زمین‌شناسی اندونزی
اندونزی در میان دو صفحهٔ تکتونیکی بزرگ، یعنی صفحه استرالیا و صفحهٔ تازه جدا شدهٔ صفحه سوندا واقع شده است.
زمین‌ساخت
زمین‌ساخت اندونزی بسیار پیچیده است، زیرا این کشور محل تلاقی چندین صفحهٔ تکتونیکی است. اندونزی میان دو صفحهٔ قاره‌ای: فلات قاره ساهول و صفحه سوندا؛ و میان دو صفحهٔ اقیانوسی: صفحه اقیانوس آرام و صفحه دریای فیلیپین قرار دارد.
فرورانش صفحه هند به زیر صفحه سوندا موجب شکل‌گیری کمان آتشفشانی در غرب اندونزی شده است که یکی از لرزه‌خیزترین مناطق سیاره با تاریخچه‌ای طولانی از فوران‌های قدرتمند و زمین‌لرزه‌ها به‌شمار می‌رود. این زنجیره از آتشفشان‌های فعال باعث پیدایش سوماترا، جاوه، بالی و جزایر سوندای کوچک شده است که بیشتر آن‌ها، به‌ویژه جاوه و بالی، در طول ۲ تا ۳ میلیون سال گذشته پدید آمده‌اند. حرکت‌های صفحات اقیانوس آرام و ساهول نیز زمین‌ساخت بخش شرقی اندونزی را کنترل کرده‌اند.
فرورانش در طول جنوب شرقی سوماترا و غرب جاوه رخ می‌دهد. سوماترا در سال‌های اخیر با وجود قرار داشتن در همان حاشیهٔ فرورانش، فعال‌تر بوده است. دلیل نبود فعالیت لرزه‌ای مکرر در غرب جاوه، مربوط به بازهٔ زمانی است و نه عدم فعالیت زمین‌ساختی. در حالی که ممکن است ایجاد یک زمین‌لرزهٔ بزرگ در سواحل سوماترا تنها صد سال طول بکشد، این زمان در سواحل غربی جاوه تقریباً ۵۰۰ سال است.[۱]
در سواحل غربی جاوه پتانسیل یک گسل پَس‌رانده وجود دارد. وجود این پَس‌رانش می‌تواند ارتفاع سونامی‌ها را در سواحل افزایش دهد. دو بخش مگاتراست وجود دارد، یکی در جنوب شرقی سوماترا و دیگری در غرب جاوه. این بخش‌ها در ایجاد سونامی‌هایی با میانگین ۱۱ متر نقش دارند که ارتفاع آن‌ها می‌تواند به ۳۴ متر نیز برسد. ترکیب مگاتراست‌ها و پَس‌رانش‌ها دلیل چنین سونامی‌های عظیمی است.[۱]
زمین‌شناسی ساختاری
فرآیندهای زمین‌ساختی در اندونزی ساختارهای بزرگی را در این کشور ایجاد کرده‌اند. برجسته‌ترین گسل در غرب اندونزی، گسل سمانگکو یا گسل بزرگ سوماترا است؛ یک گسل امتدادلغز راست‌بَر در طول سوماترا (حدود ۱٬۹۰۰ کیلومتر). شکل‌گیری این زون گسلی با زون فرورانش در غرب سوماترا مرتبط است.
گسل پالو-کورو یکی دیگر از ویژگی‌های ساختاری بزرگ است که در بخش مرکزی اندونزی شکل گرفته است. این گسل از بخش مرکزی جزیره سولاوسی عبور کرده و به سمت غرب در دریا و در طول تنگه ماکاسار امتداد می‌یابد و در شبه‌جزیره مانکالیهات در بورنئو پایان می‌یابد. نام این گسل از نام مرکز سولاوسی مرکزی، یعنی پالو در ساحل غربی سولاوسی و رودخانه کورو که توسط این زون گسلی شکل گرفته، گرفته شده است.
گسل سورونگ یک گسل امتدادلغز چپ‌بَر مهم در بخش شرقی اندونزی است که نام خود را از سورونگ گرفته است. این گسل راستای شرقی-غربی دارد و از بخش شمالی پاپوآی غربی تا سولاوسی شرقی به طول حدود ۲٬۰۰۰ کیلومتر امتداد یافته است.
آبراهه اندونزی
شکل‌گیری‌های مختلف در فهرست جزیره‌های اندونزی و تنگه تورس در گینه نو، نقطه گلوگاهی زمین‌شناختی را برای ترابری دریایی و جریان اقیانوسی به‌ویژه در عمق‌های زیر ۱۰۰ متر (جایی که ترابری آبی مذکور تا حد زیادی بسته است) ایجاد می‌کنند؛ چنین مسیرهایی، چه بسته باشند و چه هنوز پابرجا، در مجموع «آبراهه اندونزی» را میان اقیانوس‌های آرام و هند تشکیل می‌دهند. فرض بر این است که بالاآمدگی زمین‌ساختی این منطقه که با کاهش سطح دریا در طول یخبندان کواترنری تشدید شد، اقلیم منطقه‌ای را به‌ویژه در رابطه با بادهای موسمی در حدود ۴ میلیون سال پیش تغییر داده است.[۲]
چینه‌شناسی
چینه‌شناسی بخش غربی اندونزی تحت تسلط سازندهای دوران نوزیستی است که از پالئوژن تا کواترنری را در بر می‌گیرد. سازندهای کوچک‌تر میانه‌زیستی و دیرینه‌زیستی نیز در برخی نقاط یافت شده‌اند. سنگ‌های آهکی دوونین در رودخانه تلن در کالمینتان شرقی به صورت قطعاتی در داخل سنگ‌های آواری پالئوژن پیدا شده‌اند.
اندونزی شرقی به‌طور کلی دارای چینه‌شناسی قدیمی‌تری نسبت به بخش غربی است. این چینه‌شناسی از پرمین تا ترشیاری را شامل می‌شود. سنگواره‌های ایکتیوسورها در گل‌فشان‌های جزیره کای یافت شده‌اند که نشان‌دهندهٔ رسوب‌گذاری میانه‌زیستی در زیر سطح است (چارلتون، ۱۹۹۲). درشت‌سنگواره‌های میانه‌زیستی نیز در جزیره میسول توسط فوزی حسیبوان (۱۹۹۶) مورد مطالعه قرار گرفته‌اند.
منابع
- 1 2 Supendi, Pepen; Widiyantoro, Sri; Rawlinson, Nicholas; Yatimantoro, Tatok; Muhari, Abdul; Hanifa, Nuraini Rahma; Gunawan, Endra; Shiddiqi, Hasbi Ash; Imran, Iswandi; Anugrah, Suci Dewi; Daryono, Daryono; Prayitno, Bambang Setyo; Adi, Suko Prayitno; Karnawati, Dwikorita; Faizal, Lutfi (2023-03-01). "On the potential for megathrust earthquakes and tsunamis off the southern coast of West Java and southeast Sumatra, Indonesia". Natural Hazards (in English). 116 (1): 1315–1328. Bibcode:2023NatHa.116.1315S. doi:10.1007/s11069-022-05696-y. hdl:11250/3054273. ISSN 1573-0840.
- ↑ Cane1, Mark A.; Molnar, Peter (10 May 2001). "Closing of the Indonesian seaway as a precursor to east African aridification around 3–4 million years ago". نیچر. 411 (6834). Nature Research: 157–162. Bibcode:2001Natur.411..157C. doi:10.1038/35075500. PMID 11346785.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:نام‌های عددی:فهرست نویسندگان (رده)
سرچشمه‌ها
- Bemmelen, R. W. van (Reinout Willem van) The Geology of Indonesia The Hague: Govt. Printing Office, 1949. 2 volumes.
- Charlton, T. , 2004, The petroleum potential of inversion anticlines in the Banda Arc, AAPG Bulletin, V. 88, No. 5 (مه ۲۰۰۴), P. 565-585.
- Darman, H. & Sidi, H. (eds.), 2000, An Outline of the Geology of Indonesia, Indonesian Geologists Association publication.
- Hasibuan F. , 2012, Mesozoic Geology and Paleontology of Misool Archipelago, Eastern Indonesia, Geological Agency, Ministry of Energy and Mineral Resources, Republic of Indonesia.
پیوند به بیرون
- Seismic Atlas of SE Asia Basins
- The Geology of Indonesia: Wikibook Edition (online)
- IAGI, Ikatan Ahli Geologi Indonesia (the Indonesian Association of Geologists)
- FOSI, Forum Sedimentologiwan Indonesia (the Indonesian Sedimentologists Forum)
- Geology of Indonesia Blog
- Badan Geologi (Geological Survey) Indonesia بایگانی‌شده در ۷ دسامبر ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine
- Indonesian Geology – Bibliography
| تاریخ |
|  | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| جغرافیا |
| ||||||
| سیاست |
| ||||||
| اقتصاد |
| ||||||
| فرهنگ |
| ||||||
منابع
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Geology of Indonesia». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱ ژوئیه ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- زمین‌شناسی اندونزی