توتو (باله)

برای دیگر کاربردها، توتو (ابهام‌زدایی) را ببینید.
یک توتوی رنگارنگ باله کلاسیک بر روی مانکن خیاطی

توتو (به فرانسوی: Tutu) نوعی پیراهن زنانه است که به عنوان لباس صحنه در اجرای باله کلاسیک پوشیده می‌شود و اغلب به یک بالاتنه متصل است.[۱] این لباس ممکن است از پارچه‌هایی چون تارلاتان، ململ، ابریشم، تور، گاز یا نایلون دوخته شود. توتوهای امروزی به دو گونهٔ اصلی تقسیم می‌شوند: توتوی رمانتیک که نرم و زنگوله‌ای‌شکل است و بلندی آن تا ساق یا مچ پا می‌رسد، و توتوی کلاسیک که کوتاه و آهارخورده است و به صورت افقی از کمر و باسن بیرون می‌زند.[۲]

ریشه‌شناسی

واژهٔ توتو می‌تواند تنها به بخش دامن این لباس اشاره داشته باشد. بالاتنه و دامن در کنار یکدیگر کل تن‌پوش را تشکیل می‌دهند که معمولاً از راه مجاز جزء از کل (که در آن جزء یعنی دامن، جایگزین کل لباس می‌شود) توتو نامیده می‌شود.

ریشهٔ دقیق واژهٔ توتو دانسته نیست. این واژه تا پیش از سال ۱۸۸۱ میلادی در هیچ متنی ثبت نشده بود. یک دیدگاه بر این است که این نام به سادگی از واژهٔ فرانسوی تول (tulle؛ یکی از پارچه‌های اصلی به‌کاررفته در دوخت آن) گرفته شده است.[۳]

دیدگاه دوم این واژه را برگرفته از زبان عامیانه و کودکانهٔ فرانسوی برای اشاره به نشیمنگاه (cul) می‌داند. در آن روزگار، مردان ثروتمندی که اشتراک ویژهٔ باله اپرای پاریس را داشتند، مجاز بودند در سرسرای پشت صحنه با دختران بالرین نشست‌وبرخاست کنند و قرارهای خصوصی بگذارند.[۴] گفته می‌شود این اصطلاح از شوخی‌های دستی این افراد با دامن‌های توری رقصندگان و گفتن عبارت «pan-pan cucul» (به معنی «می‌زنم پشتت») سرچشمه گرفته باشد.

دیدگاه سوم که با نظریهٔ پیشین هم‌پوشانی دارد، آن را دگرگون‌شدهٔ واژهٔ عامیانه‌تر فرانسوی «cul» می‌داند. در آن دوران زنان و رقصندگان زیرجامه‌های گشادی (پانتالت) می‌پوشیدند که فاق بازی داشت. مشترکان ویژه ترجیح می‌دادند در ردیف‌های اول بنشینند تا دید بهتری به صحنه داشته باشند و کوتاه‌تر شدن دامن‌ها نیز بی‌ارتباط با این میل نبود. شارل نوئیتر، از شیفتگان باله در سدهٔ نوزدهم، نیز در توصیف خود از توتو می‌نویسد: «اصطلاحی عامیانه برای زیردامنی‌های بسیار کوتاهی که رقصندگان برای حفظ حیا به تن می‌کردند.»[۵]

بر پایهٔ فرهنگ برخط ریشه‌شناسی، واژهٔ توتو نخستین بار در سال ۱۹۱۰ میلادی ثبت شده و از واژهٔ فرانسوی «cucu» و آن هم از «cul» به معنای باسن آمده است.[۶] فرهنگ مریام-وبستر نیز تاریخ ثبت نخستین آن را سال ۱۹۱۳ و ریشهٔ آن را از زبان کودکانهٔ فرانسوی دانسته است.[۷]

پیشینه

گرچه پوشیدن توتو را نخستین بار به ماری تالیونی (۱۸۲۹) نسبت می‌دهند، طراحی‌های اولیهٔ آن دو سال پیش از هنرنمایی او انجام گرفته بود. ایپولیت لوکنت طرح پایهٔ توتوی رمانتیک را برای پولین مونتسو در بالهٔ زن خواب‌گرد (۱۸۲۷) پی‌ریزی کرد؛ طرح‌های اصلی لباس تالیونی در لا سیلفید تا کنون یافت نشده است.[۸] ایور گست اشاره می‌کند که این لباس شباهت بسیاری به پوشش تمرینی بالرین‌ها در کلاس درس داشته است. در سال ۱۷۷۰، مادمازل گیمار در بالهٔ ژازون و مده‌آ اثر نوور با لباسی کم‌رنگ ظاهر شد. توتوی بالهٔ لا سیلفید احتمالاً با الهام از زیردامنی‌های ململ ساخته شد تا بدون نیاز به فنرهای مرسوم به دامن حجم و پف بدهد.[۹]

در اواخر سدهٔ هجدهم میلادی، خط کمر لباس‌های زنانه بالاتر رفت و دامن‌ها باریک‌تر شدند. رقصندگان به تدریج فنرهای کناری دامن (پانیر) را کنار گذاشتند تا خطوط طبیعی اندام نمایان شود و آزادی حرکت بیشتری پیدا کنند. جوراب‌شلواری‌های رنگ بدن نیز همراه با این تن‌پوش‌های اندامی به کار گرفته شدند تا هم زیبایی خطوط حرکتی حفظ شود و هم جایگزین زیرجامه‌های نامناسب گذشته گردند.[۹]

با این حال، دامنی که به توتوی رمانتیک شهرت یافت، نخستین بار در سال ۱۸۳۲ در اپرای پاریس به نمایش درآمد؛ جایی که ماری تالیونی در بالهٔ لا سیلفید با دامنی سپید و توری با طراحی اوژن لامی ظاهر شد که بلندی آن تا مچ پا می‌رسید.[۱۰] از اواخر سدهٔ نوزدهم به بعد، توتو پیوسته کوتاه‌تر شد تا حرکات پاها بهتر دیده شود و رقصنده آسان‌تر گام بردارد.[۱۱] توتوهای رمانتیک در به‌تصویرکشیدن موجودات اثیری در رپرتوار باله بسیار چشمگیر بودند، اما با مدرن‌تر شدن رقص باله، جای دامن‌های خشک و فنردار را دامن‌های نرم و آزادتر گرفت. امروزه توتوی سنتی نمادی از تاریخ و گذشتهٔ هنر باله به شمار می‌رود.

در سدهٔ بیستم میلادی، توتو با شکلی شبیه به بشقاب یا دیسک به اوج تکامل خود رسید. آندره لوینسون، منتقد فرانسوی، بر تضاد میان ایستایی و خشکی دامن با حرکات سرزنده و پرانرژی رقصنده تأکید داشت.[۹] ساختار ساده و زیبایی همیشگی توتو دستاورد دگرگونی‌های بی‌شماری است تا رقصنده را به بهترین شکل ممکن بر صحنه بنمایاند.

توتوها همگام با دگرگونی‌های دنیای مد پیش رفتند؛ دامن‌ها کوتاه‌تر و پرپشت‌تر شدند و در دههٔ ۱۸۷۰ یقهٔ لباس‌ها بازتر شد تا جاذبهٔ بصری بیشتری ایجاد کند.[۸] طراحان نامدار مد از جمله سیسیل بیتون، کریستین لاکروا و آیزاک میزراهی نیز در طراحی توتو دست داشته‌اند. در میان سازندگان بنام توتو در سراسر جهان، کمتر کسی به شهرت باربارا کارینسکا (۱۸۸۶–۱۹۸۳)، طراح لباس اوکراینی‌تبار بالهٔ نیویورک سیتی می‌رسد؛ او سال‌ها توتوهایی با زیبایی و ماندگاری استثنایی خلق کرد.[۱۲]

مدل‌ها

توتوی رمانتیک همچنان بر پایهٔ الگوی لباس ماری تالیونی دوخته می‌شود، هرچند الیاف نوین آن را سبک‌تر و شفاف‌تر کرده‌اند. لبهٔ پایینی این دامن میان زانو و مچ پا قرار می‌گیرد.[۱۳]

توتوی زنگوله‌ای وارونه، مدلی بین توتوی کلاسیک و رمانتیک است. این مدل از چندین لایه تور تشکیل شده که همانند توتوی کلاسیک رو به بیرون قرار می‌گیرند، اما لایه‌ها بلندترند و شیبی رو به پایین دارند و بلندی آن‌ها معمولاً تا نیمهٔ ران می‌رسد.

گونه‌های گوناگونی از توتوهای مدرن وجود دارد:

  • توتوی کلاسیک: دامنی تشکیل‌شده از ۱۰ تا ۱۲ لایه تور آهاردار که به بخش زیرجامه و کمرگاه در سطح باسن متصل می‌شود. لایه‌های کوتاه‌تر زیرین، نگهدارندهٔ لایه‌های رویی هستند و سبب می‌شوند دامن به صورت تخت و افقی از باسن بیرون بزند.
  • توتوی پن‌کیکی: این دامن با کمک فنر نگه‌داشته می‌شود و کاملاً صاف، تخت و با چین‌های اندک است.[۱۴]
  • توتوی بشقابی (دیسکی): شباهت زیادی به توتوی پن‌کیکی دارد اما به جای باسن، روی خط کمر قرار می‌گیرد.
  • توتوی آمریکایی (شناخته‌شده به عنوان توتوی بالانشین یا کارینسکا): چین‌های بسیار کوتاه توری به نرمی روی زیرجامه دوخته می‌شوند تا نمایی پف‌دار و لطیف ایجاد کنند.[۱۵]

نگارخانه

جستارهای وابسته

  • دامن بالرین

منابع

  1. ↑ Debra Craine and Judith Mackrell, "Tutu," in The Oxford Dictionary of Dance (Oxford University Press, 2000).
  2. ↑ "tutu - Definition of tutu in US English by Oxford Dictionaries". Oxford Dictionaries - English. Archived from the original on July 28, 2013. Retrieved 7 October 2017.
  3. ↑ "Tutu definition and origin". Vocabulary.com. Retrieved 2026-04-08.
  4. ↑ "Flowers of the Gutter: Ballet Companies as Brothels from Paris to Russia - The Weeklings". TheWeeklings.com. Retrieved 7 October 2017.
  5. ↑ Beaumont, Cyril W. (1959). A French-English Dictionary of Technical Terms Used in Classical Ballet. London: ISTD. p. 4.
  6. ↑ "Etymology of "tutu" by etymonline". etymonline (in American English). Retrieved 2025-04-11.
  7. ↑ "Definition of TUTU". www.merriam-webster.com (in English). 2025-03-23. Retrieved 2025-04-11.
  8. 1 2 International encyclopedia of dance : a project of Dance Perspectives Foundation, Inc. Cohen, Selma Jeanne, 1920-2005., Dance Perspectives Foundation. New York: Oxford University Press. 1998. ISBN 0-19-509462-X. OCLC 37903473.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:دیگران (رده)
  9. 1 2 3 "Reviews". Costume. 41 (1): 147–176. 2007-06-01. doi:10.1179/174963007x182426. ISSN 0590-8876.
  10. ↑ Ivor Guest, The Romantic Ballet in Paris (Alton, Hampshire: Dance Books, 2008), شابک ‎۹۷۸−۱۸۵۲۷۳۱۱۹۹
  11. ↑ Victoria and Albert Museum (1981). Spotlight: Four Centuries of Costume Design, a Tribute to the Royal Ballet. London: Theatre Museum.
  12. ↑ Toni Bentley, Costumes by Karinska, with a foreword by Edward Gorey (New York: Abrams, 1995), شابک ‎۹۷۸−۰۸۱۰۹۳۵۱۶۷
  13. ↑ The complete history of the tutu, The National, Sarah Maisey, September 9, 2018
  14. ↑ Wardrobes: Types of Tutus Pacific Northwest Ballet, July 9, 2016
  15. ↑ The Story of the Tutu, Dance Magazine, Victoria Looseleaf, Oct 02, 2007

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ توتو (باله) موجود است.

الگو:باله


در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ توتو (باله) موجود است.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.