فهرست دین‌ناباوران و خداناباوران ایرانی

دین‌ناباور به دسته‌های گوناگونی از انسان‌های خداناباور (آتئیست)، دادارباور و ندانم‌گرا گفته می‌شود.

پیشینه

دین‌ناباوری در ایران پیش از حملهٔ اعراب مسلمان

دین‌ناباوری در ایران پس از حملهٔ اعراب مسلمان

یکی از گروه‌هایی که به دست عرب‌های اسلام‌گرا در ایران قتل‌عام شدند زندیکان بودند.

دورهٔ جمهوری اسلامی

علی دشتی به دلیل انتشار کتاب ۲۳ سال شکنجه و به اعدام محکوم شد.

در نظام جمهوری اسلامی ایران، انسانهای دین‌ناباور یا فرادینی (اعم از: خداناباوران،[۱] دادارباوران، ندانم‌گرایان...)[۲] و نوکیشان اسلام‌ناباور (همهٔ مسلمانانی که به کیشِ دیگری بگروند)، همانند بهائیان، یارسانی‌ها، شیطان‌پرستان، مندائیان، سیک‌های ایران و رائلیان... ، هیچ گونه حقوق شهروندی، قانونی و انسانی‌ای ندارند و به‌شدت، سرکوب (اعدام یا زندانی…) می‌شوند.[۳][۴][۵][۶][۷]

شخصیت‌های فرادینی ایرانی

فهرست نام‌های برخی از شخصیت‌های دین‌ناباور ایران (به ترتیب حروف الفبا):

فیلسوفان

  1. خیام؛ فیلسوف، ریاضی‌دان، ستاره‌شناس، موسیقی‌دان، نویسنده و شاعر؛
  2. ابوالحسین احمد راوندی، فیلسوف و نویسنده؛
  3. آرامش دوستدار؛ فیلسوف و نویسنده؛[۸]
  4. اسماعیل خویی؛ فیلسوف، شاعر، نویسنده و مترجم؛
  5. محمدرضا نیکفر، فیلسوف، نویسنده و مترجم.
  6. وریا امیری،فیلسوف، فیزیکدان، موسیقی دان و کنش‌گر سیاسی

دانشمندان

  1. محمد بن زکریا رازی؛ پزشک، شیمی‌دان، کاشف (الکل، جوهر گوگرد/اسید سولفوریک) و نیز نفت سفید)، داروساز، فیلسوف، کلام‌شناس، کیهان‌شناس، ریاضی‌دان و نویسنده؛[۹][۱۰][۱۱][۱۲]
  2. منوچهر آشتیانی (خواهرزادهٔ نیما یوشیج و نوهٔ میرزا حسن آشتیانی)؛ جامعه‌شناس، نویسنده و پژوهشگر فلسفه.

نویسندگان، روزنامه‌نگاران، ادیبان و شاعران

کتاب ۲۳ سال برجسته‌ترین نوشتار علی دشتی
  1. میرزا فتحعلی آخوندزاده؛ نویسنده،[۱۳] نمایش‌نامه‌نویس، پدیدآورندهٔ نوعی الفبا، پایه‌گذار ادبیات نو در ایران، از اثرگذاران بر جریان روشنفکری و ملی‌گرایی ایران؛
  2. مجتبی آقابزرگ علوی؛ نویسنده، روزنامه‌نگار، سیاست‌مدار و استاد زبان فارسی؛
  3. نادره افشاری؛ نویسنده؛
  4. افشین الیان، نویسنده، شاعر و حقوق‌دان؛
  5. مسعود انصاری، نویسنده، مترجم، حقوق‌دان و سیاست‌دان؛[۱۴][۱۵]
  6. رضا براهنی، شاعر، رمان‌نویس و منتقد ادبی؛
  7. بشار بن برد تخارستانی، شاعر؛
  8. بهروز بوچانی، نویسنده و روزنامه‌نگار؛
  9. محمدجعفر پوینده، نویسنده، مترجم و جامعه‌شناس؛
  10. فریدون تنکابنی؛ داستان‌نویس و طنزپرداز؛
  11. صادق چوبک، رمان‌نویس، نمایش‌نامه‌نویس و مترجم؛
  12. علی دشتی، نویسنده، ادیب و سیاست‌مدار؛[۱۶]
  13. بهروز عباس‌زاده دهقانی (برادر اشرف دهقانی و برادر همسر کاظم سعادتی)، نویسنده، مترجم، آموزگار و کنشگر سیاسی؛
  14. بهرام رحمانی، نویسنده؛[۱۷]
  15. میرعلی شمس (پژمان شمس) ، فعال حقوق دگرباشان جنسی ؛
  16. ارسلان رضایی؛ نویسنده؛
  17. لطف‌الله روزبهانی («روزبه آذربرزین»)؛ نویسنده و پژوهشگر؛
  18. فرج سرکوهی، نویسنده و منتقد ادبی؛
  19. سها، نویسنده و منتقد؛
  20. احمد شاملو، نویسنده، فرهنگ‌نویس، ادیب و شاعر؛
  21. علیرضا شیرمحمدعلی، وبلاگ‌نویس؛
  22. سهیل عربی، وبلاگ‌نویس؛
  23. راضیه غلامی شعبانی، نویسنده؛
  24. عبدالحسین (میرزا آقا خان) کرمانی؛[۱۸]
  25. صادق هدایت؛[۱۹]
  26. سیاوش کسرایی، شاعر، نویسنده، کنشگر سیاسی؛
  27. هوشنگ گلشیری، رمان‌نویس؛
  28. محمد مختاری، نویسنده؛
  29. کیومرث مرزبان، نویسنده؛
  30. ژیلا مساعد، نویسنده و شاعر؛
  31. آرمین نوابی، نویسنده؛
  32. اسماعیل نوری‌علا، نویسنده؛[۲۰]
  33. ابوعیسی محمد ورّاق بغدادی؛ نویسنده، کلام‌شناس و تاریخ‌نگار؛
  34. حجت‌الله نیکویی؛ نویسنده.

هنرمندان

  1. شاپی خرسندی (فرزند هادی خرسندی)، هنرمند، طنزپرداز و شاعر؛
  2. هادی خرسندی، هنرمند، طنزپرداز و شاعر؛
  3. علیرضا رضایی (طنزپرداز)، هنرمند و طنزپرداز؛
  4. رضا فاضلی، نویسنده، مجری، هنرمند و کنشگر فرهنگی و سیاسی؛
  5. فریدون فرخزاد (برادر فروغ فرخزاد)، هنرمند، نویسنده، شاعر و مجری؛
  6. اشکان کوشانژاد، هنرمند؛
  7. فتح‌الله منوچهری (فرود فولادوند)؛ هنرمند، نویسنده، کنشگر فرهنگی و سیاسی؛[۲۱]
  8. محسن نامجو، هنرمند؛
  9. شاهین نجفی، هنرمند شاعر و نویسنده.

کنشگران سیاسی و مدنی

  1. مینا احدی، کنشگر سیاسی؛
  2. مسعود احمدزاده، کنشگر سیاسی؛
  3. امیرپرویز پویان، کنشگر سیاسی؛
  4. احسان جامی، کنشگر فرهنگی و سیاسی؛
  5. پیروز دوانی، کنشگر سیاسی؛
  6. اشرف دهقانی، کنشگر سیاسی؛
  7. کاظم سعادتی، کنشگر سیاسی؛
  8. آوتیس سلطان‌زاده (سلطانوویچ، میکائیلیان)؛ اقتصاددان و کنشگر سیاسی؛
  9. مریم نمازی، کنشگر سیاسی.

شخصیت‌های دیگر

  1. بیژن فاضلی (فرزند رضا فاضلی).

آمار دین‌ناباوران در ایران

در دوره نظام جمهوری اسلامی ایران به دلیل استفاده از دین برای سرکوب معترضان (و دلایلی دیگر)، دین‌ناباوری از جمله، اسلام‌گریزی[۲۲] مانند سونامی در میان جوانان ایرانی افزایش یافته‌است.[۲۳]

بر پایهٔ برخی از آمارها نزدیک به ۵۰ درصد از جمعیت ایران در نظام جمهوری اسلامی ایران، دین‌ناباور (اعم از: خداناباور، انسانیت‌گرا، ندانم‌گرا، معنویت‌گرا و عرفان‌گرای دین‌ناباور…) شده‌اند.[۲۴][۲۵][۲۶]

رشد خداناباوری و دین‌ناباوری در میان حوزویان

با اینکه شماری از سران حکومت جمهوری اسلامی، حوزوی هستند؛ پدیدهٔ خداناباوری و ندانم‌گرایی، مانند گرایش به موسیقی و همانندهای آن، در میان حوزویانِ به ویژه جوان، هر چند به گونهٔ پنهانی در حال گسترش است.[۲۷][۲۸]

فهرست برخی از دین‌ناباوران و خداناباوران ایرانی

فهرست اطلاعات برخی از دین‌ناباوران و خداناباوران ایرانی
ردیفرخ‌نگارهنامزادروزجای زادروزتاریخ درگذشت یا کشته شدنجای درگذشت یا کشته شدندلیل درگذشت یا کشته شدن
۱ بدون رخ‌نگارهعمر خیام نیشابوری۴۴۰ قمرینیشابور (ایران)۵۱۷نیشابور (ایران)-
۲ بدون رخ‌نگارهابوعیسی محمد ورّاق بغدادیسدهٔ سوم هجری-۹۹۰ میلادی--
۳ بدون رخ‌نگارهمحمد بن زکریا رازی۲۴۳ خورشیدیری (ایران)۳۰۴ری (ایران)-
۴ بدون رخ‌نگارهاحمد ابن راوندی۲۱۰راوند (ایران)---
۵ فتح علی آخوندزاده۲۱ تیر ۱۱۹۱شکی (قفقاز)۱۸ اسفند ۱۲۵۶تفلیس (گرجستان)-
۶ عبدالحسین (میرزا آقا خان) کرمانی۱۲۳۲بردسیر کرمان (ایران)۱۲۷۵تبریز (ایران)اعدام (بریده شدن سر)
۷ صادق هدایت۲۸ بهمن ۱۲۸۱تهران (ایران)۱۹ فروردین ۱۳۳۰پاریس (فرانسه)خودکشی
۸ علی دشتی۱۱ فروردین ۱۲۷۶کربلا (عراق)۲۵ دی ۱۳۶۰تهران (ایران)محکوم به اعدام توسط نظام جمهوری اسلامی ایران (درگذشت در بیمارستان پس از شکنجه شدن)[۲۹]
۹ مسعود انصاری۱۰ آذر ۱۳۰۶تهران (ایران)۲۰ شهریور ۱۳۹۳واشینگتن (ایالات متحده آمریکا)ایست قلبی
۱۰ فرود فولادوند (فتح‌الله منوچهری)۵ آذر ۱۳۲۰شاهوله لرستان (ایران)(ناپدید شده:) ۲۷ دی ۱۳۸۵ترکیهربوده و ناپدید شدن به دست نیروهای امنیتی حکومت جمهوری اسلامی[۳۰]
۱۱ پیروز دوانی۳ اردیبهشت ۱۳۴۰کازرون (ایران)۱۳۷۷تهران (ایران)کشته شدن به شیوهٔ دردناک؛ جزو کشتگان جریان قتل‌های زنجیره‌ای ایران
۱۲ محمدجعفر پوینده۱۷ خرداد ۱۳۳۳اشکذر یزد (ایران)۱۸ آذر ۱۳۷۷شهرستان شهریار (ایران)کشته شدن به شیوهٔ دردناک؛ جزو کشتگان جریان قتل‌های زنجیره‌ای ایران[۳۱]
۱۳ محمد مختاری۱ اردیبهشت ۱۳۲۱مشهد (ایران)۱۲ آذر ۱۳۷۷تهران (ایران)کشته شدن به گونهٔ دهشتناک؛ جزو کشتگان جریان قتل‌های زنجیره‌ای ایران[۳۲]
۱۴ فریدون فرخزاد (برادر فروغ فرخزاد)۱۵ مهر ۱۳۱۵تهران (ایران)۱۶ مرداد ۱۳۷۱بن آلمانسلاخی شدن به گونهٔ دهشتناک به دست برخی از عوامل امنیتی حکومت جمهوری اسلامی
۱۵ آرامش دوستدار۱۳۱۰تهران (ایران)۵ آبان ۱۴۰۰کلن (آلمان)-
۱۷ رضا فاضلی۱۲ تیر ۱۳۱۴تهران (ایران)۱۳ آوریل ۲۰۰۹لس آنجلس (ایالات متحده آمریکا)سرطان
۱۸ بهرام مشیری۱ فروردین ۱۳۲۶گلپایگان (ایران)---
۱۹ شاهین نجفی۲۰ شهریور ۱۳۵۹بندر انزلی (ایران)---
۲۰ افشین الیان۸ اسفند ۱۳۴۴تهران (ایران)---
۲۱ ارسلان رضایی-ایران-ترکیهدر ۲۰ آذر ۱۳۹۹ به دست برخی نیروهای وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ترور شد؛ ولی زنده ماند.[۳۳][۳۴]
۲۲ بدون رخ‌نگارهبیژن فاضلی (فرزند رضا فاضلی)-(ایران)۲۸ مرداد ۱۳۶۵لندن بریتانیاترور و کشته شدن به دست نیروهای امنیتی حکومت جمهوری اسلامی و به وسیلهٔ بمب
۲۳ بدون رخ‌نگارهمحمدرضا نیکفر۱۳۳۵اراک (ایران)---
۲۴ بدون رخ‌نگارهژیلا مساعد استخری۱۳۲۷تهران (ایران)---
۲۵ بدون رخ‌نگارهبهرام رحمانیایران---
۲۶ بدون رخ‌نگارهاسماعیل نوری‌علا۲۳ بهمن ۱۳۲۱ایران---
۲۷ بدون رخ‌نگارهلطف‌الله روزبهانی (روزبه آذربرزین)خرداد ۱۳۲۸ایران---
۲۸ بدون رخ‌نگارهحجت‌الله نیکوییقم (ایران)---
۲۹ بدون رخ‌نگارهنادره افشاریایران---

جستارهای وابسته

منابع

  1. بی‌بی‌سی، آیا آتئیسم در ایران در حال گسترش است؟، ۴ اردیبهشت ۱۳۹۷
  2. https://www.radiofarda.com/a/f1_apostasy_Islamic_law/436571.html
  3. چهل سال جمهوری اسلامی، کارنامه حقوق بشری| سرکوب و نقض حقوق قانونی اقلیت‌های مذهبی و قومی https://ir.voanews.com/persiannewsiran/iran-human-rights-65
  4. «کمیسیون آمریکایی: ناقضان آزادی‌های مذهبی در ایران تحریم شوند». رادیو فردا فارسی. ۹ اردیبهشت ۱۳۹۹.
  5. «آمریکا از آزار پیروان مذاهب غیرشیعه در ایران انتقاد کرد». دویچه‌وله فارسی. ۸ مرداد ۱۳۹۳.
  6. «ایران در فهرست هفت کشور اعدام کننده خداناباوران». www-radiofarda-com.cdn.ampproject.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۰۴.
  7. «کتاب‌خوان؛ خداناباوران روی پیشخان». bbc.
  8. دوستدار، آرامش. امتناع تفکر در فرهنگ دینی.
  9. «رازی و دین ستیزی او». زندیق. ۲۰۱۰-۰۹-۰۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۴.
  10. «زکریای رازی، خداشناسِ بی‌دین: آرامش دوستدار، پرسنده ای پرسش برانگیز- بخش هفتم». ار. اف. ای - RFI. ۲۰۱۳-۰۵-۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۴.
  11. «دکتر آرامش دوستدار، مبارزه خونین بین تعقل و تعبد در سراسر تاریخ ایران جریان داشت و دارد». ایران گلوبال. ۲۰۱۶-۰۱-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۴.
  12. مرتضی مطهری. «ابوبکر محمد بن زکریای رازی که به «جالینوس العرب» اشتهار یافته‌است». www.mortezamotahari.com. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ ژوئن ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۴.
  13. آخوندزاده، فتح علی. مکتوبات کمال‌الدوله.
  14. «الله اکبر» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۲۱ اکتبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۴.
  15. «کتاب «دین سازان بیخدا» نوشته «دکتر مسعود انصاری»». بالاترین. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۱۴.
  16. دشتی، علی. ۲۳ سال.
  17. رحمانی، بهرام. نقد دین.
  18. کرمانی، عبدالحسین (میرزا آقا خان). سه مکتوب.
  19. هدایت، صادق. کاروان اسلام.
  20. نوری علا، اسماعیل. پیدایش و نقش دین‌کاران امامی در ایران.
  21. فولادوند (فتح‌الله منوچهری)، فرود. از مدینه تا تیسفون.
  22. «آیا آتئیسم در ایران در حال گسترش است؟». بی‌بی‌سی فارسی.
  23. «هشدار نسبت به "رشد خداناباوری و بی‌دینی" در ایران». دویچه وله فارسی.
  24. «گزارش نظرسنجی دربارهٔ نگرش ایرانیان به دین» (PDF). مرداد ۱۳۹۹.
  25. «بر اساس نتایج نظرسنجی گروه مطالعات افکارسنجی ایرانیان، حدود نیمی از جامعه ایران به بی‌دینی رسیده‌اند و فقط ۳۲ درصد خود را «مسلمان شیعه» می‌دانند». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۰-۰۸-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۳۰.
  26. «Middle east are people losing their religion». دویچه‌وله انگلیسی.
  27. «ارتداد خفی و طلبه‌های بیلیاردباز، پیانیست و آتئیست». دویچه وله فارسی آلمان.
  28. «انعکاس خبر طلبه پیانیست». ensafnews.
  29. «احسان نراقی؛ آن که ملامت کشید و خوش ماند». bbc.
  30. «چهار عملیات «فریب» جمهوری اسلامی؛ از فرود فولادوند تا روح‌الله زم». radiofarda.
  31. «چهره‌های پرونده قتل‌های زنجیره‌ای چه می‌کنند؟». بی‌بی‌سی فارسی.
  32. «سهراب مختاری: آمران و عاملان قتل‌های زنجیره ای، نتیجه عکس گرفته‌اند». bbc.
  33. «ایران وایر». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ دسامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۱۳ دسامبر ۲۰۲۰.
  34. «ترور سنت اسلام است؛ ارسلان رضایی، منتقد اسلام و رژیم ایران توسط سپاه در ترکیه ترور شد». asranarshism.

رده:بی‌خدایی در ایران