برتابش خورشیدی

rsds
میانیگن توزیع جهانی برتابش خورشیدی موج کوتاه ورودی طی سال‌های ۱۹۸۱ تا ۲۰۱۰ از داده‌های CHELSA-BIOCLIM+[۱]
اثر سپر جو زمین بر برتابش خورشیدی. تصویر بالا میانگین برتابش خورشیدی (یا خورتاب) سالانه در بالای اتمسفر زمین است. تصویر پایین، برتابش سالانه خورشید به سطح زمین پس از عبور از جو را نشان می‌دهد. هر دو تصویر از مقیاس رنگی یکسانی استفاده می‌کنند.

برتابش خورشیدی (به انگلیسی: Solar irradiance) به میزان توان تابش الکترومغناطیسی خورشید بر واحد سطح گویند. به بیان دیگر، برتابش خورشیدی چگالی توان سطح توان دریافت‌شده از خورشید به‌صورت تابش الکترومغناطیسی در بازه طول موج ابزار اندازه‌گیری است. در دستگاه بین‌المللی یکاها (SI) برتابش خورشیدی با یکای وات بر متر مربع (W/m2) اندازه‌گیری می‌شود.

برتابش خورشیدی اغلب در یک دوره زمانی معین، به منظور گزارش انرژی تابشی ساطع‌شده به محیط اطراف (ژول بر متر مربع، J/m2) در آن دوره زمانی انتگرال‌گیری می‌شود. این تابش خورشیدی انتگرال‌گیری‌شده، تابش‌دهی خورشیدی (solar irradiation)، تابش خورشیدی[۲] (solar radiation)، نوردهی خورشید یا پرتوگیری خورشید (solar exposure) یا خورتاب[۳] (insolation) نیز نامیده می‌شود.

برتابش خورشیدی را می‌توان از ماورای جو یا در سطح زمین و پس از جذب و پراکندگی اتمسفری اندازه‌گیری کرد. برتابش در فضا تابع فاصله از خورشید، چرخه خورشیدی و تغییرات چرخه‌ای متقاطع است.[۴] برتابش در سطح زمین علاوه بر این موارد به شیب سطح اندازه‌گیری، ارتفاع خورشید از افق و شرایط جوّی نیز بستگی دارد.[۵] برتابش خورشیدی بر متابولیسم گیاهان و رفتار حیوانات تأثیر می‌گذارد.[۶]

پتانسیل تابش در قاره‌ها

جستارهای وابسته

منابع

  1. Brun, P.; Zimmermann, N.E.; Hari, C.; Pellissier, L.; Karger, D.N. "Global climate-related predictors at kilometre resolution for the past and future". Earth Syst. Sci. Data. doi:10.5194/essd-2022-212.
  2. «تابش خورشیدی» [علوم جَوّ] هم‌ارزِ «solar radiation»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. دفتر هفتم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۹۴-۸ (ذیل سرواژهٔ تابش خورشیدی)
  3. «خورتاب» [علوم جَوّ] هم‌ارزِ «insolation»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. دفتر چهارم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۶۴-۷۵۳۱-۵۹-۱ (ذیل سرواژهٔ خورتاب)
  4. Michael Boxwell, Solar Electricity Handbook: A Simple, Practical Guide to Solar Energy (2012), pp. 41–42.
  5. Stickler, Greg. "Educational Brief - Solar Radiation and the Earth System". National Aeronautics and Space Administration. Archived from the original on 25 April 2016. Retrieved 5 May 2016.
  6. C.Michael Hogan. 2010. Abiotic factor. Encyclopedia of Earth. eds Emily Monosson and C. Cleveland. National Council for Science and the Environment. Washington, DC