مهبود و زروان

«مهبود و زروان» داستانی تراژیک دارای ۱۴۴ بیت در شاهنامه است. خسرو انوشیروان وزیری پاک و بیداردل به نام مهبود داشت که با زن و دو پسر جوان زیبا و برازنده‌اش خورش خانهٔ شاهی را اداره می‌کردند و شاه جز از دست ایشان غذا نمی‌خورد. ارج و قرب این خانواده نزد شاه سبب کینه و حسادت درباریان بود، از این رو زروان که به روش‌های گوناگون می‌کوشید تا مهبود را از چشم شاه بیندازد؛ سرانجام به یاری مردی یهودی غذای شاه را مسموم کرد و شاه را از مسمومیت غذا خبر داد. شاه آن غذا را به پسران مهبود خورانید و آن دو جوان بر جای سرد شدند و در برابر شاه جان دادند. آنگاه شاه فرمان قتل مهبود را داد اما چندی بعد، به اشتباه خود پی برد و خائنان را به سزای اعمالشان رسانید. زروان و مرد یهودی را بر دار کرد و اموالشان را به بازماندگان مهبود بخشید.^[۱]

اگرچه بر پایه‌ی تاریخ‌های مربوط به پادشاهی انوشیروان وزارت مهبود پیش از وزارت بزرگ‌مهر فرزانه بوده است ولی فرهیخته توس این داستان را پس از وزارت بزرگ‌مهر آورده است . از سوئی دیگر در تاریخ طبری و تاریخ‌های تاریخ‌نویسان یونانی و لاتین نامی از زروان به میان نیامده است و این نیرنگ‌بازی آذرونداد بوده که به ازمیان‌برداشتن مهبود انجامیده است .^[۲]

چون زروان اکرانا (بی‌کرانه) ایزدزمان، خداوندگار مهرباوران بوده است ، می‌توان به این پی‌امد رسید که موبدان ذرتشتی که با مهر‌آئینان سر ستیز داشتند در این داستان در خدای‌نامک دست‌برده‌اند. و می ‌دانیم که فردوسی از‌آن برای منبع بهره‌گرفته بود

• شریفی، محمد (۱۳۸۷). محمدرضا جعفری، ویراستار. فرهنگ ادبیات فارسی. تهران: فرهنگ نشر نو و انتشارات معین. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۴۴۳-۴۱-۸.