جناس مذیل

جناس مُذَیَّل (به معنی دامن‌دارمتوج، یا مختلف‌الآخر، در آرایه‌های ادبی از انواع جناس افزایشی است که یک حرف به آخر یکی از ارکان افزوده می‌شود، مانند «سوا» و «سوانح».[۱]

جستارهای وابسته

انواع

جناس مزیل چهار نوع است:

  • یکی از متجانسین نسبت به دیگری یک مصوت کوتاه «ه» اضافه دارد، مانند نام و نامه.
  • یکی از متجانسین نسبت به دیگری یک مصوت بلند اضافه دارد، مانند «ساق و ساقی».
  • یکی از متجانسین نسبت به دیگری یک صامت اضافه دارد، مانند «سر و سرد» یا «سر و سرو».
  • یکی از متجانسین نسبت به دیگری یک مجموعه صامت و مصوت اضافه دارد، که دو نوع است:
    • مصوت کوتاه است، مانند «دار و دارم».
    • مصوت بلند است، مانند «سر و سراب».

پانویس

  1. اسلامی، اسماعیل، زیبایی‌شناسی جناس در دیوان شاب‌الظریف، فصلنامه زیبایی‌شناسی ادبی، شماره ۵۳، ۱۴۰۱

منابع

  • طهرانی ثابت، ناهید، «انواع جناس»، تیر ۱۳۹۷
  • محمدنژاد، معصومه، جناس در نفثه‌المصدور
  • واعظ کاشفی سبزواری، کمال‌الدین حسین، (۱۳۶۹)، بدایع‌الافکار فی صنایع‌الاشعار، ویرایش میرجلال‌الدین کزازی، چاپ اول، تهران: مرکز.
  • کزازی، جلال‌الدین (۱۳۷۳)، زیباشناسی سخن پارسی (بدیع)، چاپ اول، تهران: مرکز.