جیوانی (عاشوق)
جیوانی Ջիվանի | |
|---|---|
 | |
| نام اصلی | سروبه استپانی لوونیان Սերոբ Ստեփանի Լևոնյան |
| زاده | ۱۸۴۶ کارتساخی[الف]، نزدیکی آخالکالاکی، گرجستان |
| درگذشته | ۵ مارس ۱۹۰۹ (۶۳ سال) تفلیس، گرجستان |
| آرامگاه | پانتئون کومیتاس |
| پیشه | خواننده، شاعر، آهنگ‌ساز، سیاستمدار، نوازنده (کمانچه و ویولن) و نویسنده |
| ملیت |  ارمنی |
| فرزند(ان) | گارگین لوونیان |
سروبه استپانی لوونیان (به ارمنی: Սերոբ Ստեփանի Լևոնյան) مشهور به جیوانی (به ارمنی: Ջիվանի) عاشوق و سیاستمدار ارمنی بود.
جیوانی را باید اندیشمندترین و انقلابی‌ترین عاشوق ارمنی و استاد بزرگ اشعار عاشقی بشمار آورد. وی بزرگترین عاشوق سده نوزدهم میلادی ارمنیان محسوب می‌شود.
زندگی‌نامه
وی در سال ۱۸۴۶ میلادی در روستای کارتساخی[ب]، نزدیکی آخالکالاکی، گرجستان به دنیا آمد و در سن هشت سالگی یتیم شد. عمویش «مارتیروس» از وی نگهداری می‌کند. در سال ۱۸۶۶ به همراه «عاشوق (گوسان) سازین آقاجیان»، جیوانی به تفلیس نقل مکان نمود جایی که وی به فعالیت‌های موسیقایی ادامه داد. توسعه بیشتر هنر جیوانی را به آلکساندراپول (گیومری) و فرهنگ آن متصل نمود. بین سال‌های ۱۸۶۸–۱۸۹۵ در همان‌جا زیست و فعالیت نمود. در آلکساندراپول، به رهبری حلقه‌ای از خوانندگان-گوسان برگزیده شد و عنوان افتخاری «استاد برجسته» به وی اعطا شد. کنسرت‌هایی را در سرتاسر منطقه قفقاز جنوبی شامل باتومی، باکو، قارص، تفلیس اجرا نمود. در سال ۱۸۹۵ وی به تفلیس بازگشت. جیوانی بیش از ۹۰۰ ترانه سروده‌است. وی معلومات گسترده دربارهٔ ادبیات ارمنی سده نوزدهم میلادی داشت. در پاییز سال ۱۹۰۹ دچار بیماری شدید شد و به مدت پنج ماه بستری شد تا سرانجام در ۵ مارس ۱۹۰۹ در سن ۶۳ سالگی درگذشت.
اولین مجموعه شعر وی در سال ۱۸۸۵ به چاپ رسید. موسیقی وی توسط آرام خاچاتوریان، کومیتاس وارداپت، کریستاپور کارا-مورزا و دیگران اجرا شده‌است و ماکسیم گورکی، والری بریوسف به اشعار وی علاقه‌مند بوده‌اند.
افکار و سبک شعری جیوانی (عاشوق)
ترانه‌ها و شعرهای جیوانی بازتاب آرزوها، امیدها، آرمان‌ها و دردهای اجتماعی، تاریخی و رنج‌های عاطفی محروم‌ترین و رنجدیده‌ترین قشرهای ملت ارمنی است. جیوانی در اشعار هجو خود سودجویان و چپاولگران دسترنج مردم را بی‌امان به باد انتقاد می‌گیرد و مفتضح می‌کند و بر ضد مناسبات ناعادلانه اجتماعی می‌شورد و در ترانه‌های پندآمیز خود خصلت‌های نیک انسانی و نوعدوستی و یاری رساندن به دردمندان را تبلیغ می‌کند.
ترانه‌ها
- "The Unhappy Days"
- "Mother"
- "At this night"
- "A good comrade"
- "I am an apricot tree"
- "Look at them"
تالیفات
| به فارسی | عنوان ارمنی | تاریخ چاپ | محل چاپ |
|---|---|---|---|
| Երգերի Ժողովածու | ۱۹۳۶ | ایروان | |
| Ջիվանու քնարը | ۱۹۵۹ | ایروان | |
| Քնար: Լիակատար հավաքածու ինքնուրույն և փոխադրական երկասիրությունների Ոտանավորներ և արձակ | جلد اول: ۱۹۰۰ جلد دوم: ۱۹۰۴ | تفلیس واغارشاپات | |
| Աշուղ Ջիվանու երգերը | ۱۸۸۲، ۱۸۸۶، ۱۸۹۳ ۱۹۱۲ | آلکساندارپولتفلیس | |
| Աշուղ Ղարիբի հեքիաթը, հանդերձ երգերով. փոխառություն | ۱۸۸۷ ۱۸۹۷ ۱۹۲۲ | آلکساندراپول تفلیس کنستانتیونوپل | |
| () جیوانی، «Ծիրանի Ծառ» | ۱۹۹۶ | ایروان | |
| «Поэзия Армении» , под ред. В. Я. Брюсова, Москва, (به روسی) | ۱۹۱۶ | مسکو | |
| «Антология армянской поэзии» (به روسی) | ۱۹۴۰ | مسکو | |
| Աշուղ Ջիվանի «Անհայտ երգեր» , به کوشش "توُماس بوغوسیان" | ۲۰۰۹ | ایروان | |
نگارخانه
تمبر یادبود عاشوق جیوانی چاپ ارمنستان
مدرسه عاشوق جیوانی در ایروان
جستارهای وابسته
- فهرست آهنگسازان ارمنی
- فهرست نویسندگان ارمنی
- فهرست سیاستمداران ارمنی
- ارمنی‌های گرجستان
یادداشت
پانویس
منابع
- نوری‌زاده، احمد (۱۳۷۶). «تاریخ ادبیات ارمنی». تاریخ و فرهنگ ارمنستان. تهران: نشر چشمه. صص. ۰۷–۶۰۶. شابک ۹۶۴-۶۱۹۴-۵۵-۹.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- Ջիվանի at Avproduction.am بایگانی‌شده در ۶ مارس ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine
- Bardakjian, Kevork B. (2000). A Reference Guide to Modernb Armenian Literature, 1500-1920. Detroit: Wayne State University Press. pp. 387.
- "Ջիվանի - Կենսագրություն". Armenian House.
- Armenian Soviet Encyclopedia. Vol. 9. Yerevan. p. 515.
- Hacikyan, A. J.; Basmajian, Gabriel; Franchuk, Edward S.; Ouzounian, Nourhan (2005). The Heritage of Armenian Literature: From the Eighteenth Century to Modern Times. Detroit: Wayne State University Press. ISBN 978-0-8143-3221-4.
- Այվազյան, Հ. Մ. (2007). Ով ով է. հայեր (կենսագրական հանրագիտարան: Երկու հատորով). Vol. երկրորդ. Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատ.
پیوند به بیرون
- آهنگسازان اهل ارمنستان
- افراد امپراتوری روسیهای ارمنیتبار
- ارمنی‌های گرجستان
- افراد گرجستانی ارمنیتبار
- اهالی آخالکالاکی
- اهالی سامتسخه-جاواختی
- خوانندگان سده ۱۹ (میلادی)
- خوانندگان مرد اهل ارمنستان
- خوانندگان مرد سده ۱۹ (میلادی)
- درگذشتگان ۱۹۰۹ (میلادی)
- زادگان ۱۸۴۶ (میلادی)
- سیاستمداران اهل ارمنستان
- شاعران اهل ارمنستان
- شاعران سده ۱۹ (میلادی) اهل ارمنستان
- شاعران مرد اهل ارمنستان
- عاشوقهای اهل ارمنستان
- فهرست افراد برروی تمبرها
- گوسانهای اهل ارمنستان
- خاکسپاریها در پانتئون ارمنیان تفلیس
- موسیقیدانان اهل ارمنستان
- نویسندگان اهل ارمنستان
- نویسندگان مرد اهل ارمنستان
- نویسندگان مرد سده ۱۹ (میلادی)
- شاعران اهل امپراتوری روسیه
- نویسندگان مرد سده ۱۹ (میلادی) اهل ارمنستان
- خوانندگان مرد سده ۱۹ (میلادی) اهل ارمنستان