دایک

تجمع پیش از رژه دایک (۲۰۱۹) در نیویورک سیتی

دایک واژه‌ای عامیانه است که به‌عنوان اسم به معنای لزبین به‌کار می‌رود. این واژه در اصل به‌عنوان توهینی همجنس‌گراهراسانه برای دختران یا زنانی با ظاهر مردانه، بوچ، یا آندروژن رواج یافت. کاربرد تحقیرآمیز این واژه همچنان وجود دارد، اما دایک توسط بسیاری از لزبین‌ها بازستانی شده و اکنون دلالت بر قاطعیت و استواری دارد.

ریشه‌شناسی این واژه مبهم است و نظریه‌های گوناگونی دربارهٔ آن مطرح شده‌است. بیشتر پژوهشگران بر این باورند که دایک از بولدایک (bulldyke) مشتق شده که معنایی مشابه دارد. نخستین سند مکتوب از این واژه به اوت ۱۹۲۱ (مرداد ۱۳۰۰) بازمی‌گردد. در دهه‌های بعد، به‌ویژه پس از رویدادهای حقوق مدنی سال ۱۹۶۹ (۱۳۴۸)، این واژه به‌تدریج از یک دشنام به نشانه‌ای از هویت، افتخار و توانمندسازی در جامعه لزبین تبدیل شد.

در اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست‌ویکم، بسیاری از لزبین‌ها این اصطلاح را به‌عنوان نمادی از غرور و قدرت پذیرفتند. رویدادهایی مانند رژه‌های دایک در سراسر آمریکای شمالی و اروپا، و همچنین آثار فرهنگی مانند کمیک استریپ دایک‌هایی که باید تماشا کرد، نقش مهمی در تحول معنایی این واژه داشتند.

ریشه‌شناسی و کاربرد تاریخی

ریشه واژه دایک مبهم است و نظریه‌های بسیاری دربارهٔ آن مطرح شده‌است.[۱][۲][۳] بیشتر ریشه‌شناسان بر این باورند که دایک از بولدایک مشتق شده که معنایی مشابه دارد.[۱] نخستین سند مکتوب از این واژه در مقاله‌ای در اوت ۱۹۲۱ (مرداد ۱۳۰۰) در نشریه Medical Review of Reviews با عنوان «پری و زن‌دوست» یافت می‌شود. در این مقاله، پری ام. لیکتنشتاین، پزشک زندانی در نیویورک، از پرونده یک زندانی زن گزارش می‌دهد: «او گفت که به رویه‌ای که خود آن را «بول‌دایکینگ» می‌نامید پرداخته‌است. او زندانی یکی از کانون‌های اصلاح و تربیت بود و در آنجا دختر جوانی عاشقش شده بود.»[۴] اشکال bulldyker و bulldyking بعدها در رمان‌های رنسانس هارلم در اواخر دهه ۱۹۲۰ (۱۳۰۰) نیز ظاهر شدند، از جمله در Tropic Death (۱۹۲۶) اثر اریک دی. والراند, نیگر هوون (۱۹۲۶) اثر کارل ون وکتن و Home to Harlem (۱۹۲۸) اثر کلود مک‌کی.[۱][۵] فرهنگ انگلیسی آکسفورد نخستین گواه مستند را American Thesaurus of Slang (۱۹۴۲) اثر بِری و وان دن بارک می‌داند که bulldiker را مترادف لزبین فهرست کرده‌است.[۶]

ریشه‌شناسی بولدایک نیز مبهم است. این واژه ممکن است با کاربرد عامیانه dike («خندق») در اواخر قرن نوزدهم به معنای فرج مرتبط باشد.[۷] از آنجا که bull («گاو نر») در معنای «مردانه» و «تهاجمی» به‌کار می‌رفت (مانند bullish), bulldyke احتمالاً اشاره‌ای توهین‌آمیز به «فرج مردانه» داشت. نظریه‌های دیگر عبارت‌اند از: اشتقاق bulldyke از morphodite، گونه‌ای از واژه «هرمافرودیت»؛[۸] اینکه در اصل اصطلاحی برای گاوهای نر مولد بود و نخست برای مردان کامیاب در روابط جنسی به‌کار می‌رفت؛[۹] یا اینکه این واژه تحریفی گویشی از نام ملکه سلتی شورشی بودیکا بوده‌است.[۸][۲]

از اواسط قرن نوزدهم تا اوایل قرن بیستم، dike در آمریکا به مرد خوش‌پوش اطلاق می‌شد و عبارت‌های «diked out» و «out on a dike» نشان می‌داد که جوانی بهترین لباسش را پوشیده و آماده شب‌گردی است. ریشه این اصطلاح نیز مبهم است، اما احتمالاً از گونه‌ای ویرجینیایی از deck و decked out برخاسته است.[۱۰]

در دهه ۱۹۵۰ (۱۳۳۰)، واژه دایک هم از سوی افراد دگرجنس‌گرا به‌عنوان اصطلاحی تحقیرآمیز برای لزبین‌ها به‌کار می‌رفت و هم از سوی لزبین‌های دارای پایگاه اجتماعی بالاتر برای توصیف لزبین‌هایی که آن‌ها را زمخت و بارنشین می‌پنداشتند.[۱۱]

در پژوهشی در ۱۹۷۰ (۱۳۴۹)، جولیا استنلی نظریه‌ای مطرح کرد که این تعاریف متنوع ناشی از گویش‌های فرعی مبتنی بر جنسیت است.[۱۲] او معتقد بود همجنس‌گرایی در آمریکا «خرده‌فرهنگی با زبان خاص خود» است.[۱۲] بر این اساس، اعضای این جامعه واژگان ویژه‌ای می‌سازند. پیش از آن، مردان همجنس‌گرا دایک را بدون بار منفی به معنای لزبین به‌کار می‌بردند. بول‌دایک نیز بدون تمایز بیشتری به معنای لزبین به‌کار می‌رفت. اما در میان لزبین‌های همان جامعه، دایک به لزبینی بسیار مردانه و به‌راحتی قابل شناسایی اشاره داشت. بول‌دایک بسط این اصطلاح بود و علاوه بر آن، بر ناخوشایندی، پرخاشگری و تنفر آشکار از مردان دلالت داشت.[۱۲]

در ۱۹۹۵ (۱۳۷۴)، سوزان کرانتز ریشه‌شناسی bulldike را بررسی کرد و مشتقاتی از واژه انگلیسی میانه به معنای «دروغ» برای bull و dick برای dyke (فارمر و هنلی، ۱۸۹۱) را مطرح ساخت.[۸] از این رو، یک خاستگاه احتمالی برای اصطلاح «لزبین مردانه» می‌تواند bulldicker باشد که به معنای «آلت تناسلی مصنوعی» بوده و به «مرد دروغین» اشاره دارد.[۸] همچنین دربارهٔ اصطلاح مترادف bulldagger بحث شده‌است؛ در اینجا نیز dagger (خنجر) به اندام تناسلی مردانه اشاره دارد و bull به معنای «دروغین» است نه «مرد».[۸]

پذیرش فزاینده

رژه دایک بوستون (۲۰۰۸)، ماساچوست، آمریکا
بنر دایکس آن بایکس (۲۰۰۶)، ملبورن، رژه افتخار همجنس‌گرایان، استرالیا

در ۱۹۶۹ (۱۳۴۸)، مردم جامعه همجنس‌گرا برای مطالبه حقوق مدنی به خیابان‌ها آمدند. اصطلاحاتی چون دایک و فگت برای شناسایی فعالان سیاسی این جامعه به‌کار رفتند. در این دوران، دایک به زنی اشاره داشت که متعهد به انقلاب بود — رادیکال‌ترین موضع ممکن. موج فمینیسم در جامعه لزبین به «جدایی‌طلبی دایک» انجامید که تأکید داشت زنان لزبین باید خود را از مردان، ایده‌ها و جنبش‌های آن‌ها جدا بدانند.[۱۳]

در ۱۹۷۱ (۱۳۵۰)، شعر روانکاوی ادوارد دایک اثر جودی گرن توسط Women's Press Collective منتشر شد.[۱۴][۱۵] این کاربرد از دایک جامعه لزبین را توانمند ساخت، چرا که تا آن زمان این واژه تنها به‌عنوان محکومیت به‌کار رفته بود. در پی معرفی این واژه به فضای عمومی، جامعه لزبین در دهه ۱۹۷۰ (۱۳۵۰) آن را بازپس گرفت.[۱۶]

معنای دایک در طول زمان به‌گونه‌ای مثبت دگرگون شده‌است. بیشتر اعضای جامعه bull را از این اصطلاح حذف کرده و آن را به‌عنوان نشانه مثبتی از استواری یا صرفاً اصطلاحی عمومی برای همه لزبین‌ها به‌کار می‌برند. این کوتاه‌شدگی دیگر بار منفی عبارت کامل را ندارد.[۸] دانشمند پائولا بلنک در مقاله‌ای در ۲۰۱۱ (۱۳۹۰) دربارهٔ ریشه‌شناسی لزبین، خواستار تملک لزبین و واژه‌های مشابه شد.[۱۷]

در اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست‌ویکم، واژه دایک را بسیاری از لزبین‌ها به‌عنوان اصطلاحی برای افتخار و توانمندسازی پذیرفتند.[۱۸][۱۹] آلیسون بکدل، نویسنده کمیک استریپ دایک‌هایی که باید تماشا کرد (۱۹۸۳–۲۰۰۸)،[۲۰] از این کاربرد به‌عنوان «فعالگری زبانی» یاد کرد.[۱۹] این کمیک استریپ زندگی یک جامعه لزبین را به تصویر می‌کشد و یکی از نخستین بازنمایی‌های لزبین‌ها در فرهنگ عامه است.[۲۱] این اثر «به اندازه رمان‌های مهمی مانند جنگل روبی‌فروت (۱۹۷۳) اثر ریتا مای براون و کینفلیکس (۱۹۷۶) اثر لیزا آلتر برای نسل قبل، برای نسل‌های جدید لزبین‌ها اهمیت دارد» توصیف شده‌است.[۲۲]

این اصطلاح همچنین در جامعه خرده‌فرهنگ چرم جایگاهی مهم دارد؛ اصطلاح لدردایک در این فرهنگ معادل «چرم‌مرد» (leatherman) همجنس‌گرای مرد به‌شمار می‌رود.[۲۳] برای نمونه، در مستند ۱۹۹۵ (۱۳۷۴) بلادسیسترز که دربارهٔ جامعه لدردایک است، یکی از افراد مصاحبه‌شده می‌گوید: «نمی‌خواهم لزبین خوانده شوم؛ لزبین نیستم… من یک دایک هستم؛ و برای من این واژه‌ای پرقدرت است. منبع غرور و نیروست و برایم تاریخ دارد.»[۲۴] به دلیل پیوند این اصطلاح با جامعه چرم، برخی ترجیح می‌دهند به‌جای «لزبین»، خود را «دایک» بنامند تا موضع خود را در جنگ‌های جنسی فمینیستی نشان دهند.[۲۵][۲۶][۲۷]

در مقاله ۲۰۱۱ (۱۳۹۰) با عنوان «تنها دایکی»، لوسی جونز استدلال می‌کند که توجه به فرهنگ لزبین برای درک ساخت هویت لزبین امری بنیادی است.[۲۸] ماجرا زمانی به اوج رسید که اداره ثبت اختراع و علائم تجاری ایالات متحده ثبت علامت تجاری نام گروه موتورسواران لزبین دایکس آن بایکس را به بهانه توهین‌آمیز بودن واژه دایک رد کرد. اما این اداره پس از تجدیدنظر و دریافت صدها صفحه مدرک از وکلای این گروه — که نشان می‌داد این واژه دیگر مانند گذشته توهینی برای لزبین‌ها نیست — تصمیم خود را تغییر داد و ثبت نام را مجاز دانست.[۲۹] در ۸ دسامبر ۲۰۰۵ (۱۷ آذر ۱۳۸۴)، دایکس آن بایکس در این پرونده پیروز شد[۳۰] و این گروه از آن پس شناخت بین‌المللی یافته و در رژه‌های افتخار از سان‌فرانسیسکو تا سیدنی در صف اول حرکت می‌کند.

مناقشه فیس‌بوک

در ژوئن ۲۰۱۷ (خرداد ۱۳۹۶)، فیس‌بوک کاربرد واژه «دایک» را در وبگاه خود به‌عنوان «محتوای توهین‌آمیز» سانسور کرد.[۳۱][۳۲][۳۳] این تصمیم به ایجاد کارزار اعتراضی در چنج اورگ توسط گروه Listening 2 Lesbians انجامید که ۷٬۲۴۷ نفر آن را امضا کردند.[۳۴]

رژه دایک

رژه دایک (۲۰۱۸)، اولدنبورگ، آلمان

رژه‌های دایک در سراسر ایالات متحده و کانادا به رویدادهای پرطرفدار افتخار همجنس‌گرایان تبدیل شده‌اند. این رژه‌ها عموماً غیرتجاری‌اند و در تضادی آشکار با رویدادهای افتخار حامی شرکت‌های تجاری قرار دارند؛ برخی از آن‌ها با مشارکت زنان دوجنس‌گرا و ترانس برگزار می‌شوند. مأموریت اعلام‌شده رژه دایک بوستون، برای نمونه، «فراهم کردن فضایی پویا و خوشامدگو برای شرکت‌کنندگان با همه گرایش‌های جنسی، هویت‌های جنسیتی، نژادها، سنین، قومیت‌ها، اندام‌ها، پیشینه‌های اقتصادی و توانایی‌های جسمی» است.[۳۵] این رژه‌ها در چندین شهر اروپایی نیز برگزار می‌شوند. نخستین رژه دایک بریتانیا در ۲۰۱۲ (۱۳۹۱) در لندن برپا شد.[۳۶] در آلمان، رژه سالانه دایک برلین در ۲۰۱۳ (۱۳۹۲) پایه‌گذاری شد.[۳۷][۳۸] در مکزیک، Marcha Lésbica (رژه لزبین) در مارس ۲۰۰۳ (اسفند ۱۳۸۱) پایه‌گذاری شد و هر دو سال یک‌بار در مکزیکو سیتی برگزار می‌شود.[۳۹][۴۰][۴۱]

بار دایک

بار دایک یا بار لزبین، هر بار یا باشگاهی است که لزبین‌ها در آن تجمع می‌کنند و در گفتار جامعه ال‌جی‌بی‌تی اصطلاحی عامیانه به‌شمار می‌رود. شمار بارهای دایک در ایالات متحده از دهه ۱۹۸۰ (۱۳۶۰) تاکنون کاهش چشمگیری یافته‌است: از حدود ۲۰۰ بار لزبین به ۱۵ بار در ۲۰۱۹ (۱۳۹۸).[۴۲] دنیاگیری کووید-۱۹ نیز به تعطیلی بارهای دایک دامن زد، چرا که کمبود درآمد مانع از پرداخت اجاره توسط صاحبان بار شد و این امر بر روند از پیش موجود کاهش فضاهای لزبین افزود.[۴۳] پروژه بار لزبین یک پروژه مستند و فیلم در حال انجام است که فیلم‌سازان اریکا رز و الینا استریت در ۲۰۲۰ (۱۳۹۹) برای مستندسازی بارهای لزبین باقی‌مانده در کشور آغاز کردند؛ این پروژه از آن پس به اروپا نیز گسترش یافته‌است.[۴۴] با این حال، شواهدی وجود دارد که این روند ممکن است در برخی مناطق معکوس شده باشد؛ از ۲۰۲۳ (۱۴۰۲) شمار بارهای لزبین تازه‌تأسیس در ایالات متحده افزایش یافته‌است.[۴۵][۴۶][۴۷]

نگارخانه

جستارهای وابسته

منابع

  1. 1 2 3 Spears، Richard A. (۱۹۸۵). «On the Etymology of Dike». American Speech. ۶۰ (۴): ۳۱۸–۳۲۷. doi:10.2307/454909. شاپا ۰۰۰۳-۱۲۸۳. جی‌استور 454909. OCLC 913655475.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  2. 1 2 Grahn، Judy (۱۹۸۴). «Butches, Bulldags, and the Queen of Bulldikery». Another Mother Tongue: Gay Words, Gay Worlds (ویراست ۱۹۹۰ Expanded). Boston, Massachusetts: Beacon Press. صص. 133–۱۶۱. شابک ۰-۸۰۷۰-۷۹۱۱-۱.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  3. ↑ Dynes، Wayne R.، ویراستار (۱۹۹۰). Encyclopedia of Homosexuality: Volume 1 (A–L) (ویراست ۱st). New York, New York: Garland Publishing. صص. ۳۳۵–۳۳۶. شابک ۰-۸۲۴۰-۶۵۴۴-۱.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  4. ↑ Lichtenstein، Perry M. (اوت ۱۹۲۱). «The 'Fairy' and the Lady Lover». Medical Review of Reviews. ۲۷ (۸): ۳۶۹–۳۷۴.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  5. ↑ McKay، Claude (۱۹۲۸). Home to Harlem (ویراست ۱۹۸۷). Boston, Massachusetts: Northeastern University Press. ص. ۱۲۹. شابک ۱-۵۵۵۵۳-۰۲۳-۰. {{cite book}}: ناسازگاری شابک و تاریخ (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  6. ↑ "dyke, n. ³", Oxford English Dictionary, Oxford: Oxford University Press, 1972.
  7. ↑ "dyke", Online Etymology Dictionary, archived from the original on 2007-07-13, retrieved 2007-01-24.
  8. 1 2 3 4 5 6 Krantz، Susan E. (۱۹۹۵). «Reconsidering the Etymology of Bulldike». American Speech. ۷۰ (۲): ۲۱۷–۲۲۱. doi:10.2307/455819. شاپا ۰۰۰۳-۱۲۸۳. جی‌استور 455819. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۲ مارس ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۱ اوت ۲۰۱۹.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  9. ↑ Herbst، Phillip (۲۰۰۱). Wimmim, Wimps, & Wallflowers: An Encyclopaedic Dictionary of Gender and Sexual Orientation Bias. Intercultural Press. ص. ۳۳۲. شابک ۹۷۸-۱-۸۷۷۸۶۴-۸۰-۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده).
  10. ↑ "dyke, n. ²", Oxford English Dictionary, 2nd ed., Oxford: Oxford University Press, 1989 [1933].
  11. ↑ Kennedy، Elizabeth Lapovsky؛ Davis، Madeline D. (۲۰۱۴). Boots of Leather, Slippers of Gold (ویراست ۲۰th anniversary). New York, NY: Routledge. ص. ۶۸. شابک ۹۷۸-۱-۱۳۸-۷۸۵۸۵-۴.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  12. 1 2 3 Stanley، Julia P. (۱۹۷۰). «Homosexual Slang». American Speech. ۴۵ (۱/۲): ۴۵–۵۹. doi:10.2307/455061. جی‌استور 455061.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  13. ↑ Stanley، Julia P. (۱۹۷۴). «When We Say "Out of the Closets!"». College English. ۳۶ (۳): ۳۸۵–۳۹۱. doi:10.2307/374858. جی‌استور 374858.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  14. ↑ «Edward the Dyke: and Other Poems». Barnard Center for Research on Women (BCRW) Archives. بایگانی‌شده از اصلی در ۷ سپتامبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۷ مه ۲۰۲۶. {{cite web}}: بیش از یک پارامتر |تاریخ بازبینی= و |بازبینی= داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر |تاریخ بایگانی= و |archive-date= داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر |نشانی بایگانی= و |archive-url= داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  15. ↑ Moore، Lisa L. (۲۳ اوت ۲۰۱۳). «It Is An Apple: An Interview With Judy Grahn». Los Angeles Review of Books. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۸ ژوئن ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۲۴ مه ۲۰۱۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  16. ↑ Garber، Linda (۲۰۰۱). «Putting the Word Dyke on the Map: Judy Grahn». Identity Poetics: Race, Class, and the Lesbian-Feminist Roots of Queer Theory (ویراست ۱st). New York: Columbia University Press. صص. 31–۶۲. شابک ۰-۲۳۱-۱۱۰۳۲-۴.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  17. ↑ Blank، Paula (۲۰۱۱). «The Proverbial "Lesbian": Queering Etymology in Contemporary Critical Practice». Modern Philology. ۱۰۹ (۱): ۱۰۸–۱۳۴. doi:10.1086/661977. جی‌استور 10.1086/661977. S2CID 161151721.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  18. ↑ Dalzell، Tom (۲۰۱۰). Damn the Man!: Slang of the Oppressed in America. Mineola, New York: Dove Publications. صص. ۱۶۰–۱۶۱. شابک ۹۷۸-۰-۴۸۶-۴۷۵۹۱-۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  19. 1 2 Raab، Barbara (۲۳ ژوئن ۲۰۰۶). «Sticks & Stones and Dykes». In These Times. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ اوت ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۱ اوت ۲۰۱۹. {{cite news}}: بیش از یک پارامتر |تاریخ بایگانی= و |archive-date= داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر |نشانی بایگانی= و |archive-url= داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  20. ↑ Bechdel، Alison (۲۰۱۸). «Dykes to Watch Out For». dykestowatchoutfor.com. بایگانی‌شده از اصلی در ۱ ژانویه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۱۸ فوریه ۲۰۱۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  21. ↑ Bolonik، Kera (۲۳ نوامبر ۲۰۰۸). «Alison Bechdel Retires Her Infamous "Dykes"». New York. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۳ فوریه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۸ فوریه ۲۰۱۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  22. ↑ Garner، Dwight (۲ دسامبر ۲۰۰۸). «The Days of Their Lives: Lesbians Star in Funny Pages». The New York Times. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۲ ژوئن ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۷ فوریه ۲۰۱۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  23. ↑ «"Bloodsisters": A Timeless Exploration of Leatherdyke Culture». Autostraddle. ۲۱ اکتبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  24. ↑ BloodSisters: Leather, Dykes and Sadomasochism (Documentary film). ۱۹۹۵. روی داده در ۱۷:۲۶-۱۷:۵۴. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۴.{{cite AV media}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  25. ↑ Patel، Samir (۱ مه ۲۰۱۷). «How the Leatherdykes Helped Change Feminism». Atlas Obscura. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  26. ↑ Coming to power: writings and graphics on lesbian S/M (ویراست ۳rd). Alyson Publications. ۱۹۸۷. ص. ۶۰-۶۳. شابک ۹۷۸-۰-۹۳۲۸۷۰-۲۸-۵. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۴.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  27. ↑ «Flora Dunster: 'We're Reclaiming Dyke Completely': Legacies of the Lesbian Sex Wars». Art Rabbit. ۲۶ فوریه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  28. ↑ Jones، Lucy (۲۰۱۱). «'The only dykey one': constructions of (in)authenticity in a lesbian community of practice». Journal of Homosexuality. ۵۸ (۶–۷): ۷۱۹–۴۱. doi:10.1080/00918369.2011.581917. PMID 21740207. S2CID 33286479.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  29. ↑ Anten, Todd (2006), "Self-Disparaging Trademarks and Social Change: Factoring the Reappropriation of Slurs into Section 2(a) of the Lanham Act" (PDF), Columbia Law Review, 106 (2): 388–434, ISSN 0010-1958, JSTOR 4099495, archived from the original (PDF) on April 26, 2006, retrieved 12 July 2007
  30. ↑ Guthrie، Julian (۹ دسامبر ۲۰۰۵). «Trademark office OKs 'Dykes on Bikes' / Motorcycle group's name on its way to becoming registered». San Francisco Chronicle. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ ژوئیه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱ اوت ۲۰۱۹.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  31. ↑ Murphy، Meghan (۲۶ ژوئن ۲۰۱۷). «Why is Facebook banning lesbians for using the word 'dyke'». Feminist Current. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۴ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۱۹.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  32. ↑ Thompson، Annabel (۱۲ ژوئیه ۲۰۱۷). «The controversy around Facebook banning lesbians from using the word 'dyke'». ThinkProgress. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۲ ژانویه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۱۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  33. ↑ Sharpe، Kenny (۲۷ ژوئیه ۲۰۱۷). «Users face consequences as Facebook struggles to filter hate speech». The Globe and Mail. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱ دسامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۱۹.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  34. ↑ Facebook: Stop Discriminating Against Lesbians. Change.org. July 2, 2017. Retrieved 9 May 2019. @ https://www.change.org/p/facebook-stop-discriminating-against-lesbians. (پیوند Change.org به دلیل هرزنامه‌پراکنی مسدود است و نمی‌توان آن را با قالب ارجاع پیوند داد)
  35. ↑ «About». Boston Dyke March. ۲۰۱۹. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۷ مه ۲۰۲۶. {{cite web}}: بیش از یک پارامتر |تاریخ بازبینی= و |بازبینی= داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر |تاریخ بایگانی= و |archive-date= داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر |نشانی بایگانی= و |archive-url= داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  36. ↑ petit fours (۲۶ فوریه ۲۰۱۲). «Dyke March London: what is it? and why do we need one?». The Most Cake. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۷ سپتامبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۱۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  37. ↑ "Dyke March Berlin". dykemarchberlin.com (in German). Archived from the original on 13 آوریل 2021. Retrieved 5 ژوئن 2019.
  38. ↑ «Dyke March Berlin». Berlin Pride Guide. ۲۰۱۸. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۷ مه ۲۰۲۶. {{cite web}}: بیش از یک پارامتر |تاریخ بازبینی= و |بازبینی= داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر |تاریخ بایگانی= و |archive-date= داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر |نشانی بایگانی= و |archive-url= داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  39. ↑ "Marcha Lésbica". marchalesbica.com (in Spanish). Archived from the original on 19 آوریل 2021. Retrieved 5 ژوئن 2019.
  40. ↑ Martínez, Martha (21 مارس 2003). "Realizan en México la primera marcha lésbica de América Latina". Cimacnoticias (in Spanish). Archived from the original on 5 ژوئن 2019. Retrieved 5 ژوئن 2019.
  41. ↑ Sanchez، Mayela (۲۰ مارس ۲۰۱۳). «Mexico's young LGBT women take a stand at lesbian march». United Press International (UPI). بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۴ نوامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۱۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  42. ↑ Marloff، Sarah (۲۱ ژانویه ۲۰۲۱). «The Rise and Fall of America's Lesbian Bars». Smithsonian Magazine. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۴ آوریل ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  43. ↑ Compton، Julie (۴ آوریل ۲۰۲۱). «A year into pandemic, America's remaining lesbian bars are barely hanging on». NBC News. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۹ آوریل ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئن ۲۰۲۱.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  44. ↑ «The Lesbian Bar Project». The Lesbian Bar Project. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  45. ↑ Kravitz Hoeffner، Melissa (۱۷ نوامبر ۲۰۲۳). «Lesbian Bars Were Nearly Extinct. Now a Wave of New Ones Is Thriving». Bon Appetit. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۴. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  46. ↑ Will، Rax (۱۰ اوت ۲۰۲۳). «The Next Generation of "Lesbian Bars" Is Here. What Should We Call Them?». Punchdrink. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  47. ↑ Berg، Alex (۲۸ اوت ۲۰۲۳). «After decades of declines, lesbian bars are having a renaissance». NBC News. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون