گنجه

گنجه
Gəncə
شهر
نشان رسمی گنجه
مهر
نام مستعار: 
شهر سرخ
گنجه در جمهوری آذربایجان واقع شده
گنجه
گنجه
مختصات: ۴۰°۴۰′۵۸″ شمالی ۴۶°۲۱′۳۸″ شرقی / ۴۰٫۶۸۲۷۸°شمالی ۴۶٫۳۶۰۵۶°شرقی / 40.68278; 46.36056
کشور جمهوری آذربایجان
حکومت
 • شهردارنیازی بایرام‌اف
مساحت
 • کل۱۷۰ کیلومتر مربع (۷۰ مایل مربع)
ارتفاع
۴۰۸ متر (۱۳۳۹ فوت)
جمعیت
 (۲۰۱۸)
 • کل۳۳۲۶۰۰
 • تراکم۲۸۴۸/کیلومتر مربع (۷۳۸۰/مایل مربع)
 • رتبه جمعیت شهر در جمهوری آذربایجان
دوم
اهلیت‌نامGəncəli
منطقهٔ زمانییوتی‌سی +۴ (GMT+4)
کد منطقه(+۹۹۴) ۲۲
پلاک خودرو20 AZ
وبگاهwww.ganca.net

گنجه (به ترکی آذربایجانی: Gəncə) (به ارمنی: Գանձակ) (در زمان شوروی کیروف‌آباد (به روسی: Кироваба́д)) شهری در شمال غربی جمهوری آذربایجان و از شهرهای تاریخی قفقاز است. در سال ۲۰۱۸، جمعیّت این شهر ۳۳۲٬۶۰۰ نفر[۱][۲][۳][۴][۵] و در سال ۲۰۲۱ میلادی ۳۴۴۱۰۸ نفر بوده است.[۶] این شهر تا ۱۸۱۳ میلادی یکی از شهرهای ایران بود و با پیمان گلستان از خاک ایران جدا شد.

داده‌های کلی

این شهر برای سده‌ها یک مرکز تاریخی و فرهنگی مهم در منطقه بوده‌است و از نظر تاریخی مرکز ناحیه اران به شمار می‌رفته است. این شهر تا سال ۱۸۰۴ میلادی، پایتخت خانات گنجه و بخشی از خاک ایران بود. پس از واگذاری این شهر به امپراتوری روسیه توسط قاجارها طی پیمان گلستان در سال ۱۸۱۳ میلادی، ادارهٔ این شهر میان شمار فراوانی از فرمانداری‌ها از جمله فرمانداری گرجستان، فرمانداری گرجستان-ایمرتی، فرمانداری تفلیس و فرمانداری الیزابت‌پول جابه‌جا شد.[۷][۸][۹] پس از انحلال امپراتوری روسیه و جمهوری فدرال دموکراتیک قفقاز جنوبی، این شهر بخشی از جمهوری خلق آذربایجان و پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان در سال ۱۹۹۱ بخشی از خاک جمهوری آذربایجان شد.

جغرافیا

نمایی از شهر گنجه و کوه جواد خان

گنجه یکی از بزرگ‌ترین شهرهای جمهوری آذربایجان است که در بلندای ۴۰۰–۴۵۰ متر (۱۳۱۲ تا ۱۴۷۶ پا) بالاتر از سطح دریا در دشت گنجه-قزاق (بخشی از دشت کورا-ارس)[۱۰] و در غرب جمهوری آذربایجان واقع شده‌است. این شهر ۳۷۵ کیلومتر از باکو فاصله دارد. این شهر در دامنه شمال‌شرقی رشته‌کوه قفقاز کوچک و کنار رودخانهٔ گنجه واقع شده‌است.[۱۱][۱۲]

این شهر از جنوب، غرب و شمال‌غربی به شهرستان گوی‌گول و از شمال‌شرقی به شهرستان ساموخ منتهی می‌شود.[۱۳]

گنجه دارای دو منطقه شهری نظامی با جمعیت ۱۵۲۰۰۰ نفر و منطقه کپز با جمعیت ۱۸۰۶۰۰ نفر است.

نام

پارک خمسه در شهر گنجه

نام گنجه از گنج پارسی برگفته شده‌است[۱۴] و در منابع عربی «جنزه» (از گنزه در پارسی میانه) آمده‌است. این موضوع نشان می‌دهد این شهر در دوران پیش از اسلام وجود داشته و احتمالاً در سده پنجم میلادی تشکیل شده‌است.[۱۵] نوشته‌هایی از یک حاکم عرب مسلمان به نام محمد ابن خالد الشیبانی دربارهٔ شهر گنجه نیز این موضوع را تأیید می‌کند.

بر اساس برخی منابع، گنجه در سدهٔ هفتم میلادی میان ایرانیان، خزرها و اعراب دست‌به‌دست شد اما دچار تغییر نام نشد. منطقه‌ای که گنجه در آن واقع شده‌است از سدهٔ ۹ تا ۱۲ میلادی به ارّان معروف بود و جمعیت شهری آن عمدتاً به زبان فارسی صحبت می‌کردند.[۱۶][۱۷]

این شهر در دوران امپراتوری روسیه به الیزابتوپول یا یلیزاوتوپول (Елизаветпо́ль) تغییر نام داد.[۱۸] پس از پیوستن به اتحاد جماهیر شوروی، نام آن در سال ۱۹۳۵ به کیروف‌آباد (Кироваба́д) تغییر یافت و این نام در بیش‌تر دوره‌های اتحاد شوروی حفظ شد. در سال ۱۹۸۹ میلادی و در دوران پرسترویکا این شهر دوباره به نام اصلی و تاریخی خود گنجه بازگشت که در زبان روسی به شکل Гянджа نوشته می‌شد.

جمعیّت گنجه پیش از مغولان

این شهر در دوران پیش از اسلام وجود داشته و احتمالاً در سدهٔ پنجم میلادی تأسیس شده‌است.[۱۹] بر اساس برخی منابع تاریخی، این شهر تا سده هفتم میلادی میان ایرانیان، خزرها و اعراب دست به دست می‌شده‌است.[۱۸] منطقه‌ای که گنجه در آن واقع شده‌است از سده ۹ تا ۱۲ و حتی پس از آن به ارّان معروف بوده‌است و جمعیت شهری آن عمدتاً به زبان فارسی صحبت می‌کردند.[۲۰][۲۱] بنابر قول گیراگوس گاندزاکِتسی (تاریخ‌نگار و کشیش ارمنی همزمان با نظامی گنجوی)، پیش از حملهٔ مغولان به شهر گنجه، شهر گنجه دارای انبوه جمعیّت فارسی‌زبان و اقلّیّتی از مسیحیان بود.[۲۲] باید توجّه داشت که گیراگوس بین ایرانی و عربی و ترک و مسلمان تفاوت می‌گذاشته‌است و وقتی در متن خود ساکنان شهر گنجه را ایرانی می‌خواند منظورش ایرانی است نه نام عمومی برای تمام مسلمانان. او برای اعراب از واژهٔ «تاچیک» (Tachik همان تاجیک یا تازیک = تازی = عرب = مسلمان) استفاده می‌کند و عربان را تاچیک می‌خواند (همانند نوشتارهای پهلوی). او ترکان را تئورک (T'urk) می‌نویسد. برای نمونه در فصل ۱۸ می‌نویسد که «جلال‌الدین محمد خوارزمشاه سپاهیان خود را از میان ایرانیان و تاچیکان و تئورکان گرد آورد.»[۲۳]. در این کتاب به نام تاریخ ارمنیان که مربوط به سدهٔ هفتم ق. / سیزدهم م؛ یعنی بسیار نزدیک به روزگار شاعر بزرگ ایرانی نظامی گنجه‌ای است، نگارندهٔ ارمنی که خود زادهٔ شهر گنجه است، میان اعراب، ترک، پارسی (در ترجمهٔ انگلیسی به نام ایرانی آمده‌است) تفاوت گذاشته‌است و تنها به انبوه پارسیان و اقلّیّتی از مسیحیان در گنجهٔ پیش از مغولان تأیید کرده‌است[۲۴]. کتاب نزهت المجالس نیز بیست و چهار شاعر پارسیگو پیش از حمله مغولان به گنجه ذکر کرده‌است و وجود این تعداد شاعر که در قرن ششم و هفتم و هشتم در شمال‌غرب ایران قدم به عرصهٔ هستی گذاشته‌اند و در زبان همگانی ایرانیان ـ فارسی ـ شعر سروده‌اند، مؤید آن است که در اران و آذربایجان، زبان و ادب فارسی، زبان مردم کوچه و بازار و دربار بوده‌است.[۲۵][۲۶]

شهر گنجه بنابر نظر این تاریخ‌نگار همزمان با حمله مغولان، به دست مغول‌ها نابود شد و تنها اندکی از مردم شهر که موفق به فرار شدند، پس از پایان حمله مغول در دوران بازسازی شهر به شهر برگشتند[۲۷].

این شهر دوباره در دوران ایلخانیان رونق نو گرفت. حمدالله مستوفی آن را در میان چهار شهر برجسته ایران می‌داند:

چند شهر است اندر ایران مرتفع‌تر از همهبهتر و سازنده‌تر ز خوشی آب و هوا
گنجه پر گنج در اران صفاهان در عراقدر خراسان مرو و در روم باشد آق‌سرا
نقشه ای قدیمی که محدوده گنجه را در ایران نشان می‌دهد

نام رسمی گنجه در دوران حاکمیت روسیه تزاری به الیزابت‌پول تغییر نام پیدا کرد، سپس در دوران حاکمیّت کوتاه جمهوری دمکراتیک آذربایجان (۱۹۱۸ میلادی) این شهر موقتاً پایتخت جمهوری جدید درآمد تا آن که باکو از کنترل روس‌ها خارج گشت. نام گنجه در سال ۱۹۳۵ میلادی و در دوره حاکمیت شوروی به کیروف آباد (به لاتین: Kirovabad) (به روسی: Кироваба́д) تغییر کرد. پس از دوران پرسترویکا (اصلاحاتی در دوران میخائیل گورباچف) و استقلال جمهوری آذربایجان نام گنجه رسماً بازیافته شد.

تاریخ

دوران پس از حمله اعراب به ایران

نمایی از دروازه گنجه که امروزه در صومعه گلاتی ناحیه ایمرتی در کشور گرجستان جای دارد.

بر اساس منابع عربی دوران قرون وسطی، شهر گنجه در سالهای ۸۵۹–۸۶۰ میلادی توسط محمد بن خالد بن یزید بن مازیاد، فرماندار عرب منطقه در دوره خلیفه متوکل بنیان نهاده شد و نام گنجه به اصطلاح گنجینه‌ای است که در آن کشف شده‌است. بر اساس برخی داستان‌ها و افسانه‌ها فرماندار عرب در خواب صدایی شنید که می‌گفت گنجینه‌ای در زیر یکی از سه تپه پیرامون منطقه‌ای که در آن اردو زده‌است، پنهان شده‌است. پس از آن به او گفت که آن را بیرون بیاورد و از پول برای تأسیس یک شهر استفاده کند. وی خواب خود دربارهٔ پول و بنیان‌گذاری شهر را برای خلیفه تعریف کرد و خلیفه محمد را به عنوان والی موروثی شهر قرار داد به شرطی که پولی را که یافت به خلیفه بدهد.[۲۸] بنیان‌گذاری این شهر توسط اعراب توسط مورخ ارمنی قرون وسطایی مؤسس کاغانکاتواتسی تأیید شده‌است.[۲۹]

از لحاظ تاریخی گنجه شهر مهمی در ناحیه قفقاز جنوبی و بخشی از سرزمین‌های شاهنشاهی ساسانی، سلجوقیان، پادشاهی متحد گرجستان، اتابکان آذربایجان، خوارزمشاهیان، ایلخانان،[۳۰] تیموریان،[۳۱] قراقویونلو‌ها،[۳۲] آق‌قویونلوها،[۳۳][۳۴] صفویه، افشاریه، زندیه و قاجاریه بوده‌است. پیش از دوران زندیه و قاجاریه و به دنبال مرگ نادرشاه، برای چند دهه توسط خان‌های خانات گنجه که خود پیرو حکومت ایران بودند به صورت محلی اداره می‌شد. خان‌های گنجه خود از خاندان قاجار بودند. گنجه همچنین زادگاه نظامی گنجوی شاعر پارسی‌گوی ایرانی است.[۳۵][۳۶]

سکه نقره شاه عباس دوم صفوی (۱۶۴۲–۱۶۶۶) که در سال ۱۶۵۸–۱۶۵۹ میلادی و در گنجه ضرب شده‌است. (چپ = رو، راست = پشت)
سکه نقره کریم‌خان زند (۱۷۵۱–۱۷۷۹)، که در سال ۱۷۶۳–۱۷۶۴ میلادی و در گنجه ضرب شده‌است. (چپ = رو، راست = پشت)

شهر گنجه چندین بار دچار زوال فرهنگی و سیاسی موقت شد؛ از جمله زمین‌لرزه ۱۱۳۹ میلادی در گنجه و پس از آن که این شهر توسط دیمیتری یکم پادشاه گرجستان تصرف شد و دروازه‌های آن به عنوان غنائم جنگی گرفته شد و هنوز هم در گرجستان نگهداری می‌شود و بار دیگر هنگام حمله مغول‌ها در سال ۱۲۳۱ میلادی. در سال ۱۲۳۶ میلادی دروازه‌ها و دیواره‌های ورودی شهر گنجه به دست تاتارها و مغول‌ها ویران شد و آن‌ها دست به کشتار مردم و ساکنان آن زدند. این شهر پس از به قدرت رسیدن صفویه در سال ۱۵۰۱ میلادی احیا شد و تمامی مناطق آذربایجان، اران، شروان، قفقاز، ارمنستان، گرجستان، داغستان و فراتر از آن توسط صفویه به قلمروهای ایران بازگشت. این شهر در طی جنگ‌های طولانی مدت میان ایران و امپراتوری عثمانی در سال‌های ۱۵۷۸–۱۶۰۶ و ۱۷۲۳–۱۷۳۵ تحت اشغال عثمانی قرار گرفت، اما با این وجود از ابتدای سده شانزدهم تا اواخر سده نوزدهم، کم‌کم تسلط امپراتوری روسیه بر نواحی پرشمار قفقاز افزایش یافت و گنجه در پیمان گلستان از خاک ایران جدا شد.[۳۷]

سده‌های ۱۶ تا ۱۹ میلادی و واگذاری گنجه به روسیه

سکه نقره فتحعلی‌شاه قاجار (۱۷۹۷–۱۸۳۴) که در سال ۱۸۰۲–۱۸۰۳ میلادی و در شهر گنجه ضرب شده‌است. (چپ = رو، راست = پشت)

نام شهر گنجه برای مدت کوتاهی پس از پیروزی شاه عباس یکم در جنگ با عثمانی به عباس‌آباد تغییر یافت. وی شهر جدیدی را در ۸ کیلومتری جنوب غربی شهر قدیمی گنجه ساخت، اما در طول زمان نام آن به گنجه تغییر یافت. گنجه در زمان حکومت صفویه مرکز استان قره‌باغ بود. در سال ۱۷۴۷ میلادی، گنجه پس از مرگ نادرشاه افشار تا ظهور سلسله‌های ایرانی زندیه و قاجاریه، برای چند دهه به مرکز خانات گنجه تبدیل شد.[۳۸]

نمایی از نبرد گنجه و حمله به دژ شهر گنجه در میان جنگ‌های ایران و روسیه (۱۸۰۴–۱۸۱۳). فرمانده ارتش روسیه در این حمله پاول سیسیانوف بود. از این نگاره گاهی به اشتباه به عنوان نمایی از حمله به دژ شهر لنکران یاد می‌شود.

از اواخر سده ۱۸ میلادی، امپراتوری روسیه فعالانه شروع به افزایش نفوذ خود در خاک ایران و عثمانی از نواحی جنوبی کشور خود کرد. پس از الحاق شرق گرجستان در سال ۱۸۰۱، روسیه اکنون مشتاق تسخیر دیگر سرزمین‌های ایران در قفقاز بود. گسترش روسیه به قفقاز جنوبی و تصرف گنجه با مخالفت شدید مردم روبرو شد.[۳۹] در سال ۱۸۰۴، روس‌ها به سرپرستی ژنرال پاول سیسیانوف به گنجه حمله کرده و آن را تصرف کردند. این امر باعث جنگ میان روسیه و ایران در سال‌های ۱۸۰۴–۱۸۱۳ شد. برخی منابع غربی ادعا می‌کنند که تصرف این شهر با قتل‌عام تا ۳۰۰۰ تن از ساکنان گنجه توسط روس‌ها را به دنبال داشت.[۴۰] آن‌ها همچنین ادعا می‌کنند که ۵۰۰ تن از مردم که در مسجدی پناه گرفته بودند ذبح شدند، پس از اینکه یک ارمنی به سربازان روسی گفت که ممکن است «سارقان داغستانی» در میان آنها وجود داشته باشد.[۴۱]

روس‌ها در جنگ‌های ۱۸۰۴ تا ۱۸۱۳ میلادی در مقابل ایرانیان از قدرت نظامی بالاتری برخوردار بودند و در پایان جنگ را با پیروزی پشت سر گذاشتند. پس از جنگ و بسته شدن پیمان گلستان در پی آن، ایران وادار شد تا شهر گنجه و خان‌نشین آن را به امپراتوری روسیه واگذار کند. پس از این پیمان چندین درگیری محلی میان مردم و نظامیان ارتش روسیه ایجاد شد که با برتری ایرانیان همراه بود و ارتش روس وادار به عقب‌نشینی شد و گنجه به خاک ایران بازگشت و روس‌ها از آن بیرون رانده شدند؛ اما با جنگ‌های دوباره در ۱۸۲۶ تا ۱۸۲۸ میلادی که با پیروزی ارتش روسیه همراه بود و پیمان ترکمانچای که پس از آن منعقد شد، روس‌ها تسلط و چیرگی خود بر تمامی نواحی شمال رود ارس از جمله شهر گنجه را قطعی کردند.[۴۲] پس از تصرف کامل شهر گنجه به دست روس‌ها، نام این شهر به افتخار الیزابت الکسی یوونا همسر الکساندر یکم، به الیزابت‌پول (به روسی: Елизаветполь) به معنی شهر الیزابت تغییر یافت؛ اگرچه مردم این شهر و دیگر نقاط قفقاز نام روسی را نپذیرفتند و باز هم نام گنجه را به کار بردند. این شهر در سال ۱۸۶۸ میلادی مرکز اداری فرمانداری الیزابت‌پول شد.[۴۳] شهر گنجه یا الیزابت‌پول پیش از سال ۱۸۶۸ بخشی از فرمانداری تفلیس بود.[۴۴]

سده بیستم میلادی

شهر گنجه یکی از شهرهای اصلی در قفقاز بود که کشتار ارمنی-تاتار ۱۹۰۵–۱۹۰۷ در آن رخ داد و شمار فراوانی از ارمنی‌ها در آن کشته و زخمی شدند. گنجه در طول تاریخ همواره از شهرهایی بود که در آن جمعیت قابل توجهی ارمنی سکونت داشتند. در سال ۱۹۱۸ میلادی، گنجه پایتخت موقت جمهوری خلق آذربایجان شد و در آن زمان نام شهر دوباره به گنجه تغییر داده شد.[۴۵] در آوریل ۱۹۲۰، ارتش سرخ آذربایجان شهر گنجه را اشغال کرد و پس از آن در ماه مه ۱۹۲۰، گنجه صحنه یک شورش ضد شوروی با نام خیزش گنجه (۱۹۲۰) بود که طی آن درگیری هر دو سوی نبرد یعنی شورشیان و ارتش سرخ به شدت آسیب دیدند. در ادامه جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان بر کلیه مناطق تسلط پیدا کرد. در سال ۱۹۳۵ میلادی جوزف استالین نام شهر را به افتخار سرگئی کیروف به کیروف آباد تغییر داد.[۴۶] در سال ۱۹۹۱ میلادی، جمهوری آذربایجان استقلال خود را دوباره به دست آورد و نام قدیمی این شهر یعنی گنجه به آن بازگردانده شد. برای سال‌های متمادی لشکر ۱۰۴ نیروهای هوابرد شوروی در این شهر مستقر بود.[۴۷]

در نوامبر ۱۹۸۸ میلادی، کشتار کیروف‌آباد مردم ارمنی را مجبور به ترک شهر گنجه کرد.[۴۸][۴۹]

سده بیست و یکم میلادی

نمایی از شهر گنجه

بازسازی و زیباسازی شهر در سده بیست و یکم میلادی منجر به تغییرات چشمگیری در توسعه شهری این شهر شده‌است و شهر قدیمی دوران شوروی را به قطب ساختمان‌های بلندمرتبه و با کاربری گوناگون تبدیل کرده‌است.[۵۰]

در سال ۲۰۰۸ میلادی، دروازه‌های آرامگاه گنجه بر اساس طرح‌هایی از دروازه‌های گنجه قدیم که توسط ابراهیم عثمان اوغلو در سال ۱۰۶۳ ساخته شده بود بازطراحی شد.[۵۱][۵۲]

گنجه به دلیل نزدیکی با نواحی مورد مناقشه ناگورنو قره‌باغ جایگاه راهبردی مهمی برای جمهوری آذربایجان به‌شمار می‌آید. در سال ۲۰۲۰ میلادی و در جریان جنگ ناگورنو قره‌باغ (۲۰۲۰)، گنجه چندین بار مورد بمباران نیروهای مسلح ارمنستان قرار گرفت و منجر به کشته شدن ۳۲ غیرنظامی و زخمی شدن ده‌ها تن دیگر شد.[۵۳][۵۴][۵۴][۵۵]

گنجه یکی از شهرهایی بود که در جنگ ناگورنو قره‌باغ (۲۰۲۰) آسیب دید. در ۱۱ اکتبر ۲۰۲۰ میلادی، ادعا شد یک بلوک مسکونی در شهر گنجه در اثر حمله موشکی شبانه ارمنستان ویران شد و منجر به کشته شدن ۱۰ غیرنظامی و زخمی شدن ۳۴ نفر دیگر شد.[۵۶] وزارت دفاع ارمنستان موشک‌باران از درون خاک کشور خود را شدیداً رد و انکار کرد؛ در حالی که مقامات جمهوری آرتساخ اعلام کردند که نیروهای ارمنی آرتساخ پایگاه نظامی گنجه را در فرودگاه بین‌المللی گنجه هدف قرار داده و منهدم کرده‌اند. علت حمله موشکی به این پایگاه، حملات موشکی و بمباران استپاناکرت، پایتخت جمهوری آرتساخ و دیگر نقاط آرتساخ توسط ارتش جمهوری آذربایجان بود. آن‌ها همچنین اعلام کردند که به مردم جمهوری آذربایجان اخطار داده شده تا برای جلوگیری از آسیب‌های جانبی، از مناطق نظامی دور شوند.[۵۷] به دنبال آن، خبرنگاری که از صحنه برای یک رسانه روسی گزارش می‌داد و هم مدیر فرودگاه گنجه، شلیک و بمباران فرودگاه را که از ماه مارس به علت دنیاگیری کووید-۱۹ فعال نبود، انکار کردند.[۵۸] در ۱۷ اکتبر، در اثر اصابت موشک بالستیک ارمنی SCUD B (R-17 Elbrus) به یک منطقه مسکونی در گنجه، ۲۱ غیرنظامی کشته و بیش از ۵۰ نفر زخمی شدند.[۵۹]

آب و هوا

شهر گنجه بر اساس سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن دارای اقلیم نیمه‌خشک است.

داده‌های اقلیم گنجه
ماه ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر سال
سابقهٔ بیش‌ترین °C (°F) ۲۲٫۸
(۷۳)		 ۲۵٫۰
(۷۷)		 ۲۸٫۰
(۸۲)		 ۳۵٫۶
(۹۶)		 ۳۹٫۵
(۱۰۳)		 ۳۹٫۲
(۱۰۳)		 ۴۲٫۰
(۱۰۸)		 ۴۱٫۷
(۱۰۷)		 ۳۸٫۸
(۱۰۲)		 ۳۳٫۴
(۹۲)		 ۲۸٫۰
(۸۲)		 ۲۳٫۳
(۷۴)		 ۴۲٫۰
(۱۰۸)
میانگین بیش‌ترین °C (°F) ۷٫۰
(۴۵)		 ۸٫۲
(۴۷)		 ۱۲٫۷
(۵۵)		 ۱۸٫۷
(۶۶)		 ۲۳٫۴
(۷۴)		 ۲۸٫۷
(۸۴)		 ۳۱٫۶
(۸۹)		 ۳۱٫۱
(۸۸)		 ۲۶٫۳
(۷۹)		 ۱۹٫۵
(۶۷)		 ۱۲٫۹
(۵۵)		 ۸٫۴
(۴۷)		 ۱۹٫۰
(۶۶)
میانگین روزانه °C (°F) ۳٫۲
(۳۸)		 ۳٫۹
(۳۹)		 ۷٫۸
(۴۶)		 ۱۳٫۴
(۵۶)		 ۱۸٫۱
(۶۵)		 ۲۳٫۲
(۷۴)		 ۲۶٫۲
(۷۹)		 ۲۵٫۶
(۷۸)		 ۲۱٫۱
(۷۰)		 ۱۵٫۰
(۵۹)		 ۸٫۹
(۴۸)		 ۴٫۷
(۴۰)		 ۱۴٫۳
(۵۸)
میانگین کم‌ترین °C (°F) ۰٫۵
(۳۳)		 ۱٫۰
(۳۴)		 ۴٫۳
(۴۰)		 ۹٫۴
(۴۹)		 ۱۳٫۸
(۵۷)		 ۱۸٫۶
(۶۵)		 ۲۱٫۴
(۷۱)		 ۲۱٫۰
(۷۰)		 ۱۶٫۸
(۶۲)		 ۱۱٫۶
(۵۳)		 ۶٫۲
(۴۳)		 ۲٫۱
(۳۶)		 ۱۰٫۶
(۵۱)
سابقهٔ کم‌ترین °C (°F) −۱۷٫۸
(۰)		 −۱۵٫۲
(۵)		 −۱۲٫۰
(۱۰)		 −۴٫۴
(۲۴)		 ۱٫۵
(۳۵)		 ۵٫۸
(۴۲)		 ۱۰٫۱
(۵۰)		 ۱۰٫۵
(۵۱)		 ۲٫۸
(۳۷)		 −۱٫۳
(۳۰)		 −۷٫۹
(۱۸)		 −۱۳٫۰
(۹)		 −۱۷٫۸
(۰)
بارندگی میلی‌متر (اینچ) ۸
(۰٫۳۱)		 ۱۲
(۰٫۴۷)		 ۲۴
(۰٫۹۴)		 ۳۱
(۱٫۲۲)		 ۴۰
(۱٫۵۷)		 ۳۲
(۱٫۲۶)		 ۱۷
(۰٫۶۷)		 ۱۵
(۰٫۵۹)		 ۱۵
(۰٫۵۹)		 ۲۴
(۰٫۹۴)		 ۱۶
(۰٫۶۳)		 ۷
(۰٫۲۸)		 ۲۴۱
(۹٫۴۹)
میانگین روزهای بارندگی (≥ ۰.۱ mm) ۷٫۰ ۷٫۰ ۸٫۰ ۸٫۲ ۹٫۰ ۷٫۰ ۴٫۰ ۳٫۰ ۴٫۰ ۶٫۳ ۶٫۵ ۶٫۰ ۷۶٫۰
میانگین روزهای بارانی ۳ ۴ ۶ ۸ ۹ ۶ ۴ ۳ ۴ ۶ ۶ ۴ ۶۳
میانگین روزهای برفی ۳ ۵ ۲ ۰٫۲ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰٫۴ ۱ ۲ ۱۴
درصد رطوبت ۷۱ ۷۱ ۶۸ ۷۰ ۶۸ ۶۱ ۵۹ ۶۱ ۶۵ ۷۴ ۷۶ ۷۴ ۶۸
میانگین روزانه ساعت‌های تابش آفتاب ۱۲۰ ۱۱۳ ۱۴۱ ۱۸۲ ۲۲۹ ۲۶۷ ۲۷۸ ۲۵۲ ۲۱۲ ۱۶۸ ۱۲۳ ۱۱۵ ۲٬۲۰۰
منبع شماره ۱: Deutscher Wetterdienst (sun, 1961–1990)[۶۰][۶۱]
منبع شماره ۲: Pogoda.ru.net[۶۲]

تقسیمات شهری

امروزه گنجه به ۲ رایون (منطقه اداری) کپز و نظامی تقسیم شده‌است.[۶۳] هم‌اکنون نیازی بایراموف شهردار این شهر است.[۶۴] گنجه دارای ۶ شهرک اداری به نام‌های حاجی‌کند، جوادخان، شیخ‌زمان‌لی، ناتوان، مهستی و سدیل‌لی است.[۶۵][۶۶]

منطقه کپز

منطقه کپز (Kəpəz rayonu) بر اساس تصمیم شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی و جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان در ۲۱ نوامبر ۱۹۸۰ میلادی تأسیس شد. این ناحیه از ۲ ناحیه اداری و ۶ شهرک اداری تشکیل شده‌است. مساحت آن تقریباً ۷۰ کیلومتر مربع (۲۷ مایل مربع) با ۱۷۸۰۰۰ نفر جمعیت است.[۶۷]

منطقه نظامی

منطقه نظامی (Nizami rayonu) نیز در ۲۱ نوامبر ۱۹۸۰ میلادی بر اساس تصمیم اتحاد جماهیر شوروی و جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان به عنوان منطقه گنجه در شهر کیروف آباد بنیان نهاده شد. هنگامی که نام تاریخی گنجه بازسازی شد و نام این شهر در سال ۱۹۸۹ میلادی به گنجه بازگشت، نام این منطقه نیز به نظامی تغییر یافت. این ناحیه از ۲ بخش اداری تشکیل شده‌است. مساحت این منطقه تقریباً ۳۹ کیلومتر مربع (۱۵ مایل مربع) و جمعیت آن ۱۴۸۰۰۰ نفر است.[۶۸]

جمعیت‌شناسی

گروه‌های قومی در گنجه
سال آذری % ارمنی % روس % دیگر * % جمع
۱۸۸۶[۶۹]
۱۱۱۳۹
۵۴.۹
۸۹۱۴
۴۳.۹
۱۳۱
۰.۶
۱۱۰
۰.۵
 ۲۰۲۹۴
۱۸۹۲[۷۰]
۱۳۳۹۲
۵۱.۸
۱۰۵۲۴
۴۰.۸
۱۸۴۲
۷.۲
 ۲۵۷۵۸
۱۸۹۷[۷۱]
۱۷۴۲۶
۵۱.۸
۱۲۰۵۵
۳۵.۹
۲۵۱۹
۷.۵
۱۶۲۵
۴.۸
 ۳۳۶۲۵
۱۹۲۶[۶۹]
۳۰۸۷۸
۵۳.۸
۱۶۱۴۸
۲۸.۱
۴۴۷۰
۷.۸
۵۸۹۷
۱۰.۳
 ۵۷۳۳۹
۱۹۳۹[۷۲]
۴۹۷۷۵
۵۰.۳
۲۷۱۲۱
۲۷.۴
۱۶۹۹۲
۱۷.۲
۴۶۲۶
۴.۷
 ۹۸۴۹۴
۱۹۵۹[۷۳]
۶۳۲۵۸
۵۴.۴
۳۲۳۷۱
۲۷.۹
۱۶۵۴۵
۱۴.۲
۴۰۳۹
۳.۵
 ۱۱۶۱۲۲
۱۹۷۰[۷۴]
۱۲۲۹۷۳
۶۴.۹
۴۰۵۸۸
۲۱.۴
۲۲۰۲۲
۱۱.۶
۳۹۲۹
۲.۱
 ۱۸۹۵۱۲
۱۹۷۹[۷۵]
۱۶۷۲۵۱
۷۲.۴
۴۰۳۵۴
۱۷.۵
۱۹۸۲۲
۸.۶
۳۶۳۹
۱.۶
 ۲۳۱۰۶۶
۱۹۹۹[۷۶]
۲۹۴۸۷۶
۹۸.۵
۳۲
۰.۰۱
۲۸۱۴
۰.۹
۱۶۲۰
۰.۵
 ۲۹۹۳۴۲
۲۰۰۹[۷۷]
۳۱۱۸۱۳
۹۹.۵
۶
۰
۸۹۵
۰.۳
۵۳۵
۰.۲
 ۳۱۳۲۴۹
* گرجی‌ها، یهودی‌ها، اوکراینی‌ها و...

گنجه پس از باکو و سومقاییت با حدود ۳۳۵۶۰۰ تن جمعیت سومین شهر بزرگ و پرجمعیت جمهوری آذربایجان است.[۷۸] در این شهر شمار زیادی پناهنده آذری از ارمنستان و آوارگان آذری اهل قره‌باغ و مناطق اطراف نیز سکونت دارند. شمار آن‌ها در سال ۲۰۱۱ بیش از ۳۳۰۰۰ تن تخمین زده شد.[۷۹][۸۰]

شمار مردم لزگی در گنجه نزدیک ۲۰ هزار نفر است.[۸۱]

شهر علاوه بر مسلمانان دارای یک گروه جمعیتی بزرگ از ارمنی‌ها هم بوده‌است. نام ارمنی این شهر گندزک (Գանձակ) بوده‌است که از گندز (անձ) گرفته شده‌است. این عبارت وام‌واژه‌ای از زبان فارسی قدیم به معنای گنج و ثروت است.[۸۲][۸۳]

بر اساس آمار کمیته آمار دولتی جمهوری آذربایجان، تا سال ۲۰۱۸ میلادی، جمعیت شهر ۳۳۲۶۰۰ تن ثبت شده‌است که از سال ۲۰۰۰ میلادی، ۳۱۹۰۰ تن (حدود ۱۰٫۶٪) افزایش یافته‌است.[۸۴] ۱۶۲۳۰۰ از کل جمعیت را مردان و ۱۷۰۳۰۰ را زنان تشکیل می‌دهند.[۸۵] جمعیت شهر گنجه در سال ۲۰۲۱ برابر با ۳۴۴٬۱۰۸ نفر بوده‌است که از این لحاظ سومین شهر پرجمعیت جمهوری آذربایجان می‌باشد.[۸۶]بیش از ۲۶ درصد جمعیت (حدود ۸۶۵۰۰ تن) از جوانان و نوجوانان ۱۴ تا ۲۹ ساله تشکیل شده‌است.[۸۷]

جمعیت مناطق شهری بر پایه منطقه (در آغاز هر سال)[۸۴]
منطقه ۲۰۰۰ ۲۰۱۴ ۲۰۱۵ ۲۰۱۶ ۲۰۱۷ ۲۰۱۸
شهر گنجه ۳۰۰٫۷ ۳۲۴٫۷ ۳۲۸٫۴ ۳۳۰٫۱ ۳۳۱٫۴ ۳۳۲٫۶
منطقه نظامی ... ۱۴۹٫۳ ۱۵۰٫۴ ۱۵۱٫۲ ۱۵۱٫۶ ۱۵۲٫۰
منطقه کپز ... ۱۷۵٫۴ ۱۷۸٫۰ ۱۷۸٫۹ ۱۷۹٫۸ ۱۸۰٫۶

جامعه ارمنیان گنجه

افزون بر مسلمانان فارسی‌زبان و ترک‌زبان، این شهر دارای یک جامعه ارمنی مسیحی با جمعیت قابل توجه نیز بوده‌است.[۸۸]

شخصیت‌های ارمنی مهم تاریخی شهر عبارتند از:

نمایی از شهر گنجه
بازمانده‌های دژ گنجه

دین

مجموعه امامزاده در شهر گنجه
مجموعه امامزاده در شهر گنجه

منظر شهری گنجه توسط جوامع زیادی شکل گرفته‌است. گوناگونی مذهبی با مهاجرت بیشتر ارمنی‌ها، اسلاوها، یهودیان و آلمانی‌ها در دهه‌های گذشته بسیار کاهش یافته‌است. بیشتر جمعیت گنجه پیرو دین اسلام و مذهب شیعه هستند. بیشتر اهالی جمهوری آذربایجان شیعه‌مذهب هستند و این کشور پس از ایران و پاکستان سومین کشور با بیشترین درصد جمعیت شیعیان در جهان است.[۹۲] در این شهر تعداد مساجد قابل توجهی وجود دارد از جمله مسجد شاه عباس (گنجه)، مسجد گوی امام، مسجد شاهسون‌لر، مسجد قرخ‌لی و مسجد قزاق‌لار.[۹۳]

کلیسای الکساندر نوسکی در شهر گنجه

برخی از دین‌های دیگر از جمله مسیحیت در شهر دیده می‌شود. کلیسای الکساندر نوسکی، کلیسای لوتریانیسم آلمانی، کلیسای سنت جان و کلیسای سنت سرکیس در این شهر قرار دارند.[۹۴] پیش از کشتار کیروف‌آباد در سال ۱۹۸۸ میلادی جامعه قابل توجهی از مسیحیان ارمنی در این شهر زندگی می‌کردند.[۸۴]

اقتصاد

اقتصاد گنجه تا حدی مبتنی بر کشاورزی و تا حدی مبتنی بر گردشگری است. همچنین برخی صنایع از جمله استخراج فلزاتی چون آهن، مس و آلومینیوم و فرآوری آن‌ها، صنایع چینی، ابریشم و کفش نیز در این شهر وجود دارد. در حوزه کشاورزی صنایع غذا، انگور و پنبه با زمین‌های کشاورزی پیرامون شهر گسترش یافته‌است.[۹۵]

این شهر یکی از بزرگ‌ترین مجتمع‌های نساجی جمهوری آذربایجان را دارد و به دلیل پارچه‌ای به نام ابریشم گنجه که بالاترین امتیاز را در بازارهای کشورهای همسایه و خاورمیانه دریافت کرده‌است، شناخته‌شده‌است.[۹۶][۹۷]

مردم عمدتاً در بخش‌های تولید، آموزش، ترابری، بخش‌های خدمات و پذیرایی مشغول به کار هستند. در مجموع صنایع آلومینیوم، خودروسازی و شراب‌سازی در حال توسعه هستند.[۹۸]

بازارها، مراکز خرید و گردشگری

گنجه مال
خیابان جوادخان در گنجه
هتل وگو در گنجه

شهر گنجه دارای شمار فراوانی از بازارهای سنتی، مغازه‌ها و پاساژهای مدرن است.[۹۹] خیابان جوادخان یکی از خیابان‌های بافت قدیمی شهر گنجه است.[۱۰۰] گنجه مال یکی از پاساژهای مدرن شهر است که میان سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ میلادی ساخته شد و بزرگ‌ترین مرکز خرید شهر به‌شمار می‌رود.[۱۰۱][۱۰۲] از دیگر مراکز خرید می‌توان به پارک خمسه، مرکز خرید تقی‌اف و پارک آئورا اشاره کرد.[۱۰۳]

گنجه با بناهای تاریخی مانند آرامگاه نظامی گنجوی، دروازه‌های باستانی گنجه، مسجد شاه عباس، مجموعه امامزاده، آرامگاه جوادخان، گرمابه چوکک و کاروانسرای شاه عباس یکی از مقاصد گردشگری سرشناس جمهوری آذربایجان است.[۱۰۴][۱۰۵][۱۰۶]

از دیگر نقاط گردشگری و تفریحی می‌توان به خیابان جواد خان، طاق پیروزی، مرکز حیدر علی‌اف، میدان پرچم و منطقه تفریحی حاجی‌کند اشاره کرد.[۱۰۷] همچنین شماری از جاذبه‌های طبیعی مانند پارک ملی گوی‌گول و دریاچه گوی‌گول، دریاچه مارال‌گول، کوه کپز و رشته‌کوه مراوی در نزدیکی شهر گنجه قرار دارند.[۱۰۸][۱۰۹]

فرهنگ

این شهر از سال ۲۰۱۲ میلادی، به همراه شهرهای باکو و لنکران در جنبش ساعت زمین شرکت می‌کنند.[۱۱۰][۱۱۱]

موزه‌ها

موزه دولتی مردم‌شناسی گنجه
دروازه‌های دژ گنجه - موزه باستان‌شناسی و مردم‌شناسی

موزه دولتی مردم‌شناسی گنجه قدیمی‌ترین موزه این شهر است که بیش از ۳۰۰۰۰ اثر باستانی در آن نگهداری می‌شود.[۱۱۲] این شهر همچنین میزبان موزه نظامی گنجوی است که در سال ۲۰۱۴ ساخته شده است. این موزه شامل یک بخش پژوهشی، یک کتابخانه، یک اتاق همایش و گوشه‌هایی برای استراحت مهمانان و گردشگران است.[۱۱۳]

از دیگر موزه‌ها می‌توان به موزه حیدر علی‌اف، خانه موزه میر جلال پاشایف، خانه-موزه یادبود نظامی گنجوی، خانه-موزه یادبود اسرافیل محمدف، موزه کتاب‌های مینیاتوری، مجموعه بناهای یادبود «دروازه‌های دژ گنجه - موزه باستان‌شناسی و مردم‌شناسی»، مرکز فرهنگی به نام مهستی گنجوی و موزه هنرهای مدرن اشاره کرد.[۱۱۴][۱۱۵][۱۱۶][۱۱۷][۱۱۸]

نگارخانه‌ها

نگارخانه هنری دولتی گنجه در ماه آوریل ۱۹۸۴ طبق تصمیم شورای وزیران جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان بنیان‌گذاری شد. سرپرستی این نگارخانه بر عهده هنرمند فرش‌بافی، فائق عثمان‌اف است.[۱۱۹][۱۲۰]

معماری

نمایی از گرمابه چوکک و آرامگاه جوادخان

گنجه در درجه نخست به خاطر معماری قفقازی و اسلامی خود شناخته می‌شود، اما ساختمان‌های آن بازتاب‌دهنده اقوام و دودمان‌های گوناگونی است که پیش‌تر بر این شهر حکومت می‌کرده‌اند. در دوره خانات گنجه، خان‌ها با ساختن مساجد و خانه‌های بلند از آجرهای قرمز، اثر مهمی بر معماری گنجه گذاشتند.[۱۲۱]

آرامگاه نظامی گنجوی

از قدیمی‌ترین نمونه‌های باقی‌مانده از معماری اسلامی در شهر گنجه می‌توان به آرامگاه نظامی گنجوی و کاروانسرای شاه عباس اشاره کرد.[۱۲۲][۱۲۳] محوطه پیرامون و درون مساجد، شامل نمونه‌های بسیار خوبی از معماری سنتی مانند گرمابه چوکک است.[۱۲۴]

یکی دیگر از ساختمان‌های جالب در این شهر، خانه بطری گنجه است.

تالار فیلارمونیک دولتی گنجه

موسیقی و رسانه

تالار فیلارمونیک دولتی گنجه در اوت ۱۹۹۰ طبق تصمیم وزارت فرهنگ جمهوری سوسیالیستی آذربایجان تأسیس شد.[۱۲۵] در ۲۱ ژانویه ۲۰۱۲، رئیس جمهور جمهوری آذربایجان الهام علی‌اف، پایه‌های فیلارمونیک دولتی گنجه را بنا نهاد.[۱۲۶] این مرکز شامل یک سالن کنسرت ۱۲۰۰ نفره، یک سینمای روباز، یک گالری نقاشی، یک مرکز شهری و یک برج رصد است.[۱۲۷] ساختمان جدید تالار فیلارمونیک در سال ۲۰۱۷ مورد بهره‌برداری قرار گرفت. گروه موسیقی و رقص دولتی گوی‌گول، ارکستر سازهای محلی و ارکستر مجلسی دولتی گنجه تحت نظارت فیلارمونیک دولتی گنجه فعالیت می‌کنند.

دفتر مرکزی دو کانال منطقه‌ای، کپز تی‌وی و آلترناتیو تی‌وی، در گنجه قرار دارد.[۱۲۸]

دو روزنامه در گنجه به نام‌های صدای گنجه Gəncənin səsi و Novosti Qyandji منتشر می‌شود.

تئاترها

تئاتر درام دولتی گنجه

ساختمان تئاتر درام دولتی گنجه توسط کارآفرین آلمانی، کریستوفر فورر، در دهه ۱۸۸۰ میلادی ساخته شد. تئاتر درام گنجه در سال ۱۹۲۱ در باکو با نام Tənqid-təbliğ (به معنای انتقاد-تبلیغ) تأسیس شد. در سال ۱۹۳۵ این تئاتر به همراه کارکنانش به گنجه نقل مکان کرد و تا سال ۱۹۹۰ با نام‌های گوناگون به فعالیت خود در آن ادامه داد. این تئاتر از سال ۱۹۹۰ به عنوان تئاتر درام دولتی گنجه شناخته می‌شود.[۱۲۹]

تئاتر عروسکی دولتی گنجه

تئاتر عروسکی دولتی گنجه

تئاتر عروسکی دولتی گنجه طبق مصوبه شماره ۲۹۹ شورای وزیران جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی در سپتامبر ۱۹۸۶ تأسیس شد. پیش از دریافت عنوان «تئاتر دولتی» در سال ۱۹۸۶، به عنوان تئاتر عمومی فعالیت می‌کرد. تئاتر عروسکی گنجه در ساختمان کلیسای لوتری که در سال ۱۸۸۵ توسط مهاجران آلمانی ساخته شده بود، فعالیت می‌کند.[۱۳۰][۱۳۱]

پارک‌ها و بوستان‌ها

بلوار و پارک رودخانه گنجه

گنجه پارک‌ها و باغ‌های زیادی دارد که به خوبی نگهداری می‌شوند و باغ خان یکی از خوش‌منظره‌ترین پارک‌ها و یکی از شناخته‌شده‌ترین بناهای تاریخی شهر است.[۱۳۲] این باغ دارای محوطه‌سازی مناسبی است و از طیف گسترده‌ای از درختان و گیاهان در یک فضای باز تشکیل شده است.[۱۳۳]

از دیگر پارک‌ها و باغ‌های برجسته می‌توان به مجتمع پارک حیدر علی‌اف، «پارک گنجه، پایتخت جوانان اروپا در سال ۲۰۱۶»، مجتمع پارک-بلوار «رودخانه گنجه»، خیابان استقلال، پارک فکرت امیروف، پارک فضولی و پارک نریمان‌اف اشاره کرد.[۱۳۴] مجتمع پارک حیدر علی‌اف شامل یک آمفی‌تئاتر است که برای برگزاری رویدادهای بزرگ در فضای باز تا گنجایش ۵۰۰۰ نفر در نظر گرفته شده است.[۱۳۵][۱۳۶]

ورزش

این شهر دارای یک باشگاه فوتبال به نام کپز است که در لیگ برتر فوتبال جمهوری آذربایجان حضور دارد. این باشگاه سابقه سه قهرمانی در لیگ جمهوری آذربایجان و چهار قهرمانی در جام حذفی این کشور را دارد.[۱۳۷]

ورزشگاه شهر گنجه

مجموعه ورزشی المپیک گنجه با ۲ ساختمان (که به ترتیب در سال‌های ۲۰۰۲ و ۲۰۰۶ مورد بهره‌برداری قرار گرفتند) و ورزشگاه شهر گنجه با گنجایش ۲۷۰۰۰ نفر که در سال ۱۹۶۴ گشایش یافت،[۱۳۸][۱۳۹][۱۴۰][۱۴۱] از امکانات ورزشی این شهر به‌شمار می‌روند.[۱۴۲]

در سپتامبر ۲۰۱۷ میلادی ماراتن گنجه ۲۰۱۷ با حضور ۱۱۰۰۰ تن از سراسر جمهوری آذربایجان و همچنین شماری از کشورهای دیگر برگزار شد. این مسابقه از طاق پیروزی آغاز شد و در مجموعه پارک حیدر علی اف با طی مسافت ۱۷ کیلومتر به پایان رسید.[۱۴۳][۱۴۴]

ترابری

نمایی از شهر گنجه

شهری

گنجه یک سامانه ترابری شهری بزرگ دارد که توسط وزارت ترابری جمهوری آذربایجان گردانده می‌شود. در سال ۲۰۱۳ میلادی، وزارت ترابری اعلام کرد که این شهر به همراه نخجوان و سومقاییت در چارچوب برنامه توسعه و گسترش ۲۰ ساله مترو دارای یک خط مترو جدید و تازه خواهند بود.[۱۴۵][۱۴۶] این شهر دارای سامانه اتوبوس سریع شهری بود که از سال ۱۹۵۵ تا ۲۰۰۴ کار می‌کرد.[۱۴۷]

گنجه از زمانی که شبکه تراموای گنجه در دهه ۱۹۸۰ میلادی متوقف شد، بدون سیستم تراموا است.

هوایی

فرودگاه بین‌المللی گنجه تنها فرودگاه این شهر است. این فرودگاه در حومه شهر است و پروازهای داخلی به باکو و بین‌المللی به کشورهای روسیه و ترکیه دارد.

راه‌آهن

راه‌آهن باکو – تفلیس – قارص به طور مستقیم این شهر را به کشورهای ترکیه و گرجستان متصل می‌کند.[۱۴۸]

گنجه در کنار یکی از خطوط ریلی اصلی گردشگری-بازرگانی جمهوری آذربایجان که از شرق به غرب می‌گذرد و پایتخت این کشور باکو را به دیگر بخش‌های کشور متصل می‌کند جای دارد. راه‌آهن باکو-تفلیس-قارص کنار این شهر می‌گذرد.[۱۴۹]

نقشه راه‌آهن قفقاز و ترکیه

ایستگاه مرکزی راه‌آهن گنجه پایانه راه‌آهن ملی و بین‌المللی این کشور است. راه‌آهن باکو – تفلیس – قارص که مستقیماً ترکیه، گرجستان و جمهوری آذربایجان را به هم متصل می‌کند، در سال ۲۰۰۷ میلادی آغاز به ساخت کرد و در سال ۲۰۱۷ ساخت آن به پایان رسید.[۱۵۰] این خط ریلی گنجه را به تفلیس در گرجستان متصل می‌کند و از آنجا به سوی آخالکالاکی و قارص در ترکیه ادامه می‌یابد.

آموزش

نخستین مدرسه علمیه در جمهوری آذربایجان با هدف آموزش حرفه‌ای آموزگاران مدرسه در سال ۱۹۱۴ میلادی در گنجه گشایش یافت که در سال ۱۹۲۷ با مدرسه علمیه دختران ادغام شد و به مدرسه فنی تربیتی گنجه (به ترکی آذربایجانی: Gəncə Pedoqoji Texnikumu) تغییر نام داد.[۱۵۱]

گنجه میزبان چهار بنیاد اصلی آموزش عالی است. دانشگاه دولتی گنجه در سال ۱۹۳۹ به نام بنیاد آموزگاران گنجه پس از حسن بیگ زردابی تأسیس شد.[۱۵۲] در سال ۲۰۰۰، رئیس جمهور جمهوری آذربایجان نام این بنیاد را به دانشگاه دولتی گنجه تغییر داد. این دانشگاه شامل ۸ دانشکده و ۱۰ دفتر است. این شهر همچنین شامل آکادمی دولتی کشاورزی آذربایجان، دانشگاه فناوری جمهوری آذربایجان و شعبه بومی بنیاد آموزگاران جمهوری آذربایجان است.[۱۵۳]

همچنین مدارسی وجود دارند که آموزش تخصصی متوسطه ارائه می‌دهند، مانند دانشکده موسیقی گنجه، دانشکده پزشکی گنجه، دانشکده منطقه‌ای ایالتی گنجه (که با ادغام دانشکده بشردوستانه گنجه و دانشکده فنی گنجه در سال ۲۰۱۰ تأسیس شد)[۱۵۴][۱۵۵]

در مجموع ۷ آموزشگاه در گنجه آموزش فنی و حرفه‌ای ارائه می‌دهند که شامل ۳ دبیرستان فنی و حرفه‌ای و یک مدرسه فنی و حرفه‌ای در منطقه کپز، یک دبیرستان فنی و حرفه‌ای و ۲ مدرسه فنی و حرفه‌ای در منطفه نظامی است.[۱۵۴][۱۵۶][۱۵۷]

اهالی و چهره‌های سرشناس

در طول تاریخ چهره‌های سرشناسی همچون نظامی گنجوی، شاعر نامدار فارسی‌زبان، جوادخان قاجار، خان خانات گنجه، میرزا شفیع واضح تبریزی، شاعر، نگار رفیع‌بیگلی، شاعر و نویسنده، مهستی گنجوی، شاعر فارسی‌زبان، ابن خسرو، استاد شاعر و نویسنده، فرالدین بابایف، گیاه‌شناس اهل شوروی، طغرل عسگراف، قهرمان کشتی المپیک، فکرت امیروف، آهنگساز و موسیقی‌دان، فرید علی‌اکبرلی، تاریخ‌دان و تاریخ‌نگار، نصیب بیگ یوسف بیگلی، نویسنده و دستیار رئیس جمهوری جمهوری دموکراتیک آذربایجان، حسن‌بیگ آقایف، سیاست مدار و روزنامه‌نگار، میرعلی قشقایی، زمین‌شناس، آرتور راسی‌زاده، نخست‌وزیر پیشین جمهوری آذربایجان، فائق حسن‌اف، شطرنج‌باز، محمود قربانوف، بازیکن فوتبال و همچنین چندین ارمنی سرشناس از جمله مخیتار گش، نویسنده و کشیش ارمنی، گیراگوس گاندزاکه‌تسی، تاریخ‌نگار، وارطان آرولتسی، تاریخ‌نگار و جغرافی‌دان، آسکاناز مراویان، سیاست مدار، کارو هالابیان، معمار، آلبرت آزاریان، ژیمناستیک‌کار و... در این شهر زندگی کرده‌اند.[۱۵۸][۱۵۹][۱۶۰][۱۶۱][۱۶۲][۹۱][۱۶۳]

شهرهای خواهرخوانده

گنجه با شهرهای زیر خواهرخوانده است:[۱۶۶]

نگارخانه

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ «The Ganja State Historical-Cultural reserve». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ ژوئیه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱ ژانویه ۲۰۱۱.
  2. ↑ В Азербайджане численность населения достигла ۸ млн. ۹۲۲ тыс. человек
  3. ↑ State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan, Official Publication: Statistical Yearbook of Azerbaijan 2018, Baku
  4. ↑ Azərbaycan Respublikası. — 2. Azərbaycan Respublikasının iqtisadi və inzibati rayonları. — 2.4. Azərbaycan Respublikasının iqtisadi və inzibati rayonlarının ərazisi, əhalisinin sayı və sıxlığı, səhifə 66. // Azərbaycanın əhalisi (statistik bülleten). Müəllifi: Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Buraxılışa məsul şəxs: Rza Allahverdiyev. Bakı — 2015, 134 səhifə.
  5. ↑ Bölmə 2: Demoqrafik göstəricilər, səhifə 89. // Azərbaycanın Statistik Göstəriciləri 2015 (statistik məcmuə). Müəllifi: Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi. Məcmuənin ümumi rəhbəri: Həmid Bağırov; Məcmuənin hazırlanması üçün məsul şəxs: Rafael Süleymanov. Bakı – 2015, 814 səhifə.
  6. ↑ [ https://web.archive.org/web/20201102064301/http://ganja-ih.gov.az/page/12.html Официальный сайт Исполнительской власти города Гянджа]
  7. ↑ Bournoutian, George (2018). Armenia and Imperial Decline: The Yerevan Province, 1900-1914. Routledge. pp. 6–7.
  8. ↑ Bosworth, C. Edmund (2000). "GANJA". In Yarshater, Ehsan (ed.). Encyclopædia Iranica, Volume X/3: Fruit–Gāvbāzī. New York, NY: Bibliotecha Persica Press. pp. 282–283. ISBN 978-0-933273-47-4.
  9. ↑ Tucker, Spencer C., ed. (2019). Middle East Conflicts from Ancient Egypt to the 21st Century: An Encyclopedia and Document Collection. ABC-CLIO. p. 489. ISBN 978-1-4408-5352-4.
  10. ↑ "Azerbaijan - History, People, & Facts". britannica.com. Archived from the original on 10 March 2018. Retrieved 24 April 2018.
  11. ↑ "Location". Executive Power of Ganja. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  12. ↑ "Location". Ministry of Culture of Azerbaijan – Ganja Regional Culture Office. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  13. ↑ "Political-administrative Map of Azerbaijan". Ministry of Foreign Affairs of Azerbaijan. Archived from the original on 10 May 2017. Retrieved 21 August 2018.
  14. ↑ C.E. Bosworth, "Ganja" in Encyclopaedia Iranica
  15. ↑ Bosworth, C. Edmund (December 15, 2000). "Ganja". Welcome to Encyclopaedia Iranica. Encyclopædia Iranica. Vol. X, Fasc. 3. pp. 282–283.
  16. ↑ Rybakov, Rostislav, ed. (1995). История Востока. Восток в средние века [History of the East. East in the Middle Ages] (به روسی). Vol. 2. ISBN 978-5-02-017711-6.
  17. ↑ Diakonov, Igor (1995). Книга воспоминаний [The Book of Memoirs] (به روسی). Saint Petersburg: Yevropeyskiy Dom. pp. 730–731. ISBN 978-5-85733-042-5. Archived from the original on 22 April 2008. Retrieved 7 July 2021.
  18. 1 2 Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Elisavetpol" . Encyclopædia Britannica (به انگلیسی). Vol. 9 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 280.
  19. ↑ Bosworth, C. Edmund (December 15, 2000). "Ganja". Encyclopædia Iranica. Vol. Vol. X, Fasc. 3. pp. 282–283. {{cite encyclopedia}}: |volume= has extra text (help)
  20. ↑ Rybakov, Rostislav, ed. (1995). История Востока. Восток в средние века [History of the East. East in the Middle Ages] (به روسی). Vol. 2. ISBN 978-5-02-017711-6.
  21. ↑ Diakonov, Igor (1995). Книга воспоминаний [The Book of Memoirs] (به روسی). Saint Petersburg: Yevropeyskiy Dom. pp. 730–731. ISBN 978-5-85733-042-5. Archived from the original on 22 April 2008. Retrieved 7 July 2021.
  22. ↑ در فصل ۲۱ کتاب (ارمنی اصلی لغت "پارسی" را به جای "ایرانی" بکار برده‌است): should be noted that in the Middle Ages Armenians all Iranian-speaking were called " parsik - Persians , as reflected in the translation of that passage into English: Kirakos Gandzakatsi Kirakos Gandzakats'i's History of the Armenians / Translation from Classical Armenian by Robert Bedrosian. - New York: 1986. - P. 197. This city was densely populated with Iranians and a small number of Christians. It was extremely inimical to Christ and His worship, insulting and cursing the Cross and the Church, scorning and deriding the priests and attendants. Therefore, when their limit of sin had filled up, the protest against their wickedness rose to the Lord. Earlier a sign of their [impending] destruction appeared, just as had happened above Jerusalem, before its destruction.
  23. ↑ در فصل ۲۱ کتاب (ارمنی اصلی لغت "پارسی" را به جای "ایرانی" بکار برده‌است): should be noted that in the Middle Ages Armenians all Iranian-speaking were called " parsik - Persians , as reflected in the translation of that passage into English: Kirakos Gandzakatsi Kirakos Gandzakats'i's History of the Armenians / Translation from Classical Armenian by Robert Bedrosian. - New York: 1986. - P. 197. This city was densely populated with Iranians and a small number of Christians. It was extremely inimical to Christ and His worship, insulting and cursing the Cross and the Church, scorning and deriding the priests and attendants. Therefore, when their limit of sin had filled up, the protest against their wickedness rose to the Lord. Earlier a sign of their [impending] destruction appeared, just as had happened above Jerusalem, before its destruction. نمونه‌هایی از تفاوت میان ترک و پارسیان و اعراب در این کتاب (مترجم همه جا واژهٔ پارسی را به ایرانی ترجمه کرده‌است در حالی که ترجمهٔ روسی واژهٔ پارسی را نگهداشته است): نمونه نخست (تفکیک میان پارسیان و ترکان): The king who sat in Baghdad was not called sultan or melik as the Turkish, Iranian or Kurdish autocrats customarily are, but caliph, that is, a descendant of Mahmet نمونه دوم (تفکیک میان ایرانیان (پارسیان) و اعراب): The Iranians residing there aided him and he captured [189] the city killing many people and forcing many others to abandon Christianity and accept the deceptive and fanatical teaching of the Tachiks.
  24. ↑ اصل ارمنی: of Armenia], edited by K.A. Melik'-Ohanjanyan, (Erevan, 1961), p. 235. Ays k'aghak's bazmambox lts'eal parsko'k', ayl sakaw ew k'ristone'iwk'... ترجمه انگلیسی:
  25. ↑ نزهةالمجالس، تألیف جمال خلیل شروانی، تصحیح و مقدمه و حواشی و توضیحات و تحقیق زندگی گویندگان و فهرست‌ها، از دکتر محمدامین ریاحی، تهران، انتشارات زوار ۱۳۶۶، چاپ دوم علمی ۱۳۷۵.
  26. ↑ C. A. (Charles Ambrose) Storey and Franço de Blois (2004), “Persian Literature - A Biobibliographical Survey: Volume V Poetry of the Pre-Mongol Period. ”, RoutledgeCurzon; 2nd revised edition (June 21, 2004). Pg 363: “Nizami Ganja’i, whose personal name was Ilyas, is the most celebrated native poet of the Persians after Firdausi. His nisbah designates him as a native of Ganja (Elizavetpol, Kirovabad) in Azerbaijan, then still a country with an Iranian population, and he spent the whole of his life in Transcaucasia;
  27. ↑ should be noted that in the Middle Ages Armenians all Iranian-speaking were called " parsik - Persians , as reflected in the translation of that passage into English: Kirakos Gandzakatsi Kirakos Gandzakats'i's History of the Armenians / Translation from Classical Armenian by Robert Bedrosian. - New York: 1986. - P. 197.
  28. ↑ Minorsky, Vladimir. История Ширвана и Дербенда [A History of Shirvan and Derbent] (به روسی). Archived from the original on 26 September 2007. Retrieved 10 September 2007.
  29. ↑ History of the Caucasian Albanians by Movses Dasxuranci, C.J.F. Dowsett trans. (London 1961), chapter 21.
  30. ↑ "Iran". Encyclopædia Britannica. 2007. Archived from the original on 19 February 2007. Retrieved 17 March 2007.
  31. ↑ "Timurid Dynasty". Encyclopædia Britannica. 2007. Archived from the original on 2 September 2007. Retrieved 17 March 2007.
  32. ↑ "Kara Koyunlu". Encyclopædia Britannica. 2007. Archived from the original on 29 October 2007. Retrieved 17 March 2007.
  33. ↑ "Ak Koyunlu". Encyclopædia Britannica. 2007. Archived from the original on 30 September 2007. Retrieved 17 March 2007.
  34. ↑ "Ganja's History". Aznet.org. Archived from the original on 29 March 2007. Retrieved 17 March 2007.
  35. ↑ Swietochowski, Tadeusz (2004). Russian Azerbaijan 1905–1920: The Shaping of National Identity in a Muslim Community. Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 0-521-52245-5.
  36. ↑ "History of Azerbaijan". Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 18 November 2008.
  37. ↑ Dowling, Timothy C. (2014). Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond. ABC-CLIO. p. 728. ISBN 978-1-59884-948-6.
  38. ↑ Pashayev, Seyyaf Sednik oqli (2003). "The Monuments of Ganja Khanate of the Period form 1606–1804". gitc.aznet.org. Translated by Remizova, Yelena. Archived from the original on 3 July 2007. Retrieved 16 February 2007.
  39. ↑ Tucker, Spencer C., ed. (2010). A Global Chronology of Conflict: From the Ancient World to the Modern Middle East. ABC-CLIO. p. 1035. ISBN 978-1-85109-672-5. January 1804. (...) Russo-Persian War. Russian invasion of Persia. (...) In January 1804 Russian forces under General Paul Tsitsianov (Sisianoff) invade Persia and storm the citadel of Ganjeh, beginning the Russo-Persian War (1804-1813).
  40. ↑ Peter Avery; William Bayne Fisher; Gavin Hambly; Charles Melville (25 October 1991). The Cambridge history of Iran: From Nadir Shah to the Islamic Republic. Cambridge University Press. p. 332. ISBN 978-0-521-20095-0.
  41. ↑ Baddeley, John F. (1908). The Russian Conquest of the Caucasus. London: Longmans, Green and Co. p. 67. Citing "Tsitsianoff's report to the Emperor: Akti, ix (supplement), p. 920".
  42. ↑ Timothy C. Dowling (2014). Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond. ABC-CLIO. pp. 728–729. ISBN 978-1-59884-948-6.
  43. ↑ Massalski, Władysław (1894), "Елизаветпольская губерния" , Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary (به روسی), vol. XIa, pp. 618–621 – via Wikisource
  44. ↑ Swietochowski, Tadeusz (2004). Russian Azerbaijan, 1905–1920: The Shaping of a National Identity in a Muslim Community. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-52245-8.
  45. ↑ Charles van der Leeuw (4 July 2000). Azerbaijan: a quest for identity: a short history. Palgrave Macmillan. p. 124. ISBN 978-0-312-21903-1.
  46. ↑ "Gəncənin tarixi..." ganca.net (به ترکی آذربایجانی). Archived from the original on 16 July 2011.
  47. ↑ "31-я гвардейская отдельная воздушно-десантная ордена Кутузова II степени бригада". bratishka.ru (به روسی). Archived from the original on 29 November 2014. Retrieved 17 November 2014.
  48. ↑ Gladman, Imogen (2004). Eastern Europe, Russia and Central Asia. Taylor & Francis Group. p. 131. ISBN 1-85743-316-5.
  49. ↑ Kaufman, Stuart J. (2001). Modern Hatreds: The Symbolic Politics of Ethnic War. Cornell University Press. p. 77. ISBN 0-8014-8736-6.
  50. ↑ На дороге Баку-Газах возводятся грандиозные "Гянджинские ворота" – ФОТО. Day.az (به روسی). 17 January 2013. Archived from the original on 23 January 2013. Retrieved 15 April 2013.
  51. ↑ "Ilham Aliyev reviewed the monumental complex Ganja Fortress Gates – the Museum of Archeology and Ethnography". president.az. 21 January 2014. Archived from the original on 12 November 2014. Retrieved 12 November 2014.
  52. ↑ "Ganja Gate". heydar-aliyev-foundation.org. Archived from the original on 12 November 2014. Retrieved 12 November 2014.
  53. ↑ "Хрупкое перемирие в Карабахе. Азербайджанский город Гянджа вновь попал под ракетный удар" (به روسی). TASS. 11 October 2020. Retrieved 2020-10-17.
  54. 1 2 "Armenia: Unlawful Rocket, Missile Strikes on Azerbaijan". Human Rights Watch. 11 December 2020. Retrieved 20 June 2021.
  55. ↑ "Nagorno-Karabakh conflict: Major cities hit as heavy fighting continues". BBC News. 2020-10-04. Archived from the original on 2020-10-04. Retrieved 2020-10-04.
  56. ↑ "Армения заявила, что не ведет обстрел населенных пунктов Азербайджана" (به روسی). RIA Novosti. 4 October 2020. Archived from the original on 4 October 2020. Retrieved 4 October 2020.
  57. ↑ "Ganja military airbase is 'no more' – Artsakh says". Armenpress. 4 October 2020. Archived from the original on 4 October 2020. Retrieved 4 October 2020.
  58. ↑ "Война в Карабахе: Азербайджан заявил о гибели 13 человек от удара по Гяндже". BBC Russian Service (به روسی). Archived from the original on 2020-10-06. Retrieved 2020-10-04.
  59. ↑ "Azerbaijan/Armenia: Scores of civilians killed by indiscriminate use of weapons in conflict over Nagorno-Karabakh". Amnesty International. 14 January 2021. Retrieved 20 June 2021.
  60. ↑ "Klimatafel von Gjandscha (Kirowabad/Elisawetpol) / Aserbaidschan" (PDF). Baseline climate means (1961–1990) from stations all over the world (به آلمانی). Deutscher Wetterdienst. Retrieved 29 September 2016.
  61. ↑ "Station 37735 Gandja". Global station data 1961–1990—Sunshine Duration. Deutscher Wetterdienst. Archived from the original on 17 October 2017. Retrieved 29 September 2016.
  62. ↑ "Климат Гянджи". pogodaiklimat.ru (به روسی). Archived from the original on 10 October 2016. Retrieved 9 October 2016.
  63. ↑ Mammadov, Ramiz (27 December 2009). "Üfüqdən boylanan şəhər". Xalq Qazeti (به ترکی آذربایجانی). p. 5. Archived from the original on 12 November 2014. Retrieved 12 November 2014 – via anl.az.
  64. ↑ "İcra hakimiyyətinin başçısı – GƏNCƏ ŞƏHƏR Icra Hakimiyyəti". ganja-ih.gov.az. Archived from the original on 30 November 2018. Retrieved 29 November 2018.
  65. ↑ "Elmar Valiyev". nizamiganjavi-ic.org. Archived from the original on 12 November 2014. Retrieved 12 November 2014.
  66. ↑ "Ganja mayor reassigned to Sumgayit". AzerNews. 19 February 2011. Archived from the original on 12 November 2014. Retrieved 12 November 2014.
  67. ↑ "About Kapaz raion of Ganja". Kapaz District Executive Power. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  68. ↑ "About Nizami raion of Ganja". Nizami District Executive Power. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  69. 1 2 "Азербайджан". Ethno-Caucasus (به روسی). Archived from the original on 28 March 2012.
  70. ↑ Massalski, Władysław (1894), "Елизаветполь" , Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary (به روسی), vol. XIa, pp. 616–618 – via Wikisource
  71. ↑ "Елисаветпольский уезд - г. Елисаветполь". Demoscope Weekly (به روسی). Archived from the original on 7 January 2016.
  72. ↑ "Кировабадский горсовет (1939 г.)". Ethno-Caucasus (به روسی). Archived from the original on 28 March 2012.
  73. ↑ "Кировабадский горсовет (1959 г.)". Ethno-Caucasus (به روسی). Archived from the original on 25 April 2012.
  74. ↑ "Кировабадский горсовет (1970 г.)". Ethno-Caucasus (به روسی). Archived from the original on 27 May 2012.
  75. ↑ "Кировабадский горсовет (1979 г.)". Ethno-Caucasus (به روسی). Archived from the original on 9 June 2012.
  76. ↑ "Ethnic composition of Azerbaijan 1999". pop-stat.mashke.org. Archived from the original on 29 July 2013. Retrieved 4 January 2012.
  77. ↑ "Ethnic composition of Azerbaijan 2009". pop-stat.mashke.org. Archived from the original on 7 February 2012. Retrieved 4 January 2012.
  78. ↑ "Statistical Yearbook of 2018". State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan. Archived from the original on 7 February 2019. Retrieved 5 February 2019. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)
  79. ↑ "Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyəti" [Ganja City Executive Power]. ganja-ih.gov.az (به ترکی آذربایجانی). Archived from the original on 24 January 2012. Retrieved 9 March 2012.
  80. ↑ Gereykhanov, Gadzhi; Lukyanov, Alexei; Morenov, Igor (2004). Угрозы национальной безопасности России на Северном Кавказе: этноконфессиональный аспект (به روسی). Granitsa.
  81. ↑ Gereykhanov, Gadzhi; Lukyanov, Alexei; Morenov, Igor (2004). Угрозы национальной безопасности России на Северном Кавказе: этноконфессиональный аспект (به روسی). Granitsa.
  82. ↑ Philological Society (Great Britain) (1956). Transactions of the Philological Society. Philological Society (Great Britain). Published for the Society by B. Blackwell. p. 100.
  83. ↑ "Dictionary.Hayastan.com". Archived from the original on 18 March 2008. Retrieved 24 October 2007.
  84. 1 2 3 "Political division, population size and structure: Population by towns and regions of the Republic of Azerbaijan". The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan. Archived from the original on 27 August 2018. Retrieved 18 December 2018.
  85. ↑ "Political division, population size and structure: Population by sex, towns and regions, urban settlements of the Republic of Azerbaijan at the beginning of the 2018". The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan. Archived from the original on 27 August 2018. Retrieved 18 December 2018.
  86. ↑ سازمان ملل متحد:جمعیت گنجه
  87. ↑ "Political division, population size and structure: Population at age 14–29 by towns and regions of the Republic of Azerbaijan at the beginning of the 2018". The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan. Archived from the original on 27 August 2018. Retrieved 18 December 2018.
  88. ↑ M. Setton, Kenneth; Robert Lee Wolff; Harry W. Hazard (24 مارس 2006). "XVIII: The Kingdom of Cilician Armenia". The later Crusades, 1189–1311 (A History of the Crusades, volume, II). Madison, Wisconsin: University of Wisconsin Press. p. 633. ISBN 978-0-299-04844-0. Archived from the original on 2 December 2008. Retrieved 17 October 2008.
  89. ↑ Philological Society (Great Britain) (1956). Transactions of the Philological Society. Philological Society (Great Britain). Published for the Society by B. Blackwell. p. 100.
  90. ↑ "Dictionary.Hayastan.com". Archived from the original on 18 March 2008. Retrieved 24 October 2007.
  91. 1 2 "Artem Alikhanian: the father of Armenian physics". CERN Courier. Vol. 48, no. 6. 2008. p. 41. Archived from the original on 21 January 2015.
  92. ↑ Campo, Juan Eduardo. Encyclopedia of Islam. p. 625.
  93. ↑ "Azərbaycanda məscidlərin sayı 40 dəfə artıb". oxu.az (به ترکی آذربایجانی). 12 September 2013. Archived from the original on 12 November 2014. Retrieved 12 November 2014.
  94. ↑ "Political division, population size and structure: Population at age 14–29 by towns and regions of the Republic of Azerbaijan at the beginning of the 2018". The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan. Archived from the original on 27 August 2018. Retrieved 18 December 2018.
  95. ↑ "Ganja on Cities & Sites". cac-biodiversity.org. Archived from the original on 16 July 2011. Retrieved 31 January 2010.
  96. ↑ "Ganja city". mct.gov.az. Ministry of Culture and Tourism of the Republic of Azerbaijan. Archived from the original on 5 October 2011. Retrieved 23 April 2019.
  97. ↑ "Gəncənin tarixi". gdu-ri.com (به ترکی آذربایجانی). Faculty of Mathematics and Informatics, Ganja State University. Archived from the original on 24 August 2010.
  98. ↑ "Economy". Executive Power of Ganja. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  99. ↑ Atashova, Ganira (2011-11-21). "Beşikdən qəbirədək dəyişən Gəncə (VİDEO)". ANSPress (به ترکی آذربایجانی). Archived from the original on 12 November 2014. Retrieved 12 November 2014.
  100. ↑ "gəncə-mall"-ticarət-mərkəzi.html ""Gəncə Mall" Ticarət Mərkəzi". GanjaNews (به ترکی آذربایجانی). 15 January 2018. Retrieved 21 August 2018.
  101. ↑ "Gəncədə nəhəng ticarət mərkəzi tikilir". regionsesi.az (به ترکی آذربایجانی). Archived from the original on 12 November 2014. Retrieved 12 November 2014.
  102. ↑ "Ganja Mall". worldarchitecture.org. 4 April 2018. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  103. ↑ "About the city". Executive Power of Ganja. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  104. ↑ "Historical monuments". Ministry of Culture of Azerbaijan – Ganja Regional Culture Office. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  105. ↑ "Subordinate organizations". Ministry of Culture of Azerbaijan – Ganja Regional Culture Office. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  106. ↑ "Cultural Heritage of Ganja". Ganja City Central Library. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  107. ↑ "Architectural monuments of local significance". ganja.az (به ترکی آذربایجانی). Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  108. ↑ "Goygol Lake opens its natural beauty to tourists". AzerNews. 11 August 2015. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  109. ↑ "About Ganja". Ministry of Culture of Azerbaijan – Ganja Regional Culture Centre. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  110. ↑ "Azerbaijan to join Earth Hour". News.Az. 31 March 2012. Archived from the original on 29 November 2014. Retrieved 17 November 2014.
  111. ↑ "IDEA campaign to hold Earth Hour action". trend.az. 30 March 2012. Archived from the original on 29 November 2014. Retrieved 17 November 2014.
  112. ↑ "N.Gəncəvi adına Gəncə Dövlət Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi". gence.az (به ترکی آذربایجانی). Archived from the original on 7 December 2016. Retrieved 23 April 2019.
  113. ↑ "Nizami Ganjavi Museum in Ganja". heydar-aliyev-foundation.org. Archived from the original on 12 November 2014. Retrieved 12 November 2014.
  114. ↑ "Muzeylər" (به ترکی آذربایجانی). Azerbaijan State News Agency. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  115. ↑ "Culture". Ministry of Culture of Azerbaijan – Ganja Regional Culture Office. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  116. ↑ "Miniatür Kitab Muzeyinin Gəncə filialı açılıb" (به ترکی آذربایجانی). Azerbaijan State News Agency. 2016-05-21. Archived from the original on 23 May 2016. Retrieved 21 August 2018.
  117. ↑ "Ilham Aliyev reviewed the monumental complex Ganja Fortress Gates – the Museum of Archeology and Ethnography". Official website of the President of Azerbaijan. Archived from the original on 27 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  118. ↑ "lham Aliyev attended inauguration of Mirza Shafi Vazeh Museum in Ganja". president.az. 10 November 2017. Archived from the original on 15 November 2017. Retrieved 21 August 2018.
  119. ↑ "Ganja State Art Gallery". Culture portal of the Ministry of Culture of Azerbaijan. Archived from the original on 26 September 2018. Retrieved 26 September 2018.
  120. ↑ "Ganja State Art Gallery". Ministry of Culture of Azerbaijan – Ganja Regional Culture Office. Archived from the original on 26 September 2018. Retrieved 26 September 2018.
  121. ↑ "Ganja's Touristic Outlook". discoverazerbaijan.az. Archived from the original on 23 October 2013. Retrieved 12 November 2014.
  122. ↑ Chelkowski, Peter J. (1975). Mirror of the invisible world: Tales from the Khamseh of Nizami. Metropolitan Museum of Art. p. 3. ISBN 0-87099-142-6. شابک ‎۹۷۸−۰−۸۷۰۹۹−۱۴۲−۴
  123. ↑ "Ganja writes history". euronews.com. 2013-06-09. Archived from the original on 12 November 2014. Retrieved 12 November 2014.
  124. ↑ Rafiqqizi, Gulnur (27 June 2013). "Gəncədə 400 yaşlı "Çökək hamam" sauna olacaq, yoxsa muzey..." Azadlıq Radiosu (به ترکی آذربایجانی). Archived from the original on 12 November 2014. Retrieved 12 November 2014.
  125. ↑ "Fikrat Amirov Ganja State Philharmonic". Ministry of Culture of Azerbaijan – Ganja Regional Culture Office. Archived from the original on 24 September 2018. Retrieved 26 September 2018.
  126. ↑ "Azerbaijani president reviews progress of construction at Ganja State Philharmonic (PHOTO)". trend.az. 19 October 2014. Archived from the original on 12 November 2014. Retrieved 12 November 2014.
  127. ↑ "Bottle House of Ganja". Atlas Obscura. Archived from the original on 30 November 2018. Retrieved 29 November 2018.
  128. ↑ "Radio-TV yayımı". mincom.gov.az (به ترکی آذربایجانی). Archived from the original on 27 October 2014. Retrieved 13 November 2014.
  129. ↑ "Ganja State Drama Theater". Ministry of Culture of Azerbaijan – Ganja Regional Culture Office. Archived from the original on 26 September 2018. Retrieved 26 September 2018.
  130. ↑ "Ganja State Puppet Theater". Ministry of Culture of Azerbaijan – Ganja Regional Culture Office. Archived from the original on 26 September 2018. Retrieved 26 September 2018.
  131. ↑ "State Theatres". Theatre of Azerbaijan. Archived from the original on 26 September 2018. Retrieved 22 May 2017.
  132. ↑ Raqifqızı, Gülnur (24 July 2010). "Gəncədə bağı kim salıb: xan, yoxsa sərdar?". azadliq.org (به ترکی آذربایجانی). Archived from the original on 12 November 2014. Retrieved 12 November 2014.
  133. ↑ Sadigov, Hasanbala (March–June 2012). "The Khan's Garden in Ganja". Visions of Azerbaijan. Archived from the original on 20 September 2014. Retrieved 12 November 2014.
  134. ↑ "Subordinate organizations – parks". Ministry of Culture of Azerbaijan – Ganja Regional Culture Office. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  135. ↑ "Amphitheater in Ganja". Yeni Gəncə (به ترکی آذربایجانی). 11 July 2017. Archived from the original on 26 September 2018. Retrieved 26 September 2018.
  136. ↑ "Amphitheater in Heydar Aliyev park-complex". Ganja Heydar Aliyev Center. Archived from the original on 26 September 2018. Retrieved 26 September 2018.
  137. ↑ "Гянджа сегодня". ganca.net (به روسی). Archived from the original on 6 September 2008.
  138. ↑ "Ganja City Stadium". thefootballstadiums.com. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  139. ↑ "Ganja City Stadium – Football Stadium". Football-Lineups. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  140. ↑ "Sport". Executive Power of Ganja. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  141. ↑ "Sports". Kapaz District Executive Power. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  142. ↑ "Olympic Facilities". Ministry of Youth and Sport of Azerbaijan. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  143. ↑ "Ganja Marathon 2017". Ganja Marathon 2017. Archived from the original on 5 July 2018. Retrieved 21 August 2018.
  144. ↑ "Ganja Marathon-2017". MENAFN News. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  145. ↑ "Subway to be constructed in Sumgayit, Nakhchivan and Ganja". apa.az. 8 May 2013. Archived from the original on 7 January 2016. Retrieved 10 November 2014.
  146. ↑ "Subways to open in major Azerbaijani cities". AzerNews. 9 May 2013. Archived from the original on 10 November 2014. Retrieved 10 November 2014.
  147. ↑ "13. Гянджа (Кировабад) (троллейбус)" [Vândža (Kirovabad) (trolleybus)]. Горэлектротранс (Electrotrans) website (به روسی). Дмитрий Зиновьев (Dmitry Zinoviev). Archived from the original on 31 January 2013. Retrieved 24 September 2012.
  148. ↑ "Tramways to be laid in Azerbaijan's Ganja". News.Az. 21 July 2014. Archived from the original on 9 November 2014. Retrieved 9 November 2014.
  149. ↑ "Gəncə Beynəlxalq hava limanının açılış mərasimi". intranslaw.com (به ترکی آذربایجانی). Archived from the original on 13 November 2017.
  150. ↑ "Azerbaijani FM: Baku-Tbilisi-Kars railroad to be built in 2012". trend.az. 15 October 2010. Archived from the original on 18 October 2010. Retrieved 26 January 2011.
  151. ↑ Azerbaijan National Academy of Sciences (2008). Mahmud Ismayilov, Nigar Maksvel (ed.). The history of Azerbaijan (1900–1920) in 7 volumes (PDF) (به ترکی آذربایجانی). Vol. 5. Baku: Elm. p. 165. ISBN 978-9952-448-41-2. Archived (PDF) from the original on 17 May 2018. Retrieved 21 August 2018.
  152. ↑ "Ganja State University". salto-youth.net. Archived from the original on 12 November 2014. Retrieved 12 November 2014.
  153. ↑ "Ali təhsil müəssisələrinin siyahısı". edu.gov.az (به ترکی آذربایجانی). Archived from the original on 12 November 2014. Retrieved 12 November 2014.
  154. 1 2 "Education". Ministry of Culture of Azerbaijan – Ganja Regional Culture Office. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  155. ↑ "Decision of Cabinet of Ministers dated 15 July 2011". Ministry of Education of Azerbaijan (به ترکی آذربایجانی). Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  156. ↑ "Education". Nizami District Executive Power. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  157. ↑ "Education". Kapaz District Executive Power. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 21 August 2018.
  158. ↑ Мхитар Гош, Great Soviet Encyclopedia
  159. ↑ Kirakos, Gandzaketsi (1986). History of the Armenians. New York: Sources of the Armenian Tradition.
  160. ↑ Hovhannisyan, P. (1985). Վարդան Արևելցի [Vardan Areveltsi]. Soviet Armenian Encyclopedia (به ارمنی). Vol. XI. Yerevan, Armenian SSR: Armenian Academy of Sciences. pp. 312–313.
  161. ↑ Алабян Каро Семенович, Great Soviet Encyclopedia
  162. ↑ Мравян Асканаз Артемьевич, Great Soviet Encyclopedia
  163. ↑ "Azarian at BSE".
  164. ↑ "Khamsah of Nizami". The British Library. Archived from the original on 29 October 2016. Retrieved 2018-11-29.
  165. ↑ Махмуд Гурбанов: Это словно первое чемпионство. azerisport.com (به روسی). 18 May 2009. Archived from the original on 11 November 2014. Retrieved 11 November 2014.
  166. ↑ "Gədəbəy şəhəri ilə ABŞ-ın Oklahoma şatatının Stilluater (Stillwater) şəhəri arasında qardaşlaşma memorandumu imzalanıb". anews.az (به ترکی آذربایجانی). Azerbaijan News. 2019-11-09. Archived from the original on 27 June 2020. Retrieved 2021-01-19.

کتاب‌شناسی

  • Həsənbala Sadıqov. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Gəncədə qəbul etdiyi hüquqi aktlar və onun tarixinin izahlı xronologiyası (1918-1920). Gəncə, 2018. 175 səh. — İJBN 5-8066-1638-41
  • Mərdan Məmmədov. Təsviri incəsənətin yaradıcılıq janrları (Gəncə abidələri). Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı. Bakı,2021.231 səh. — ISBN 978-625-8213-15-7

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ گنجه موجود است.
ویکی‌نبشته حاوی متنی از ویرایش یازدهم دانشنامه بریتانیکا «Elisavetpol (town)» است.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.