گعتون
گعتون | |
|---|---|
| نویسه‌گردانی(های) عبری | |
  گعتون | |
| مختصات: ۳۳°۰′۲۲″ شمالی ۳۵°۱۲′۵۲″ شرقی / ۳۳٫۰۰۶۱۱°شمالی ۳۵٫۲۱۴۴۴°شرقی | |
| Grid position | ۱۷۰/۲۶۸ PAL |
| شورا | شورای منطقه‌ای مته اشر |
| شهرک | جنبش کیبوتص |
| بنیان‌گذاری | ۱۹۴۸ |
| بنیان‌گذار | اعضای مجاری «اول ماه مه» از هشومر هتصائیر |
گعتون (גַּעְתּוֹן) یک کیبوتص در شمال اسرائیل است. این کیبوتص در غرب جلیل جای دارد و در حوزه قضایی شورای منطقه‌ای مته اشر قرار می‌گیرد. گعتون در اکتبر ۱۹۴۸ به دست گروهی از مهاجران یهودی مجاری بنیان‌گذاری شد.
نام گعتون از رودخانه گعتون گرفته شده‌است که از نزدیکی آن می‌گذرد و پس از عبور از شهر نهاریا به دریای مدیترانه می‌ریزد. این کیبوتص در ارتفاع ۲۹۴ متری از سطح دریا بر دامنه‌های غربی جلیل بالا واقع شده و نزدیک به ۱۲ کیلومتر از ساحل دریای مدیترانه و ۹ کیلومتر از مرز لبنان فاصله دارد. گعتون میزبان گروه رقص معاصر کیبوتص (KCDC) است که سالانه در نزدیک به ۲۰۰ اجرا در اسرائیل و خارج از کشور شرکت می‌کند.
ریشه‌شناسی نام
نام گعتون از رودخانه گعتون برگرفته شده‌است که از کنار کیبوتص می‌گذرد و از میان شهر نهاریا به سوی دریای مدیترانه جاری می‌شود.[۱][۲]
گعتون همچنین نام شهری کتاب مقدسی در سهم قبیله اشر است که در یکی از تل‌های باستانی نزدیک کیبوتص جای داشته‌است. تلی به نام حوروت گعتون (به عربی: خربه جعتون) در شمال غربی کیبوتص و نزدیک رودخانه گعتون یکی از نامزدهای محل این شهر باستانی است.[۳] تل‌های دیگری نیز در همسایگی وجود دارند که بقایایی از دوران کتاب مقدس عبری در آن‌ها یافت شده‌است.[۴] بیشتر ترجمه‌های انگلیسی کتاب مقدس عبری این نام را «گعش» آورده‌اند (دوم سموئیل ۲۳:۳۰)؛ در متن لاتین ولگاته نیز به صورت «Gaas» ثبت شده‌است.[۵]
بر پایه منبع عبری، نام این آبادی در تلمود نیز در شمار آبادی‌هایی آمده‌است که بازگشتگان از بابل در مرز شمالی سکونت یافتند.[۶]
پیشینه
دوران باستان
بقایای سفالی یافت‌شده در گعتون به دوره بیزانس، سده‌های پنجم تا هفتم میلادی، تاریخ‌گذاری شده‌اند.[۷]
در دوره دولت‌های صلیبی، گعتون (با نام «یازون») در سال ۱۱۶۰ میلادی یاد شده‌است؛ هنگامی که این روستا و چندین روستای دیگر در ناحیه معلیا به شوالیه صلیبی «یوهانس حیفایی» واگذار شد.[۸] در سال ۱۱۸۲ «جازون» به‌طور خاص از فهرست دارایی‌های ژوسلن سوم در آن ناحیه کنار گذاشته شد.[۹]
در سال ۱۲۲۰ هنگامی که بئاتریس کورتنی و همسرش اوتو فون بوتنلاوبن معلیا و متعلقات آن را به شوالیه‌های توتونی فروختند، گعتون (با نام‌های «ایهازون، جاهارون، یاروت») دوباره صراحتاً از فروش مستثنا شد.[۱۰]
در اسناد سال ۱۲۵۳ (با نام «ژاسون»)[۱۱] و سال ۱۲۵۶ (با نام «ژاشون») این روستا جزو ناحیه کازال ایمبرت شمرده شده‌است.[۱۲]
در سال ۱۲۸۳ گعتون هنوز بخشی از دولت‌های صلیبی بود و در متن پیمان هدنه میان صلیبیون مستقر در عکا و سلطان مملوکی منصور قلاوون از آن یاد شده‌است.[۱۳][۱۴]
دوره عثمانی
پس از ادغام در امپراتوری عثمانی در سال ۱۵۱۷، «جعتون» در سرشماری سال ۱۵۹۶ در ناحیه عکا از لوای صفد ثبت شد. جمعیت آن ۱۱ خانوار و همگی مسلمان بودند. آنان مالیاتی با نرخ ثابت ۲۵ درصد بر محصولات کشاورزی شامل گندم، جو، درختان میوه، پنبه، بز و کندوهای عسل می‌پرداختند؛ افزون بر درآمد چراگاه‌ها، درآمدهای گاه‌به‌گاه و یک آسیاب آبی که در مجموع ۳۰۰۰ آقچه می‌شد.[۱۵][۱۶]
در سال ۱۸۷۵ ویکتور گرن جمعیت روستا را ۱۵ کشاورز و چوپان گزارش کرد.[۱۷] با این حال در سال ۱۸۸۱ بررسی «پیمایش فلسطین غربی» از سوی صندوق اکتشاف فلسطین در «خربت جثون» تنها توده‌هایی از سنگ و ویرانه‌های نوساز، چند آسیاب و سنگ‌های تراشیده پراکنده یافت.[۱۸]
دوره قیمومت بریتانیا
سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین جمعیت «جعتون» را ۱۹ نفر مسلمان ثبت کرد.[۱۹]
بخشی از زمین‌های این منطقه در چارچوب خریدهای سرسق به دست جامعه یهودی رسید. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت گعتون ۱۴۰ نفر و همگی یهودی بودند.[۲۰] مساحت زمین به همراه شاوعی صیون، مزرعه و عین سارا در مجموع ۷٬۴۰۷ دونوم برآورد شد.[۲۱]
کیبوتص گعتون
کیبوتص گعتون در اکتبر ۱۹۴۸ در تپه‌های شرقی نهاریا به دست گروهی از مهاجران یهودی مجاری بنیان‌گذاری شد. بنیان‌گذاران عضو هسته مهاجرتی «اول ماه مه» (האחד במאי) از جنبش هشومر هتصائیر بودند و نام نخست روستا نیز همین بود.[۲۲] نام کیبوتص از آبادی تاریخی «گعتون» برگرفته شد که بنیان‌گذاران بر این باور بودند در همین مکان قرار داشته‌است.[۲۳]
ساکنان کیبوتص در جریان جنگ ۱۹۴۸ از پشتیبانان نیروهای پالماخ بودند. بعدها گروه‌های دیگری از اسرائیلی‌های بومی و مهاجران یهودی آمریکای لاتین نیز به کیبوتص پیوستند.[۲۴]
بر پایه گفته ولید خالدی، مورخ فلسطینی، کیبوتص بر زمین خربه جدین بنا شده که دژی در پارک ملی قلعه یحیعام بوده و قبیله بدوی السویطات در آن ساکن بودند و خالدی آن را در شمار روستاهای تخلیه‌شده فلسطینی آورده‌است.[۲۵][۲۶][۲۷]
اقتصاد
یکی از صنایع کیبوتص شرکت یاماتون است که سرمایه‌گذاری مشترکی با کیبوتص عین همیفراتص به‌شمار می‌رود. این شرکت فرآورده‌های کاغذ لانه‌زنبوری تولید می‌کند.[۲۸]
اقتصاد کیبوتص بر کشاورزی و صنعت (از جمله تولید تجهیزات بهداشتی‌ـدرمانی) استوار است.[۲۹]
کیبوتص گعتون میزبان گروه رقص معاصر کیبوتص (KCDC) است که به دست یهودیت آرنون، عضو کیبوتص، بنیان‌گذاری شد و به‌دست رامی بئر اداره هنری می‌شود.[۳۰] این گروه سالانه در نزدیک به ۲۰۰ اجرا در اسرائیل و خارج از کشور شرکت می‌کند.[۳۱]
جغرافیا
گعتون در ارتفاع ۲۹۴ متری از سطح دریا بر دامنه‌های غربی جلیل بالا واقع شده‌است. در جنوب کیبوتص دره‌ای قرار دارد که وادی نحل اوشرات از آن می‌گذرد و در شمال آن نحل گعتون و سرشاخه نحل میراو در شکاف زمین عمیقی جریان دارند.[۳۲]
کیبوتص نزدیک به ۱۲ کیلومتر از ساحل دریای مدیترانه و نزدیک به ۹ کیلومتر از مرز لبنان فاصله دارد و ۱۱ کیلومتر در شرق نهاریا و در غرب شهر معالوت‌ـترشیحا جای گرفته‌است.[۳۳] گعتون از راه جاده محلی شماره ۸۸۳۳ به شبکه ترابری متصل است که از جلگه ساحلی تا شهر معالوت‌ـترشیحا کشیده شده‌است.[۳۴]
جمعیت‌شناسی
ساکنان کیبوتص گعتون سکولار هستند.[۳۵] بر پایه داده‌های سال ۲۰۱۴ اکثریت مطلق جمعیت را یهودیان تشکیل می‌دادند و شمار ساکنان در آن سال ۵۴۵ نفر بود که نسبت به سال پیش از آن ۴٫۲ درصد رشد داشت.[۳۶]
| سال | ۱۹۴۸ | ۱۹۶۱ | ۱۹۷۲ | ۱۹۸۳ | ۱۹۹۵ | ۲۰۰۱ | ۲۰۰۵ | ۲۰۱۰ | ۲۰۱۴ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| جمعیت | ۷۷ | ۲۲۲ | ۲۴۹ | ۳۸۲ | ۴۲۰ | ۳۹۱ | ۴۱۰ | ۵۱۲ | ۵۴۵ |
افراد سرشناس
- یائل رون بن‌موشه (زادهٔ ۱۹۷۸)، نماینده کنست از حزب آبی و سفید[۳۷]
- شموئل کتص (۱۹۲۶–۲۰۱۰)، نقاش، تصویرگر و کاریکاتوریست[۳۸]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Finkelstein, Israel (۱۹۸۳). «The Northwest Corner of Eretz-Israel in the Baraita 'Boundaries of Eretz-Israel'». Cathedra: For the History of Eretz Israel and Its Yishuv. ۲۷ (۲۷): ۳۹–۴۶.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Tsafrir et al. , 1994, p. 125
- ↑ Frankel، Rafael (۱۹۷۸). Israel Guide - Upper Galilee, Huleh Basin and Jordan Source Region. Keter Publishing House. ص. ۵۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Grootkerk, 2000, p. 33
- ↑ von Starck, 1894, p. 58
- ↑ כל מקום ואתר. משרד הבטחון. ۲۰۰۰. ص. ۷۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Dauphin, 1998, p. 635
- ↑ Strehlke, 1869, pp. 2-3, No. 2; Röhricht, 1893, RRH, p. 89, No. 341; Frankel, 1988, p. 259
- ↑ Strehlke, 1869, pp. 13-14, No. 14; Röhricht, 1893, RRH, pp. 162−163, No. 614; Frankel, 1988, p. 259
- ↑ Strehlke, 1869, pp. 43-44, No. 53; pp. 47-49, Nos. 58-59; Röhricht, 1893, RRH, p. 248, No. 934; Frankel, 1988, p. 259
- ↑ Strehlke, 1869, pp. 84-85, No. 105; Röhricht, 1893, RRH, p. 318, No. 1208; Frankel, 1988, p. 259
- ↑ Röhricht, 1893, RRH, p. 328, No. 1250; Frankel, 1988, p. 259
- ↑ al-Qalqashandi version of the hudna, Barag, 1979, p. 203, #7
- ↑ Khamisy, 2013, p. 93, #10
- ↑ Hütteroth and Abdulfattah, 1977, p. 192
- ↑ Rhode, 1979, p. 6
- ↑ Guérin, 1880, p. 48
- ↑ Conder and Kitchener, 1881, SWP I, p. 176
- ↑ Barron, 1923, Table XI, Sub-district of Acre, p. 36
- ↑ Government of Palestine, Department of Statistics, 1945, p. 4
- ↑ Government of Palestine, Department of Statistics, 1945; Hadawi, 1970, p. 40
- ↑ «געתון». bet-alon.co.il. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Gilbert، Martin. Israel: A History. Google Books.
- ↑ «געתון». bet-alon.co.il. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Morris, 2004, p. xxi, settlement #30
- ↑ Khalidi, 1992, p. 19
- ↑ Morris, 2004, p. 380
- ↑ «Yamaton Honeycomb Paper Products». yellowpages.co.il. بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ اكتبر ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|تاریخ بایگانی= - ↑ «געתון». galil-net.org.il. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Dance in Israel, Kibbutz Contemporary Dance Company». danceinisrael.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Kibbutz Movement». Jerusalem Post. ۵ فوریه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «געתון». bet-alon.co.il. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «געתון». galil-net.org.il. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «געתון». galil-net.org.il. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «געתון». romgalil.org.il. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «יישובים 2014». اداره مرکزی آمار اسرائیل. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ نوامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «יעל רון בן משה». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «שמואל כץ (צייר)». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ga'aton». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ga'aton». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای چک ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «געתון (קיבוץ)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عبری ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ga'aton». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای نروژی نو، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- کیبوتص
- کیبوتصهای اسرائیلی
- مناطق مسکونی در استان شمال (اسرائیل)
- بنیانگذاریهای ۱۹۴۸ (میلادی) در اسرائیل