اعتراضات دی ۱۴۰۴ ایران با واکنش‌های گسترده‌ای در داخل و خارج از کشور روبه‌رو شد. این واکنش‌ها طیف متنوعی از مواضع سیاسی، اجتماعی و رسانه‌ای را دربر می‌گیرد و از اظهارنظرهای چهره‌های سرشناس فرهنگی، هنری و ورزشی گرفته تا بیانیه‌ها و مواضع رسمی احزاب سیاسی، نهادهای مدنی و دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی را شامل می‌شد. در داخل ایران، برخی افراد مشهور و فعالان اجتماعی با انتشار پیام‌هایی در شبکه‌های اجتماعی به حمایت، انتقاد یا تحلیل رویدادها پرداختند. در سطح بین‌المللی نیز شماری از مقام‌های رسمی و نهادهای حقوق بشری با صدور بیانیه‌ها یا اظهارات دیپلماتیک، نسبت به تحولات ایران واکنش نشان دادند. این مقاله به بررسی و دسته‌بندی واکنش‌ها به اعتراضات دی ۱۴۰۴ ایران می‌پردازد.
واکنش‌های داخلی
دولت و مقامات رسمی
سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، با تکرار مواضع پیشین خود در قبال اعتراضات سالهای گذشته، شهروندان معترض را «مزدور دشمن» خواند و بر سرکوب آنها تأکید کرد. علی خامنه‌ای ۱۳ دی ۱۴۰۴ گفت: «اعتراض به جاست اما اعتراض غیر از اغتشاش است. ما با معترض حرف می‌زنیم اما با اغتشاشگر حرف زدن فایده‌ای ندارد. اغتشاشگر را باید به جای خودش نشاند.»[۱] خامنه‌ای در ۲۷ دی در یک سخنرانی عمومی تأیید کرد که چند هزار نفر در سرکوب اعتراضات کشته شدند.[۲][۳]
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران، به وزیر کشور مأموریت داده است از مسیر گفت‌وگو با نمایندگان معترضان، مطالبات برحق آنها را بشنود تا دولت با تمام توان برای رفع مشکلات و پاسخگویی مسئولانه عمل کند.[۴]
رستگار یوسفی، نایب رئیس کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها در مجلس ایران و نماینده پاوه: «امروز وضعیت اقتصادی آشفته و سفره‌های مردم کوچک شده است و بدون تعارف باید بگویم دولت تاکنون، گفتاردرمانی و کلی‌گویی کرده است. دولت باید یک برنامه عملیاتی و البته فوری را برای اقتصاد مملکت بچیند و به مردم شفاف اعلام کند.»
محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران: «اعتراضات حق قانونی مردم است و می‌توانند در موضوعات مختلف اعتراضات خود را در چارچوب ضوابط و قوانین اعلام کنند تا زمانی که مخل نظم و امنیت عمومی مردم نباشد. در دو الی سه روز گذشته بخشی از جامعه یعنی بازاریان عزیز ما، نسبت به مسائل اقتصادی، نوسانات ارزی و گرانی کالاها اعتراضاتی داشتند و ما از طریق شورای تأمین استان و مدیریت میدانی که توسط فراجا انجام گرفت آن را مدیریت کردیم.»
علی‌اکبر پورجمشیدیان، معاون امنیتی و انتظامی وزیر کشور، با اشاره به نوسانات بازار ارز، بخش زیادی از مشکلات را ناشی از «فضای روانی» دانست و هشدار داد که دشمن در پی بهره‌برداری از این شرایط است. او از مردم و بازاریان خواست با صبر و همراهی تحت تأثیر «القائات روانی» قرار نگیرند و تأکید کرد که امکانات و کالا به اندازهٔ کافی در کشور وجود دارد.[۵]
علیرضا زاکانی، شهردار تهران گفت: «اسرائیل امروز با آغوش باز به استقبال اعتراضات می‌رود.» او تأکید کرد که «اولین وظیفهٔ مسئولان اتحاد برای خدمت است.»[۶]
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در نشست خبری ۹ دی ۱۴۰۴ به اعتراضات اشاره کرد و گفت که دولت «اعتراضات، بحران‌ها و تنگناها را می‌بیند و به رسمیت می‌شناسد» و در ادامه افزود «دولت، حتی اگر صداهای تندی نیز وجود داشته باشد، با صبوری به این صداها گوش خواهد داد». او سپس به دستور مسعود پزشکیان برای ایجاد سازوکار گفت‌وگو با معترضان اشاره کرد.[۷]
نیروهای امنیتی و انتظامی
سپاه پاسداران، در روز دوم اعتراضات با ارسال پیامک‌هایی به شهروندان، تجمعات را «غیرقانونی» خواند و هشدار داد که حضور در این گردهمایی‌ها «خواسته دشمن» است. انتشار نماگرفت این پیامک‌ها در شبکه‌های اجتماعی با واکنش‌های گسترده همراه شد. شماری از کاربران نیز گزارش دادند که با وجود عدم حضور در نزدیکی تجمعات، این پیامک را با امضای سازمان اطلاعات سپاه دریافت کرده‌اند.
احمدرضا رادان، فرمانده کل نیروی انتظامی ایران، در ۱۹ ژانویه اعلام کرد افرادی که به گفته او «فریب خورده» و در تظاهرات شرکت کرده‌اند، سه روز فرصت دارند تا خود را معرفی کنند.[۸][۹]
ابوالفضل شکارچی، سخنگوی ارشد ارتش جمهوری اسلامی، در واکنش به بیان ترامپ که خامنه‌ای «وقت آن رسیده که به دنبال رهبری جدید در ایران باشیم.»، اظهار داشت: «اگر دست تعرضی به سوی رهبر ما دراز شود، آن دست را قطع می‌کنیم و دنیای آنها را به آتش خواهیم کشید… امان را از آنها خواهیم برید و هیچ منطقه امنی برایشان باقی نخواهیم گذاشت.»[۱۰]
احزاب و گروه‌های سیاسی
آذر منصوریآذر منصوری، رئیس جبهه اصلاحات ایران در شبکهٔ ایکس نوشت: «برخورد عاقلانه دولت و وزارت علوم با اعتراضات دانشگاه و بازار و کنار گذاشتن مدیرانی که به‌جای حل مسئله، صورت مسئله را پاک می‌کردند، پیام روشنی دارد: امنیت و ثبات با نادیده‌گرفتن دغدغه‌های معترضان به‌دست نمی‌آید. راه درست، شنیدن، اصلاح و پاسخگویی است و نه برخورد و سرکوب معترضان.»[۱۱]
در ۲۱ دی ۱۴۰۴ (۱۰ ژانویه ۲۰۲۶) شورای مرکزی جبهه اصلاحات ایران جلسه‌ای اضطراری و غیرعلنی با حضور چهره‌های برجسته اصلاح‌طلب برگزار کرد تا دربارهٔ واکنش به سرکوب خونین اعتراضات بحث کند. در این جلسه پیش‌نویس بیانیه‌ای بی‌سابقه مطرح شد که در آن از علی خامنه‌ای خواسته شده بود از قدرت کناره‌گیری کند و اداره کشور به یک «شورای گذار» سپرده شود، اما انتشار این بیانیه با دخالت و تهدید نهادهای امنیتی متوقف شد.[۱۲]
کنگره ملیت‌های ایران فدرال در ۹ دی ۱۴۰۴ با انتشار بیانیه‌ای، حمایت خود را از تداوم تجمعات اعتراضی شهروندان در تهران و دیگر شهرهای ایران در واکنش به افزایش قیمت‌ها اعلام کرد. در این بیانیه، گرانی افسارگسیخته، نوسانات شدید نرخ ارز و بحران معیشتی مردم، نتیجه مدیریت ناکارآمد، فساد ساختاری و سیاست‌های تمرکزگرایانه جمهوری اسلامی عنوان شده و اعتراضات مردمی و اعتصابات صنفی، پاسخی مشروع به این وضعیت توصیف شده است. کنگره با تأکید بر سراسری و فراملی بودن اعتراضات، اعلام کرده است که سرنوشت شهرهای مختلف ایران از یکدیگر جدا نیست و این جنبش متعلق به همه مردم کشور است. کنگره خواستار گسترش همبستگی عمومی و ادامه اعتراضات مدنی شده است.[۱۳]
حزب دموکرات کردستان ایران در تاریخ ۱۰ دی ۱۴۰۴ با صدور بیانیه‌ای رسمی، حمایت خود را از موج جدید اعتصابات و اعتراضات بازاریان تهران و شماری دیگر از شهرهای ایران اعلام کرد. در این بیانیه، حزب ضمن تأکید بر اینکه بحران‌های کنونی ایران صرفاً اقتصادی نیست بلکه ریشه در یک بحران سیاسی ساختاری و مزمن دارد، عملکرد جمهوری اسلامی را به‌عنوان عامل اصلی وخامت اوضاع معرفی کرد و بر ضرورت همبستگی و اتحاد اقشار مختلف جامعه برای مقابله با وضعیت موجود تأکید نمود.[۱۴] حزب در ۱۳ دی ۱۴۰۴ بیانیه‌ای در حمایت از مردم ایران منتشر کرد که در آن سرکوب خشن جمهوری اسلامی و کشته و زخمی‌شدن معترضان محکوم شده است. این حزب با تأکید بر مشروعیت مبارزه مردم، خواستار همبستگی نیروهای آزادی‌خواه و اقدام فوری نهادهای بشردوستانه بین‌المللی شده است.[۱۵]
جامعه مدنی و نهادهای غیردولتی
انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند: رویدادهای اجتماعی اخیر… بازتاب انباشت مطالبات مدنی، اجتماعی و انسانی است که طی دهه‌های متمادی در بخش‌های مختلف جامعه شکل گرفته و در بسیاری موارد، امکان طرح مؤثر و پاسخگویی روشن نیافته است. مستندسازان، به‌عنوان راویان تاریخ معاصر، نه در جایگاه داوری شتاب‌زده می‌ایستند و نه می‌توانند نسبت به نشانه‌های آشکار نارضایتی اجتماعی بی‌تفاوت باشند.[۱۶]
کانون وکلای منطقه فارس: دست‌کم ۱۱ تن از وکلای مسئول در کانون وکلای منطقه فارس (استان فارس و کهگیلویه و بویراحمد) در اعتراض به آنچه «سکوت و انفعال» این نهاد نسبت به دفاع از حق، عدالت و مردم و عدم همراهی با مردم در جریان اعتراضات عنوان شده، از سمت خود استعفا کرده‌اند. در متن استعفای ارایه‌شده از سوی این ۱۱ وکیل دادگستری آمده است: «در شرایط فعلی، علیرغم بروز اعتراضات مردمی و طرح مطالبات جدی، کانون وکلا [منطقه فارس] هیچ واکنش روشنی از خود بروز نداده و حتی از ظرفیت‌های قانونی و مدنی خویش برای همراهی با مردم یا تبیین حقوق آنها استفاده نکرده است. این سکوت، با رسالت اجتماعی و تاریخی نهاد که خود را مدافع حق و عدالت می‌داند، سازگار نیست.»
در ۱۲ دی ۱۴۰۴، ۱۷ فعال مدنی و سیاسی با انتشار بیانیه‌ای مشترک، از اعتراضات سراسری در ایران حمایت کرده و گذار صلح‌آمیز از جمهوری اسلامی را «ضرورتی غیرقابل سرکوب» توصیف کردند. امضاکنندگان، از جمله ابوالفضل قدیانی، جعفر پناهی، مصطفی تاجزاده، نرگس محمدی و مصطفی ملکیان، با اشاره به تداوم اعتراضات خیابانی، این تحرکات را «جنبش بزرگ مقاومت مدنی مردم ایران» و بازتاب اراده ملی برای برکناری نظام حاکم دانستند و بر مطالباتی چون آزادی، عدالت، کرامت انسانی و حق تعیین سرنوشت تأکید کردند. در این بیانیه همچنین از نیروهای انتظامی و امنیتی خواسته شده است با پایبندی به مسئولیت حفاظت از جان شهروندان، از سرکوب معترضان و به‌کارگیری خشونت علیه مردم خودداری کنند.[۱۷][۱۸]
۲۲۱ فعال سیاسی و مدنی با انتشار نامه‌ای، حمایت خود را از بیانیه ۱۷ فعال سیاسی و مدافع حقوق بشر با محوریت «نجات ایران» اعلام کردند و اعتراضات اخیر در ایران را نشانهٔ نارضایتی عمیق و گستردهٔ جامعه از وضعیت سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشور دانستند. امضاکنندگان با اشاره به دور جدید اعتراضات که از هفتم دی‌ماه از بازار تهران آغاز شد و طی یک هفته به ده‌ها شهر گسترش یافته، اعلام کرده‌اند از متن بیانیه ۱۷ فعال سیاسی و مدنی و مدافعان حقوق بشر با تأکید بر اینکه «نظام نامشروع جمهوری اسلامی رفتنی است»، حمایت می‌کنند. در این بیانیه آمده است: «ما با صدایی رسا اعلام می‌کنیم که تنها راه نجات کشور از پرتگاه کنونی، گسترش اعتراضات سازمان‌یافته و همگرایی نیروهای دمکراسی‌خواه و خواهان تغییرات ساختاری سیاسی است.»
شماری از فیلمنامه‌نویسان سینمای ایران در بیانیه‌ای از دور تازهٔ اعتراضات سیاسی-اقتصادی در ایران حمایت کردند. در این بیانیه آمده: «اگر مهم‌ترین کار فیلمنامه‌نویس، نوشتن واقعیات زندگی است، نمی‌تواند در برابر مصائبی که هر روز خشن‌تر از روز پیش بر زندگی مردم تحمیل می‌شود، سکوت اختیار کند.» در این بیانیه اسامی افرادی چون مریم مقدم، فرهاد توحیدی، بهتاش صناعی‌ها، پیمان قاسم‌خانی و پیام یزدانی دیده می‌شود.
دانشگاه
دانشگاه‌های الزهرا و علم و فرهنگ، بهشتی، علامه‌طباطبایی و فرهنگیان در تهران، فرودسی در مشهد با صدور اطلاعیه‌هایی اعلام کردند که کلاس‌های درس آنها در هفته پیش رو (۱۴ تا ۱۸ دی‌ماه) به صورت غیرحضوری برگزار خواهد شد. همچنین، اعلام شده که تمامی کلاس‌های دانشگاه‌های استان آذربایجان شرقی نیز تا پایان ترم جاری به صورت غیرحضوری برگزار خواهد شد. این دانشگاه‌ها دلیل این اقدام خود را سردی و برودت هوا و تلاش برای صرفه‌جویی انرژی عنوان کرده و به بروز اعتراض‌های دانشجویی ضدحکومتی به عنوان عامل اتخاذ این تصمیم خود اشاره‌ای نکرده‌اند.
رضا پهلوی«جمهوری اسلامی تلاش کرد با تعطیل کردن اماکن عمومی و دانشگاه‌ها، شما را خانه‌نشین کند. اما شما شجاعانه در خیابانها ایستادید. من و تیمم همچنان در جهت بسیج بیشتر نیروها، و ریزش بیشتر از نظام، و همچنین رساندن صدای شما به جهانیان تلاش خواهیم کرد.» او در پایان پیام تصویری خود تأکید کرد: «پیروزی از آنِ ماست.»
او در پیامی ویدیویی از نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی خواست که در مقابل اعتراضات مردم، نایستند و به مردم پیوندند.[۱۹] او همچنین از قشرهای مختلف جامعه ایران در تمام شهرها خواست که متحد شوند و به اعتراضات سراسری بپیوندند و از ایرانیان خارج از کشور خواست که صدای ملت ایران را به نهادهای بین‌المللی برسانند.[۲۰]
در نخستین کنفرانس مطبوعاتی در ۲۶ دی، پس از آغاز اعتراضات دی ۱۴۰۴، گفت ایران تحت کنترل نیروهایی وابسته به جمهوری اسلامی قرار دارد و اعتراضات را نبردی میان معترضان و حاکمیت دانست. او از جامعه بین‌المللی خواست از مطالبات مردم ایران حمایت عملی کند و بر ضرورت پایان یافتن سرکوب تأکید کرد. پهلوی در این نشست بر پایبندی خود به دموکراسی تأکید کرد و برنامه‌ای با عنوان «پروژه شکوفایی» را برای صد روز نخست پس از پایان جمهوری اسلامی معرفی کرد که شامل تشکیل دولت انتقالی و نهادهای موقت بود. به گفته او، نظام سیاسی آینده از طریق گفت‌وگوی ملی و برگزاری همه‌پرسی آزاد تعیین خواهد شد. او همچنین اصول دوران گذار را حفظ تمامیت ارضی ایران، احترام به تنوع قومی و مذهبی، جدایی دین از حکومت و حق مردم برای تعیین شکل حکومت عنوان کرد و گفت نقش او در این دوره محدود به مدیریت و هماهنگی خواهد بود و قصد ندارد حاکم دائمی ایران شود.[۲۱][۲۲]
در ۳۰ دی پهلوی در سخنانی خطاب به علی خامنه‌ای گفت: «همان‌گونه که جنایتکاران نازی در نورنبرگ محاکمه و مجازات شدند، تو و هم‌دستانت نیز در دادگاه ملت ایران محاکمه و مجازات خواهید شد.»[۲۳] پهلوی خطاب به مردم ایران گفت: «شما تنها نیستید؛ ایستادگی شما تاریخ را تغییر داده است. این رژیم ترک برداشته و سقوطش آغاز شده است.» او همچنین در این سخنانی از مردم خواست برای بازگشت گسترده‌تر به خیابان آماده باشند و وعده داد که روز بازپس‌گیری ایران نزدیک است.[۲۴]
جعفر پناهی: چهار روز است که مردم ایستاده‌اند؛ نه برای فریاد که برای تغییر… وقتی دیگر چیزی برای از دست دادن نماند، ترس فرو می‌ریزد، صداها یکی می‌شود، سکوت می‌شکند و راه بازگشت بسته می‌شود»، و اضافه کرد که این خیزش «اراده‌ای است که تصمیم گرفته است، بماند، پیش برود و تاریخ را پیش ببرد.[۱۶]
داریوش اقبالی، با انتشار تصویری از یک معترض در تهران که در مقابل نیروهای امنیتی موتورسوار جمهوری اسلامی به تنهایی در خیابان نشسته بود، شهروندان را به ادامه مقاومت و مبارزه فراخواند و بخشی از ترانه خود را منتشر کرد.
مصطفی تاجزاده، فعال سیاسی زندانی، در نامه‌ای از زندان اوین نوشت که وضعیت کنونی ناشی از سیاست‌های اشتباه حاکم است و مسیر کنونی به بن‌بست می‌رسد. او تأکید کرد که رهبر جمهوری اسلامی بیشترین نقش را در اداره کشور دارد و نوشت: «علت‌العلل مشکلات اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، بین‌المللی و حتی زیست‌محیطی این یا آن دولت و مجلس نیست بلکه ساختار انسدادآفرین ولایت مطلقه فقیه و سیاست‌های ایران‌سوز و مردم‌گداز آقای خامنه‌ای است.» تاجزاده مطمئن‌ترین شیوه گذر از بحران‌ها را تشکیل مجلس مؤسسان، تغییر قانون اساسی مطابق نظر ملت و برگزاری انتخابات آزاد و منصفانه دانست.
گوهر عشقی، مادر ستار بهشتی، از مردم خواست «دست در دست هم» بگذارند و بر ضرورت اتحاد تأکید کرد و گفت که هر کس نمی‌تواند به خیابان برود، به اعتصاب بپیوندند. او اضافه کرد: «گرانی بیداد می‌کند. آب نیست. برق نیست. همه‌چیز گران شده است. مردم دیگر واقعاً فقیر شده‌اند.»
عادل فردوسی‌پور، مجری و تهیه‌کننده ورزشی، در برنامه زنده فوتبال ۳۶۰ گفت: «حق مردم صبور ما این وضعیت دردناک معیشتی نیست. زندگی آنقدر برای این مردم سخت شده که در تأمین حداقل نیازهای انسانی‌شان دچار مشکل شده‌اند.»[۲۵]
توماج صالحی، خواننده رپ ایرانی و زندانی سیاسی پیشین، در ویدیویی با اشاره به افزایش لحظه‌ای قیمت سکه طلا از ۱۵۷ میلیون تومان به ۱۷۰ میلیون تومان گفت این جهش در چند ساعت رخ داده است.
مهدی طارمی، کاپیتان تیم ملی فوتبال ایران و بازیکن تیم المپیاکوس یونان، با انتشار یک استوری در صفحه شخصی‌اش در اینستاگرام به موج تازه اعتراضات سراسری در ایران واکنش نشان داده و نوشت: «دنیا در حالی وارد سال ۲۰۲۶ شده که متأسفانه وضعیت اقتصادی مردم ایران، به هیچ‌وجه مساعد نیست. هر چی دلار گرون‌تر می‌شه، مردم فقیرتر می‌شن.» او در ادامه افزود: «مسئولان چه راه‌حلی برای مشکلات مردم دارن؟ باید صدای مردم رو بشنون و به دغدغه‌های ملت نجیب ایران جواب بدن.»[۲۶][۲۷]
شیرین عبادی، برنده جایزه صلح نوبل، نیروهای امنیتی ایران را به دلیل تیراندازی مستقیم به معترضان بی‌سلاح در فسا محکوم کرد و آن را نقض حقوق بشر دانست. او در پیامی که در اینستاگرام منتشر کرد، تأکید کرد که استفاده از مهمات جنگی علیه شهروندان بی‌سلاح به هیچ‌وجه قابل توجیه نیست. عبادی از مقامات خواست فوراً به خشونت‌ها پایان دهند، رسیدگی پزشکی مناسب به مجروحان را تضمین کنند و بررسی کنند چه کسانی مجوز استفاده از سلاح گرم علیه معترضان در فسا را صادر کرده‌اند.[۲۸]
منوچهر بختیاری: «برای دفن کردن جسد نظام در قبرستان تاریخ» به خیابانها آمده‌اند. او با تأکید بر تداوم نارضایتی عمومی، ادامه و گسترش اعتراضات را نشانه‌ای از ایستادگی مردم در برابر سرکوب دانست و بر ضرورت تداوم این حرکت‌های اعتراضی برای تحقق تغییر تأکید کرد.[۲۹]
زهرا خواجوی، دروازه‌بان تیم ملی فوتبال بانوان و پرسپولیس، در واکنش به اعتراضات سراسری در ایران با انتشار استوری نوشت: «سزای بهترین و وفادارترین مردم جهان فقر و سفره‌های خالی نیست».[۳۰]
نازنین بنیادی، بازیگر و فعال حقوق بشر، خطاب به ایرانیان خارج از کشور نوشت: «فراتر از پادشاهی‌خواه و جمهوریخواه، فراتر از چپ و راست، اکنون زمان آن است که برای ایرانی آزاد در کنار هم بایستیم.»[۳۱] او با انتشار پستی در حساب ایکس خود افزود: «استبداد تنها زمانی فرو می‌ریزد که همه صداهای ما بلند شود. دموکراسی تنها زمانی زنده می‌ماند که صدای هر فرد اهمیت داشته باشد.»[۳۱]
سوسن تسلیمی، بازیگر سرشناس، در گفت‌وگو با حمایت از اعتراضات سراسری گفت: «اعتراض‌ها ناگهانی نیستند؛ دنباله‌دارند. مردم می‌بینند سرمایه‌ها به جیب چه کسانی می‌رود. آنها بچه نیستند که با دروغ و وعده فریب بخورند. ایرانی‌ها باهوش‌اند و نمی‌شود سرشان کلاه گذاشت.»[۳۲]
بهروز وثوقی، بازیگر، در اینستاگرام نوشت: «در این روزهای سنگین، من که عمرم را با نور و سایه، با سکوت و فریاد روی پرده گذرانده‌ام، هر شب اخبار سرزمینم را می‌بینمو قلبم، پیش از آن‌که پیر شود، زخمی می‌شود.»[۳۳] او افزود: «اگر سینما به من چیزی آموخت، این بود که تاریک‌ترین صحنه‌ها همیشه مقدمه طلوع‌اند. دل من امروز با دل‌های زخمی سرزمینم می‌تپد. نه از ترحم، بلکه از ایمان.»[۳۳]
عبید زندکریمی، پدر مؤمن زندکریمی، از معترضان جان‌باخته خیزش ۱۴۰۱ در سنندج، با انتشار یک ویدیو از مردم ایران خواست برای دستیابی به هدفی مشترک متحد شوند. در عین حال با خطاب قرار دادن نیروهای سرکوب، تأکید کرد که معترضان از میان خود آنان و خانواده‌هایشان هستند و از آنان خواست به سوی جوانان معترض شلیک نکنند.[۳۴]
علیرضا جهانبخش، کاپیتان تیم ملی فوتبال ایران، در ۱۳ دی در استوریش نوشت: «کشوری با این همه سرمایه و استعداد مردمی نجیب و با وقار که تو تمام این سالها تو بدترین شرایط کشورمون ایران میهن‌پرستی خودشون رو نشون دادن… همهٔ اینها چکیده‌ایی از ضعف مدیریتی رانت‌ها و اختلاس‌هایی هستش که باعث کم رنگ شدن سفرهٔ مردم و از بین بردن آرزوهای جوانان این مرز و بوم شده… به امید آینده ایی روشن برای ایران عزیزمون و شادی مردم عزیز ایران.»[۳۵]
محمد مایلی‌کهن، سرمربی پیشین تیم ملی فوتبال ایران، در گفت‌وگو با ایران‌اینترنشنال، از ورزشکاران خواست از اعتراضات سراسری مردم ایران حمایت کنند: «ورزشکاران هرچه دارند، از مردم دارند.»[۳۶]
شادی رضایی، مربی پیشین تیم فوتبال زنان پرسپولیس، با انتشار یک استوری اینستاگرامی به اعتراضات سراسری مردم علیه جمهوری اسلامی واکنش نشان داد و نوشت: «بی‌ارزش‌ترین پول جهان، طولانی‌ترین تورم چند رقمی جهان و… می‌گویید چرا اعتراض می‌کنیم؟ ما اگر معترض نباشیم عجیب است.»[۳۷]
سارا شیربیگی، بازیکن تیم ملی فوتسال زنان ایران، با انتشار تصویری از برج میلاد نوشت: «باشد که روزی عبور کند، این رنجی که از آن ما نیست.»[۳۸]
گوگوش، خواننده ایرانی، در ۱۵ دی ۱۴۰۴ پیامی منتشر کرد که در آن حمایت خود را از بازگشت رضا پهلوی به ایران برای دوره گذار اعلام کرد. او در این پیام بر اهمیت شکستن سکوت و بازتاب دادن صدای معترضان تأکید کرد و از مخاطبانش خواست صدای مردم ایران را بازتاب دهند و فریادهای آنان برای دستیابی به آینده‌ای دموکراتیک را تقویت کنند. گوگوش در بخش پایانی این بیانیه، رضا پهلوی را چهره‌ای وحدت‌بخش و سکولار برای دوره گذار توصیف کرد و ابراز امیدواری کرد که ملت ایران به آزادی دست یابد و جوانان کشور به پیروزی‌ای درخشان برسند.[۳۹][۴۰]
اشکان فدایی خوانندهٔ سبک رپ نیز که پیشتر برای خیزش زن زندگی آزادی، آبان ۹۸ و… آهنگ‌های سیاسی متعددی منتشر کرده بود آلبومی به نام رند منتشر کرد که چندی از ترک‌های آن جنبه سیاسی داشتند.
غلامرضا فرخی، کشتی‌گیر ۲۳ ساله عضو تیم ملی کشتی فرنگی ایران، در متن بلندی که در استوری صفحه اینستاگرام خود منتشر کرد، معترضان ایرانی را «فریب خورده‌های دشمن» نامید.
کیهان کلهر، نوازنده سرشناس ایرانی، ضمن ابراز همدلی با معترضان، از تمامی موسیقیدانان خواست که «صدای مردم ایران» باشند.[۴۱]
فعالیت‌های شبکه‌های اجتماعی
هشتگ «سپهر بابا کجایی؟» برای اشاره به ویدیویی تکان‌دهنده و دردناک از یک پدر در «پزشکی قانونی کهریزک» استفاده می‌شود. «سپهر … سپهر بابا … کجایی؟» در تلاش برای پیدا کردن پیکر سپهر شکری، جوان ۱۹ سالهای که گفته می‌شود در جریان اعتراضات سراسری کشته شده است.[۴۲]
هشتگ #IranMassacre یکی از هشتگ‌هایی است که در شبکه‌های اجتماعی برای جلب توجه جهانی و گزارش درباره سرکوب و کشتار معترضان در ایران در جریان اعتراضات گسترده ۲۰۲۵–۲۰۲۶ به‌کار می‌رود.
دونالد ترامپ در پاسخ به خبرنگاری که در رابطهٔ وضعیت کنونی ایران سؤال پرسیده بود، گفت: «آنها مشکلات زیادی دارند. تورم شدیدی دارند. اقتصادشان فروپاشیده است. اقتصاد وضعیت خوبی ندارد. می‌دانم مردم چندان راضی نیستند. اما فراموش نکنید، هر بار که اعتراضی رخ می‌دهد یا گروهی، کوچک یا بزرگ، شکل می‌گیرد، شروع به تیراندازی به مردم می‌کنند. می‌دانید، مردم را می‌کشند. من سال‌هاست این را دیده‌ام. نارضایتی بسیار گسترده است. ۱۰۰ هزار نفر، ۲۰۰ هزار نفر جمع می‌شوند، اما ناگهان تیراندازی شروع می‌شود و آن گروه خیلی سریع متفرق می‌شود. من سالها این رفتار را زیر نظر داشته‌ام. آنها (حکومت) آدم‌های بی‌رحم، بسیار بی‌رحمی هستند.»[۴۳]
دونالد ترامپهمچنین او در واکنش به اعتراضات اخیر در ایران اعلام کرد که در صورت شلیک به معترضان مسالمت‌آمیز و کشته شدن آنان به شکل خشونت‌آمیز، ایالات متحده از معترضان حمایت خواهد کرد. او در پیامی در شبکهٔ اجتماعی نوشت: «ما آماده و مجهز به سلاح هستیم و آماده حرکت.»[۴۴][۴۵]
همچنان در شامگاه یکشنبه ۱۴ دی، هنگام بازگشت دونالد ترامپ به واشینگتن به خبرنگاران گفت که تحولات ایران را از نزدیک دنبال می‌کند.[۴۶] او در پاسخ به خبرنگاری که پرسید آمریکا چه زمانی در اعتراضات ایران دخالت خواهد کرد، گفت: «ما بررسی می‌کنیم. ما این [اعتراضات] را از نزدیک دنبال می‌کنیم. اگر آنها مردم را بکشند، همان‌طور که در گذشته انجام دادند، ضربه سختی از ایالات متحده خواهند خورد.»[۴۶]
در ۱۹ دی ترامپ نوشت که در صورت استفاده حکومت ایران از خشونت علیه معترضان، ایالات متحده «آماده اقدام» است. جک کین، ژنرال بازنشسته ارتش آمریکا و تحلیلگر شبکه فاکس‌نیوز، در واکنش به این اظهارات گفت که اگر در حکومت ایران بود، این پیام را جدی می‌گرفت.[۴۷]
ترامپ شامگاه یکشنبه در گفت‌وگو با خبرنگاران اعلام کرد که ارتش آمریکا در حال بررسی وضعیت است و «گزینه‌های بسیار قوی» روی میز قرار دارد. او در پاسخ به پرسشی دربارهٔ تهدیدهای ایران برای اقدام تلافی‌جویانه گفت که در صورت انجام چنین اقدامی، ایالات متحده اهدافی را مورد حمله قرار خواهد داد که «پیش از این هرگز هدف قرار نگرفته‌اند».[۴۸]
همچنین دونالد ترامپ اعلام کرد که ایالات متحده در واکنش به سرکوب اعتراضات در ایران، در حال بررسی گزینه‌های «بسیار سخت»، از جمله گزینه‌های نظامی است.[۴۹]
ترامپ در ۲۷ دی، با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد «زمان آن فرا رسیده است که به دنبال رهبری جدید در ایران باشیم» و خواستار پایان کشتار معترضان شد. وزارت امور خارجه آمریکا نیز از کاربران فارسی‌زبان خواست اطلاعاتی دربارهٔ فعالیت‌های سپاه پاسداران ارائه دهند و اعلام کرد این اطلاعات ممکن است مشمول پاداش یا جابه‌جایی شوند. علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در واکنش به اعتراضات، آنها را «فتنه آمریکایی» خواند و بخشی از معترضان را به ارتباط با نهادهای اطلاعاتی خارجی متهم کرد. وی با تأکید بر اینکه کشور به سمت جنگ نخواهد رفت، گفت با «مجرمان داخلی و بین‌المللی» برخورد خواهد شد و افزود که مشکلات اقتصادی موجود نیز باید توسط مسئولان دولتی مدیریت شود.[۵۰]
ترامپ در سه‌شنبه ۳۰ دی ۱۴۰۴ پیامکی از امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، را در شبکه اجتماعی تروث منتشر کرد که در آن مکرون پیشنهاد همکاری در ایران و برگزاری نشستی در پاریس با حضور اعضای جی-۷ و نمایندگانی از چند کشور دیگر را مطرح کرده است.[۵۱][۵۲][۵۳]
در ۹ بهمن گزارش شد که ترامپ گزینه‌هایی را علیه ایران بررسی می‌کند که شامل حملات هدفمند به نیروهای امنیتی و رهبران برای بازنوکنی اعتراضات و فراهم کردن شرایط برای تغییر رژیم است.[۵۴][۵۵]
راجر ویکر، سناتورجمهوریخواه: «ایرانیان امروز در واکنش به ویرانی اقتصادی که رهبری حامی تروریسم جمهوری اسلامی بر کشور تحمیل کرده، به خیابانها آمده‌اند.» او افزود: «از مبارزه مردم ایران برای رسیدن به یک حکمرانی خردمندانه که منافع مردم را به جای تروریست‌های اسلامگرا در اولویت قرار دهد، حمایت می‌کنم. ایرانیان باید از استبدادی که جامعه شکوفای آنها را ویران کرده است، رها شوند.»
سناتور تدکروز عطف به اعتراضات سراسری در ایران نوشت: «مردم ایران در حال خیزش هستند و روزهای آیت‌الله به شماره افتاده است.»[۵۶]
نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل، شامگاه دوشنبه هشتم دی‌ماه در پیامی ویدیویی خطاب به مردم ایران گفت: «به پا خیزید.» او افزود: «مردم ایران گذشته‌ای پرافتخار دارند و می‌توانند آینده‌ای حتی پرافتخارتر داشته باشند. آن آینده به تک‌تک شما بستگی دارد.» بنت ادامه داد: «خطاب به همه مردان و زنان شجاعی که اکنون در سراسر کشور خود به پا خاسته‌اید، همه ملت‌های جهان آزاد در کنار شما و در کنار مبارزه عادلانه‌تان ایستاده‌اند. تغییر ممکن است. خاورمیانه‌ای بهتر وجود خواهد داشت.»
مایک پمپئو، وزیر امور خارجه پیشین آمریکا، نیز در شبکه ایکس نوشت: «تعجبی ندارد که مردم ایران برای اعتراض به اقتصاد در حال فروپاشی به خیابانها آمده‌اند. حکومت ایران با افراط‌گرایی و فساد، کشوری را که می‌توانست پویا و شکوفا باشد، ویران کرده است. مردم ایران شایسته حکومتی پاسخگو هستند که نماینده آنها و در خدمت منافع آنان باشد، نه منافع ملاها و نزدیکان و وابستگانشان.»
مایک فلین، مشاور پیشین امنیت ملی دونالد ترامپ، در شبکه ایکس با بازنشر پیام شاهزاده رضا پهلوی نوشت: «برای مردم ایران دعا کنید. مردمی که سالها زیر سایه ترس و حاکمیت سرکوبگر و استبدادی آیت‌الله‌ها زندگی کرده‌اند. زمان آن فرا رسیده که قیام کنند و کشورشان را بازپس گیرند.» او جمهوری اسلامی را «دشمن سهمگینی» دانست که «نزدیک به ۴۰ سال است با آمریکا و متحدین آن، به‌طور اخص اسرائیل، در جنگ است و ریشه این جدال در طبیعت جمهوری اسلامی نهفته است.»
جو ویلسون، سناتور جمهوریخواه آمریکا، در حمایت از مردم ایران گفت: «من از معترضان ایران که بر ارزش‌گذاری و پاسداشت میراث بزرگ پارسی خود تأکید دارند حمایت می‌کنم. سوریه نمادی است از اینکه حتی یک دیکتاتوری ۵۴ ساله هم می‌تواند ناچار به فرار به مسکو شود.»
برد شرمن، نماینده کالیفرنیا در کنگره آمریکا، گفت: «بار دیگر، مردم ایران برای اعتراض به حکومتی خشن که منابع و جان مردم ایران را برای پیشبرد جنگ‌های نیابتی پایان‌ناپذیر در سراسر منطقه به تاراج برده است، به خیابانها آمده‌اند.»
گیلا گملیل وزیر نوآوری علم و فناوری اسرائیل روز دوشنبه تصویری سلفی از خود در شبکه ایکس منتشر کرد که در آن کلاهی با شعار «ایران را دوباره باشکوه کنیم» بر سر داشت. او در این پست به حساب کاربری شاهزاده رضا پهلوی اشاره کرد.
هانا نویمان، نماینده آلمان در پارلمان اروپا: «سال ۲۰۲۶ در ایران با یک پرسش باز آغاز می‌شود: تا چه زمانی حکومت اسلامی می‌تواند علیه مردم خود حکومت کند؟ طی پنج روز گذشته، اعتراضات بار دیگر به خیابانها بازگشته است. کسبه مغازه‌های خود را بسته‌اند و دانشجویان در دانشگاه‌ها تجمع کرده‌اند، چرا که هم قیمت‌ها در حال افزایش است و هم سرکوب.» او همچنین از مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا خواست که فهرست کشورهای مخالف با تروریستی اعلام شدن سپاه پاسداران ایران را منتشر کند.[۵۷] او با این درخواست بر شفافیت مواضع اعضای اتحادیه اروپا در رابطه با سپاه پاسداران و اقدامات بین‌المللی علیه آن تأکید کرد.
نایجل فاراژ، رهبر حزب اصلاح بریتانیا، در حمایت از اعتراضات مردم ایران علیه جمهوری اسلامی، در حساب خود در شبکه ایکس نوشت: «این رژیم شرور باید برود.»[۵۸] او افزود: «همان‌طور که سال‌هاست انجام داده‌ام، برای نیروهای آزادی‌خواه در ایران آرزوی موفقیت می‌کنم.»[۵۸]
تد کروز، سناتور جمهوریخواه، در حساب ایکس خود در واکنش به اعتراضات مردم ایران گفت: «مردم ایران در حال برخاستن هستند و روزهای رهبر جمهوری اسلامی به شماره افتاده است.»[۵۹]
لیندسی گراهاملیندسی گراهام، عضو جمهوریخواه از ایالت کارولینای جنوبی در سنای ایالات متحده در گفتگو با فاکس نیوز خطاب به ایرانیان گفت: به مردم ایران می‌گویم: امشب ما در کنار شما ایستاده‌ایم. ما از شما حمایت می‌کنیم تا کشورتان را از دست آیت‌الله‌ها، این نازی‌های مذهبی که شما را می‌کشند و جهان را به وحشت می‌اندازند، پس بگیرید. وی افزود: دونالد جی. ترامپ، باراک اوباما نیست. او پشت شماست. خطاب به آیت‌الله می‌گویم: باید بدانید، اگر به کشتن مردمی که خواهان زندگی بهتر هستند ادامه دهید، دونالد جی. ترامپ شما را خواهد کشت. لیندزی گراهام در روز چهارشنبه ۱ بهمن در شبکه اجتماعی ایکس گفت: «من از اظهارنظرهایی که از سوی برخی افراد درگیر در پرونده ایران مطرح می‌شد و القا می‌کرد اگر آیت‌الله حاضر باشد روش خود را تغییر دهد، شاید بتوان به توافقی با این رژیم دست یافت، نگران و مضطرب شدم.» لیندزی گراهام عنوان کرد: «هر کسی که معتقد است آیت‌الله حتی به‌طور جزئی علاقه‌ای به تغییر رفتار خود دارد، سابقه آیت‌الله و این رژیم آدمکش را درک نکرده است.» او همچنین گفت «این باور درست مانند این است که کسی فکر کند می‌شد با هیتلر به توافق رسید. آنها آن زمان دربارهٔ هیتلر اشتباه می‌کردند و امروز نیز دربارهٔ آیت‌الله در اشتباه‌اند.» لیندزی گراهام افزود: «آدولف هیتلر خواهان یک نژاد برتر بود که بر پایه برتری آریایی‌ها حکومت کند. آیت‌الله یک نازی مذهبی است که خواهان یک دینی جهانی است که خود بر آن حکومت کند. هر دو مورد مریض است.» در پایان گراهام گفت: «نمی‌توان با شر معامله کرد؛ باید با آن مقابله کرد. در این مورد، این به معنای ایستادن در کنار مردم ایران است.»[۶۰]
وزارت امور خارجه آمریکا: در شبکه ایکس نوشت: «با کاهش ارزش پول ایران به پایین‌ترین سطح تاریخی خود در برابر دلار آمریکا، صدها تن از مردم در بازار بزرگ تهران تجمع کردند تا به وخامت شرایط اقتصادی اعتراض کنند.» در این پست آمده است: «با وجود خشونت و حضور سنگین نیروهای امنیتی، ایرانیان شجاع همچنان صدایشان را بلند کرده و اعتراض چشمگیری از خود نشان می‌دهند.» وزارت امور خارجه آمریکا تأکید کرد: «رژیم جمهوری اسلامی باید به حقوق بنیادین مردم ایران احترام بگذارد و به خواسته‌های مشروع آنان پاسخ دهد، نه اینکه صدای آنان را خاموش کند. ایالات متحده آمریکا از تلاش مردم ایران برای شنیده شدن صدایشان حمایت می‌کند.»[۶۱][۶۲]
واکنش وزارت خارجه آمریکا به سرکوب خونین در ملکشاهی: «حمله وحشیانه رژیم جمهوری اسلامی به بیمارستانی در ایلام یک جنایت است. یورش به بخش‌ها، ضرب و شتم کادر پزشکی و حمله به مجروحان با گاز اشک‌آور و گلوله جنگی، جنایتی آشکار علیه بشریت است. بیمارستان‌ها میدان نبرد نیستند. این اقدامات رژیم جمهوری اسلامی نقض فاحش قوانین بین‌المللی است و نشان دهنده رژیمی است که با بی‌توجهی کامل به جان انسان‌ها رفتار می‌کند.»[۶۳][۶۴]
مجلس نمایندگان آمریکا: اکثریت کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا به ریاست برایان‌مست سرکوب معترضان از سوی جمهوری اسلامی را محکوم کرد و طی بیانیه‌ای گفت: «مردم ایران شایسته چیزی بهتر از این رژیم ناتوان و فاسد هستند؛ رژیمی که همواره منافع شخصی را بر نیازهای شهروندانش ترجیح می‌دهد… ما در کنار مردم ایران و حق آنها برای انتخاب مسیری بهتر می‌ایستیم.»[۶۵]
صدراعظم آلمان، فردریش مرتس، در ۲۳ دی گفت که جمهوری اسلامی در «روزهای پایانی» خود قرار دارد، زیرا رژیمی که تنها از طریق خشونت می‌تواند به قدرت باقی بماند عملاً به پایان رسیده است.[۶۶][۶۷] وزیر خارجه آلمان، یوهان واده‌فول، همچنین در مورد سرکوب اعتراضات توسط رژیم اشاره کرد و گفت «همان‌طور که در گذشته نیز شاهد بوده‌ایم، نه‌تنها افراد در جمهوری اسلامی بازداشت و به‌شدت شکنجه می‌شوند، بلکه تیراندازی هم صورت می‌گیرد و تعداد زیادی کشته می‌شوند. این امر نشان می‌دهد این رژیم آشکارا دیگر هیچ مشروعیتی ندارد. این رژیم از حمایت مردم ایران برخوردار نیست و ما از رژیم می‌خواهیم فورا به این اقدامات پایان دهد. از طرف دولت تأکید می‌کنم، ما از تمامی ابزارها بر این رژیم از جمله تحریم‌ها استفاده می‌کنیم.»[۶۸]
وزارت امور خارجه کانادا در ۲۲ دی، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، «قتل‌های مداوم معترضان در ایران» را به‌شدت محکوم کرد.[۶۹] در این بیانیه آمده است که حکومت ایران باید به سرکوب، اقدامات ارعاب‌آمیز و نقض حقوق بشر پایان دهد و به حقوق اساسی شهروندان خود احترام بگذارد. دولت کانادا همچنین اعلام کرد که در کنار «مردم شجاع ایران» ایستاده است.[۷۰]
در ۲۳ دولت کانادا با اشاره به وخامت شرایط امنیتی، به شهروندان خود در ایران توصیه کرد هرچه سریع‌تر کشور را ترک کنند و نسبت به خطر بالای بازداشت‌های خودسرانه، به‌ویژه برای دو تابعیتی‌ها، هشدار داد.[۷۱][۷۲]
در ۲۳ دی استرالیا از همه شهروندان استرالیایی که در ایران هستند خواست هرچه سریع‌تر این کشور را ترک کنند. وزیر امور خارجه استرالیا، پنی وانگ، در در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «استرالیا در کنار مردم شجاع ایران در مبارزه‌شان علیه یک رژیم سرکوبگر ایستاده است. ما به‌طور قاطع سرکوب وحشیانه رژیم ایران علیه مردم خودش را محکوم می‌کنیم… کشتار معترضان، استفاده از زور و بازداشت‌های خودسرانه باید متوقف شود.»[۷۳]
کایا کالاس، نایب رئیس کمیسیون اروپا، اعتراضات ضدحکومتی ایران را تحسین کرد و استفاده از خشونت علیه معترضان توسط نیروهای امنیتی را محکوم نمود. او در توییتی اعلام کرد که پاسخ بی‌رحمانه نیروهای امنیتی نشان‌دهنده ترس رژیم ایران از مردم خود است و از اتحادیه اروپا خواست تحریم‌های بیشتری علیه ایران اعمال شود. کالاس همچنین بر حقوق شهروندان، از جمله دسترسی به اطلاعات و اینترنت، تأکید کرد و خواستار توقف خشونت و آزادی بازداشت‌شدگان شد.[۷۴]
شورای شهر بورلی‌هیلز در ایالت کالیفرنیا با تصویب یک لایحه اضطراری حمایت خود را از معترضان در ایران اعلام کرد و کشتار و سرکوب آنها را محکوم نمود. این شورا در بیانیه خود بر اهمیت آزادی بیان، تجمع مسالمت‌آمیز و رعایت حقوق بشر تأکید کرده و از جامعه بین‌المللی خواست در حمایت از مردم ایران و توقف خشونت‌ها اقدام کند.[۷۵]
علیرضا فغانی، داور بین‌المللی فوتبال، در اعتراض به کشتار دست‌کم ۱۲ هزار نفر توسط نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی در جریان انقلاب ملی ایرانیان، پستی را بازنشر کرد که در آن شمار کشته‌شدگان جمهوری اسلامی و قربانیان جنگ اوکراین را مقایسه می‌کند. در این پست آمده است که «جمهوری اسلامی دست‌کم ۱۲ هزار نفر را فقط در چهار روز کشته است، در حالی که در سه سال جنگ روسیه با اوکراین ۱۴ هزار و ۵۰۰ نفر کشته شدند».[۷۶]
الن شاتر، وزیر و عضو پیشین پارلمان جمهوری ایرلند در شبکه ایکس نوشت: «دولت ایرلند باید سپاه پاسداران را به عنوان یک سازمان تروریستی معرفی کند.»[۷۷]
ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه گفت که این کشور در حال بررسی امکان ارسال پایانه‌های یوتل‌ست به ایران است.[۷۸]
سازمان‌های بین‌المللی
روبرتا متسولا، رئیس پارلمان اروپا، با محکوم‌کردن تشدید سرکوب معترضان در ایران، اعلام کرد که اتحادیه اروپا نباید در برابر «خشونت و سرکوب یک رژیم هراسان از مردم خود» سکوت کند و خواستار اعمال تحریم‌های شدیدتر و قرار دادن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمان‌های تروریستی شد. او با اشاره به تصاویر «تکان‌دهنده» منتشرشده از ایران تأکید کرد اروپا منتظر اقدام دیگران نخواهد ماند و فشار بر عاملان سرکوب را افزایش می‌دهد. متسولا همچنین گفت که «دوران دیکتاتورها در سال ۲۰۲۶ به پایان خواهد رسید» و از رهبران اتحادیه اروپا خواست هرچه سریع‌تر اقدامات قاطع‌تری علیه جمهوری اسلامی اتخاذ کنند.[۷۹][۸۰]
به دنبال کشتار بیش از ۳۵۰۰۰ تن از معترضان در اعتراضات دی ۱۴۰۴، اتحادیه اروپا در ۹ بهمن ۱۴۰۴ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داد.[۸۱][۸۲][۸۳][۸۴]بریتانیا نیز به دنبال اتحادیه اروپا اعلام کرد که این کشور نیز سپاه پاسداران را به لیست سازمان‌های تروریستی اضافه خواهد کرد.[۸۵]
در یک نظرسنجی منتشرشده در حساب رسمی پارلمان اروپا در شبکه اجتماعی ایکس، موضوع «خشونت در ایران» با اختلاف قابل‌توجهی در صدر نگرانی‌های شرکت‌کنندگان قرار گرفته است. تا شامگاه دوشنبه ۲۹ دی، ۹۸٫۴ درصد از رأی‌دهندگان این گزینه را به‌عنوان مهم‌ترین موضوع انتخاب کرده‌اند. در این نظرسنجی، موضوعاتی مانند «تمامیت ارضی گرینلند»، «دیپ‌فیک‌های غیرقانونی هوش مصنوعی» و «کمبود دارو» در رتبه‌های بعدی قرار داشته‌اند. این نظرسنجی همچنان ادامه دارد و امکان مشارکت کاربران در آن فراهم است.[۸۶]
دیده‌بان سازمان ملل (UN Watch) فعال در نظارت بر اجرای حقوق بشر و تعهدات سازمان ملل است. این سازمان با مشارکت در ائتلاف بین‌المللی ۳۰ سازمانی از معترضان دی ۱۴۰۴ در ایران حمایت کرد و با انتشار بیانیه‌ها و گزارش‌ها، فشار بین‌المللی بر مقامات ایرانی برای رعایت حقوق بشر ایجاد نمود.[۸۷]
رئیس پارلمان اروپا، روبرتا متسولا، با محکوم‌کردن تشدید سرکوب در ایران اعلام کرد اروپا چشم خود را نخواهد بست و در پی اقدامات سخت‌گیرانه‌تر، از جمله تحریم‌ها و قرار دادن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمان‌های تروریستی است. او با اشاره به «تصاویر هولناک» از خشونت مستمر حکومت علیه معترضان افزود پارلمان اروپا برای منع فعالیت دیپلمات‌های ایرانی اقدام کرده و به‌دنبال تشدید تحریم‌ها علیه عوامل سرکوب است.[۸۸]
United Nations Association of San Diego، شاخه‌ای محلی از اتحادیه سازمان ملل در آمریکا، با برنامه‌های آموزشی و بیانیه‌های حمایتی بر ضرورت دفاع از حقوق معترضان ایرانی تأکید کرد.[۸۷]
Australian United Solidarity for Iran در واکنش به اعتراضات دی ۱۴۰۴، با انتشار بیانیه‌ها، فعالیت‌های آگاهی‌بخش و اقدامات همبستگی از حق اعتراض مسالمت‌آمیز مردم ایران پشتیبانی کرد.[۸۷]
بر اساس سندی که خبرگزاری رویترز به آن دست یافته است، شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد قرار است روز جمعه ۳ بهمن ۱۴۰۴ نشست اضطراری‌ای دربارهٔ ایران برگزار کند. هدف از این نشست، بررسی گزارش‌ها دربارهٔ «خشونت نگران‌کننده»، سرکوب معترضان و نقض حقوق بشر عنوان شده است. این نشست به پیشنهاد گروهی از کشورها از جمله آلمان، بریتانیا و ایسلند مطرح شده و سازمان ملل متحد اعلام کرده است که تاکنون ۲۱ کشور از برگزاری آن حمایت کرده‌اند.[۸۹]
سازمان‌های حقوق بشر
سازمان عفو بین‌الملل با انتشار گزارش‌ها و بیانیه‌های رسمی، سرکوب خشونت‌آمیز معترضان را به‌شدت محکوم کردند. به‌گفته این سازمان‌ها، چنین اقداماتی نقض آشکار حقوق بشر و تعهدات بین‌المللی دولت‌ها به شمار می‌رود.[۹۰][۹۱]
دیده‌بان حقوق بشر با استناد به گزارش‌هایی دربارهٔ کشتار معترضان و بازداشت‌های گسترده در ایران، خواستار برگزاری نشست اضطراری شورای امنیت سازمان ملل شد. فیلیپ بولوپیون، مدیر اجرایی این سازمان، وضعیت ایران را «کاملاً اضطراری» توصیف کرد و از شورای امنیت و شورای حقوق بشر خواست تا به‌طور فوری به این موضوع رسیدگی کنند.[۸۷]
God’s Harvest Foundation، سازمانی غنایی فعال در حوزه حقوق بشر و توسعه اجتماعی، با مشارکت در ائتلاف بین‌المللی متشکل از ۳۰ سازمان مردم‌نهاد از معترضان دی ۱۴۰۴ در ایران حمایت کرد. این سازمان با آگاهی‌بخشی و آموزش دربارهٔ حقوق بشر و حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر، خواستار افزایش فشار بین‌المللی بر مقامات ایرانی شد.[۸۷]
استپ چیلد اکزکیوشن (به انگلیسی Stop Child Executions) با حمایت از معترضان ایرانی نوجوان و مستندسازی تهدیدها و بازداشت‌ها، در جریان اعتراضات دی ۱۴۰۴ مشارکت کرد و تلاش کرد تا موج جهانی آگاهی و فشار حقوق بشری بر دولت ایران افزایش یابد.[۸۷]
مارواه (MARUAH)، سازمان حقوق بشری مستقر در سنگاپور، با نظارت و گزارش‌دهی دربارهٔ نقض حقوق بشر و آزادی‌های مدنی، سرکوب اعتراضات دی ۱۴۰۴ در ایران را محکوم کرد.[۸۷]
تا ۲۰ ژانویه، کشوری که بیشترین تعداد تجمع را داشت آلمان بود، با ۲۷ تجمع در فاصله ده‌روزه بین ۱۱ تا ۲۰ ژانویه. در همین بازه زمانی، ایالات متحده و استرالیا هرکدام ۲۳ تجمع، کانادا ۱۹ تجمع و بریتانیا ۱۲ تجمع برگزار کردند.[۱۱۲] اگرچه شمار دقیق شرکت‌کنندگان در بسیاری از این تجمع‌ها مشخص نیست، گزارش شده است که در یکی از تجمع‌ها در تورنتو حدود ۱۱۰ هزار نفر حضور داشتند.[۱۱۲][۱۱۳]
یک معترض ایرانی در حالی که پرچم جمهوری اسلامی را از سردر سفارت ایران در لندن برمی‌دارد و با پرچم شیر و خورشید تاج‌دار جایگزین می‌کند.
معترضان از جامعه بین‌المللی خواستند در برابر اقدامات رژیم ایران در سرکوب معترضان طی کشتارهای ایران در سال۱۴۰۴ «اقدام فوری» انجام دهد[۱۱۴][۱۱۵] و هم‌زمان حمایت خود را از مردم ایران و رضا پهلوی، فرزند محمدرضا شاه پهلوی، ابراز کردند.[۱۱۵] رضا پهلوی نیز با اعلام حمایت از معترضان، از همه ایرانیان، از جمله نیروهای امنیتی و انتظامی، خواست به اعتراضات بپیوندند.[۱۱۶]
ایرانیان آمریکایی خواستار اخراج بستگان مقام‌های ارشد ایرانی شدند که برخی از آنان در ایالات متحده زندگی می‌کنند.[۱۱۸][۱۱۹] در آتلانتا، ایالت جورجیا، گروهی در مقابل محل کار فاطمه اردشیر لاریجانی، دختر علی لاریجانی، در مؤسسه سرطان وینشیپ دانشگاه اموری تجمع اعتراضی برگزار کردند.[۱۲۰][۱۱۸][۱۱۹] در ۴ بهمن ۱۴۰۴ گزارش شد که فاطمه در پی اعتراضات از دانشگاه اخراج شد.[۱۲۱][۱۲۲] بنا به گفته برخی مقام‌های پیشین دولت ایران، علی لاریجانی به‌عنوان طراح اصلی کشتارها توصیف شده است.[۱۲۳]
نگرانی دیگر مطرح‌شده از سوی معترضان، قطع اینترنت است، اقدامی که به گفته آنان رژیم برای جلوگیری از ارتباط مؤثر معترضان داخل کشور و هم‌زمان پنهان‌سازی سرکوب مرگبار اعتراضات به کار می‌گیرد.[۱۲۴]
در سراسر جامعه ایرانیان خارج از کشور، درخواست‌ها برای حملات نظامی آمریکا علیه ایران افزایش یافت.[۱۲۵]
واکنش رسانه‌ای و تحلیلی
رسانه‌های داخلی
خبرگزاری فارس (وابسته به سپاه پاسداران) در روز دوم اعتصاب بازاریان، این اعتصاب و تظاهرات را «اغتشاش» نامید[۱۲۶] و هشدار از کسانی را داد که در بین بازاریان نفوذ کرده‌اند و قصد دارند شعارهای اقتصادی را به شعارهای سیاسی و فراتر از خواسته‌های آنها تبدیل کنند.[۱۲۶]
رسانه‌های خارجی
به گزارش «وال‌استریت ژورنال»، مقامات ایرانی تا اینجا در مقایسه با اعتراضات پیشین لحن آشتی‌جویانه‌تری نسبت به معترضان اتخاذ کرده‌اند. هرچند بازداشت‌هایی انجام شده، اما هنوز با میزان خشونتی که پلیس و نیروهای امنیتی در جریان اعتراضات ۱۴۰۱ نشان دادند، فاصله بسیار است.
فراخوان‌ها
دانشجویان
تشکل‌ها و فعالان دانشجویی در دانشگاه‌های امیرکبیر، بهشتی و تهران با صدور بیانیه‌هایی جداگانه، از دانشجویان خواستند با تجمع و اعلام همبستگی، به موج اعتراض‌ها بپیوندند.[۱۲۷] جمعی از فعالان دانشجویی دانشگاه تهران، روز دوشنبه ۸ دی ۱۴۰۴ با صدور بیانیه‌ای در خبرگزاری امیرکبیر تحت عنوان «لحظهٔ برخاستن است!» از مردم خواستند تا در اعتراض به وضعیت اقتصادی و سیاسی کشور، دست به تجمع بزنند.[۱۲۸]
در این بیانیه آمده است:
فریاد پایان دیکتاتوری در هوا پیچیده و ظلم بیش از همیشه لرزان است
—فعالین دانشجویی دانشگاه تهران، خبرگزاری امیرکبیر
در ۱۰ دی ۱۴۰۴، جمعی از دانشجویان دانشگاه کردستان، در حمایت از خیزش‌های سراسری مردم ایران، فراخوان تجمعی را منتشر کردند.[۱۲۹] خبرنامهٔ امیرکبیر این فراخوان را گزارش داد. در بخشی از فراخوان آمده است:
«ما فرزندان کوهستان‌های سرسخت و دلاور ایران‌زمین، برای حقمان، برای آزادی‌مان و برای آینده‌ای عادلانه به میدان خواهیم آمد.»
همچنین فراخوان شامل بیانیه‌ای دربارهٔ اعتراض به فساد و ظلم و تأکید بر عدم سکوت در برابر آن بود:
«ما به پا می‌خیزیم تا پایه‌های این سیستم فاسد را از بنیاد برچینیم. در برابر ظلم و فساد دیگر سکوت جایز نیست. صدای ما در تمام ایران طنین خواهد انداخت.»
این فراخوان در چارچوب اعتراضات سراسری مردم ایران منتشر شد و نشان‌دهنده مشارکت بخشی از دانشجویان در این رویدادها بود.[۱۲۹]
دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد نیز فراخوانی برای برگزاری تجمع اعتراضی منتشر کردند.[۱۳۰] در بخشی از این فراخوان آمده است:
«ما دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد، وارث اندیشه آزادی و مقاومت هستیم.»
نویسندگان بیانیه تأکید کردند که دانشگاه نباید محلی برای ترس باشد و دانشجویان حق دارند اعتراض کنند، و تحصن و ایستادگی را ابزارهای خود برای بیان اعتراض معرفی کردند.[۱۳۰]
هم‌زمان، خبرنامه امیرکبیر گزارش داد که جمعی از دانشجویان دانشگاه کردستان نیز فراخوانی برای تجمع در حمایت از خیزش سراسری مردم ایران صادر کردند. در این فراخوان آمده است:
«ما فرزندان کوهستان‌های سرسخت و دلاور ایران‌زمین، برای حقمان، برای آزادی‌مان و برای آینده‌ای عادلانه به میدان خواهیم آمد.»
در بخش دیگری از بیانیهٔ کردستان آمده است:
«ما به پا می‌خیزیم تا پایه‌های این سیستم فاسد را از بنیاد برچینیم. در برابر ظلم و فساد دیگر سکوت جایز نیست. صدای ما در تمام ایران طنین خواهد انداخت.»
این فراخوان‌ها بخشی از اعتراضات سراسری مردم ایران در آن بازهٔ زمانی بودند و نشان‌دهندهٔ مشارکت بخشی از دانشجویان در این رویدادها بود.[۱۳۰]
فراخوان فعالان بازار تهران
کسبه و فعالان بازار تهران پس از پایان دومین روز اعتراض‌ها، با انتشار فراخوان‌هایی در شبکه‌های اجتماعی از تصمیم خود برای ادامه اعتصاب و برگزاری تجمع جدید در ساعت ۱۰ صبح روز سه‌شنبه خبر دادند. از جمله این فراخوان‌ها، پیامی منتسب به بازار راه‌آهن شادآباد است که در آن آمده است: «فردا کنار کسانی می‌ایستیم که برای نان حلال و کرامت خود می‌جنگند.»[۱۳۱]
اتحادیهٔ تشکل‌های رانندگان کامیون و کامیون‌داران سراسر ایران بیانیه‌ای منتشر کرد و رسماً حمایت خود را از اعتراضات سراسری مردم ایران اعلام نمود.[۱۳۲] در بیانیه، اتحادیه با اشاره به شرایط دشوار اقتصادی، فشارهای معیشتی و مشکلات متعدد رانندگان در بخش حمل و نقل، تأکید کرد که رایحه همبستگی میان رانندگان سایر اقشار جامعه می‌تواند نقش مهمی در عبور از وضعیت کنونی ایفا کند. این بیانه همچنین بر اقدامات جمعی و هماهنگ برای پیگیری مطالبات قانونی و پشتیبانی کامل از مردم معترض تأکید داشت، و اعلام کرد که رانندگان کامیون در کنار سایر بخش‌های جامعه در اعتراضات شرکت می‌کنند و از مطالبات آنها حمایت می‌نماید.[۱۳۳]
رانندگان اتوبوس
در جریان اعتراضات دی ۱۴۰۴ ایران، سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه با صدور بیانیه‌ای در روز چهارشنبه از اعتراضات عمومی حمایت کرد.[۱۳۴] این سندیکا در بیانیهٔ خود اعلام کرد که شهروندان حق دارند در واکنش به فشارهای اقتصادی، سرکوب سیاسی و آنچه «فساد ساختاری» خوانده شد، اعتراض کنند. در این بیانیه همچنین تأکید شده بود که اقشار محروم جامعه حق دارند نسبت به سیاست‌های سرکوبگرانه، آسیب به معیشت عمومی و افزایش شکاف طبقاتی اعتراض کنند و حضور در خیابانها به‌عنوان یکی از اشکال بیان نارضایتی‌های اجتماعی توصیف شد. این موضع‌گیری به‌عنوان بخشی از حمایت‌های صنفی از اعتراضات سراسری آن دوره بازتاب رسانه‌ای یافت.[۱۳۴]
انجمن صنفی معلمان نورآباد
در جریان اعتراضات دی ۱۴۰۴ در ایران، انجمن صنفی معلمان نورآباد ممسنی با انتشار بیانیه‌ای از اعتصاب‌ها و اعتراضات فراگیر اقشار مختلف جامعه حمایت کرد.[۱۳۵] این انجمن اعلام کرد که حمایت از مطالبات قانونی مردم را وظیفهٔ ملی و در راستای همبستگی میهنی می‌داند و تأکید کرد که بدون رفتارهای هیجانی در کنار معترضان خواهد ماند. این بیانیه همچنین از مسئولان خواست به‌جای برخوردهای خشونت‌آمیز با معترضان، که به تشدید بحران منجر می‌شود، رویکردی مبتنی بر مدارا و پرهیز از خشونت در پیش گیرند.[۱۳۵]
حزب مردم بلوچستان
در پی گسترش اعتصابات و تظاهرات خیابانی در ایران، حزب مردم بلوچستان با انتشار بیانیه‌ای از مردم بلوچستان خواست تا با معترضان همبستگی نشان دهند.[۱۳۶] این بیانیه اعلام کرد که مردم بلوچ می‌توانند با مشارکت مدنی و حضور در خیابانها به مبارزه مدنی سراسری بپیوندند و بر ضرورت اتحاد و همبستگی تأکید شد. حزب مردم بلوچستان همچنین اعتصابات و اعتراضات جاری را پاسخی به مشکلات اقتصادی و اجتماعی کشور، از جمله فروپاشی معیشت، کاهش ارزش پول ملی، گرانی سوخت و مواد غذایی، تخریب محیط زیست و محرومیت‌های منطقه‌ای دانست و تأکید کرد که این شرایط در بلوچستان به شکل شدیدتری احساس می‌شود.[۱۳۶]
حزب‌های کرد
حزب حیات آزاد کردستان (پژاک) بیانیه‌ای عمومی صادر کرد و در آن از اعتصابات و اعتراض‌های بازاریان و شهروندان حمایت کرد. در این بیانیه، این سازمان بحران‌های اجتماعی و اقتصادی جاری ایران را ناشی از سیاست‌های سرکوبگرانه، سوءمدیریت اقتصادی و محروم‌سازی سیاسی بلندمدت دولت دانست.[۱۳۷]
در بیانیه‌ای که در جریان اعتراضات منتشر شد، حزب دموکرات کردستان ایران (KDPI) از تظاهرات و اقدامات کارگری حمایت کرد و به تورم شدید و وخامت شرایط زندگی در سراسر کشور اشاره نمود.[۱۳۷]
حزب کومله کردستان ایران، که معمولاً به عنوان کومله شناخته می‌شود، علناً از اعتراضات و اعتصابات بازاریان و شهروندان حمایت کرد و آنها را پاسخ‌های مشروع به مشکلات اقتصادی دانست. در این بیانیه، این حزب، دولت ایران را مسئول تشدید شرایط اقتصادی دانست و به سوءتخصیص منابع و هزینه‌های نظامی منطقه‌ای اشاره نمود.[۱۳۷]
سینماگر بین‌المللی
در ۱ بهمن ۱۴۰۴ ۸۰۰ سینماگر بین‌المللی با انتشار بیانیه‌ای، کشتار معترضان در ایران را به‌شدت محکوم کرده و از نهادهای مستقل جهانی، جشنواره‌های فیلم و جامعه بین‌المللی هنرمندان خواستند روابط خود با نهادهای رسمی جمهوری اسلامی را بازبینی کرده و از مردم ایران حمایت کنند. امضاکنندگان این بیانیه، از جمله ژولیت بینوش، ماریون کوتیار، یورگوس لانتیموس، زر امیرابراهیمی، شیرین نشاط و گلشیفته فراهانی، با تأکید بر مسئولیت اخلاقی جامعه هنری، سرکوب خونین، بازداشت‌های گسترده، شکنجه، ناپدیدسازی اجباری و قطع سراسری اینترنت را مصداق نقض نظام‌مند حقوق بنیادین بشر و جنایت علیه بشریت دانستند. امضاکنندگان اعلام کردند که قطع اینترنت و سرکوب رسانه‌ها تلاشی آگاهانه برای پنهان‌سازی این جنایت‌ها و جلوگیری از ثبت حقیقت است.[۱۳۸]
از بیانیه: «جمهوری اسلامی به‌جای شنیدن صدای مردم، تصمیم گرفته است با گلوله جنگی، کشتار گسترده، بازداشت‌های فراگیر، شکنجه، ناپدیدسازی اجباری و قطع سراسری اینترنت پاسخ دهد.»[۱۳۸]
