهرست نیروگاه‌های خورشیدی با ظرفیت بالای یک مگاوات تا نیمه سال ۱۴۰۲ که هم‌اکنون در مدار و در دست بهره‌برداری می‌باشد، به شرح زیر است:

ردیف استان ساختگاه نام نیروگاه ظرفیت نصب شده

(مگاوات)

۱ کرمان سیرجان مجتمع معدنی و صنعتی گل گهر ۴۰٫۰۰
۲ هرمزگان فارغان تعمیر گستر آنامیس ۱۳٫۰۰
۱ فارس کهمره (دارندگان) مهد تجارت گستران عطار ۱۰٫۰۰
۲ یزد اردکان مجتمع معدنی و صنعتی چادرملو ۱۰٫۰۰
۳ اصفهان جرقویه سرمایه‌گذاری برق و انرژی غدیر ۱۰٫۰۰
۴ کرمان ماهان توسعه فراگیر جاسک ۱۰٫۰۰
۵ کرمان ماهان سور انرژی آرکا ۱۰٫۰۰
۶ یزد اشکذر گسترش انرژیهای نو آتیه۲ ۱۰٫۰۰
۷ سیستان و بلوچستان زاهدان گسترش انرژیهای نو آتیه۱ (سما) ۱۰٫۰۰
۸ تهران حسن‌آباد پارس ری انرژی بهار ۱۰٫۰۰
۹ یزد اردکان پژواک عمران کیش ۱۰٫۰۰
۱۰ هرمزگان قشم سرزمین آبی دو قشم ۱۰٫۰۰
۱۱ یزد مهریز توسعه خورشیدی مهریز غدیر ۱۰٫۰۰
۱۲ فارس اقلید تامین انرژی برق ایرانیان تابان-اقلید ۱۰٫۰۰
۱۳ فارس آباده تامین انرژی برق ایرانیان تابان-آباده ۱۰٫۰۰
۱۴ کرمان ماهان انرژی سبز کویر کیش ۱۰٫۰۰
۱۵ یزد چاهک خورشید درخشان کویر ۱۰٫۰۰
۱۶ قم قم توسعه انرژی خورشیدی غدیر قم ۱۰٫۰۰
۱۷ یزد فهرج انرژی آوا یزد ۱۰٫۰۰
۱۸ کرمان بافت تامین انرژی برق ایرانیان تابان (بافت) ۱۰٫۰۰
۱۹ فارس مرد توسعه پترو فرایند کرخه ۱۰٫۰۰
۲۰ یزد بافق توسعه خورشیدی مهریز غدیر ۱۰٫۰۰
۲۱ کرمان جیرفت نیروگاه خورشیدی مدیریت فرایند نیروگاهی ایرانیان ۱۰٫۰۰
۲۲ سمنان دامغان توسعه صنایع تابان انرژی پاسارگاد ۱۰٫۰۰
۲۳ سمنان سمنان پویا انرزی سبز خاور میانه ۱۰٫۰۰
۲۴ یزد اردکان پارشید انرژی کویر ایساتیس ۱۰٫۰۰
۲۵ اصفهان جرقویه نیروگاه برق و انرژی غدیر ۱۰٫۰۰
۲۶ کرمان بنم - نرماشیر هامون انرژی خورشید پاک کهکشان ۱۰٫۰۰
۲۷ فارس شیراز - خرامه نیکا انرژی منطقه آزاد چابهار ۹٫۹۰
۲۸ خراسان جنوبی خوسف آفتاب تابان کویر پارت ۹٫۰۰
۲۹ اصفهان شهرمجلسی گروه انرژی خورشیدی تابان افروز آپادانا ۹٫۹۵
۳۰ فارس مرد پارس انرژی تخت جمشید ۹٫۸۰
۳۱ کرمان بهرمان رفسنجان نیروگاه خورشیدی تجارت پویا شیوه ۹٫۴۴
۳۲ همدان قهاوند آفتاب ماد راه ابریشم (بوعلی) ۸٫۹۰
۳۳ همدان فامنین آفتاب ماد راه ابریشم (باباطاهر) ۸٫۶۰
۳۴ تهران دماوند مهندسی مشاور انرژی تجدیدپذیر سهیل ۸٫۴۰
۳۵ همدان قهاوند آفتاب ماد راه ابریشم (خلیج فارس) ۷٫۰۰
۳۶ همدان آق بق آفتاب ماد راه ابریشم (امیر کبیر) ۷٫۰۰
۳۷ همدان کردآباد آفتاب ماد راه ابریشم (شهدای همدان) ۷٫۰۰
۳۸ همدان کبودرآهنگ کرینر سور انرژی پارسیان ۷٫۰۰
۳۹ خراسان جنوبی سربیشه آذر باد پردیس پامچال (آقای گفتاری) ۷٫۰۰
۴۰ زنجان ابهر تامین انرژی ابهر (آقای نجفی) ۶٫۹۰
۴۱ یزد نیر سور تجارت کیش ۵٫۰۲
۴۲ خراسان رضوی خواف صبا نیروی طوس ۵٫۰۰
۴۳ چهارمحال و بختیاری سفیددشت-بروجن نیروگاه خورشیدی تولید و مدیریت نیروگاه زاگرس کوثر «بنیاد شهید» ۵٫۰۰
۴۴ کرمان کهنوج گسترش انرژی ملل ۴٫۹۹
۴۵ فارس سروستان بهناد انرژی پارس لیان ۴٫۶۰
۴۶ یزد دهشیر توسعه انرژیهای نو مکسان دهشیر ۳٫۵۰
۴۷ کرمان رفسنجان سور انرژی طاها ۳٫۰۰
۴۸ یزد اردکان شید انرژی سدید ۲٫۸۶
۴۹ تهران شهر ری (حسن‌آباد) پارس ری انرژی بهار ۲٫۷۰
۵۰ کرمان بردسیر تامین انرژی برق ایرانیان تابان (بردسیر) ۲٫۶۰
۵۱ یزد گاریزات شرکت نیروگاه خورشیدی آفتاب تابان گاریزات ۲٫۵۰
۵۲ آذربایجان غربی پسکون پارس آذر صنعت نفت ۲٫۵۰
۵۳ یزد اردکان عطر آباد۳ آوند پس کرمان- مانا مهر انرژی نسیم - سایان اوج پارس ۲٫۵۰
۵۴ مرکزی محلات تامین انرژی مانا ۲٫۵۰
۵۵ اصفهان کاشان مدیریت انرژی خورداد ۲٫۵۰
۵۶ بوشهر دشتی آفتاب منور سپهر پارس ۲٫۰۳
۵۷ قزوین کهک مپنا (کهک ۴) ۲٫۰۰
۵۸ فارس شیراز توسعه نیروی آرمان شریف ۲٫۰۰
۵۹ کرمان رفسنجان فروملیبدن کویر رفسنجان ۲٫۰۰
۶۰ یزد اردکان عطر آباد۲ آوند پس کرمان- مانا مهر انرژی نسیم - سایان اوج پارس ۲٫۰۰
۶۱ اصفهان اصفهان نیروگاه خورشیدی شرکت سرمایه‌گذاری صنایع شیمیایی ایران ۱٫۹۴
۶۲ قم قم انرژی پاک بنا ۱٫۸۱
۶۳ چهارمحال و بختیاری شهرکرد صنایع سیمان شهرکرد ۱٫۵۳
۶۴ سمنان دامغان آبوویند دامغان ۱٫۳۱
۶۵ کرمان رفسنجان شرکت مهر راد انرژی آروند ۱٫۲۰
۶۶ اصفهان هرند فردوس ماشین تهران ۱٫۱۰
۶۷ همدان بهار شرکت تولیدی آرد سینا ۱٫۰۹
۶۸ فارس مرودشت شرکت خدمات کشاورزی خوشه پرور مرودشت ۱٫۰۸
۶۹ خراسان رضوی مشهد مصطفی فقیه سبزواری ۱٫۰۸
۷۰ خراسان رضوی مشهد محمد فقیه سبزواری ۱٫۰۷
۷۱ اصفهان اصفهان نیروگاه خورشیدی شرکت سرمایه‌گذاری صنایع شیمیایی ایران ۱٫۰۵
۷۲ خوزستان شوش فرحان کعب ۱٫۰۳
۷۳ اصفهان طالخونچه نسیم عمران طالقان جی ۱٫۰۱
۷۴ اردبیل اردبیل شرکت فن شناسان آلکا تدبیر آراد ۱٫۰۱
۷۵ خراسان جنوبی بشرویه توسعه انرژی سبز شفق ۱٫۰۰
۷۶ کرمان بردسیر سپنتا ساران آریا ۱٫۰۰
۷۷ کرمان قلعه گنج نیروی مرکزی صبا ۱٫۰۰
۷۸ اصفهان شهرضا فرسان صنعت سپاهان ۱٫۰۰
۷۹ خراسان رضوی چناران سور نیروی آذرباد ۱٫۰۰
۸۰ فارس آباده محمدرضا کریمی ۱٫۰۰
۸۱ سمنان مهدی شهر کرانه نوردان پیشکش ۱٫۰۰
۸۲ اصفهان نائین سور انرژی اسپادان ۱٫۰۰
۸۳ قزوین تاکستان - طویوقچی تیس کوپان ۱٫۰۰
۸۴ خراسان رضوی مشهد حسن فقیه سبزواری ۱٫۰۰
۸۵ هرمزگان بندرعباس نیروگاه خورشیدی راه و ساختمان سازه سازان ۱٫۰۰

در دی ماه سال ۱۴۰۲، قراردادی برای اجرای طرح احداث ۴ گیگاوات نیروگاه انرژی تجدیدپذیر، به عنوان بزرگ‌ترین قرارداد یکجای ساخت نیروگاه تجدیدپذیر بادی و خورشیدی در غرب آسیا منعقد شد که قرار است تا پیش از آغاز دوره پیک مصرف در سال ۱۴۰۳ به بهره‌برداری برسد. شرکت‌های برق منطقه‌ای استان‌های تهران با ۳۲ درصد، فارس با ۱۰ درصد و سیستان و بلوچستان با ۹ درصد از استان‌هایی هستند که بیشترین سهم را در احداث نیروگاه‌های مربوط به این ۴ گیگاوات در کشور دارند.[۴۲]

تولید پنل‌های خورشیدی PV در ایران

تولید پنل‌های خورشیدی در ایران به صورت مونتاژ سلول‌های خورشیدی و نصب مدار و شیشه روی پنل خورشیدی انجام می‌گیرد. سلول‌های خورشیدی از چین و هند وارد می‌شوند. یکی از کارخانه‌های تولیدکننده پنل‌های خورشیدی PV در شهرک صنعتی شیراز قرار دارد که پنل‌ها را در اندازه ۲×۱ متر تولید می‌کند که ۷۲ سلول خورشیدی در خود داشته و توان تولیدی بین ۳۲۰ تا ۳۷۵ وات را دارد. راندمان پنل‌های خورشیدی در این کارخانه بین ۱۷ تا ۱۸ درصد است.[۴۳] کارخانه‌های ایران با توجه به نیاز مصرف‌کنندگان در تیراژهای بالا شیوه تولید خود را متناسب با نیاز مصرف‌کننده تغییر می‌دهند.

به‌علاوه شرکت مانا انرژی پاک در استان مرکزی تنها سازنده کامل نیروگاه‌های خورشیدی است به‌گونه‌ای که قطعات به‌کاررفته در نیروگاه‌ها مانند ویفرهای سیلیکونی سلول‌های خورشیدی را نیز تولید می‌کند. مانا انرژی پاک توان ساخت ۱۰۰۰ مگاوات پنل خورشیدی در سال را بدون ارزبری دارد.[۴۴]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ «انرژی خورشیدی». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ اکتبر ۲۰۱۵.
  2. ↑ BarghNews، برق نیوز. «نقشه تابش خورشید در ایران /پتانسیل تابشی نقاط مختلف ایران». fa.
  3. ↑ "تاریخچه انرژی تجدیدپذیر". ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد. 2025-03-17.
  4. ↑ Saadatian, Omidreza; Haw, Lim Chin; Sopian, K.; Sulaiman, M.Y. (2012-04). "Review of windcatcher technologies". Renewable and Sustainable Energy Reviews. 16 (3): 1477–1495. doi:10.1016/j.rser.2011.11.037. ISSN 1364-0321. {{cite journal}}: Check date values in: |date= (help)
  5. ↑ «ساختمان خورشیدی - دانشگاه علم و صنعت ایران -». ee.iust.ac.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۲۲.
  6. ↑ مهدی بهادری‌نژاد، محمود یعقوبی، سوسن سعدوندی. 1386. تهویه و سرمایش طبیعی در ساختمانهای سنتی ایران. مرکز دانشگاهی
  7. ↑ "تاریخچه انرژی تجدیدپذیر". ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد. 2025-03-17.
  8. ↑ "تاریخچه انرژی تجدیدپذیر". ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد. 2025-03-17.
  9. ↑ طبیبیان, سیدحسام‌الدین; حبیب, فرح; گرکانی, سیدامیرحسین (2020-02-10). "رویکردی تحلیلی بر کیفیت نور طبیعی در فضای گنبدخانه مسجد سپهسالار (مدرسه شهید مطهری)". نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی. 9 (4): 245–256.
  10. ↑ «انرژی خورشیدی در ایران پیشگام در سراسر گیتی - مشروطه». mashruteh.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۰۷.
  11. ↑ عبدالسلام؛ پیشرفت علمی راه میانبری ندارد، مجله هدهد شهریور 1361، سال چهارم - شماره 4 (‎4 صفحه - از 314 تا 317 )
  12. ↑ https://tasisatnews.com/%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%B1%DA%98%D9%90%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4/
  13. ↑ «ساختمان خورشیدی - دانشگاه علم و صنعت ایران -». ee.iust.ac.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۲۲.
  14. 1 2 «انرژی خورشیدی در ایران؛ الگوسازی از هم اکنون، برای فردا». betasearch.mrc.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۲۴.
  15. 1 2 خاطرات سال 1373 هاشمی رفسنجانی، صفحه 135 (مربوط به روز 16 اردیبهشت 1373).
  16. ↑ www.isna.ir https://www.isna.ir/news/1404062615606/. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۲۴. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  17. ↑ پژمان صالح ایردخواست، شهریار بزرگمهری. 1383. طراحی و ساخت اولین سیستم متمرکزکننده خورشیدی نقطه ای با موتور استرلینگ در ایران با توان الکتریکی 10 کیلووات. نوزدهمین کنفرانس بین المللی برق
  18. ↑ https://www.sid.ir/FileServer/SF/232138319179
  19. ↑ الفت پور، محمدعلی (1391). به کوشش بنیاد خاتم‌الاوصیاء. «بزرگترین نیروگاه خورشیدی خاورمیانه در ایران». سفیران ثریا(گزارش مصور از هقتاد دستاورد برتر جهانی جمهوری اسلامی ایران). تهران: محمدعلی الفت پور: ۱۰. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۰۴-۸۲۱۰-۰.
  20. ↑ https://www.satba.gov.ir/suna_content/media/image/2025/09/Report1_13181.pdf
  21. ↑ سازمان انرژی های تجدیدپذیر و بهره وری انرژی برق. «سازمان انرژی های تجدیدپذیر و بهره وری انرژی برق | وزارت نیرو». www.satba.gov.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۵-۳۰.
  22. ↑ https://www.satba.gov.ir/fa/news/3387/
  23. ↑ 1423 (۲۰۲۵-۰۶-۱۲). «وزیر نیرو: ۳۲۰۰ مگاوات به ظرفیت تولید برق کشور افزوده می‌شود». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۶-۱۲.
  24. ↑ «صرفه‌جویی سالانه ۱۶۰ میلیون مترمکعب گاز با فعالیت نیروگاه خورشیدی محلات». www.isna.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۷-۰۲.
  25. ↑ BarghNews، برق نیوز (۱۴۰۴/۰۵/۲۸ - ۱۲:۰۰). «افتتاح حدود ۱۵۰ مگاوات ظرفیت جدید نیروگاه‌های تجدیدپذیر تا پایان هفته». fa. دریافت‌شده در 2025-08-20. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  26. ↑ BarghNews، برق نیوز (۱۴۰۴/۰۷/۰۱ - ۱۱:۵۵). «افتتاح و آغاز عملیات اجرایی ۲۸۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی در سراسر کشور با حضور بر خط وزیر نیرو». fa. دریافت‌شده در 2025-09-23. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  27. ↑ «قائم پناه: ۲۵۰۰ مگاوات برق از پنل‌های خورشیدی تولید شده است». خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. ۲۰۲۵-۱۰-۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۰-۰۵.
  28. ↑ «بله | کانال ساتبا نیوز». ble.ir. ۲۰۲۵-۱۰-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۰-۱۰.
  29. ↑ https://www.satba.gov.ir/fa/news/3155/
  30. ↑ «توضیح وزیر نیرو درباره کیفیت پنل‌های خورشیدی». ایسنا. ۲۰۲۵-۱۱-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۱-۱۶.
  31. ↑ https://news.satba.gov.ir/fa/news/3316/%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD-%DB%B4%DB%B4%DB%B5-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DB%B1%DB%B7%DB%B7-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-3100-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%88%D8%A7%D8%AA
  32. ↑ https://www.satba.gov.ir/fa/news/3387/
  33. ↑ fars | ظرفیت تجدید پذیرها از ۴۰۰۰ مگاوات عبور کرد, retrieved 2026-01-07
  34. ↑ «رشد ۷۷ درصدی تولید برق خورشیدی در بهار ۱۴۰۴». چارسو اقتصاد. ۲۰۲۵-۰۷-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۷-۱۶.
  35. ↑ https://www.satba.gov.ir/fa/news/2973/
  36. ↑ «افتتاح بزرگترین نیروگاه خورشیدی کشور در کوهپایه». www.isna.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۷-۱۲.
  37. ↑ «ساخت 2500 نیروگاه خورشیدی خانگی جدید در ایران». روزنامه توسعه ایرانی. ۲۰۱۹-۱۰-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۲۹.
  38. ↑ www.isna.ir https://www.isna.ir/news/1404070603723/. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۲۹. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  39. ↑ «بله | کانال ساتبا نیوز». ble.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۰-۱۵.
  40. ↑ Aliabadi, Yeganeh; Asgari, Omid; Mohammadi, Majid; Ghanbari, Fatemezahra (2025-12). "Sustainable solar energy potential using GIS-PVSOL: An integrated technical, economic, environmental and social analysis in Qazvin, Iran". Results in Engineering. 28: 107088. doi:10.1016/j.rineng.2025.107088. ISSN 2590-1230. {{cite journal}}: Check date values in: |date= (help)
  41. ↑ ساتبا. «اطلاعات آماری».
  42. ↑ برق نیوز (۱۴۰۲-۱۰-۰۴). «اجرای طرح احداث ۴ هزار مگاوات نیروگاه انرژی تجدیدپذیر». barghnews.com/000Efc. دریافت‌شده در ۱۴۰۲-۱۰-۰۴.
  43. ↑ «ظرفیت تولید پنل‌های خورشیدی PV در ایران، خلاصه برنامه رادیو اقتصاد». میا. ۱۴ خرداد ۱۳۹۸. بایگانی‌شده از اصلی در ۴ ژوئن ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۴ ژوئن ۲۰۱۹.
  44. ↑ # (۲۰۱۸-۱۲-۰۲). «ویفر سیلیکون در استان مرکزی تولید می‌شود». انرژی امروز. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۰۵.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.