ایل کاکاوند
کاکاووَن | |
|---|---|
| (لک) لک (دربرگیرنده آنهایی که از تبار اجدادی هستند.) | |
| مناطق با جمعیت چشمگیر | |
| لرستان، کرمانشاه، قزوین (تبعیدی) و شهرستان هلیلان | |
| زبانها | |
| لکی | |
| دین | |
| شیعه دوازده امامی، اهل حق | |
کاکاوَند[۱](به لکی: کاکاووَن) یکی از ایلات لک ایران[۲][۳] شاخهٔ دلفان است[۴][۳][۱]که به زبان لکی سخن میگویند. کاکاوند یکی از بزرگترین ایلات لک به شمار میرود.
قنبرخان از فرزندان آزادخان که از او به عنوان پایه گذار و موسس ایل کاکاوند نام میبرند از طایفه مظفروند و از روستای قلعه گنجوان بوده است. فرزندان او هم اکنون در مناطقی همچون روستای قلعه گنجوان، کرمانشاه، هرسین، تهران، کرج، کشورهای اروپایی و آمریکا با شهرت های قنبری کاکاوندی، نیکگو و قدمی اقامت دارند.[۵]
پیشینه
در حال حاضر دانش ما از پیشینه ایل کاکاوند بسیار ناچیز است. با وجود اینکه برخی دلیل نامگذاری کاکاوند را به کاسیان در دوران باستان نسبت میدهند.[۶][۷] در منابع دورهٔ زندیه، کاکاوند به همراه ایالتی چون احمدوند، جلالوند، مافیوند، خواجهوند و نانکلیوند جزو ایلات قدرتمند «وند» و پیروان دودمان زندیه شناسایی شده است.[۸] در دوره زندیه ریاست ایل با قنبرخان نیای باقرخان اعظم السلطنه بود و در آغاز دورهٔ قاجاریه سلیم خان و باقرخان (نخست) زمام امور آنها را برعهده داشتند.[۶]
در سال ۱۲۷۶ (قمری) و هم زمان با حکومت ناصرالدین شاه، کَسهَخان، باقرخان و علیمرادخان به عنوان خوانین ایل کاکاوند شناسانده شدهاند و مالیات آنها از سوی حاکم کرمانشاه پرداخت می شد.[۹] هر کدام از طوایف کاکاوند به صورت جداگانه از سوی یک خان رهبری میشد به همین دلیل در برخی اسناد نام چند نفر به صورت هم زمان به عنوان خان کاکاوند یاد شده است. در اسناد سالهای ۱۳۰۸ تا ۱۳۲۱ (قمری) از «کرم الله خان» به عنوان رئیس ایل کاکاوند یاد شده است.[۹]
سکونتگاه
امروزه مردم ایل کاکاوند در استان لرستان استان کرمانشاه و غرب استان قزوین و ناحیه تاکستان ساکن هستند.[۱] همچنین در گذشته قشلاق آنها در پیرامون شهرستان هلیلان روستای چرودره و سی پله ، طرهان و جنوب شرقی اسلامآباد غرب و ییلاق آنها در هرسین و نواحی شرق و جنوبشرق استان کرمانشاه بوده است.[۱]
بخشی از ایل کاکاوند در سال ۱۸۶۰ میلادی، به قزوین مهاجرت کردهاند.[۱]
طایفه ها (تیرها)
از جمله خاندانهای مشهور این ایل؛
- مظفروند (مئفرن): قنبری کاکاوندی، بهرامی کاکاوندی، مظفری ، نیازی، عبدیانی، فتح الهی، کاکاوندی.
- علی: آزادی، عینی، رستمی، نعمتی، یادگاری.
- غیب غلام (خی خلام): نوری، عزیزی، الماسی.
- باریکوند (باریه کن): ملکی، محمدی، دارایی، داربی، رحیمیان.
- تاجالدینوند (تارزینن): تاجدینی سرما، رضایی، جهان آرا، سلیمانی، الماسی، فرخی، اسدی، زمانی، کاظمی.
- ولدوند (وه لین): خسروی، ولدوندی.
- مرادی: نیازی، کریمی، قاسمی، نعمتی.
پانویس
- 1 2 3 4 5 «KĀKĀVAND». دانشنامه ایرانیکا. بایگانیشده از اصلی در ۱۷ مه ۲۰۱۸. دریافتشده در ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۴.
- ↑ از جغرافیای سیاسی کیهان ص ۶۱ و ۶۸.
- 1 2 «دلفان». دانشنامه جهان اسلام. دریافتشده در ۲۶ مارس ۲۰۱۶.
- ↑ «لغتنامه دهخدا». بایگانیشده از اصلی در ۴ سپتامبر ۲۰۲۲. دریافتشده در ۴ سپتامبر ۲۰۲۲.
- ↑ کتاب تاریخ ایل کاکاوند نوشته کیومرث میرزابیگی.
- 1 2 سلطانی (۱۳۷۲). جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان. ج. ۲. کرمانشاه: انتشارات سها. ص. ۷۲۶.
- ↑ محمدی، امین (۱۳۹۹). باقرخان اعظم السلطنه ی کاکاوند در مناسبات سیاسی اواخر دوره ی قاجاریه (۱۳۴۰-۱۳۲۴ قمری).
- ↑ گلستانه، ابوالحسن بن محمدبن امین (۱۳۵۶). مجمع التواریخ، به کوشش مدرس رضوی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران. ص. ۱۵۸.
- 1 2 «شناسه سند» (۲۹۶٫۲۶۸۲) – به واسطهٔ سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.