ارتش ششم ایتالیا

ارتش ششم ایتالیا
فعال	۱۹۱۴ – ۱۹۴۰
کشور	پادشاهی ایتالیا
رسته	ارتش سلطنتی ایتالیا
گونه	پیاده‌نظام
نقش	یگان رزمی
اندازه	ارتش میدانی
نبردها	جنگ جهانی اول جنگ جهانی دوم
فرماندهان
فرماندهان برجسته	اتزیو روسی هکتور باستیکو

ارتش ششم ایتالیا (انگلیسی: 6th Army) ارتش میدانی زیرمجموعه ارتش سلطنتی ایتالیا بود که در جنگ جهانی اول و جنگ جهانی دوم حضور داشت.

ارتش ششم ابتدا در ۱ دسامبر ۱۹۱۶ به فرماندهی اتوره مامبرتی تشکیل شد. این ارتش در درجه اول از ارتش اول ایجاد شد. تا اوت ۱۹۱۶، ارتش اول از ترکیب اولیه خود که شامل دو سپاه بود، به شش سپاه افزایش یافته بود. سپاه دوازدهم (تحت فرماندهی ژنرال زوپی)، سپاه بیستم (تحت فرماندهی ژنرال مونتوری) و سپاه هجدهم (تحت فرماندهی ژنرال اتنا) در صفوف نبرد آن قرار داشتند.^[۱] دو واحد اول از این واحدها مسئولیت دفاع از آلتوپانو دی آسیاگو، فلات مرتفع شمال غربی ویچنزا، را بر عهده داشتند. به دلیل انتصاب به این بخش، این دو سپاه رسماً به عنوان تروپه آلتیپیانی (نیروهای کوهستانی) شناخته شدند. تروپه آلتیپیانی توسط ژنرال مامبرتی فرماندهی می‌شد. آنها تا زمان تشکیل ارتش ششم جدید، که فرماندهی آن نیز بر عهده مامبرتی بود، تحت کنترل ارتش اول باقی ماندند.^[۲]

در نوامبر ۱۹۱۶، ارتش اول با موافقت فرمانده کل، ژنرال کاردورنا، «عملیات کی» را برنامه‌ریزی کرده بود، نام رمزی برای یک ضدحمله که مونته اورتیگارا را با استفاده از تروپه آلتیپیانی ژنرال مامبرتی و همچنین سپاه هجدهم هدف قرار می‌داد. این عملیات به دلیل برف سنگین لغو شد.^[۳]

در ۱ دسامبر ۱۹۱۶، مامبرتی مسئول ارتش ششم جدید شد که سپاه بیستم خود (تروپه آلتیپیانی) و همچنین سپاه هجدهم (ارتش اول) را در بر می‌گرفت. به این نیروها، سپاه دیگری به نام سپاه بیست و دوم به فرماندهی ژنرال نگری دی لامپورو اضافه شد.^[۴]

فرماندهی ایتالیا بعداً طرح عملیات کی را برای ژوئن ۱۹۱۷ تکرار و تقویت کرد. ارتش ششم جدید به فرماندهی مامبرتی مسئولیت انجام این عملیات را بر عهده گرفت و سپاه دیگری به نام سپاه بیست و ششم (ژنرال فابری) به آن اضافه شد. ارتش ششم در ژوئن ۱۹۱۷ در نبرد کوه اورتیگارا جنگید. پس از شکست این حمله، مامبرتی در ۲۰ ژوئیه ۱۹۱۷ برکنار شد.

آنچه از ارتش ششم باقی مانده بود، که اکنون به رهبری ژنرال دوناتو اتنا بود، در ماه اوت برای اهداف دفاعی در وال سوگانا مستقر شد. سپس، در ۲۰ سپتامبر ۱۹۱۷، ارتش ششم منحل و به فرماندهی نیروهای کوهستانی (تروپه آلتیپیانی) تغییر نام داد. این فرماندهی دوباره تحت فرماندهی ارتش اول بود. تروپه آلتیپیانی توسط ژنرال زوپی فرماندهی می‌شد و شامل سپاه بیست و ششم (ژنرال فابری)، سپاه بیست و دوم (ژنرال اسکاتی)، سپاه بیست و پنجم (ژنرال راوازا) و سپاه بیستم (ژنرال فراری) بود.

پس از شکست فاجعه‌بار در کاپورتو (نوامبر ۱۹۱۷)، ارتش ایتالیا توسط آرماندو دیاز به‌طور کامل سازماندهی مجدد شد. فرماندهی تروپه آلتیپیانی در ۱ مارس ۱۹۱۸ منحل شد و ارتش ششم جدید ایتالیا به فرماندهی لوکا مونتوری تشکیل شد. در ابتدا، ارتش ششم که به تازگی بازسازی شده بود، شامل سپاه چهاردهم بریتانیکو (نیروی اعزامی بریتانیا) جایگزین سپاه بیست و ششم ایتالیا، سپاه دوازدهم فرانز (نیروی اعزامی فرانسه) جایگزین سپاه بیست و پنجم ایتالیا و سپاه بیستم ایتالیا بود. به مرور زمان، سپاه‌های مختلف دیگری از جمله واحدهایی از لژیون چکسلواکی ایتالیا در ارتش ششم قرار گرفتند. این ارتش دوباره در فلات آسیاگو بین ارتش‌های اول و چهارم قرار گرفت.^[۵]

سپاه سیزدهم ایتالیا (تحت فرماندهی ژنرال سانی) بعداً اضافه شد. این ارتش در نبرد موفقیت‌آمیز رودخانه پیاوه (ژوئن ۱۹۱۸) در بخش کوهستانی (نبرد دوم تره مونتی) شرکت کرد.

پیش از نبرد موفق ویتوریو ونتو (اکتبر-نوامبر ۱۹۱۸)، ارتش ششم هم سپاه بریتانیا را که بخشی از ارتش دهم جدید شد (اگرچه لشکر ۴۸ بریتانیا باقی ماند) و هم سپاه فرانسه را که بخشی از ارتش دوازدهم جدید شد، از دست داد. سپاه دوازدهم ایتالیا (تحت فرماندهی ژنرال پنلا) به عنوان جایگزین به ارتش ششم اضافه شد.

در ۱ ژوئیه ۱۹۱۹، فرماندهی ارتش ششم منحل شد.

ارتش ششم در جنگ جهانی دوم به عنوان ارتش پو شناخته می‌شد و در ژوئیه-آگوست ۱۹۴۳ وظیفه دفاع از سیسیل در برابر متفقین را بر عهده داشت.

در ۳ اکتبر ۱۹۳۸، فرماندهی «ارتش پو» تحت فرماندهی ژنرال اتوره باستیکو، با سپاه زرهی، سپاه موتوریزه و سپاه سریع‌السیر تأسیس شد.^[۶]

در ژوئن ۱۹۴۰، با ورود ایتالیا به جنگ جهانی دوم، «ارتش پو» تحت فرماندهی ژنرال ماریو ورچلینو در دره پو مستقر شد و ستاد مرکزی آن در ورونا و سه سپاه ارتش بین مانتوا، اودینه و ویچنزا قرار داشتند. در ۲۰ ژوئن، واحدهای «ارتش پو» حرکت خود را به سمت مرز غربی آغاز کردند، اما به دلیل آتش‌بس با فرانسه که چهار روز قبل امضا شده بود، در عملیات جنگی شرکت فعالی نداشتند.^[۷]

در ۶ نوامبر ۱۹۴۰، این فرماندهی به فرماندهی ارتش نهم تبدیل و به آلبانی اعزام شد، در حالی که نیروهای وابسته تحت فرماندهی «فرماندهی ارتش پو» (ششم) که به تازگی تشکیل شده بود، قرار گرفتند.

این واحد که از ژانویه تا مارس ۱۹۴۱ در شمال ایتالیا مستقر بود، در ۱۵ فوریه ۱۹۴۱ نام خود را به فرماندهی ارتش ششم تغییر داد و دستور حرکت به جنوب ایتالیا را دریافت کرد، با ستاد مرکزی در انا و حوزه قضایی سیسیل و ساردینیا، با وظیفه سازماندهی دفاع سرزمینی و ساحلی تمام جنوب ایتالیا. فرماندهی این واحد بزرگ به ژنرال اتزیو روسی سپرده شد.^[۶]

در اول آوریل، ارتش ششم سپاه‌های نهم، دوازدهم و سیزدهم ارتش را تحت فرماندهی خود داشت. در ماه سپتامبر، سپاه‌های نهم و سیزدهم را به ارتش هفتم واگذار کرد و سپاه شانزدهم را به دست گرفت که به همراه سپاه دوازدهم و بخشی از سپاه هفدهم در دفاع ساحلی کالابریا و سیسیل به کار گرفته شدند.^[۶]

واحدهای ارتش هفتم در طول سال ۱۹۴۲ در امتداد سواحل کالابریا و سیسیل مستقر ماندند.

در ۵ فوریه ۱۹۴۳، ژنرال ماریو روآتا به فرماندهی ارتش ششم در سیسیل منصوب شد. او که در ۱ ژوئن به عنوان رئیس ستاد ارتش منصوب شده بود، جای خود را به ژنرال آلفردو گوتزونی داد.^[۶]

از ۱ آوریل، با تغییر وظایفش، ارتش ششم به «فرماندهی نیروهای مسلح سیسیل» (ارتش ششم) تغییر نام داد، نامی که تا ۱ سپتامبر حفظ شد و سپس به نام فرماندهی ارتش ششم بازگشت.^[۶]

نیروهای محور که در زمان پیاده شدن در سیسیل در ۱۰ ژوئیه ۱۹۴۳ در جزیره حضور داشتند، شامل ارتش ششم به همراه دو سپاه ارتش تحت فرماندهی آن: سپاه دوازدهم و سپاه شانزدهم، و نه لشکر با مجموع تقریباً ۲۰۰۰۰۰ نفر بودند.

سپاه دوازدهم ارتش به فرماندهی ژنرال ماریو آریسیو (که جایگزین آنجلو روسی شده بود و از ۱۲ ژوئیه نیز فرانچسکو زینگالس جای او را گرفته بود)، در غرب سیسیل مستقر بود و شامل لشکر ۲۸ پیاده‌نظام «آئوستا» (ژنرال جوزپه رومانو)، لشکر ۲۶ پیاده‌نظام «آسیتا» (ژنرال اربرتو پاپینی)، سه لشکر ساحلی - لشکر ۲۰۸ (ژنرال جیووانی مارسیانی)، لشکر ۲۰۲ (ژنرال جینو فیکالبی) و لشکر ۲۰۷ (ژنرال اوتورینو شرایبر) - به علاوه هنگ ساحلی خودمختار ۱۳۶ می‌شد. سپاه شانزدهم ژنرال کارلو روسی، که از شرق سیسیل دفاع می‌کرد، شامل لشکر ۵۴ پیاده‌نظام «ناپل» (ژنرال جولیو چزاره گوتی پورچیناری)، لشکر چهارم پیاده‌نظام «لیورنو» (ژنرال دومنیکو چیریلیسون)، دو لشکر ساحلی - لشکر ۲۰۶ (ژنرال آشیل داوه) و ۲۱۳ (ژنرال کارلو گوتی) - به علاوه دو تیپ ساحلی بود.

ارتش توسط دو لشکر آلمانی تکمیل می‌شد که بخشی از آنها از واحدهایی تشکیل شده بود که در ابتدا به لشکرکشی تونس اختصاص داده شده بودند و هنوز در حال سازماندهی بودند: لشکر ۱ زرهی فالشیرم-پانزر ژنرال پل کنرات به نام «هرمان گورینگ» و لشکر ۱۵ زرهی-گرانادیر به فرماندهی ژنرال ابرهارد رودت، که در مجموع تقریباً ۳۰۰۰۰ سرباز بودند.

سپاه‌های دوازدهم و شانزدهم ارتش در بخش شرقی جزیره سرسختانه با عملیات پیاده شدن از دریا و هوا که توسط نیروهای انگلیسی-آمریکایی در ۱۰ ژوئیه انجام شد، مخالفت کردند. اقدامات خشونت‌آمیزی که در نوار ساحلی برای دفع تهاجم انجام شد، با نبردهای دفاعی شدید و به دنبال آن ضدحمله‌ها، به ویژه در امتداد مسیرهای نفوذ در بخش سپاه شانزدهم ارتش، دنبال شد. مقاومت در آخرین روزهای ژوئیه همچنان زنده ماند و درگیری‌های خونینی در امتداد ساحل نزدیک لیکاتا، گلا، پاچینو، سیراکوز و آگریجنتو و به سمت مرکز جزیره در رگالبوتو و سنتوریپ ثبت شد. در ۲ اوت، تمام نیروهای محور کاملاً تحت فرماندهی سپاه چهاردهم قرار گرفتند. سپاه پانزر به فرماندهی سپهبد هانس-والنتین هوبه، که با وجود برتری هوایی متفقین و برتری قابل توجه نیروهای محور در سیسیل، توانست نبرد دفاعی را با مهارت قابل توجهی انجام دهد و موقتاً اوضاع را تثبیت کند. این ژنرال آلمانی با اتخاذ تاکتیک‌های دفاعی ماهرانه، ابتدا پیشروی نیروهای بریتانیایی ژنرال برنارد لا مونتگومری را در خط اتنا متوقف کرد، سپس مواضع خود را به سمت شمال گسترش داد و همچنین پیشروی سریع نیروهای آمریکایی ژنرال جورج پاتون را در خط موسوم به سن فراتلو که در اطراف دژهای تروینا و سانتو استفانو دی کاماسترا متمرکز شده بود، متوقف کرد.

در روزهای اول ماه اوت، برتری مبرم و رو به رشد نیروهای انگلیسی-آمریکایی، هوبه را بر آن داشت تا با توافق فیلد مارشال آلبرت کسلرینگ، برای سازماندهی تخلیه کامل نیروهای آلمانی و ایتالیایی از سیسیل آماده شود. هوبه مجموعه‌ای از خطوط دفاعی رو به عقب را برای کند کردن پیشروی انگلیسی-آمریکایی سازماندهی کرد و از ۱۰ اوت ۱۹۴۳ شخصاً عملیات موسوم به «عملیات لهرگنگ»، تخلیه سیسیل، را هدایت کرد. آتش توپخانه ضدهوایی کارآمد باعث شد تلفات ایتالیایی-آلمانی به چند واحد از کشتی‌های کوچک دریایی محدود شود، و از نیروهای ایتالیایی-آلمانی که توانستند به همراه بخش بزرگی از سلاح‌های سنگین و مواد به کالابریا عقب‌نشینی کنند، محافظت کند. تقریباً ۴۰۰۰۰ سرباز آلمانی با ۵۱ تانک، ۹۷۸۹ وسیله نقلیه و ۱۶۳ توپ موفق به تخلیه جزیره و حرکت به سرزمین اصلی شدند. ۶۲۰۰۰ سرباز ایتالیایی با ۲۲۷ وسیله نقلیه و ۴۱ توپ نیز به کالابریا منتقل شدند. هانس هوبه، پس از نظارت بر کل عملیات، با آخرین کشتی آلمانی از تنگه مسینا عبور کرد.

این عملیات در عرض یک هفته تکمیل شد و در ۱۷ اوت، ارتش ششم، پس از عقب‌نشینی به آن سوی تنگه مسینا، برای سازماندهی مجدد به مونته‌بلو ویسنتینو اعزام شد، جایی که در ۱۱ سپتامبر در نتیجه وقایع پس از آتش‌بس ۸ سپتامبر ۱۹۴۳، پس از مقاومت پرشور در برابر نیروهای آلمانی منحل شد.

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «6th Army (Italy)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۴ سپتامبر ۲۰۲۵.