ماریا کلنوا
ماریا کلِنووا (یا کلیونووا) | |
|---|---|
| ماریا واسیلیِونا کلِنووا | |
| زادهٔ | ۱۲ اوت ۱۸۹۸ |
| درگذشت | ۶ اوت ۱۹۷۶ (۷۷ سال) |
| شناخته‌شده برای | نقشه‌برداری از بستر دریا |
| پیشینه علمی | |
| شاخه(ها) | زمین‌شناسی دریایی |
| محل کار | مؤسسه اقیانوس‌شناسی شیرشوف آکادمی علوم اتحاد جماهیر شوروی |
| استاد راهنما | ولادیمیر ورنادسکی |
| یادداشت‌ها | |
از بنیان‌گذاران علوم دریایی روسیه و نخستین فردی که بستر دریای بارنتس را به‌طور کامل نقشه‌برداری کرد. | |
ماریا واسیلیِونا کلِنوا (یا کلیونوا) (روسی: Мари́я Васи́льевна Клёнова؛ ۱۲ اوت ۱۸۹۸ – ۶ اوت ۱۹۷۶)[۱] زمین‌شناس دریایی روس و شوروی و از بنیان‌گذاران علوم دریایی روسیه و از مشارکت‌کنندگان در تهیهٔ نخستین اطلس جنوبگان شوروی بود.[۲]
کلِنوا برای استادی دانشگاه تحصیل کرد و بعدها به‌عنوان عضو شورای پژوهش‌های جنوبگان آکادمی علوم اتحاد جماهیر شوروی فعالیت کرد. او در آن دوره نزدیک به سی سال را صرف پژوهش در مناطق قطبی کرد و به نخستین دانشمند زن تبدیل شد که در جنوبگان به پژوهش پرداخت. او در نخستین سفر اکتشافی شوروی به جنوبگان (۱۹۵۵–۵۷) شرکت کرد و با ANARE (سفرهای پژوهشی ملی جنوبگان استرالیا) در جزیرهٔ مک‌کواری همکاری کرد.
اوایل زندگی
ماریا واسیلیِونا کلِنوا در سال ۱۸۹۸ در ایرکوتسک زاده شد. او در یکاترینبورگ تحصیل کرد و در جریان جنگ جهانی اول به مسکو رفت تا ضمن تحصیل پزشکی، در بیمارستان کار کند. او در جریان جنگ داخلی روسیه به سیبری سفر کرد تا تحصیلات پزشکی خود را ادامه دهد. کلِنوا در اوایل دههٔ ۱۹۲۰ به مسکو بازگشت و به مطالعهٔ کانی‌شناسی پرداخت. او در سال ۱۹۲۴ از دانشگاه دولتی مسکو فارغ‌التحصیل شد. وی دورهٔ دکتری خود را زیر نظر یاکوف سامویلوف و ولادیمیر ورنادسکی گذراند.[۳]
حرفه
کلِنوا فعالیت حرفه‌ای خود را در زمینهٔ زمین‌شناسی دریایی در سال ۱۹۲۵، به‌عنوان پژوهشگر در کشتی پژوهشی شوروی پرسیوس آغاز کرد؛ این کشتی به مؤسسهٔ شناور پژوهش‌های دریایی (پیشگامِ مؤسسهٔ پژوهش‌های قطبی نیکلای ام. کنیپوویچ در زمینهٔ شیلات و اقیانوس‌شناسی امروزی) وابسته بود که ایوان مسیاتسف آن را در دریای بارنتز و مجمع‌الجزایر نوایا زملیا، اسپیتس‌برگن و سرزمین فرانتس یوزف تأسیس کرده بود. کلِنوا در سال ۱۹۳۳ نخستین نقشهٔ کامل بستر دریای بارنتز را تهیه کرد. او دشت مغاکی بارنتز (۸۵ درجه شمالی، ۴۰ درجه شرقی) را شناسایی و به افتخار کاوشگر قطبی هلندی ویلم بارنتس (یا بارنت) نام‌گذاری کرد؛ بارنتس در سال ۱۵۹۷ در سومین سفر اکتشافی خود برای یافتن گذرگاه شمال‌شرقی درگذشت.
در سال ۱۹۴۹، کلِنوا به پژوهشگر ارشد در مؤسسهٔ اقیانوس‌شناسی شیرشوف وابسته به آکادمی علوم اتحاد جماهیر شوروی تبدیل شد. فعالیت‌های او شامل تحلیل زمین‌شناسی بستر دریا در اقیانوس اطلس و جنوبگان و همچنین دریاهای خزر، بارنتز و سفید بود. در تابستان نیمکرهٔ جنوبی سال ۱۹۵۶، او همراه با یک گروه اقیانوس‌نگاری شوروی به مناطق نقشه‌برداری‌نشدهٔ ساحل جنوبگان سفر کرد.
مشارکت‌ها
مشارکت‌های او به تهیهٔ نخستین اطلس جنوبگان کمک کرد؛ اثری چهارجلدی و پیشگامانه که در اتحاد جماهیر شوروی منتشر شد. کلِنوا بیشتر وقت خود را صرف انجام مشاهدات در عرشهٔ یخ‌شکن‌های روسی اُب و لِنا می‌کرد. گروه او در آب‌های جنوبگان و زیرجنوبگان اندازه‌گیری‌های اقیانوس‌شناختی انجام داد. افزون بر کلِنوا، هفت زن دیگر نیز در کشتی اُب حضور داشتند. در آن زمان، زنان به‌ندرت اجازه می‌یافتند به خشکی بروند و ناچار بودند برای جمع‌آوری و بازگرداندن نمونه‌های داده به همکاران مرد خود متکی باشند. در فاصلهٔ میان این دو سفر، او در میرنی، پایگاه روسیه در ساحل کوئین مری (که میان ایستگاه‌های پژوهشی استرالیایی و لهستانی مشترک است) فعالیت کرد. در مسیر بازگشت به خانه، کلِنوا به جزیرهٔ مک‌کواری رفت و در آنجا نخستین دانشمند زن در تاریخ شد که به خشکی پا گذاشت.[۴]
کتاب او با عنوان زمین‌شناسی دریا که در سال ۱۹۴۸ منتشر شد، دومین کتاب درسی اختصاص‌یافته به زمین‌شناسی دریایی بود.[۵]
افتخارات
درهٔ کلِنوا، یک درهٔ اقیانوس‌شناختی که در سال‌های ۱۹۸۱–۱۹۸۳ توسط گروه هیدروگرافی ناوگان شمالی اتحاد جماهیر شوروی کشف شد، به افتخار او نام‌گذاری شده است.[۲] کوه دریایی کلِنوا، در حدود ۴۵۰ کیلومتر در شرق سالوادور، برزیل، دهانهٔ کلِنوا در زهره و قلهٔ کلِنوا در جنوبگان[۶] نیز به افتخار او نام‌گذاری شده‌اند.
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ "Биография Мария Клёнова". www.peoples.ru.
- 1 2 "Sixteenth Meeting of the GEBCO Subcommittee on Undersea Feature Names" (PDF). International Hydrographic Organization. April 2002. Retrieved 2007-11-15.
- ↑ Ilic, Melanie, ed. (2017). Kalemeneva, E. and Lajus, J. "Soviet Female Experts in the Polar Regions" in The Palgrave Handbook of Women and Gender in Twentieth-Century Russia and the Soviet Union. Palgrave. p. 269. ISBN 978-1-137-54905-1.
- ↑ "The first woman and female scientists in Antarctica". oceanwide-expeditions.com. Retrieved 2016-06-23.
- ↑ Reed, Christina; Cannon, William J. (2009-01-01). Marine Science: Decade by Decade (in English). Infobase Publishing. ISBN 978-0-8160-5534-0. Marine Science.
- ↑ Klenova Peak. SCAR Composite Gazetteer of Antarctica
مطالعهٔ بیشتر
- کلِنوا، م. و یستربوا، ل. (۱۹۳۸) کلروفیل در رسوبات به‌عنوان نشانه‌ای از فاز گازی آب. ترجمهٔ مؤسسهٔ شیلات دریایی، اتحاد جماهیر شوروی، ۵، ۶۵–۷۰.
- کلِنوا، م. (۱۹۳۹) «در جهت مطالعهٔ ماهیت خط ساحلی شمال خزر (مشاهداتی از یک هواپیما).» نیچر، شمارهٔ ۱، صص. ۷۲–۷۳ (به زبان روسی).
- کلِنوا، م. زمین‌شناسی دریا (مسکو، ۱۹۴۸)، ص. ۴۲۴. (به زبان روسی)
- زمین‌شناسی دلتای ولگا (۱۹۵۱، هم‌نویسنده)
- زمین‌شناسی دریای بارنتز (مسکو، ۱۹۶۰) (به زبان روسی)
- ساختار زمین‌شناختی شیب قاره‌ای دریای خزر (۱۹۶۲، هم‌نویسنده)
- بارش‌های حوضهٔ قطبی بر پایهٔ رانش کشتی «گ. سدوف» (۱۹۶۲)
- زمین‌شناسی اقیانوس اطلس (مسکو، ۱۹۷۵) (به زبان روسی)
- استادان دانشگاه دولتی مسکو
- اهالی ایرکوتسک
- دانشمندان اهل روسیه
- دانشمندان جنوبگان
- درگذشتگان ۱۹۷۶ (میلادی)
- دریافت کنندگان نشان پرچم سرخ کار
- دریافتکنندگان نشان لنین
- زادگان ۱۸۹۸ (میلادی)
- زمینشناسان اهل شوروی
- زنان دانشمند قطب جنوب
- کاوشگران جنوبگان
- کاوشگران زن قطب
- کاوشگران قطب اهل اتحاد جماهیر شوروی