خیابان پاسداران

خیابان پاسداران با شمارهٔ کدگذاری معابر خیابان ۱۷۳ تهران که پیش از انقلاب اسلامی، خیابان سلطنت‌آباد نامیده می‌شد.^[۱][۲][۳] نام یکی از خیابان‌های طولانی شمال تهران است.

در ۱۲۷۸ ق، مسیو کاستگر (مهندس اتریشی مقیم ایران) با همکاری یکی دو تن از شاگردان دارالفنون به‌دستور ناصرالدین شاه مأمور شد راه سلطنت‌آباد را هموار سازد تا کالسکه به آسانی در آن رفت و آمد کند. پس از برپایی باغ و مجموعۀ عمارت‌های سلطنت‌آباد، روستاییانی که پیش از آن در زمین‌های آنجا به کشت و کار می‌پرداختند، همچنان در آنجا ماندند.^[۴]

در سرشماری ۱۳۳۵، جمعیت روستای سلطنت‌آباد همراه با روستای دروس شمارش شده است که روی هم ۴۲۱‘۴ تن بوده است؛ اما در دهۀ ۱۳۴۰، با گسترش کالبدی شهر تهران، دیگر اثری از آن روستا باقی نماند و محله‌ای نوساز به نام سلطنت‌آباد در زمین‌های آن شکل گرفت که پس از پیروزی انقلاب، به پاسداران تغییر نام داد.^[۴]

این خیابان که جهت شمالی-جنوبی دارد، مرز میان منطقه‌های ۳ و ۴ شهرداری تهران است و شمال آن در منطقه ۱ شهرداری تهران قرار گرفته‌است. خیابان پاسداران در جنوب بزرگراه همت، از خیابان شریعتی در تقاطعی موسوم به «سه‌راه ضرابخانه» آغاز شده، در میانه راه به «سه‌راه اختیاریه» و «چهارراه پاسداران» (تقاطع خیابان دولت) رسیده و سپس با گذر از پل تقاطع بزرگراه صدر همسطح وارد محدوده منطقه ۱ شهرداری تهران شده و پس از عبور از میدان نوبنیاد ، «چهارراه فرمانیه»، سه‌راه اقدسیه و بوستان نیاوران، در شمالی‌ترین قسمت خود به میدان نیاوران منتهی می‌شود.

این خیابان با طول نزدیک به ۹ کیلومتر از سه‌راه ضرابخانه تا خیابان گل‌نبی یک‌طرفه به سمت شمال بوده، سپس تا میدان نوبنیاد دوطرفه می‌شود. پس از آن از میدان نوبنیاد تا سه‌راه اقدسیه یک‌طرفه به سمت جنوب است و در آخر از سه‌راه اقدسیه تا میدان نیاوران دوطرفه می‌باشد.

• مبارک‌آباد
• حسین‌آباد
• ساقدوش (افشاری)
• شهید عراقی
• ضرابخانه
• چالهرز
• گلستان
• احتشامیه
• پاسداران
• هروی
• اختیاریه
• شهرک شهید چمران
• فرمانیه
• اقدسیه
• صاحبقرانیه
• حصار بوعلی
• لویزان
• دروس

از نزدیک‌ترین ایستگاه‌های مترو نزدیک به این خیابان، می‌توان به ایستگاه متروی حسین‌آباد و متروی نوبنیاد اشاره کرد.

در حال حاضر از شمال به جنوب این خیابان خطوط اتوبوسرانی به شرح ذیل تردد و مسافران را جابه‌جا می‌نمایند:

• خط ۳۸۷ میدان رسالت به میدان قدس در مسیر بزرگراه‌امام علی، بلوار ارتش، خیابان موحددانش (اقدسیه)، خیابان پاسداران، خیابان باهنر (نیاوران)، میدان قدس
• خط ۲۲۰ میدان ازگل به پایانه تجریش در مسیر خیابان ازگل، بلوار نیروی زمینی، مینی سیتی، بلوار ارتش، خیابان موحددانش (اقدسیه)، خیابان پاسداران، خیابان لواسانی (فرمانیه)، خیابان باهنر (نیاوران)، میدان قدس، خیابان شهرداری و میدان تجریش
• خط ۲۱۷ شهرک صدف به بلوار صبا (متروی قیطریه) در مسیر شهرک صدف و نفت، مینی‌سیتی، بلوار ارتش، نارنجستان هفتم، خیابان لواسانی (فرمانیه)، بلوار اندرزگو، قیطریه و بلوار صبا
• خط ۲۲۵ پایانهٔ شهید دستواره (معصومی) به میدان قدس (متروی تجریش) در مسیر نوبنیاد، خیابان پاسداران، میدان اختیاریه، خیابان کلاهدوز (دولت)، خیابان شریعتی، میدان قدس
• خط ۲۱۵ سوهانک به سه‌راه ضرابخانه در مسیر بلوار ارتش، اراج، خیابان لنگری (اقدسیه)، میدان نوبنیاد، خیابان پاسداران، حسینه ارشاد، خیابان شریعتی، ابتدای بزرگراه همت و زین‌الدین
• خط ۳۰۱ پایانهٔ متروی شهید حقانی به بلوار ارتش در مسیر بزرگراه حقانی و همت، خیابان پاسداران، میدان فرخی یزدی، متروی زین‌الدین، بلوار گیلان، خیابان افشاری، میدان هروی، خیابان افتخاریان، لویزان، خیابان شعبانلو، بلوار نیروی زمینی، بلوار ارتش^[۵]

• راه خودرو، نقشهٔ ویژهٔ ترافیکی تهران (مخصوص خودرو)، گروه طلایی کیش، تهران: ۱۳۸۳، نقشهٔ ۱۱. بر پایه نقشه‌های ۴۶–۶۳ و ۸۹ اطلس کامل تهران-۸۵، تهران: مؤسسه گیتاشناسی، نوروز ۱۳۸۵.