جودی دنچ

دِیم
جودی دنچ
CH DBE FRSA
دنچ در ۲۰۰۷
نام هنگام تولدجودیت اولیویا دِنچ
زادهٔ۹ دسامبر ۱۹۳۴ ‏(۹۱ سال)
یورک، انگلستان
تحصیلاتمدرسه مرکزی سلطنتی گفتار و نمایش
پیشهبازیگر
سال‌های فعالیت۱۹۵۷–اکنون
همسرمایکل ویلیامز (ا. ۱۹۷۱–۲۰۰۱)
شریک زندگیدیوید میلز (۲۰۱۰–اکنون)
فرزندان۱

دِیم جودیت اولیویا دِنچ (انگلیسی: Dame Judith Olivia Dench؛ زادهٔ ۹ دسامبر ۱۹۳۴) بازیگر انگلیسی است. او را یکی از برترین بازیگران زن در بریتانیا دانسته‌اند،[۱][۲][۳] که بابت نقش‌های همه‌جانبه‌اش در فیلم‌ها و مجموعه‌های تلویزیونی با ژانرهای گوناگون، و همچنین بابت نقش‌های متعددش در تئاتر مورد توجه قرار گرفته است.[۴] دنچ در طول شش دهه فعالیت افتخارات مختلفی از جمله یک جایزهٔ اسکار، یک جایزهٔ تونی، دو جایزهٔ گلدن گلوب و شش جایزهٔ فیلم بفتا کسب کرده است.

دنچ فعالیت حرفه‌ای خود را در سال ۱۹۵۷ با کمپانی اولد ویک آغاز کرد. در چند سال بعد، او در چندین نمایشنامه از شکسپیر، در نقش‌هایی چون اوفلیا در هملت، ژولیت در رومئو و ژولیت و لیدی مکبث در مکبث به روی صحنه رفت. اگرچه اغلب کارهای دنچ در این دوره در تئاتر بود، اما او به آثار سینمایی نیز روی آورد و جایزهٔ بفتا به‌عنوان امیدوارکننده‌ترین بازیگر تازه‌وارد را دریافت کرد. او در سال ۱۹۶۸، برای بازی در نقش اصلی سالی بولز در موزیکال کاباره، نظرات بسیار خوبی دریافت کرد.

در طی دو دهه بعد، دنچ خود را به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین بازیگران تئاتر در بریتانیا مطرح کرد و در تئاتر ملی سلطنتی و رویال شکسپیر کامپنی مشغول به فعالیت بود. او در آن زمان برای حضورش در تلویزیون، که شامل نقش‌های اصلی مجموعه‌های عاشقانه‌ای خوب (۱۹۸۱–۱۹۸۴) و با گذشت زمان (۱۹۹۲–۲۰۰۵) می‌شد، مورد تحسین منتقدان قرار گرفت. او به ندرت در فیلم‌ها ظاهر می‌شد و نقش‌های مکمل فیلم‌های برجسته‌ای مانند اتاقی با یک چشم‌انداز (۱۹۸۵) را بر عهده داشت. او برای بازی در نقش اِم در فیلم جاسوسی گولدن‌آی (۱۹۹۵) به شهرت بین‌المللی دست یافت. او این نقش را در هشت فیلم جیمز باند ایفا کرد که برجسته‌ترین آن‌ها در اسکای‌فال (۲۰۱۲) بود و با حضور کوتاهی در اسپکتر (۲۰۱۵) به پایان رسید.

دنچ برای به تصویر کشیدن الیزابت یکم در درام عاشقانهٔ شکسپیر عاشق (۱۹۹۸) برندهٔ جایزهٔ اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل زن شد. او برای فیلم‌های خانم براون (۱۹۹۷)، شکلات (۲۰۰۰)، آیریس (۲۰۰۱)، خانم هندرسون تقدیم می‌کند (۲۰۰۵)، یادداشت‌هایی بر یک رسوایی (۲۰۰۶)، فیلومنا (۲۰۱۳) و بلفاست (۲۰۲۱) نیز نامزد دریافت جایزهٔ اسکار شد. او دریافت‌کنندهٔ چندین جایزهٔ افتخاری از جمله بفتا فلوشیپ بوده است.

اوایل زندگی

دنچ در منطقه هیورثِ یورک در ۹ دسامبر ۱۹۳۴ به دنیا آمد.[۵][۶] پدرش، رجینالد آرتور دنچ (Reginald Arthur Dench MC & Bar)‏ (۱۹۶۴–۱۸۹۷)، پزشکی اهل دورست بود که بیشتر دوران کودکی خود را در دوبلین گذراند و در جنگ جهانی اول در جبهه غربی جنگید.[۷][۸] مادرش، الئانورا الاوی (Eleanora Olave) (جونز؛ ۱۸۹۷–۱۹۸۳)، در دوبلین به دنیا آمده بود و والدین او هنگام تحصیل در کالج ترینیتی دوبلین با یکدیگر آشنا شدند.[۹][۱۰] او دو برادر بزرگ‌تر به نام‌های پیتر دنچ (پزشک) (۲۰۱۷–۱۹۲۵) و جفری (۲۰۱۴–۱۹۲۸) داشت که دومی نیز بازیگر شد.[۱۱][۱۲]

در اکتبر ۲۰۲۱، دنچ موضوع یکی از قسمت‌های برنامه فکر می‌کنی کی هستی؟ بود و مشخص شد که او از خانوادهٔ بیله، اشراف‌زادگان دانمارکی، و از تبار استین اندرسن بیله (۱۶۹۸–۱۶۲۴)، فرزند نامشروع اندرس استینسن بیله (۱۶۳۳–۱۵۷۸)،[۱۳] و همچنین کلاوس بیله (۱۵۵۸–۱۴۹۰)، یکی از اجداد تیکو براهه (۱۶۰۱–۱۵۴۶)، اخترشناس مشهور دانمارکی و عضو خاندان اشرافی براهه، است. او همچنین با ربکا المالوگلو و سباستین المالوگلو، بازیگران یونانی‌–استرالیایی، خویشاوند است.[۱۴] برادرزادهٔ او، اما دنچ، پژوهشگر تاریخ روم باستان است.[۱۵]

دنچ در مدرسه ماونت (دبیرستان مستقل کوئیکرها در یورک) تحصیل کرد و به آیین کوئیکر پیوست.[۱۱][۱۲] دنچ به واسطه والدینش ارتباط مداوم و نزدیک با تئاتر داشت: پدرش پزشک مخصوص تئاتر سلطنتی یورک بود و مادرش مسئول لباس‌های صحنه آن بود.[۱۶] بازیگران اغلب در خانهٔ خانواده دنچ اقامت می‌کردند. در همین سال‌ها، جودی دنچ به‌صورت غیرحرفه‌ای در سه اجرای نخست بازآفرینی مدرن نمایش‌های رازآمیز یورک در سال‌های ۱۹۵۱، ۱۹۵۴ و ۱۹۵۷ شرکت کرد.[۱۷] او در اجرای سوم نقش مریم را بر عهده داشت؛ این اجرا روی صحنه‌ای ثابت در باغ‌های موزه برگزار شد.[۱۸]

دنچ در ابتدا آموزش خود را به‌عنوان طراح صحنه آغاز کرده بود، اما زمانی که برادرش جف در مدرسه مرکزی سلطنتی گفتار و نمایش تحصیل می‌کرد، به حضور در مدرسه بازیگری علاقه‌مند شد.[۱۶] او همچنین با دیدن بازی پگی اشکرافت در نقش کلئوپاترا روی صحنه، الهام گرفت؛ نقشی که بعدها گفت «زندگی‌ام را تغییر داد».[۱۹] او برای ورود به مدرسه مرکزی اقدام کرد و پذیرفته شد؛[۲۰] این مدرسه آن زمان در رویال آلبرت هال لندن قرار داشت. دنچ در آنجا هم‌کلاسی ونسا ردگریو بود و با دریافت چهار جایزه بازیگری، از جمله مدال طلا برای بهترین دانشجو، فارغ‌التحصیل شد.[۱۶]

حرفه

جودی دنچ فعالیت هنری خود را از سال ۱۹۵۷ میلادی، با بازی در نقش اوفلیا در نمایش‌نامه هَملِت آغاز کرد و از آن پس در ده‌ها نمایشنامه درام و موزیکال معتبر بازی کرد. جودی دنچ نخستین بار در سال ۱۹۶۴ میلادی، در یک فیلم سینمایی ظاهر شد و با بازی در فیلم‌هایی چون هنری پنجم، شکسپیر عاشق، شکلات، آیریس و چند فیلم از مجموعه جیمز باند در نقش «M» شهرتی جهانی پیدا کرد.[۲۱] او همچنین در فیلم غرور و تعصب بازی کرده است.


او در فیلم جک و سارا نیز بازی کرده است. از دیگر فیلم‌های وی می‌توان به خانه دوشیزه پرگرین و چرخ‌وفلک جادویی اشاره کرد.

زندگی شخصی

دنچ سال‌هاست که ساکن اوت‌وود در ساری است.[۲۲] او از دوران مدرسه یک کوئیکر بوده و در سال ۲۰۱۳ دربارهٔ ایمانش گفته بود: «فکر می‌کنم ایمانم بر همه کارهایی که انجام می‌دهم تأثیر می‌گذارد. [...] بدون آن نمی‌توانم زندگی کنم.»[۲۳] او مدت‌هاست از باشگاه فوتبال اورتون حمایت می‌کند و از سال ۲۰۱۲ حامی افتخاری بخش خیریه این باشگاه بوده است.[۲۴]

دنچ در فوریه ۱۹۷۱ با بازیگر مایکل ویلیامز در کلیسای سنت مری، همپستد، ازدواج کرد؛ آن دو تا زمان مرگ ویلیامز بر اثر سرطان ریه در سال ۲۰۰۱ با یکدیگر زندگی کردند.[۲۵][۲۶][۲۷] تنها فرزندشان، دختری به نام فینتی ویلیامز، در سال ۱۹۷۲ به دنیا آمد و او نیز بازیگر شد. دنچ از طریق دخترش یک نوه دارد.[۲۸]

دنچ از سال ۲۰۱۰ با دیوید میلز، فعال حوزه حفاظت از حیات‌وحش، در رابطه است. او در مصاحبه‌ای در سال ۲۰۱۴ با مجله تایمز گفت بعد از مرگ همسرش هرگز انتظار نداشت دوباره عاشق شود و افزود: «اصلاً آماده‌اش نبودم. رابطه بسیار بسیار تدریجی و پخته‌ای بود. فوق‌العاده است.»[۲۹] این دو زمانی با هم آشنا شدند که دنچ پذیرفت در مراسم افتتاح محوطه جدید سنجاب‌ها در مرکز حیات‌وحش بریتانیا، که میلز بنیان‌گذار و مدیر آن است، شرکت کند.[۳۰][۳۱]

دنچ منتقد سرسخت تبعیض علیه بازیگران زن مسن در صنعت سینما بوده است. او در سال ۲۰۱۴ اظهار داشت: «نمی‌خواهم به من بگویند برای امتحان‌کردن کاری زیادی پیر شده‌ام. [...] می‌خواهم خودم ببینم نمی‌توانم کاری را انجام دهم، نه اینکه کسی به من بگوید ممکن است زمین بخوری یا نتوانی متن را حفظ کنی. [...] سن فقط یک عدد است؛ چیزی است که به تو تحمیل می‌شود. [...] دیوانه‌ام می‌کند وقتی مردم می‌گویند: 'می‌خواهی بازنشسته شوی؟ وقتش نشده پاهات را دراز کنی؟' یا سنم را به رویم می‌آورند.»[۳۲]

در مارس ۲۰۱۳، روزنامه گاردین دنچ را در فهرست پنجاه فرد خوش‌پوش بالای پنجاه سال قرار داد.[۳۳] دنچ که از شناخته‌شده‌ترین بازیگران فرهنگ عامه بریتانیاست، در فهرست افراد تأثیرگذار بریتانیا در سال ۲۰۱۷ که توسط دبریت منتشر شد نیز حضور داشت.[۳۴]

سلامتی

در اوایل سال ۲۰۱۲، دنچ دربارهٔ دژنراسیون ماکولار صحبت کرد؛ یکی از چشمانش «خشک» و دیگری «مرطوب» بود و برای درمان آن در ناحیه چشم تزریق دریافت می‌کرد. او همچنین اظهار کرده بود که برای خواندن فیلمنامه‌ها نیاز به کمک دیگران دارد.[۳۵] او در سال ۲۰۱۳ نیز تحت عمل جراحی زانو قرار گرفت، اما پس از آن بهبود یافت و اعلام کرد که زانویش دیگر برای او مشکلی ایجاد نمی‌کند.[۳۶]

در سال ۲۰۲۴ گزارش شد که بینایی دنچ آن‌قدر ضعیف شده که عملاً از بازیگری بازنشسته شده است.[۳۷] مشکلات بینایی او مانع از آن می‌شود که به‌تنهایی از خانه خارج شود.[۳۸] با این حال، او همچنان تمایل دارد به کار ادامه دهد.[۳۹]

در نوامبر ۲۰۲۵، دنچ در مصاحبه‌ای با شبکه آی‌تی‌وی گفت که وضعیت بینایی‌اش باز هم بدتر شده و دیگر قادر نیست به‌طور واضح ببیند: «من نمی‌توانم هیچ‌کس را ببینم. می‌دانید، همان مشکل را دارم. نمی‌توانم هیچ‌کس را تشخیص بدهم. نمی‌توانم تلویزیون ببینم، نمی‌توانم چیزی بخوانم.»[۴۰]

فیلم‌شناسی

فیلم

سال عنوان نقش توضیحات
۱۹۷۴ یقین کامل لورا دیویدسون
۱۹۸۵ وتربی مارسیا پیلبورو
اتاقی با یک چشم‌انداز النور لویش
۱۹۸۷ تقاطع خیابان ۸۴ چرینگ کراس نورا دوئل
۱۹۸۹ هنری پنجم خانم کویکلی
۱۹۹۵ جک و سارا مارگارت
گولدن‌آی ام
۱۹۹۶ هملت هکابه
۱۹۹۷ خانم براون ملکه ویکتوریا
فردا هرگز نمی‌میرد ام
۱۹۹۸ شکسپیر عاشق الیزابت یکم
۱۹۹۹ چای با موسولینی آرابلا
دنیا کافی نیست ام
۲۰۰۰ در آغوش غریبه‌ها: داستان‌هایی از انتقال کودکان گوینده مستند
شکلات آرمانده وویزین
۲۰۰۱ آیریس آیریس مرداک
۲۰۰۲ اهمیت جدی بودن لیدی براکنل
روزی دیگر بمیر ام
۲۰۰۴ خانه‌ای در مزرعه خانم کالووی صداپیشه
۲۰۰۵ غرور و تعصب کاترین دوبورگ
خانم هندرسون تقدیم می‌کند لورا هندرسون
چرخ‌وفلک جادویی
۲۰۰۶ کازینو رویال ام
یادداشت‌هایی بر یک رسوایی باربارا کووت
۲۰۰۸ ذره‌ای آرامش ام
۲۰۰۹ خشم مونا کارول
نه لیلی
۲۰۱۱ جین ایر خانم فیرفکس
دزدان دریایی کارائیب: سوار بر امواج ناشناخته بانوی طبقهٔ ممتاز حضور افتخاری
هفته‌ای که با مریلین گذراندم سیبل تورندایک
درخواست دوستی در حال بررسی مری کوتاه
جی. ادگار آنی هوور
۲۰۱۲ بهترین هتل عجیب مریگولد ایولین گرینسلید
اسکای‌فال ام
۲۰۱۳ فیلومنا فیلومن لی
۲۰۱۵ دومین هتل فوق‌العاده شگفت‌انگیز ماریگولد ایولین گرینسلید
اسپکتر ام حضور افتخاری
۲۰۱۶ خانه دوشیزه پرگرین برای بچه‌های عجیب خانم اسمرالدا آووست
۲۰۱۷ تب لاله ابیس
ویکتوریا و عبدل ملکه ویکتوریا
قتل در قطار سریع‌السیر شرق پرنسس ناتالیا دراگومیروف
۲۰۱۸ رد جون جوآن استنلی
همه‌اش درست است ان هتوی
۲۰۱۹ گربه‌ها Old Deuteronomy
۲۰۲۰ آرتمیس فاول فرمانده جولیوس روت
روح ملایم مادام آرکاتی
شش دقیقه مانده تا نیمه‌شب میس راکو
۲۰۲۱ توی باغ نبودن دایانا
بلفاست مادر بزرگ
۲۰۲۲ Allelujah مری

بخشی از جوایز و افتخارات

وی در سال ۱۹۹۸ میلادی، از سوی الیزابت دوم، ملکه بریتانیا نشان سلطنتی گرفت و ملقب به لقب دِیم شد که معادل لقب سِر برای زنان است.[۲۱]

دِنچ در سال ۱۹۹۸ میلادی، برای بازی در نقش الیزابت اول در فیلم شکسپیر عاشق، برنده جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل زن شد. او هم‌چنین در سال ۲۰۰۸ میلادی، برای «یک عمر فعالیت هنری» برنده جایزهٔ فیلم اروپا شد.[۴۱]

  • برنده بفتای بهترین بازیگر نقش اول زن برای فیلم خانم براون در سال ۱۹۹۷
  • برنده بفتای بهترین بازیگر مکمل زن برای فیلم شکسپیر عاشق در سال ۱۹۹۸
  • کاندیدای بفتای بهترین بازیگر مکمل زن برای فیلم شکلات در سال ۲۰۰۰
  • برنده بفتای بهترین بازیگر نقش اول زن برای فیلم آیریس در سال ۲۰۰۱
  • کاندیدای بفتای بهترین بازیگر مکمل زن برای فیلم The Shipping News در سال ۲۰۰۱
  • کاندیدای بفتای بهترین بازیگر نقش اول زن برای فیلم خانم هندرسون تقدیم می‌کند در سال ۲۰۰۵

منابع

  1. ↑ Dowd, Maureen (2017-09-21). "Queen! Bow Down to Tattoo-Flashing Octogenarian Dame Dench". The New York Times. ISSN 0362-4331. Archived from the original on 30 July 2021. Retrieved 2021-07-30.
  2. ↑ "Hopkins and Dench named best British actors". The Guardian. UK. 18 August 2005. Archived from the original on 7 November 2006. Retrieved 29 December 2006.
  3. ↑ "Connery and Dench Top Legend Poll". Time Out Group. 25 فوریه 2005. Archived from the original on 6 November 2007. Retrieved 29 December 2006.
  4. ↑ Brooks, Xan (26 January 2021). "Judi Dench: 'In my mind's eye I'm six foot and willowy and about 39'". The Irish Times. Retrieved 2021-07-30.
  5. ↑ "Entertainment: Hollywood's premier Dame". BBC News. 24 February 2002. Retrieved 13 January 2012.
  6. ↑ "Why Judi is such an inspiration". The Press. 23 April 2009. Retrieved 20 November 2023.
  7. ↑ "Who Do You Think You Are? – Series 18: 2. Dame Judi Dench". BBC.
  8. ↑ Dench, Dame Judi (22 November 2013). "Dame Judi Dench on Playing the Inspiring Philomena". The Daily Beast. Retrieved 11 February 2014.
  9. ↑ "The Importance of Dame Judi". BBC News. 6 September 2002. Retrieved 16 February 2009.
  10. ↑ "The Extraordinary Story of an Extraordinary Woman | Judi Dench". The Huffington Post. 6 November 2013. Retrieved 11 February 2014.
  11. 1 2 Billington, Michael (12 September 2005). "Please God, not retirement". The Guardian. London. Retrieved 16 February 2009.
  12. 1 2 Billington, Michael (23 March 1998). "Judi Dench: Nothing like the Dame". The Guardian. London. Retrieved 16 February 2009.
  13. ↑ "Who was Judi Dench's astronomer relative Tycho Brahe?".
  14. ↑ Gilmore, Heath (7 May 1994). "Rebekah Plays The Waiting". The Sun-Herald. Fairfax Media. p. 143. Archived from the original on 5 June 2012. Retrieved 7 June 2011.
  15. ↑ "Emma Dench". Harvard Magazine. March–April 2010. Retrieved 11 September 2010.
  16. 1 2 3 "Judi Dench – biography". TalkTalk. Archived from the original on 24 September 2015.
  17. ↑ "Mystery Plays Archive". National Centre for Early Music. Retrieved 11 March 2018.
  18. ↑ "Dame Judi speaks up for Mystery Plays". HoldTheFrontPage.co.uk. 18 سپتامبر 2003. Archived from the original on 9 December 2006. Retrieved 29 December 2006.
  19. ↑ Agostini, Mariaelena (18 September 2019). "Judi Dench: 'Seeing Peggy Ashcroft play Cleopatra on stage changed my life'". Evening Standard. Retrieved 25 April 2021.
  20. ↑ "Central School of Speech and Drama High Profile Alumni". cssd.ac.uk. Archived from the original on 6 May 2022. Retrieved 3 March 2025.
  21. 1 2 انتخاب جودی دنچ به عنوان بهترین بازیگر تاریخ نمایش بریتانیا، بی‌بی‌سی فارسی
  22. ↑ "Dame Judi Dench has been filming new BBC documentary on trees in Leatherhead woodland". 17 December 2017. Retrieved 26 January 2018.
  23. ↑ Ford Rojas, John-Paul (19 March 2013). "I take memory supplements to help recall my lines, says Judi Dench". The Telegraph. Retrieved 2 October 2024.
  24. ↑ "Judi Dench is Everton F.C. supporter". community.evertonfc.com. Archived from the original on 21 March 2012. Retrieved 6 November 2013.
  25. ↑ Michael Williams: End of the fine romance, BBC News
  26. ↑ "Actor Michael Williams dies". BBC News. 15 January 2001. Retrieved 4 May 2020.
  27. ↑ Cary, Alice (2020-05-04). "20 Heavenly Archive Images Of Judi Dench". British Vogue (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-25.
  28. ↑ Jardine, Cassandra (24 August 1997). "My Grandson Was a Big Surprise". The Sunday Telegraph. Archived from the original on 26 January 2015. Retrieved 9 February 2020.
  29. ↑ Carpenter, Louise (December 6, 2014). "Judi Dench: in love again". The Times.
  30. ↑ Singh, Anita (25 August 2017). "Dame Judi Dench: I've got a jolly nice chap, just don't call him my 'partner'". The Daily Telegraph. Archived from the original on 25 August 2017.
  31. ↑ "Our story". British Wildlife Centre. 18 July 2018. Retrieved 21 February 2024.
  32. ↑ Rahman, Abid (12 November 2014). "Judi Dench Is Tired of People Saying She Is Too Old to Act". The Hollywood Reporter. Retrieved 3 September 2023.
  33. ↑ Cartner-Morley, Jess (28 March 2013). "The 50 best-dressed over 50s – in pictures". The Guardian. London. Retrieved 3 September 2023.
  34. ↑ "Debrett's 500 List: Stage & Screen". The Telegraph. 28 March 2017. Archived from the original on 10 January 2022.
  35. ↑ "Judi Dench says she isn't going blind". ABC News. Reuters. 21 February 2012 – via ABC Online.
  36. ↑ Feinberg, Scott (21 February 2014). "Judi Dench on Beating Failing Eyesight, Bad Knees and Retirement". The Hollywood Reporter. Retrieved 3 September 2023.
  37. ↑ Shoard, Catherine (May 28, 2024). "'I can't even see': Judi Dench suggests retirement from acting due to blindness". The Guardian (به انگلیسی). ISSN 0261-3077. Retrieved September 7, 2024.
  38. ↑ Leaver, Joel (2025-01-23). "Dame Judi Dench says she can't go anywhere alone as she shares health update". Daily Mirror (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-25.
  39. ↑ Noah, Sherna. "Judi Dench "wants to carry on" amid sight issues ahead of Shakespeare documentary". Radio Times (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-25.
  40. ↑ "Interview excerpt (November 2025)". YouTube. ITV. Retrieved 27 November 2025.
  41. ↑ «گومورا»، برنده جایزهٔ فیلم اروپا، دویچه وله فارسی

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ جودی دنچ موجود است.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.