انقلاب ملی ایران
«انقلاب ملی ایران» اصطلاحی است که برخی تحلیلگران برای توصیف کودتای ۱۴۰۴ در ایران به‌کار می‌برند[۱][۲] و برخی ایران را در آستانه وقوع أن می‌دانند[۳][۴][۵]، جنبشی که ریشه در قیام آبان ۱۳۹۸ و خیزش ۱۴۰۱ ایران دارد و در اعتراضات دی ۱۴۰۴ ایران به اوج جدیدی رسید و اکنون به شکل گسترده‌تری دوباره در حال گسترش است. این جنبش از آرمان‌های استقلال سیاسی، سلطنت طلبی، آزادی‌های مدنی، پایان نظام ولایت فقیه و ایجاد حکومتی مردم‌سالار و سکولار غربی حمایت می‌کند و می‌توان آن را بازتابِ خواست سلطنتی بخش‌هایی از جامعه ایران دانست که علیه استبداد مذهبی قیام کرده‌اند.
موج جدید دی ۱۴۰۴
در دی ماه ۱۴۰۴ یک موج تازه اعتراضات در ایران آغاز شد که به سرعت در همهٔ ۳۱ استان کشور گسترش یافت. این اعتراضات ابتدا به دلیل بحران اقتصادی عمیق، سقوط ارزش ریال، افزایش بهای غذا و فشار معیشتی به‌وجود آمد و سپس به شعارهای سیاسی علیه نظام جمهوری اسلامی، از جمله خواست پایان حکومت مذهبی، آزادی‌های مدنی و عبور از جمهوری اسلامی تبدیل شد.[۶]
در این خیزش جدید، بازاریان و تاجران بازار بزرگ تهران در اعتراض به مشکلات اقتصادی و سقوط شدید ارزش پول ملی پیشگام شدند و سپس دانشجویان، جوانان و دیگر گروه‌ها به شکل گسترده‌تری به خیابان‌ها آمدند.[۷]
برخی تحلیل‌ها معتقدند که این موج، بزرگ‌ترین جنبش اعتراضی از سال ۲۰۲۲ و خیزش ۱۴۰۱ ایران تاکنون است و صدای انتقاد از حکومت را در سراسر کشور به‌طور برجسته‌ای بازتاب داده است.[۸]
مقاله تحلیلی رسانه هیل در گزارشی تحت عنوان «ارتش ایران ممکن است از رژیم جدا شود» آمده، ایران امروز، به نقطه‌ای نزدیک شده که از زمان انقلاب ۵۷ بی‌سابقه است.[۹][۱۰][۱۱] سقوط شدید ارزش ریال، کمبودهای گسترده آب و برق، فلج‌شدن اقتصاد روزمره و انسداد کامل اصلاحات سیاسی، جامعه را به مرحله‌ای رسانده که ترس دیگر ابزار کارآمدی برای حکومت نیست. اعتراضات گذشته ممکن بود سرنگونی به همراه نداشته‌اند، اما یک دستاورد تعیین‌کننده داشته‌اند: فرسایش قدرت در نظام و افزایش همگرایی در مردم.[۱۰]
نمادها و حمایت‌های بین‌المللی
در موج جدید، رضا پهلوی به عنوان مرکز توجه شعارها[۱۲][۱۳] و چهره‌ای سکولار و دموکراسی‌خواه[۱۴]، مردم را به ادامه اعتراضات، اعتصاب و اشغال مراکز شهری دعوت کرده است، هرچند نقش این شخصیت‌ها در داخل ایران محدودتر است.[۱۵]
در سطح بین‌المللی نیز دولت‌های غربی و سازمان‌های حقوق بشری بارها سرکوب معترضان توسط حکومت ایران را محکوم کرده‌اند و خواستار احترام به آزادی‌های اساسی مردم شده‌اند.
در بحبوحهٔ اعتراضات گستردهٔ ضدحکومتی در ایران، کاربران متوجه شدند که پلتفرم X ایموجی پرچم رسمی جمهوری اسلامی را با پرچم پیش از انقلابِ «شیر و خورشید» جایگزین کرده است. این نماد که قرن‌ها در دوران پادشاهی استفاده می‌شد، خورشیدِ ریشه‌دار در سنت‌های باستانی ایران و شیرِ نماد قدرت و حاکمیت را دربر می‌گیرد و در نسخه‌های متأخر به امام علی و شمشیر ذوالفقار نیز پیوند خورده بود. این تغییر نمادین همزمان با تشدید سرکوب‌ها و تنش‌های سیاسی، بازگشت نمادهای تاریخی به فضای عمومی و مجازی را برجسته کرده است.[۱۶]
منابع
- ↑ تجمع ایرانیان مقیم بروکسل در حمایت از انقلاب ملی ایران, retrieved 2026-01-10
- ↑ Dave Gordon (۱۰ ژانویه ۲۰۲۶). "Former Canadian politician emerges as key cheerleader for new Iranian revolution". nationalpost (به انگلیسی).
- ↑ Milani، Abbas (۲۰۲۶-۰۱-۰۸). «Iran is on the edge of revolution». New Statesman (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۰.
- ↑ Kaviani, Hannah (2026-01-09). "Interview: Iran Is At The 'Beginning Of A Revolutionary Moment'" (به انگلیسی). Retrieved 2026-01-10.
- ↑ «آیا این بار در ایران انقلاب می‌شود؟ جک گلدستون متخصص «تئوری‌های انقلاب» پاسخ می‌دهد». euronews. ۲۰۲۶-۰۱-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۰.
- ↑ Gambrell, Jon (2026-01-04). "What to know about the protests shaking Iran as government shuts down internet and phone networks". AP News (به انگلیسی). Retrieved 2026-01-10.
- ↑ "Iran's protests led by shopkeepers is shaking up the regime" (به انگلیسی). 2026-01-01. Retrieved 2026-01-10.
- ↑ Christou، William؛ Parent، Deepa (۲۰۲۶-۰۱-۱۰). «New protests erupt in Iran as supreme leader signals upcoming crackdown» (به انگلیسی). The Guardian. شاپا 0261-3077. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۰.
- ↑ Nanda، Prakash (۲۰۲۶-۰۱-۰۹). «1979-Like Revolution Erupts In Iran! "Pahlavi Will Return" Slogans Rock Streets; Is Mullah Regime Collapsing?». EURASIAN TIMES (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۰.
- 1 2 روزبه، اردوان (۲۰۲۶-۰۱-۰۹). «هراس از نافرمانی در پادگان‌ها؛ چرا امروز لحظه تعیین‌کننده ارتش ایران است». www.iranintl.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۰.
- ↑ «دومین فراخوان شاهزاده رضا پهلوی: در تدارک بازگشت به میهن هستم، شنبه و یکشنبه ۶ عصر مراکز شهرها را تسخیر کنید». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۲۶-۰۱-۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۰.
- ↑ «Reza Pahlavi, exiled son of Iran's last shah, at centre of protest chants». BBC News (به انگلیسی). ۲۰۲۶-۰۱-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۰.
- ↑ Rezaei، Mali (۲۰۲۶-۰۱-۰۷). «What the West misunderstands about the revolt in Iran». ABC Religion & Ethics (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۰.
- ↑ Zamani، Masoud (۲۰۲۵-۰۷-۰۴). «Can Iran's Monarchy Be Restored?». The National Interest (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۰.
- ↑ «Huge anti-government protests in Tehran and other Iranian cities, videos show». www.bbc.com (به انگلیسی). ۲۰۲۶-۰۱-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۰.
- ↑ «Decoding Iran's old national flag: What the lion and sun represent before Islamic Revolution changed it for 'Allah' EXPLAINED- The Week». www.theweek.in. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۰.