دریاچه زیرزمینی
دریاچه زیرزمینی یا دریاچه زیرسطحی دریاچه‌ای است که در زیر سطح زمین قرار دارد. بیشتر دریاچه‌های زیرزمینی طبیعی در مناطقی با توپوگرافی کارستی یافت می‌شوند،[۱][۲] جایی که سنگ آهک یا دیگر سنگ‌های انحلال‌پذیر دچار هوازدگی شده‌اند و غاری برجای گذاشته‌اند که آب می‌تواند در آن جریان یابد و انباشته شود.
دریاچه‌های زیرزمینی طبیعی یک ویژگی نادر آب‌زمین‌شناسی هستند. معمولاً آب‌های زیرزمینی در سازندهایی مانند آبخوان یا چشمه جمع می‌شوند.
بزرگ‌ترین دریاچه زیرزمینی جهان با مساحتی نزدیک به ۲ هکتار؛[۳] در غار نفس اژدها در نامیبیا قرار دارد،[۴] دومین دریاچه بزرگ، دریای گمشده است که درون غارهای کریگ‌هد در ایالت تنسی در ایالات متحده آمریکا واقع شده و مساحتی برابر با ۱٫۸ هکتار دارد.[۵]
ویژگی‌ها
دریاچه زیرزمینی به هر پهنه آبی گفته می‌شود که از نظر اندازه با یک دریاچه سطحی مشابه باشد و بیشتر یا تمام آن زیر زمین قرار داشته باشد؛ هرچند تعریف علمی دقیقی برای آنچه «دریاچه» محسوب می‌شود هنوز به‌طور کامل مورد توافق نیست.[۶] دریاچه‌های زیرزمینی، بسته به ویژگی‌هایی مانند اندازه، سطح رویهٔ در معرض و/یا عمق، ممکن است در دستهٔ «دریاچه» یا «آبگیر» طبقه‌بندی شوند.
شکل‌گیری
کمیابی دریاچه‌های زیرزمینی طبیعی را می‌توان به شیوهٔ رفتار آب در زیر زمین نسبت داد. در زیر سطح زمین، میزان فشاری که بر آب زیرزمینی وارد می‌شود افزایش می‌یابد و همین امر باعث جذب آن در خاک می‌شود. مرزی که در آن فشار زیرزمینی برای اشباع کامل زمین از آب کافی است، سطح ایستابی نامیده می‌شود. ناحیهٔ بالایسطح ایستابی «منطقهٔ غیراشباع» و ناحیهٔ زیر آن «منطقهٔ اشباع» نامیده می‌شود.[۲][۷] در منطقهٔ اشباع، فشار به نیروی اصلی محرک جریان آب تبدیل می‌شود. دریاچه‌ها عمدتاً تحت نیروی گرانش شکل می‌گیرند؛ آب به پایین‌ترین نقطهٔ یک منطقه کشیده می‌شود و در آنجا انباشته شده و دریاچه‌ای را تشکیل می‌دهد. هر آبی که زیر سطح آب زیرزمینی باشد، تحت فشار قرار دارد و بنابراین دریاچه‌ای شکل نمی‌دهد؛ بلکه در عوض یک آبخوان تشکیل می‌دهد.
دریاچه‌های زیرزمینی طبیعی می‌توانند در مناطق کارستی شکل بگیرند، جایی که هوازدگی سنگ‌های انحلال‌پذیر، غارها و دیگر روزنه‌ها را در زمین برجای می‌گذارد.[۲] آب‌های سطحی می‌توانند از این روزنه‌ها به زیر زمین راه یابند[۸] و در غارهای بزرگ‌تر جمع شده و دریاچه‌ای را تشکیل دهند.
دریاچه‌های انسان‌ساخت
دریاچه‌های زیرزمینی همچنین می‌توانند در نتیجهٔ فرایندهای انسانی، مانند پر شدن معادن از آب، شکل بگیرند. دو نمونه از این دست، دریاچه‌های موجود در معادن سنگ لوح در بلاینا فستینیوگ، مانند معدن کروئسور،[۹] و دریاچه‌ای در معدن نمک هالین در اتریش هستند.[۱۰]
نمونه‌ها
نگارخانه
دریاچه‌ای زیرزمینی در کوئوا مارونال Elías Soplín Vargas District در کشور پرو
غار Sergeant در نزدیکی Saint-Guilhem-le-Desert در شهرستان ارو، فرانسه.
یک سطح مقطع (زمین‌شناسی) که پدیده‌های آب‌شناسی مهم توپوگرافی کارست که عامل شکل‌گیری غار زیرزمینی است را نشان می‌دهد.
جستارهای وابسته
- دریاچه زیریخچالی
- رودخانه زیرزمینی
- آبشار زیرزمینی
- اقیانوس زیرزمینی
منابع
- ↑ Palmer, Arthur N. (2007). Cave geology. Dayton, Ohio: Cave Books. ISBN 978-0-939748-66-2. OCLC 74965086.
- 1 2 3 Earle, Steven (September 2015). Physical Geology (2nd ed.). pp. ch. 14.2: Groundwater Flow. Retrieved 29 September 2022.
- ↑ "Dragon's Breath Cave: Namibia has the worlds largest underground lake". Wanted in Africa. 12 June 2020. Retrieved 29 September 2022.
- ↑ Kelly, Daniel (24 January 2014). "Dragon's Breath Cave Holds the World's Largest Underground Lake". Lake Scientist. Archived from the original on 1 March 2015. Retrieved 31 May 2016.
- ↑ "History of the Lost Sea". The Lost Sea. Retrieved 29 September 2022.
- ↑ Lane, Robert K. "Lake". Encyclopedia Britannica. Retrieved 29 September 2022.
- ↑ "Water Table". National Geographic. Retrieved 29 September 2022.
- ↑ Parise, M.; Gunn, J. (2007). "Natural and anthropogenic hazards in karst areas: an introduction". Geological Society, London, Special Publications. 279. The Geological Society of London: 1–3. doi:10.1144/sp279.1. S2CID 130950517. Retrieved 29 September 2022.
- ↑ Forgrave, Andrew (22 November 2023). "Rescuers plea to cavers using 'extremely cold' underground Snowdonia lake". North Wales Live. The Daily Post. Retrieved 12 April 2024.
- ↑ "Discover and Experience". Salz Welten. Retrieved 2 October 2022.
- دریاچه‌های زیرزمینی
- سازندهای کارستی
- غارها