جواد بدیع‌زاده
جواد بدیع‌زاده | |
|---|---|
 | |
| اطلاعات پس‌زمینه | |
| زاده | سید جواد بدیع‌زاده ۱۰ مهر ۱۲۸۰ تهران |
| درگذشته | ۱۲ دی ۱۳۵۸ (۷۸ سال)تهران |
| ژانر(ها) | موسیقی سنتی ایرانی |
جواد بدیع‌زاده (۱۲۸۰ − ۱۲ دی ۱۳۵۸) خواننده، موسیقی‌دان و آهنگساز ایرانی بود.
زندگی
جواد بدیع‌زاده در سال ۱۲۸۰ شمسی در محله پاچنار تهران به دنیا آمد. پدرش سید رضا بدیع کاشانی، ملقب به بدیع‌المتکلمین، روحانی مشروطه‌خواهی بود که به سید اناری شهرت داشت.[۱] وی فرزندش را غالباً به مجالس وعظ و روضه‌خوانی خود می‌برد تا با شیوهٔ آوازخوانی مذهبی آشنا شود. بدیع‌المتکلمین با تسلط کافی بر ردیف موسیقی ایرانی، پسر خود را نیز به فن آواز مؤذنی و روضه‌خوانی و تعزیه آشنا ساخت و او از تجربیات پدر استفاده کرد و به فراگیری گوشه‌ها و ردیف‌های موسیقی دستگاهی ایران پرداخت. جواد موسیقی ردیف سنتی و گوشه‌های بی‌شمار آن را از پدر و نیز از دایی خود میرزا یحیی سعید الواعظین که او نیز از واعظان مشهور زمان خود بود، فراگرفت.
او تحصیلات ابتدایی را در مدرسه تدین و دوره متوسطه را در مدرسه آلیانس فرانسوی‌ها و سپس دارالفنون به پایان رساند و از سال ۱۳۰۴ تا ۱۳۳۱ در مجلس شورای ملی استخدام شد و به‌عنوان نماینده خدمت کرد.
بدیع‌زاده علاوه بر خوانندگی در هنر آهنگ‌سازی نیز شهرت دارد. در سال ۱۳۰۴ که کمپانی انگلیسی صفحه‌پُرکنی هیزمسترزویس برای تهیه و ضبط صفحه از نواخته‌ها و خوانده‌های هنرمندان ایرانی نماینده خود را به ایران اعزام کرد و شعبهٔ خود را در تهران گشود، بدیع‌زاده به‌عنوان نخستین خواننده مرد، با معرفی و توصیه عبدالحسین شهنازی، انتخاب شد و نخستین صفحه او با عنوان «جلوه گل» روانه بازار شد که شامل دو قطعه آواز و سه تصنیف از ساخته‌های خودش بود. از آن پس تا سال ۱۳۱۴ بدیع‌زاده ۲۴ تصنیف ساخت که همه روی صفحه ضبط شده بودند. او در سال‌های بعد در سفرهایی به حلب و بیروت و برلین و شبه‌قاره هند، بر شمار ضبط آهنگ‌های خود افزود.
از میان آفریده‌های معروف او می‌توان از سرود «ایران، کشور داریوش» و ترانه‌های جلوه گل، داد دل، دل‌افسرده، هدیهٔ خاک، گل پرپر و خزان عشق یاد کرد. «خزان عشق» در سال ۱۳۱۳ در پیوند با متنی عاشقانه از رهی معیری ساخته شد.
با افتتاح رادیو، بدیع‌زاده به جمع هیئت ارکستر آن زمان رادیو پیوست و در کنار هنرمندانی چون حسین تهرانی، مرتضی نی‌داوود، حبیب سماعی و استاد ابوالحسن صبا آثار مشهوری در حوزهٔ موسیقی ایرانی پدید آورد. بدیع‌زاده سال‌ها عضو شعر و موسیقی رادیو تهران بود.
جواد بدیع‌زاده در دی‌ماه سال ۱۳۵۸ در ۷۸ سالگی، بر اثر دومین سکته مغزی و کهولت سن در تهران چشم از جهان فروبست و در بهشت زهرا (قطعه: ۸ ردیف: ۲ شماره: ۲۶) به خاک سپرده شد.
آثار
از جمله آثار مشهور بدیع‌زاده، ترانهٔ «شد خزان گلشن آشنایی» سروده رهی معیری که در سال ۱۳۱۳ خورشیدی (۱۹۳۴ میلادی) ضبط شد و تصنیف کمتر شنیده شده (ناله عشق) و نوحه غم‌انگیز «نوجوان اکبر من» است. نوحه مذهبی «نوجوان اکبر» که آهنگش توسط خود بدیع‌زاده در دستگاه همایون طراحی و شعرش را از روی یکی از اشعار مشهور یغمای جندقی اقتباس شد. این اثر در سال ۱۳۴۲ در رادیو ایران ضبط شد و خوانندگان این اثر، بدیع‌زاده، ایرج خواجه‌نوری (خواننده موسیقی اصیل ایرانی) و احمدیان بودند. این اثر با این بیت شروع می‌شود:
می‌رسد خشک لب از شط فرات، اکبر من نوجوان اکبر من
سَیلانی بکن ای چشمه چشم تر من نوجوان اکبر من
از سوی دیگر، بدیع‌زاده تحت تأثیر موسیقی کوچه و بازار که از جوانی به آن آشنا بود، به گردآوری، تنظیم و بازخوانی آن‌ها پرداخت. «ماشین مشدی ممدلی» و «زالک زال‌زالک» از معروف‌ترین آن‌ها به‌شمار می‌رود. با این حال، در میان کارهای عامیانهٔ او قطعه‌ای به نام «خیلی قشنگه» نیز وجود دارد که به نظر می‌رسد از قطعات مشابه فرنگی در آن سال‌ها اقتباس شده باشد.[۲]
منابع
- ↑ «گفت‌وگوی شنیده نشده از جواد بدیع‌زاده، خواننده، موسیقی‌دان و آهنگساز مشهور ایران و فرزند سید اناری». عبدی مدیا.
- ↑ «جواد بدیع‌زاده، آغازگر موسیقی پاپ ایرانی». www.zamaaneh.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۹-۱۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- جواد بدیع‌زاده، از محراب تا مضراب وبگاه دویچه وله
- جواد بدیع‌زاده و موسیقی عامیانه آرشیو رادیو زمانه
- آشنایی با جواد بدیع‌زاده، نخستین خوانندهٔ بیات تهران
- شد خزان… گلشن آشنایی وبگاه روزنامه اطلاعات
- همراه با پرویز مشکاتیان و جواد بدیع‌زاده رادیو فرهنگ
پیوند به بیرون
موسیقی عامهپسند ایرانی | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| پایههای موسیقایی | |||||
| خوانندگان |
| ||||
| ترانهها | |||||
 رده  الگو  درگاه | |||||
- آهنگسازان اهل ایران
- آهنگسازان برنامه گلها (برنامه رادیویی)
- خاکسپاریها در بهشت زهرا
- خوانندگان پاپ اهل ایران
- خوانندگان مرد اهل ایران
- خوانندگان موسیقی سنتی ایرانی اهل ایران
- درگذشتگان ۱۳۵۸
- زادگان ۱۲۸۱