گادارا

گادارا
تراس کلیسا در گادارای باستان
مکاناردن
مختصات۳۲°۳۹′۲۳٫۵۴″ شمالی ۳۵°۴۰′۳۹٫۶۵″ شرقی / ۳۲٫۶۵۶۵۳۸۹°شمالی ۳۵٫۶۷۷۶۸۰۶°شرقی / 32.6565389; 35.6776806

گادارا (عبری: גדר‎، ت. «Geder» یا عبری: גדרה‎، ت. «Gedera»؛ یونانی: Γάδαρα، ت. «Gádara»)، که در برخی متون گداریس نامیده‌شده، یک شهر باستانی از عصر هلنیستی در اردن امروزی بود که برای مدتی طولانی عضو اتحادیه شهرهای دکاپولیس، یک اسقف‌نشین پیشین و در حال حاضر یک اسقف‌نشین اسمی کاتولیک لاتین است.

ویرانه‌های آن امروزه در ام قیس، شهر کوچکی در لواء بنی‌کنانه و استان اربد در اردن، نزدیک مرزهای این کشور با اسرائیل و سوریه واقع‌شده است. این شهر بر روی تپه‌ای به ارتفاع ۳۷۸ متر (۱٬۲۴۰ فوت) بالاتر از سطح دریا قرار داشت که بر دره رود یرموک مشرف بود و بلندی‌های جولان و دریاچه طبریه از شمال و شمال غربی آن به خوبی قابل مشاهده بودند.

این شهر با شهر معاصر دیگری به نام «گادارا» یا «گادورا» در پره‌آ که با تپه باستانی تل‌الجادور در نزدیکی سلط، اردن شناسایی‌شده، متفاوت است.[۱][۲]

تاریخ

نقشه دکاپولیس شامل گادارا

گادارا در موقعیتی دفاعی بر روی یک خط‌الرأس واقع‌شده بود که از سمت شرق قابل دسترسی بود، اما از سه طرف دیگر توسط شیب‌های تند محافظت می‌شد.[۳] این شهر از نظر منابع آبی غنی بود و به چشمه «عین قیس» و آب‌انبارها دسترسی داشت.[۳]

در طول دوره‌های هلنیستی و رومی، گادارا مرکز فرهنگ یونانی در منطقه بود و یکی از هلنی‌شده‌ترین شهرهای آن به شمار می‌رفت[۴] و از وضعیت سیاسی و مذهبی ویژه‌ای برخوردار بود.[۵]

عصر هلنیستی

تا سده سوم پیش از میلاد، این شهر از اهمیت فرهنگی برخوردار بود. چندین چهره فرهنگی برجسته در این شهر متولد شدند، از جمله منیپوس، فیلودموس و ملاگر (برای اطلاعات بیشتر به بخش «ساکنان برجسته» در زیر مراجعه کنید).

پولیبیوس، تاریخ‌نگار یونانی، گادارا را در سال ۲۱۸ پیش از میلاد «مستحکم‌ترین مکان در منطقه» توصیف می‌کند. با این حال، اندکی پس از آن، هنگامی که توسط آنتیوخوس سوم، پادشاه سلوکی سوریه محاصره شد، تسلیم گردید. تحت حکومت سلوکیان، این شهر با نام‌های آنتیوخیا (یونانی باستان: Αντιόχεια) یا آنتیوخیا سمیرامیس (یونانی باستان: Ἀντιόχεια Σεμίραμις) و همچنین سلوکیه (یونانی باستان: Σελεύκεια) نیز شناخته می‌شد.[۶] این منطقه بارها میان پادشاهان سلوکی سوریه و بطلمیوسیان مصر دست‌به‌دست شد. گادارا توسط پادشاه حشمونی، الکساندر یانائوس، فتح و دچار آسیب شد.[۷][۸]

دوره رومی

تئاتر غربی در گادارا، ساخته‌شده از بازالت در دوران سورانی

در سال ۶۳ پیش از میلاد، پومپه، سردار رومی، این منطقه را تحت کنترل روم درآورد، گادارا را بازسازی کرد و آن را به یکی از شهرهای نیمه‌خودمختار دکاپولیس روم تبدیل نمود[۹][۵] و به عنوان سدی در برابر گسترش نبطی‌ها قرار داد. اما در سال ۳۰ پیش از میلاد، آگوستوس آن را تحت کنترل پادشاه یهودی، هرود بزرگ قرار داد. یوسف فلاوی، تاریخ‌نگار یهودی-رومی، روایت می‌کند که پس از مرگ هرود در سال ۴ پیش از میلاد، گادارا بخشی از استان رومی سوریه شد.[۱۰]

سازه‌های سنگی در گادارا

قنات گادارا در سده دوم میلادی، آب آشامیدنی را از طریق یک قنات به طول ۱۷۰ کیلومتر (۱۱۰ مایل) تأمین می‌کرد. طولانی‌ترین بخش زیرزمینی آن که ۹۴ کیلومتر امتداد دارد، طولانی‌ترین تونل شناخته‌شده از دوران باستان است.[۳][۱۱]

دوره‌های بیزانس و اوایل اسلام

گادارا همچنان شهری مهم در امپراتوری روم شرقی باقی ماند و برای مدتی طولانی مقر یک اسقف مسیحی بود.[۱۲]

با فتوحات اعراب و پس از نبرد یرموک در سال ۶۳۶ میلادی، این شهر تحت حکومت مسلمانان درآمد. در حدود سال ۷۴۹ میلادی، شهر بر اثر زمین‌لرزه تا حد زیادی ویران و متروکه شد.

گادارا در انجیل‌ها

انجیل‌های هم‌نوا به جن‌گیری دیوانگان گادارا اشاره دارند، که در برخی نسخه‌های خطی قدیمی، واژه «گراسنی» با «گاداری» یا «گرگسنی» جایگزین‌شده است.

تاریخ کلیسایی

گادارا در دوران باستان به اندازه‌ای اهمیت داشت که به یک اسقف‌نشین اسقف‌یار از اسقف‌اعظمی سیتوپولیس، مرکز استان فلسطین دوم تبدیل شد، اما پس از فتوحات مسلمانان، همراه با شهر رو به افول نهاد.

مقر اسقفی اسمی

این اسقف‌نشین حداکثر تا سده پانزدهم به عنوان اسقف‌نشین اسمی «گاداره» (Gadaræ) به زبان لاتین در ایتالیای کوریات بازسازی شد و از سال ۱۹۲۵ تنها با نام گادارا شناخته می‌شود.

این جایگاه اکنون خالی است و متصدیان زیر را با رتبه اسقفی (پایین‌ترین رتبه)‌داشته است:

  • یوهان ارلر، فرقه فرانسیسکن (O.F.M. ) (۱۲ ژوئیه ۱۴۳۲ – ۱۴۶۹)
  • ماتیاس کاناتی، نظام سنت بندیکت (O.S.B. ) (۹ ژوئیه ۱۴۹۲ – ۱۵۰۶)
  • دومینگو پرز ریورا (۶ مارس ۱۷۴۱ – ۱۲ نوامبر ۱۷۷۱)
  • یان بنیسلاوسکی، یسوعی‌ها (S.J. ) (۱۷۸۳ – ۲۵ مارس ۱۸۱۲)
  • آنتون گوتفرید کلاسن (۲۵ ژوئیه ۱۸۴۴ – ۲۹ سپتامبر ۱۸۴۷)
  • ژوزف-هیاسینت سوهیر، انجمن مأموریت‌های خارجی پاریس (M.E.P. ) (۲۷ اوت ۱۸۵۰ – ۳ سپتامبر ۱۸۷۶)
  • ادوارد مک‌کیب (۲۶ ژوئن ۱۸۷۷ – ۴ آوریل ۱۸۷۹) (بعدها کاردینال)
  • جوزپه ماکی (۲۷ فوریه ۱۸۸۰ – ۳ آوریل ۱۸۸۹) (بعدها اسقف‌اعظم)
  • جوزپه شیرو (۳۰ ژوئیه ۱۸۸۹ – ۲۹ نوامبر ۱۸۹۵) (بعدها اسقف‌اعظم)
  • نیکولای یوسیف کامیلی، فرقه فرانسیسکن (O.F.M. Conv. ) (۲۵ فوریه ۱۸۹۶ – ۲۷ مارس ۱۹۰۱) (بعدها اسقف‌اعظم)
  • ونسلائو Frind (۱۵ ژوئیه ۱۹۰۱ – ۲ سپتامبر ۱۹۳۲)
  • مارشال-پی‌یر-ماری جانین، M.E.P. (۱۰ ژانویه ۱۹۳۳ – ۱۶ ژوئیه ۱۹۴۰)
  • ژان کاسین، M.E.P. (۲۰ فوریه ۱۹۴۱ – ۳۱ اکتبر ۱۹۷۳)

ساکنان برجسته

ویرانه‌های رومی در گادارای باستان

گادارا زمانی «شهر فیلسوفان» نامیده می‌شد.[۱۳] دیوید سیدر خاطرنشان می‌کند که گادارا فیلسوفان، نویسندگان و ریاضی‌دانان برجسته بسیاری را پرورش داد، اما با وجود این و با داشتن دو تئاتر، همه فرزندان مشهورش برای یافتن فرصت‌های شغلی به یونان و ایتالیا مهاجرت کردند.[۱۴] از جمله ساکنان گادارا (به ترتیب زمانی) می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:

  • منیپوس گاداری (سده سوم پیش از میلاد)، برده‌ای که فیلسوف کلبی شد و حماقت‌های بشر را در ترکیبی از نثر و شعر به طنز کشید.[۱۵][۱۶][۱۴] آثار او باقی نمانده‌اند، اما توسط وارو و لوکیانوس تقلید شده‌اند.[۱۷][۱۸]
  • ملاگر گاداری (سده اول پیش از میلاد)، فیلسوف کلبی و شاعر.[۱۶][۱۴][۱۹] او که مشهورترین فرزند گادارا محسوب می‌شود، یکی از تحسین‌شده‌ترین شاعران یونانی هلنیستی بود، نه تنها برای آثار خودش، بلکه به دلیل گردآوری اشعار دیگر شاعران که پایه و اساس مجموعه بزرگ گلچین یونانی را تشکیل داد.
  • بیت‌الروسان
    فیلودموس (سده اول پیش از میلاد)، فیلسوف و شاعر اپیکوری.[۱۶][۱۴][۱۵] او که در گادارا متولد شد، بعدها نزد زینون صیدونی، فیلسوف اپیکوری در آتن تحصیل کرد و به تدریس فلسفه اپیکوری به پدرزن ژولیوس سزار در ویلای پیسوس در هرکولانیوم (ایتالیا) پرداخت. طومارهایی که در کتابخانه او یافت و رمزگشایی شده‌اند، گواهی مهمی بر اپیکوریسم رومی هستند.
  • تئودوروس گاداری (سده اول پیش از میلاد)، سخنور.[۱۶][۱۴][۱۵]
  • دمتریوس گاداری (سده اول پیش از میلاد)، مهم‌ترین، تأثیرگذارترین و شناخته‌شده‌ترین آزاده پومپه.[۲۰]
  • فیلون گاداری (اوایل سده دوم میلادی)، ریاضی‌دان، که مقدار بسیار دقیقی برای π محاسبه کرد.[۲۱][۱۴]
  • اوینومائوس گاداری (سده دوم میلادی)، فیلسوف کلبی.[۱۶][۱۴]
  • آپسینس گاداری (سده سوم میلادی)، سخنور.[۱۶][۱۴]

بازکشف

ام قیس در سال ۱۸۰۶ توسط اولریش سیتسن به عنوان مکان باستانی گادارا شناسایی شد.[۲۲]

توصیف

نمای شمالی از ام قیس: خیابان دکومانوس گادارای باستانی در پیش‌زمینه؛ تپه‌های جلیل و دریاچه طبریه (مرکز-چپ)، و بلندی‌های جولان (راست) در پس‌زمینه.

دیوارهای باستانی اکنون در تقریباً تمام محیط ۳ کیلومتری آن قابل ردیابی هستند. یکی از جاده‌های رومی به سمت شرق و به سوی درعا کشیده‌شده بود؛ و یک قنات تا حوضچه الخب، در حدود ۲۰ مایلی شمال درعا، ردیابی‌شده است. ویرانه‌ها شامل «حمام‌ها، دو تئاتر، یک هیپودروم، خیابان‌های ستون‌دار و در دوره رومی‌ها، قنات‌ها»[۲۳]، یک پرستشگاه، یک باسیلیکا و ساختمان‌های دیگر است که از شهری زمانی باشکوه حکایت دارند. یک خیابان سنگ‌فرش‌شده با سایه‌گذر دوبل، از شرق به غرب امتداد داشت. شیارهای ایجادشده در جاده سنگ‌فرش‌شده توسط چرخ‌های وسایل نقلیه باستانی هنوز قابل مشاهده هستند.

در سال ۲۰۱۷، باستان‌شناسان یک پرستشگاه باستانی را کشف کردند که در عصر هلنیستی در سده سوم پیش از میلاد ساخته‌شده بود. گمان می‌رود که این پرستشگاه به پوزئیدون تقدیم‌شده باشد. سفال‌های هلنیستی نیز در این مکان یافت شد.[۲۴] این پرستشگاه که با پیروی از طرح دیستایل این آنتیس ساخته‌شده، شامل یک رواق، یک پودیوم و یک نائوس (اتاق مقدس پرستشگاه) است.[۲۵]

باستان‌شناسان همچنین شبکه‌ای از تونل‌های آبی را در مرکز شهر باستانی کشف کرده‌اند که از تونل خارجی که دهه‌ها پیش در این منطقه کشف شده بود، جدا هستند.[۲۵]

گردشگری

اقامتگاه سابق فرماندار عثمانی، معروف به بیت‌الروسان («خانه روسان») به عنوان مرکز بازدیدکنندگان و موزه عمل می‌کند، جایی که یافته‌های باستان‌شناسی متعددی از گادارا به نمایش گذاشته‌شده است.

جستارهای وابسته

  • موزه باستان‌شناسی ام قیس

منابع

استنادها

  1. ↑ MacAdam, Henry Innes (2018). Geography, Urbanisation and Settlement Patterns in the Roman Near East. Routledge Revivals. Variorum Collected Studies, CS 735 (reprint of 2002 Ashgate ed.). Routledge. p. VI/16. ISBN 978-1-138-74056-3. Retrieved 5 June 2020.
  2. ↑ Rocca, Samuel (2015). Herod's Judaea: A Mediterranean State in the Classic World. Texts and Studies in Ancient Judaism / Texte Und Studien Zum Antiken Judentum, Volume 122 (reprint of 2008 Mohr Siebeck ed.). Wipf and Stock. p. 188. ISBN 978-1-4982-2454-3. ISSN 0721-8753. Retrieved 5 June 2020.
  3. 1 2 3 Schram, Wilke D. (2007), "Gadara (Jordan)", Roman Aqueducts, retrieved 25 September 2015.
  4. ↑ Rocca, Samuel (2008), Herod's Judea: A Mediterranean State in the Classic World, Eugene: Mohr Siebeck, p. 200, ISBN 978-1-4982-2454-3
  5. 1 2 Mare, W. Harold (2000), "Decapolis", Eerdmans Dictionary of the Bible, Grand Rapids: Wm. B. Eerdmans Publishing, pp. 333–334, ISBN 0-8028-2400-5.
  6. ↑ Calmet, Augustin (1813). Calmet's Great Dictionary of the Holy Bible. Samuel Etheridge.
  7. ↑ Israel Shatzman, The Armies of the Hasmonaeans and Herod: From Hellenistic to Roman Frameworks, p. 74.
  8. ↑ Piotrkowski, Meron M. (2011). "When Did Alexander Yannai Capture Which Gadara?". Jewish Studies Quarterly (in English). 18 (3). Mohr Siebeck GmbH & Co. KG: 266–276. doi:10.1628/094457011797248453. JSTOR 41289144.
  9. ↑ Fitzgerald, John Thomas; Obbink, Dirk D.; Holland, Glenn Stanfield (2004). Philodemus and the New Testament world [electronic resource]. BRILL. pp. 365–366. ISBN 978-90-04-11460-9.
  10. ↑ Josephus Antiquities, XVII, xi, 4; Josephus, Bellum Judaicum, II, vi, 3.
  11. ↑ Döring, Mathias (2007). "Wasser für Gadara. 94 km langer Tunnel antiker Tunnel im Norden Jordaniens entdeckt" [Water for Gadara: 94-km-long ancient tunnel in northern Jordan has been discovered] (PDF). Querschnitt (in German). 21: 24–35. Archived from the original (PDF) on 2016-01-11.
  12. ↑ Reland, Palestine, 776.
  13. ↑ Desmond, William (2008). Cynics (Ancient philosophies vol. 3). University of California Press. p. 36. شابک ‎۰۵۲۰۲۵۸۳۵۵
  14. 1 2 3 4 5 6 7 8 Sider, David (1997). The Epigrams of Philodemos: Introduction, Text, and Commentary. Oxford University Press. p. 4. ISBN 978-0-19-535667-0. Retrieved 3 June 2020.
  15. 1 2 3 Strabo's Geography 16.2.29
  16. 1 2 3 4 5 6 Blank, David, "Philodemus", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2019 Edition), Edward N. Zalta (ed.), accessed 3 June 2020.
  17. ↑ Cicero, Academica, i. 2, 8; Aulus Gellius, ii. 18; Macrobius, Sat. i. 11
  18. ↑ Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Menippus" . Encyclopædia Britannica (in English) (11th ed.). Cambridge University Press.
  19. ↑ Isaac, Benjamin (2017). Empire and Ideology in the Graeco-Roman World. Cambridge: Cambridge University Press. p. 427c. ISBN 978-1-107-13589-5. Retrieved 3 June 2020.
  20. ↑ Rollinger, Christian (2012). "Demetrius von Gadara". In Heinz Heinen; et al. (eds.). Handwörterbuch der antiken Sklaverei [Handbook of ancient slavery]. Forschungen zur antiken Sklaverei (supplement 5) (in German). Stuttgart: Franz Steiner. Retrieved 7 February 2024 – via academia.edu.
  21. ↑ Runia, David T. (1995). Philo and the Church Fathers: A Collection of Papers. Vigiliae Christianae, Supplements. Volume XXXII. BRILL. p. 27. ISBN 978-90-04-31299-9. Retrieved 3 June 2020.
  22. ↑ Schürer, 1891, §23 (The Hellenistic Towns), p. 100 (note 179), where he cites Seetzen, Reisen durch Syrien (ed. by Kruse, 4 vols. 1854–59), i. 369 sqq., iv. 188 sqq.
  23. ↑ Desmond, William. Cynics. p36 - referencing (Weber & Khouri 1989:17-18)
  24. ↑ "Archaeologists discover ancient temple in Jordan's Amman".
  25. 1 2 "'First of-its-kind' Hellenistic temple discovered in Umm Qais". Jordan Times. August 14, 2017.

کتاب‌شناسی عمومی

  • هولم-نیلسون، اسوند، «گاداری‌ها»، در فرهنگ‌نامه کتاب مقدس انکر جلد ۲، ویراسته دی. ان. فریدمن (۱۹۹۲. نیویورک: دابل‌دی)
  • لینی، جی. کارل، جنبه‌های جغرافیایی زندگی مسیح [پایان‌نامه منتشرنشده دکتری الهیات، حوزه علمیه الهیاتی دالاس] (۱۹۷۷)
  • نون، مندل، گرگسا (کرسی) (۱۹۸۹ کیبوتص عین گِو)
  • نون، مندل، بندرهای جلیل، در بررسی باستان‌شناسی کتاب مقدس؛ ۲۵/۴: ۱۸ (۱۹۹۹)
  • Schürer, E. (1891). Geschichte des jüdischen Volkes im Zeitalter Jesu Christi [تاریخ قوم یهود در عصر عیسی مسیح]. Geschichte de jüdischen Volkes im Zeitalter Jesu Christi.English (in English). Vol. 1. Translated by Miss Taylor. New York: Charles Scribner's Sons.
  • وبر، توماس، ام قیس: گادارای دکاپولیس (۱۹۸۹. امان: شرکت انتشارات اقتصادی)
  • این مدخل شامل متنی از دانشنامه بین‌المللی استاندارد کتاب مقدس با مقداری مدرن‌سازی است.

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ گادارا موجود است.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.