رگنزبورگ

رگنزبورگ
شهر
نشان
رگنزبورگ
مختصات: ۴۹°۰۰′۵۴٫۹″ شمالی ۱۲°۰۶′۰۶٫۳″ شرقی
کشور	آلمان
ایالت	باواریا
ناحیهٔ اداری	پفالتس علیا
بخش‌های شهر	۱۸ ناحیهٔ شهری
حکومت
• شهردار کل	توماس بورگر (SPD)
ارتفاع	۳۳۷ متر (۱۱۰۶ فوت)
کد پستی	93047–93059
پیش‌شمارهٔ تلفن	0941
کد شهرداری (Gemeindeschlüssel)	09362000
کد نوتس	DE232
نشانی شهرداری	میدان راتهاوس ۱ 93047 رگنزبورگ
وبگاه	www.regensburg.de

شهر کهن رگنزبورگ با اشتات‌امهوف

میراث جهانی یونسکو
نام رسمی	شهر کهن رگنزبورگ با اشتات‌امهوف
مکان	باواریا، آلمان
معیار ثبت	فرهنگی: (ii)، (iii)، (iv)
شمارهٔ ثبت	۱۱۵۵
تاریخ ثبت	۲۰۰۶ (طی نشست ۳۰)
مساحت	۱۸۲٫۸ هکتار
منطقه حائل	۷۷۵٫۶ هکتار
وبگاه	www.regensburg.de/welterbe
مختصات	۴۹°۱′۱۵٫۶″ شمالی ۱۲°۵′۵۶٫۴″ شرقی
اطلاعات ثبت ملی
دیرینگی	از قرن نهم میلادی
موقعیت رگنزبورگ در نقشهٔ آلمان

یکی از قدیمی‌ترین عکس‌های شناخته‌شده از رگنزبورگ: پل سنگی، انبار نمک و کلیسای جامع (بدون برج‌ها) در حدود سال ۱۸۶۰

تالار باروک شهر

تالار قدیم شهر، محل برگزاری دائم انجمن امپراتوری (نمای پانوراما)

رگنزبورگ (به لاتین: Castra Regina؛ همچنین Ratisbona یا Ratispona) در شرق بایرن واقع شده و مرکز اداری منطقه پفالتس علیا (Oberpfalz) است. این شهر مستقل (kreisfreie Stadt) همچنین مرکز شهرستانی به همین نام است. رگنزبورگ یکی از سه مرکز منطقه‌ای بایرن است و پس از مونیخ، نورنبرگ و آوگسبورگ، چهارمین شهر بزرگ این ایالت محسوب می‌شود. این شهر مقر کلیسای کاتولیک، اسقف‌نشین رگنزبورگ است و با داشتن کلیسای جامع رگنزبورگ، یکی از مهم‌ترین کلیساهای جامع گوتیک در آلمان را در خود جای داده است.

رگنزبورگ دارای ریشه‌های رومی است؛ در حدود سال ۱۷۵ میلادی، در بخش شرقی شهر قدیمیِ امروزی، اردوگاه لژیون‌های رومی به نام کاسترا رجینا ساخته شد. این اردوگاه توسط دیواری دفاعی با چهار دروازه محافظت می‌شد و آب آن از طریق جریان ویتوس‌باخ (Vitusbach) تأمین می‌گشت. رگنزبورگ از سال ۷۳۹ میلادی به مقر اسقف و در قرن سیزدهم به یک شهر آزاد امپراتوری تبدیل شد. پس از جنگ سی‌ساله، این شهر تا سال ۱۸۰۶ میزبان نشست‌های دائم امپراتوری امپراتوری مقدس روم بود.

از نظر اقتصادی، رگنزبورگ به‌شدت تحت تأثیر صنایع تولیدی (خودروسازی، مهندسی مکانیک، مهندسی برق، میکروالکترونیک) قرار دارد. رگنزبورگ با داشتن تراکم بالای مشاغل، سطح بیکاریِ اندکی کمتر از میانگین ایالت بایرن دارد. این شهر از سال ۱۹۶۲ میزبان دانشگاه رگنزبورگ است که یکی از سه مؤسسه آموزش عالی حاضر در این شهر است. ساخت بیمارستان دانشگاهی رگنزبورگ در سال ۱۹۷۸ آغاز شد و فعالیت‌های آن در بخش دندانپزشکی در ۱۹۸۴ و بخش بستری در سال ۱۹۹۲ شکل گرفت.

از ۱۳ ژوئیه ۲۰۰۶، مجموعه شهر قدیمی رگنزبورگ با اشتات‌امهوف به همراه بناهای تاریخیشان در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفته است.

جغرافیا

موقعیت

رگنزبورگ در شمالی‌ترین نقطهٔ رود دانوب قرار دارد که از جنوب جریان می‌یابد؛ این رودخانه پس از پیوستن رود فرعی ناب از سمت چپ، به‌واسطهٔ رشته‌ارتفاعات شرقی-غربی «وینتسررهوهن» مجبور به تغییر مسیر به سمت شرق می‌شود. در محدودهٔ شهر رگنزبورگ، رود دانوب — که در شمال با کانال اروپا همراهی می‌شود — در دو شاخه جریان می‌یابد که میان آن‌ها دو جزیرهٔ بزرگ و مسکونی دانوب یعنی اوبرر وورد (با نوک شرقی موسوم به «یانین‌اینزل» زیر پل سنگی) و اونترر وورد قرار دارند. پس از آن، رود فرعی رگن که از شمال جریان می‌یابد، همراه با کانال اروپا به دانوب می‌پیوندد.

بخش کنونی شمالی شهر، اشتات‌امهوف، تا سال ۱۹۲۴ یک شهرک مستقل باواریایی بود و در اصل بخش ساحلی شمالی دانوب را تشکیل می‌داد. تنها پس از سال ۱۹۷۰، این بخش شهر با تکمیل کانال اروپا از محدودهٔ شهر جدا و از منظر امروزی به‌صورت یک جزیرهٔ ساختمانی درآمد. این کانال به‌عنوان مسیر دورزدن کشتیرانی برای پل سنگی واقع در محدودهٔ شهر بر روی دانوب عمل می‌کند و بدین ترتیب به‌عنوان مسیر انحرافی برای شهر کهن رگنزبورگ به‌کار می‌رود.

در محدودهٔ شهر، چهار ناحیهٔ طبیعی بزرگ و بسیار متفاوت به هم می‌رسند:

• آلب فرانکن،
• جنگل باواریا،
• دشت دانوب یا دشت لسی نیدرباواریا (گویبودن)، و
• تپه‌ماهورهای دورهٔ ترشیاریِ نیدرباواریا.

این نواحی طبیعی، شکل و گسترش پیکرهٔ شهری را تعیین می‌کنند؛ این شهر در یک «موقعیت دروازه‌ای» کلاسیک، در نقطهٔ گذار میان تنگنای توپوگرافیک و گشادگی قرار دارد. رود دانوب در اینجا از منطقهٔ تپه‌ماهور و کوهستانی خارج شده و به دشت گویبودن می‌ریزد. از این رو، برای بخش‌های شمالی و غربی شهر پتانسیل توسعهٔ چندانی وجود ندارد. تمام مناطق آیندهٔ گسترش شهر در شرق و جنوب شهر، یعنی در دشت بزرگ دانوب و دامنه‌های نسبتاً هموار تپه‌ماهورهای ترسیر نیدرباواریا قرار دارند.

مسیر تاریخی «جادهٔ آهن باواریا» در رگنزبورگ به پایان می‌رسد؛ این جاده بسیاری از بناهای صنعتی و فرهنگی را به هم متصل می‌کند. از این جاده، فلزات و محصولات نیمه‌ساخته از اوبرپفالتس به بازار رگنزبورگ منتقل می‌شدند. جادهٔ آهن در بخش پایانی خود، از آمبرگ به بعد، در طول ۶۰ کیلومتر به‌صورت آبراه رودخانه‌های فیلس و ناب ادامه می‌یابد تا اینکه ناب در نزدیکی رگنزبورگ به دانوب می‌ریزد.

تقسیمات شهری

نگهبانی‌ها (واختن) و ویتوس‌باخ

تا آغاز قرن نوزدهم، هستهٔ اصلی رگنزبورگ به محدودهٔ اردوگاه رومی کاسترا رگینا و مناطق افزوده‌شده به آن محدود می‌شد — مناطقی که نخست در قرن دهم و سپس در قرن چهاردهم به‌عنوان بخش‌های توسعه‌یافته، با دیوارهای شهری احاطه شده بودند: صومعه‌ها در جنوب و جنوب‌غرب و محله‌های نوساز در غرب و شرق شهر.

از قرن دوازدهم، محدودهٔ شهری رگنزبورگ که با دانوب و مسیر دیوار شهری «آرنولفی» (که خود در قرن دهم پدید آمده بود) محدود می‌شد، به هشت «واخت» (نگهبانی) تقسیم شده بود که هر یک زیر نظر یک «واخت‌هر» (رئیس نگهبانی) با اختیارات پلیسی و نظامی اداره می‌شد.

تا سال ۱۶۶۳، این نگهبانی‌ها مسئول جذب سربازان-شهروند بودند و پس از آن سربازان حرفه‌ای جای آنان را گرفتند. نام‌های محلی این نگهبانی‌ها از سال ۱۸۰۳ با حروف بزرگ A تا H (موسوم به «لیترا») ساده شدند و خانه‌های هر نگهبانی به‌ترتیب شماره‌گذاری شدند؛ به این ترتیب تقسیم‌بندی ساختمان‌ها با نشانه‌های کوتاهِ حرف+شماره پدید آمد که تا حدود سال ۱۹۰۰ ادامه یافت و هنوز روی برخی تابلوهای قدیمی شمارهٔ خانه قابل مشاهده است. در سال ۱۸۰۶ یک نگهبانی دیگر با «لیترای» J برای تمام مناطق بیرون از دیوار شهری افزوده شد. اما گسترش شهر به‌زودی مشکل‌ساز شد و از سال ۱۹۰۰ به بعد، نام‌گذاری بر اساس نام خیابان و شمارهٔ خانه رایج شد.

در کنار این، تقسیم‌بندی قدیمی دیگری نیز که بر اساس مسیر پیشین جویبار «ویتوس‌باخ» بود، همچنان حفظ شد. شاخهٔ اصلی ویتوس‌باخ، که از نقطه‌ای دور در جنوب شهر کهن سرچشمه می‌گیرد اما مسیر آن در شکل‌گیری شهر کهن نقش مهمی داشته، در جهت جنوب به شمال از میان کوچه‌های «اوبره باخگاسه» و «اونتره باخگاسه» می‌گذشت. این جویبار شهر را به یک بخش غربی موسوم به «شهر بالا» و یک بخش شرقی موسوم به «شهر پایین» تقسیم می‌کرد. نام‌های برگرفته از خط تقسیم این جویبار چنان قدیمی و رایج بودند که در تقسیم‌بندی نگهبانی‌ها نیز لحاظ شدند و حتی برای تعیین موقعیت مدارس، کلیساهای محلی و گورستان‌ها جنبهٔ رسمی یافتند.

نواحی مسکونی

برخلاف بسیاری از شهرهای دیگر، رگنزبورگ تا دوران معاصر پیکرهٔ سکونتی نسبتاً فشرده‌ای را حفظ کرد که به شکل‌گیری یک «شهر با مسافت‌های کوتاه» انجامید. در محدودهٔ مرکز شهر، بخش تاریخی شهر کهن — که با کمربند سبز و خیابان «کارل-آنسلم-آله» به‌وضوح محدود شده و ابتدا با دیوار رومی، سپس دیوار آرنولفی و در نهایت تا پایان قرن نوزدهم با دیوار قرون‌وسطایی شهر احاطه شده بود — همچنان به‌روشنی از مناطق نوساز نزدیک به شهر کهن که پس از تخریب دیوارهای شهر در سال ۱۸۶۰ در محدودهٔ گستردهٔ مرکز شهر پدید آمدند، قابل‌تمایز است.

حلقهٔ دوم سکونتگاه‌ها را چندین منطقهٔ نوساز دورتر از شهر کهن، در سکونتگاه‌های قدیمی‌تر و دورتر تشکیل می‌دهند؛ مانند محلهٔ گانگهوفر در جنوب یا محلهٔ کنرادزیدلونگ در شمال. این حلقهٔ دوم سکونتی، پس از جنگ جهانی دوم، در شرق و غرب با بناهای نو یا مجتمع‌های بلندمرتبهٔ آن‌زمان مدرن تکمیل شد. با این سکونتگاه‌ها که در طول قرن بیستم شکل گرفتند، غرب و شرق شهر و همچنین بخش‌های بزرگی از رشته‌ارتفاعات جنوب و شمال شهر مسکونی شدند.

مناطق مسکونی خاصی نیز در جنوب دورتر از شهر کهن قرار دارند که پیش‌تر کاملاً سرسبز و برای کشت غلات استفاده می‌شدند؛ امروزه این منطقه با ساختمان‌های دانشگاه و بیمارستان دانشگاه ساخته‌وساز شده است.

وضعیت مشابهی برای منطقهٔ بسیار بزرگ پادگان پیشین در شرق دانشگاه صادق است که پس از سال ۲۰۰۰ به منطقه‌ای برای بسیاری از مجتمع‌های مسکونی جدید تبدیل شده است.

مناطق مسکونی بسیار خاص دیگر، دو جزیرهٔ دانوب یعنی اوبرر وورد در غرب و اونترر وورد در شرق هستند که هر دو در کنار مناطق مسکونی، مناطق تفریحی طبیعی نیز ارائه می‌دهند.

از عناصر تقسیم‌بندی بیرونی شهر می‌توان به دو رشته‌ارتفاع شرقی-غربی اشاره کرد: در شمال، ارتفاعات وینتسررهوهن با تپهٔ کایل‌برگ، و در جنوب، ارتفاعات تسیگتسدورفر که با فرستندهٔ رگنزبورگ-تسیگتسبرگ مشخص می‌شود. از عناصر تقسیم‌بندی درونی شهر می‌توان به فضاهای سبز و سطوح آبی گسترده اشاره کرد، به‌ویژه هستهٔ درونی شهر کهن که با کمربند سبز خیابان «فورست-آنسلم-آله» (که مسیر دیوار قرون‌وسطایی شهر را مشخص می‌کند و بخش‌هایی از آن با خیابان‌های جدید مختل شده) در بخش داخلی قابل‌تشخیص است، در حالی‌که در بخش بیرونی، ایستگاه راه‌آهن اصلی، خطوط راه‌آهن، بزرگراه‌ها و جاده‌های فدرال آن را مختل کرده‌اند.

الحاق‌ها

با الحاق «کومپف‌مول» در سال‌های ۱۸۱۰/۱۸ جهشی به سمت جنوب، فراتر از مسیر راه‌آهن شرقی-غربی، صورت گرفت. از آغاز قرن بیستم، رگنزبورگ با یک سری الحاق، به‌ویژه در سال‌های ۱۹۲۴، ۱۹۳۸ و ۱۹۷۷ گسترش یافت. برای فهرست دقیق بخش‌های شهری، مساحت آن‌ها و روند الحاق‌ها همراه با مساحت افزوده‌شده.

شهرداری‌های همسایه

شهرها و شهرداری‌های زیر که جزو شهرستان رگنزبورگ هستند، با شهر رگنزبورگ هم‌مرزند. این‌ها به ترتیب جهت عقربه‌های ساعت، از شمال آغاز می‌شوند: تسایتلارن، ونتسنباخ، تگرنهایم، باربینگ، نویتراوبلینگ، اوبرتراوبلینگ، پنتلینگ، سینتسینگ، پتندورف و لاپرسدورف. رگنزبورگ همراه با نواحی اطراف، یک منطقهٔ کلان‌شهری با حدود ۲۳۵٬۰۰۰ نفر جمعیت را تشکیل می‌دهد.

لاپرسدورف	تسایتلارن	ونتسنباخ
پتندورف سینتسینگ		تگرنهایم باربینگ
پنتلینگ	اوبرتراوبلینگ	نویتراوبلینگ

آب‌وهوا

رگنزبورگ
نمودار اقلیمی (راهنما)
ژ ف م آ م ژ ژ آ س اُ ن د     ۴۳   ۴ ۲−     ۴۵   ۸ ۰     ۲۹   ۱۳ ۱     ۳۸   ۱۶ ۳     ۸۴   ۲۱ ۸     ۷۴   ۲۷ ۱۳     ۷۳   ۲۷ ۱۴     ۹۸   ۲۷ ۱۴     ۶۷   ۲۲ ۱۰     ۳۹   ۱۶ ۶     ۶۰   ۷ ۲     ۵۳   ۴ ۰ میانگین بالاترین و پایین‌ترین دما به مقیاس سانتیگراد بارندگی به مقیاس میلی‌متر
مقیاس فارنهایت و اینچ ژ ف م آ م ژ ژ آ س اُ ن د     ۱٫۷   ۳۹ ۲۸     ۱٫۸   ۴۶ ۳۲     ۱٫۱   ۵۵ ۳۳     ۱٫۵   ۶۱ ۳۸     ۳٫۳   ۶۹ ۴۶     ۲٫۹   ۸۰ ۵۵     ۲٫۹   ۸۱ ۵۷     ۳٫۹   ۸۰ ۵۷     ۲٫۶   ۷۱ ۵۱     ۱٫۵   ۶۰ ۴۴     ۲٫۴   ۴۵ ۳۵     ۲٫۱   ۳۹ ۳۱ میانگین بالاترین و پایین‌ترین دما به مقیاس فارنهایت بارندگی به مقیاس اینچ

این شهر در یک اقلیم گذار قرار دارد که هم تحت تأثیر اقلیم اقیانوسی و هم اقلیم قاره‌ای است. با میانگین دمای حداقل روزانه ۳٫۶- درجهٔ سلسیوس در سردترین ماه (ژانویه، بازهٔ آماری ۱۹۷۱–۲۰۰۰)، رگنزبورگ طبق طبقه‌بندی اقلیمی کوپن-گایگر دارای اقلیم قاره‌ای گرم و مرطوب (Dfb) است. با این حال، زمستان‌ها در دورهٔ اخیر چنان ملایم بوده‌اند که اقلیم شهر اکنون بیشتر به اقلیم دریایی (Cfb) نزدیک است.

اقلیم رگنزبورگ به‌ویژه با تابستان‌های پایدار و خشک مشخص می‌شود که آن را از اقلیم پرباران تابستانی دامنه‌های پیش‌آلپی متمایز می‌کند. در مقایسه‌ای میان ۸۰ شهر بزرگ منتخب آلمان، رگنزبورگ در مقایسهٔ بازه‌های زمانی ۱۹۵۱–۱۹۷۰ و ۲۰۰۶–۲۰۲۵، بیشترین گرمایش تابستانی را داشته است.

میانگین حداکثر دمای روزانهٔ ژوئن تا اوت در بازهٔ اخیر، ۳٫۵ درجهٔ سلسیوس بالاتر بوده است. همزمان، میانگین تعداد روزهای تابستانی ۳۶٫۶ روز و روزهای گرم ۱۶٫۱ روز در سال افزایش یافته است. بدین ترتیب رگنزبورگ در هر سه شاخصِ تغییر، رتبهٔ نخست را کسب کرده است.

رگنزبورگ مرز شمالی باد فون (Föhn) رایج در دامنه‌های پیش‌آلپی است؛ این باد از تپهٔ کایل‌برگ منظرهٔ آلپ را نمایان می‌کند، اما وقوع آن بسیار نادر است. در مقابل، در پاییز و زمستان، مه‌های پایدار و مه بالای سطح زمین برای مدت طولانی باقی می‌مانند، هرچند دوره‌های طولانی با پوشش برفی یکپارچه کمیاب است. به‌دلیل موقعیت در گودی درّه‌ای، رگنزبورگ در گذشته اغلب دچار مه‌دود (اسموگ) می‌شد. میانگین دمای سالانه ۸٫۰ درجهٔ سلسیوس و میزان بارش سالانه ۶۴۶ میلی‌متر است؛ بدین ترتیب رگنزبورگ در پایین‌ترین ردهٔ شهرهای باواریا از نظر بارش قرار دارد.

گرم‌ترین ماه‌ها ژوئن تا اوت با میانگین ۱۹٫۵ تا ۲۰٫۰ درجهٔ سلسیوس و سردترین ماه‌ها دسامبر تا فوریه با میانگین ۰٫۷ تا ۳٫۴ درجهٔ سلسیوس هستند.

بیشترین میزان بارش از می تا اوت با میانگین ۷۳ تا ۹۸ میلی‌متر رخ می‌دهد و کمترین آن در مارس و آوریل با میانگین به‌ترتیب ۲۹ و ۳۸ میلی‌متر است.

داده‌های اقلیم رگنزبورگ (داده‌ها: ۲۰۲۱–۲۰۲۶ برای دما و بارش، ۱۹۶۱–۱۹۹۰ برای رطوبت و ساعات آفتابی)
ماه	ژانویه	فوریه	مارس	آوریل	مه	ژوئن	ژوئیه	اوت	سپتامبر	اکتبر	نوامبر	دسامبر	سال
میانگین بیش‌ترین °C (°F)	۳٫۷ (۳۹)	۷٫۶ (۴۶)	۱۲٫۹ (۵۵)	۱۶٫۱ (۶۱)	۲۰٫۸ (۶۹)	۲۶٫۸ (۸۰)	۲۷٫۲ (۸۱)	۲۶٫۷ (۸۰)	۲۱٫۸ (۷۱)	۱۵٫۶ (۶۰)	۷٫۳ (۴۵)	۴٫۱ (۳۹)	۱۵٫۸۸ (۶۰٫۵)
میانگین روزانه °C (°F)	۰٫۷ (۳۳)	۳٫۴ (۳۸)	۶٫۰ (۴۳)	۹٫۱ (۴۸)	۱۴٫۰ (۵۷)	۱۹٫۶ (۶۷)	۲۰٫۰ (۶۸)	۱۹٫۵ (۶۷)	۱۵٫۲ (۵۹)	۱۰٫۵ (۵۱)	۴٫۳ (۴۰)	۱٫۷ (۳۵)	۱۰٫۳۳ (۵۰٫۵)
میانگین کم‌ترین °C (°F)	−۲٫۰ (۲۸)	۰٫۰ (۳۲)	۰٫۶ (۳۳)	۳٫۲ (۳۸)	۸٫۰ (۴۶)	۱۳٫۰ (۵۵)	۱۳٫۹ (۵۷)	۱۳٫۷ (۵۷)	۱۰٫۳ (۵۱)	۶٫۴ (۴۴)	۱٫۹ (۳۵)	−۰٫۴ (۳۱)	۵٫۷۲ (۴۲٫۳)
بارندگی میلی‌متر (اینچ)	۴۳ (۱٫۶۹)	۴۵ (۱٫۷۷)	۲۹ (۱٫۱۴)	۳۸ (۱٫۵)	۸۴ (۳٫۳۱)	۷۴ (۲٫۹۱)	۷۳ (۲٫۸۷)	۹۸ (۳٫۸۶)	۶۷ (۲٫۶۴)	۳۹ (۱٫۵۴)	۶۰ (۲٫۳۶)	۵۳ (۲٫۰۹)	۷۰۳ (۲۷٫۶۸)
میانگین روزهای بارانی	۱۵	۱۴	۱۲	۱۲	۱۵	۱۳	۱۶	۱۵	۱۳	۱۳	۱۶	۱۸	۱۷۲
درصد رطوبت	۸۸	۸۴	۷۸	۷۲	۷۱	۷۱	۷۰	۷۴	۷۹	۸۴	۸۸	۸۹	۷۹
میانگین روزانه ساعت‌های تابش آفتاب	۴۶٫۵	۷۰٫۰	۱۵۱٫۹	۱۶۵٫۰	۲۰۴٫۶	۲۵۸٫۰	۲۲۰٫۱	۲۱۰٫۸	۱۶۲٫۰	۹۶٫۱	۳۹٫۰	۳۱٫۰	۱٬۶۵۵
منبع: wetterdienst.de (دما و بارش ۲۰۲۱–۲۰۲۶) / wetterkontor.de (رطوبت و ساعات آفتابی ۱۹۶۱–۱۹۹۰)

تاریخ

تصویر هوایی از سمت شرق

بافت تاریخی شهر (۲۰۲۳)

پل سنگی (بخش جنوبی) و کلیسای جامع سنت پیتر

خاستگاه

پورتا پرایتوریا

نخستین شواهد تأییدشدهٔ سکونت در این منطقه به حدود ۵۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح بازمی‌گردد. پیچِ رود دانوب در رگنزبورگ از عصر سنگ مسکونی بوده است.

در اوایل سال ۲۰۰۶ میلادی، در فاصلهٔ تقریبی ۱۰۰ متری شرق دیوارهای دژ لژیونرهای رومی (که بعدها ساخته شد)، گورهایی متعلق به سلتی‌ها همراه با هدایای تدفینی کشف شد که برخی از آن‌ها بسیار ارزشمند بودند. قدمت این گورها حدود ۴۰۰ سال پیش از میلاد تخمین زده می‌شود.

رگنزبورگ بر پایهٔ تأسیس یک پادگان نظامی رومی در سال ۱۷۹ میلادی به فرمان امپراتور مارکوس اورلیوس، دارای نخستین یادکرد مکتوب در اسناد تاریخی است. رگنزبورگ در طول سده‌های متمادی با نام‌های گوناگونی خوانده شده که نشان‌دهندهٔ تاریخ پربار این شهر است. نام «راداسپونا» (Radaspona) نخستین بار در حدود سال ۷۷۰ میلادی در نوشته‌های آربئو فرایزینگ مطرح شد، اما احتمالاً ریشه در نام‌گذاری‌های کهن‌تر در زبان‌های سلتی دارد. نام فرانسوی شهر یعنی «Ratisbonne» و نام ایتالیایی آن «Ratisbona» نیز از همین واژه مشتق شده‌اند. خاستگاه این نام بر دو واژهٔ سلتی استوار است: «rate» یا «ratis» به معنای «دیوار» یا «باروی شهر» و «bona» به معنای «شالوده»، «بنیاد» یا «شهر».

علاوه بر این، اومانیست‌ها (انسان‌گرایان) نام‌های ساختگی و جدیدی مانند Quadrata، Germanisheim، Hydatospolis، Ymbripolis، Reginopolis و Tyberina نیز بر این شهر گذاشته بودند.

از دژ رومی تا مقر اسقف‌نشین (تا ۱۲۰۰)

دوران باستان

تاریخ رگنزبورگ در دوران روم باستان، در حدود سال ۷۹ میلادی با ساخت دژ نظامی کوهورت در کومپفمول (در محدودهٔ محلهٔ کنونی کومپفمول–تسیگتسدورف–نویپرویل) آغاز شد. این دژ به عنوان برج دیده‌بانی برای نظارت بر دهانهٔ رودهای ناب و رگن عمل می‌کرد؛ در ابتدا با خندق‌ها و حصارهای چوبی محافظت می‌شد و بعدها دیواری سنگی به آن اضافه شد. در این پادگان نیروهای کمکی مستقر بودند که شامل یک کوهورت سواره‌نظام حدوداً ۵۰۰ نفره یا یک کوهورت پیاده‌نظام دوبرابر با نزدیک به ۱۰۰۰ سرباز می‌شد. به زودی در پیرامون این دژ نظامی، یک سکونتگاه غیرنظامی (vicus) شکل گرفت.

همچنین در محدودهٔ غربی شهر قدیمی کنونی (که از میدان بیسمارک آغاز می‌شد و در امتداد راهی به سوی دانوب ادامه می‌یافت)، روستایی خطی و کشیده از نوع vicus وجود داشت و شواهد باستان‌شناسی وجود یک اسکلهٔ دائم را نیز در ساحل رودخانه تأیید می‌کند. کاوش‌های سال‌های ۱۹۶۷ تا ۱۹۷۷ نشان داد که این سکونتگاه ساحلی دانوب به سرعت گسترش یافت و در شرق به دژ لژیونی بعدی یعنی «کاسترا رگینا» متصل شد.

افزون بر این، بقایای یک برج دیده‌بانی رومی در نزدیکی دهانهٔ رود ناب کشف شده است. گمان می‌رود قدیمی‌ترین آبجوسازی رومی در شمال رشته‌کوه آلپ، که متعلق به سدهٔ دوم میلادی است، به همین دوره مربوط باشد. با این حال، دژ نظامی و سکونتگاه‌های غیرنظامی پیرامون آن در جریان جنگ‌های مارکومانی در نیمهٔ دوم دههٔ ۱۶۰ میلادی به کلی ویران شدند.

شهر قدیم رگنزبورگ، اونترر وُرد و اشتات‌آم‌هوف (۲۰۲۳)

پس از عقب راندن مارکومان‌ها در حدود سال ۱۷۰ میلادی، به دستور امپراتور مارکوس اورلیوس و از حدود سال ۱۷۵ میلادی، ساخت دژ لژیونرهای رومی با نام «کاسترا رگینا» (به معنای «اردوگاه مستقر بر رود رگن») آغاز شد. این بنای سنگی عظیم با دیوارهای حدوداً ۱۰ متری، چهار دروازه و برج‌های متعدد، هنوز هم در نقشهٔ ساختاری بافت قدیمی رگنزبورگ به خوبی قابل تشخیص است.

کتیبهٔ سنگیِ به‌جامانده از مراسم افتتاح این دژ در سال ۱۷۹ میلادی، که زمانی بر فراز دروازهٔ شرقی نصب شده بود، سند رسمی پی‌ریزی و تأسیس رگنزبورگ به شمار می‌رود. لژیون سوم ایتالیک با حدود ۶۰۰۰ سرباز در این پادگان مستقر بود. این دژ پایگاه اصلی نظامی روم در استان «رائتیا» محسوب می‌شد که در نظام اداری امپراتوری روم یک استثنا بود؛ چرا که لژیون در مرکز اداری استان، یعنی شهر آگسبورگ، مستقر نشده بود.

در دوران باستان متأخر، شمار سربازان این لژیون کاهش یافت، اما دژ همچنان پابرجا و مسکونی ماند. سرانجام در جریان تحولات و آشفتگی‌های موسوم به «دوران مهاجرت‌ها» در اواخر سدهٔ پنجم میلادی، این پادگان نظامی تخلیه شد و از آن پس به عنوان یک سکونتگاه غیرنظامی حصارکشی‌شده مورد استفاده قرار گرفت.

کتیبهٔ ساختمانی باقی‌مانده از کاسترا رگینا که نام مارکوس آئورلیوس را ذکر می‌کند.

اوایل سده‌های میانه

رگنزبورگ از حدود سال ۵۰۰ تا ۷۸۸ میلادی مقر اصلی بایووارها (بایورها) از دودمان آگیلولفینگ بود و به یکی از مراکز مهم قلمرو دوک‌نشینِ بایرن تبدیل شد. دوک اودیلو در سال ۷۳۹ میلادی ساختار اسقفی بایرن را پیاده‌سازی کرد و بدین ترتیب، اسقف‌نشین‌های رگنزبورگ، فرایزینگ، پاساو و زالتسبورگ از نظر حقوق کلیسایی تأسیس شده و مرزهایشان تعیین گردید.

امپراتور شارلمانی پس از پیروزی بر دوک بایرن (تاسیلو سوم)، دو زمستان پیاپی از سال ۷۹۱ تا ۷۹۳ میلادی را در رگنزبورگ، پایتخت کهن بایرن، گذراند تا الحاق رسمی بایرن به امپراتوری فرانک را شخصاً تثبیت کند. در دوران لودویگ ژرمن، رگنزبورگ بار دیگر به عنوان اقامتگاه سلطنتی و مرکز اداری انتخاب شد.

رگنزبورگ یکی از قدیمی‌ترین اسقف‌نشین‌های آلمان است که حتی چند دهه پیش از آنکه در سال ۷۳۹ میلادی توسط بونیفاس مقدس زیر نظر حوزهٔ قضایی و حقوقی اسقف رم (پاپ) قرار گیرد، فعال بود. بقایای دوره‌های تاریخی گوناگون در جریان کاوش‌های باستان‌شناسی در زیر کلیسای نیدرمونستر (یکی از کهن‌ترین صومعه‌های شهر) کشف شده است؛ سرداب ارهاردی نیز بخشی از این مجموعه به شمار می‌رود.

نمازخانهٔ رمانسکِ سنت گئورگ و آفرا نیز تقریباً قدمتی مشابه دارد. هرچند رگنزبورگ از سال ۱۵۴۲ میلادی به عنوان شهری پروتستان شناخته می‌شد، اما همواره کرسی اسقف کاتولیک خود را حفظ کرد؛ گرچه در دوره‌هایی به طور موقت تحت ادارهٔ دیگر اسقف‌نشین‌ها قرار داشت.

صومعهٔ سنت امرام

در سدهٔ نهم میلادی، رگنزبورگ یکی از حیاتی‌ترین شهرهای قلمرو پادشاهی کارولنژی در فرانک شرقی بود. هما (Hemma)، همسر لودویگ ژرمن، و همچنین دو تن از آخرین فرمانروایان کارولنژیِ فرانک شرقی، یعنی امپراتور آرنولف کارینتیا و پسرش شاه لودویگ کودک، در صومعهٔ بندیکتیِ سنت اممرام به خاک سپرده شدند؛ صومعه‌ای که در آن دوران هنوز در خارج از دیوارهای شهر قرار داشت.

تنها در دوران حکومت دوک آرنولف یکم بایرن بود که صومعهٔ سنت اممرام، با ساخت دیوار دفاعی آرنولفی در حدود سال ۹۲۰ میلادی درون محدودهٔ امن و حصارکشی‌شدهٔ شهر قرار گرفت. اسقف شهر نیز، همانند دیگر شهرهای قرون وسطایی، در اقامتگاه اسقفی (اسقفی‌خانه) در نزدیکی کلیسای جامع رگنزبورگ و درون دیوارهای شهر سکونت داشت.

لوح یادبودِ زندانی‌شدن متودیوس سالونیکی، مبلغ اسلاوها و نخستین اسقف اعظم موراویا و پانونیا، در رگنزبورگ و بر دیوار کلیسای قدیمی

انبار نمک با دروازهٔ شهر و پل سنگی؛ کلیسای جامع در پس‌زمینه دیده می‌شود.

قرون وسطای عالی

در سال ۹۵۴ میلادی، لیودولف (دوک شوابن و پسر ارشد اتو یکم، امپراتور مقدس روم)، پس از شکست شورش خود علیه پدرش، به رگنزبورگ پناه آورد. پس از چند ماه محاصرهٔ شهر به دست هاینریش (برادر اتو)، رگنزبورگ سرانجام تصرف شد و به آتش کشیده شد، اما لیودولف توانست بگریزد.

یکی از افسانه‌های محلی مشهور رگنزبورگ که به این دوره تاریخی مربوط می‌شود، «افسانهٔ دولینگر» است.

این شهر به واسطهٔ تجارت دوربرد با شهرهایی چون پاریس، ونیز و کی‌اف به اوج شکوفایی اقتصادی رسید و در آن دوران، یکی از ثروتمندترین و پرجمعیت‌ترین شهرهای آلمان به شمار می‌رفت. در حدود سال ۱۰۵۰ میلادی، رگنزبورگ با جمعیتی نزدیک به ۴۰٬۰۰۰ نفر، بزرگ‌ترین شهر امپراتوری مقدس روم بود و حتی از شهرهایی مانند رم و کلن نیز پیشی گرفته بود.

بر اساس گزارش‌های ابراهیم بن یعقوب، سفیر خلافت قرطبه (کوردوبا)، رگنزبورگ در قرون وسطی به عنوان مرکز تجاری مهمی برای خرید و فروش برده‌ها عمل می‌کرد؛ به طوری که اسیران جنگیِ اسلاوی و بالتیک از این بازارها به قلمروهای اسلامی فرستاده می‌شدند.

معماری رمانسک و گوتیک قرون وسطایی همچنان سیمای شهر قدیمی را شکل می‌دهد. ساخت پل سنگی در سال‌های ۱۱۳۵ تا ۱۱۴۶ میلادی نشانه‌ای واضح از رونق اقتصادی آن زمان شهر است. این شاهکار مهندسی قرون وسطی، در سدهٔ سیزدهم میلادی ثروت شهر را دوچندان ساخت و الگویی برای ساخت بسیاری از پل‌های دیگر شد، از جمله پل یودیت در پراگ که پیش‌درآمدی بر پل کارل معروف بود.

همچنین، این پل نمادی از پیشرفت نظام خودگردانی شهری محسوب می‌شد: در امتیازنامهٔ پل صادرشده توسط امپراتور بارباروسا در تاریخ ۲۶ سپتامبر ۱۱۸۲، از شخصی به نام «هربورد» با عنوان لاتین magister pontis (به معنای «سرپرست یا ناظر پل») برای نخستین بار به عنوان یک مقام اداری شهری یاد شد.

امپراتور کنراد سوم آلمان در مه ۱۱۴۷ میلادی، رگنزبورگ را برای آغاز جنگ صلیبی دوم برگزید که موقعیت راهبردی دانوب و امکان عبور آسان از آن احتمالاً نقشی تعیین‌کننده در این تصمیم داشت. امپراتور فریدریش یکم بارباروسا نیز در مه ۱۱۸۹ میلادی با سپاهی عظیم از همین شهر عازم جنگ صلیبی سوم شد.

شهر آزاد و شهر امپراتوری (۱۲۰۰ تا ۱۸۰۰)

تندیس خوآن اتریشی، پیروز نبرد لپانتو؛ نسخه‌ای از ۱۹۷۸ بر پایهٔ نمونهٔ اصلیِ سال ۱۵۷۲ از مسینا.

پفنیگِ رگنزبورگ با نقش شیر، ضربِ یک‌رو، سده‌های ۱۲ و ۱۳ میلادی

واپسین دورهٔ اشتاوفر

شاه فیلیپ سوابی و امپراتور فریدریش دوم در سال‌های ۱۲۰۷ و ۱۲۳۰ میلادی امتیازات گسترده‌ای به رگنزبورگ اعطا کردند که در پژوهش‌های تاریخی به ترتیب با نام‌های «فیلیپینوم» (Philippinum) و «فریدریسیانوم» (Fridericianum) شناخته می‌شوند. این امتیازات زمینه را برای تبدیل شدن رگنزبورگ به یک شهر آزاد فراهم ساخت. افزون بر این، شهروندان رگنزبورگ در ۱۰ نوامبر ۱۲۴۵ میلادی موفق شدند تأیید امپراتور فریدریش دوم را برای حق خودگردانی شهری به دست آورند که شامل امتیاز ویژهٔ «انتخاب شهردار و تشکیل شورا» بود.

تجارت دوربرد پررونقی که پس از ساخت پل سنگی شتاب گرفت، شهر را به چهارراه تجاری و بازرگانی مهمی میان شرق و غرب و شمال و جنوب تبدیل کرد. رگنزبورگ که در آن دوران با حدود ۲۰٬۰۰۰ نفر جمعیت همچنان از شهرهای بزرگ امپراتوری به شمار می‌رفت، دارای طبقهٔ ثروتمندی از شهروندان با نزدیک به ۲۰۰۰ عضو بود که نقشی محوری در سیاست ایفا می‌کردند. سران ۵۰ تا ۶۰ خانواده از این طبقه، اشراف با نفوذ شهرنشین (پاتریسین‌ها) را تشکیل می‌دادند که حاکمیت شهر منحصراً از میان آنان برمی‌خاست.

خانواده‌های پاتریسی رگنزبورگ ساخت‌وسازهای گسترده‌ای را در شهر آغاز کردند. خانه‌دژهای سنگی و باشکوه همراه با برج‌های خانوادگی مرتفع به عنوان نماد منزلت و جایگاه اجتماعی ساخته شدند که «برج زرین» همچنان با ارتفاع اصلی خود از آن دوران پابرجا مانده است. قدیمی‌ترین بخش ساختمان کنونی تالار شهر قدیم نیز به همراه برج آن، بر پایهٔ الگوی همین خانه‌دژها بنا گردید. علاوه بر این، کلیساها و صومعه‌های فرقه کاتولیک گدایان، از جمله کلیسای مینوریت‌ها (فرانسیسکن‌ها) و کلیسای دومینیکنِ سنت بلازیوس، در همین دوران شکوفایی و به همت پاتریسین‌های ثروتمند شکل گرفتند.

اواخر سده‌های میانه

دوک‌های باواریایی از خاندان ویتلس‌باخ که در رگنزبورگ اقامت داشتند، به دلیل درگیری‌های داخلی ناشی از تقسیم بایرن در سال ۱۲۵۵ میلادی، نتوانستند مانع از استقلال تدریجی شهر شوند. آنان در سال ۱۲۵۹ اقامتگاه خود را در میدان غلهٔ قدیم ترک کرده و به لاندسهوت نقل مکان کردند؛ با این حال، حقوقی را که از سال ۱۱۸۵ میلادی در شهر داشتند (مانند حق ضرب سکه، حق تأمین امنیت راه‌ها و صلاحیت‌های قضایی در قلمروهای وکالتی) برای خود حفظ کردند.

این حقوق ارزشمند غالباً به خود شهر یا شهروندان ثروتمند گرو گذاشته می‌شد که بار مالی سنگینی را بر دوش شهر تحمیل می‌کرد. این امر سرآغاز کشمکشی فرساینده شد که بیش از چهار سده میان رگنزبورگ با دوک‌های دوک‌نشین بایرن و شاهزاده‌اسقف‌های رگنزبورگ ادامه یافت؛ کسانی که قلمروهای تحت حاکمیتشان این شهر کوچک را کاملاً احاطه کرده بود.

هدف همیشگی دوک‌های بایرن تضعیف توان حیات اقتصادی و استقلال سیاسی رگنزبورگ بود تا بتوانند پایتخت قدیمی و ازدست‌رفتهٔ خود را دوباره تصاحب کنند.

در همین دوران پرفرازونشیب، ساخت کلیسای جامع سنت پیتر در حدود سال ۱۲۷۳ میلادی آغاز شد؛ بنایی بی‌نظیر که امروزه به همراه پل سنگی، به عنوان نمادهای اصلی شهر شناخته می‌شوند. ساخت دیوارهای دفاعی قرون وسطایی شهر به همراه هفت برجِ دروازه‌ای جدید نیز از سال ۱۲۹۳ میلادی آغاز گردید. با ایجاد این دیوارهای مستحکم، حومه‌های غربی و شرقی تازه پدیدآمده و چندین کلیسا و صومعه در داخل مرزهای رسمی شهر جای گرفتند.

با آغاز سدهٔ چهاردهم میلادی و دگرگونی مسیرهای تجاری بین‌المللی با شرق و خاور نزدیک، نخستین نشانه‌های رکود اقتصادی در رگنزبورگ پدیدار شد. شهرهایی مانند آگسبورگ، وین و نورنبرگ از این تغییرات سود فراوانی بردند و برخلاف رگنزبورگ، با رشد اقتصادی و افزایش چشمگیر جمعیت روبه‌رو شدند. در رگنزبورگ، کاهش شدید درآمدها با مخارج سنگین ساخت استحکامات دفاعی شهر (که از ابتدای سده آغاز شده و ۳۰ سال به طول انجامیده بود) همزمان گشت و شهر را در تنگنای شدید مالی قرار داد.

از سال ۱۳۳۰ میلادی، اصناف و پیشه‌وران در بسیاری از شهرهای جنوبی امپراتوری دست به شورش زدند و خواهان مشارکت در ادارهٔ امور شهری شدند. این شورش‌ها در رگنزبورگ ابعاد خاصی به خود گرفت: «فریدریش آور» که یک پاتریسین مورد حمایت امپراتور لودویگ چهارم بود، ابتدا با اصناف متحد شد و مقام شهرداری را تصاحب کرد، اما در ادامه یک حکومت استبدادی به راه انداخت و سرانجام در سال ۱۳۳۴ میلادی برکنار شد. او پس از عزل، به دژ برنبرگ در نزدیکی رگنزبورگ گریخت و از آنجا به همراه دیگر اشراف مخلوع به راهزنی و غارت کاروان‌های تجاریِ پاتریسین‌های شهر پرداخت.

شهر رگنزبورگ که بر اثر شورش آور تضعیف شده بود، در سال ۱۳۳۷ میلادی به طور ناگهانی با تهدید نظامی سپاه لودویگ چهارم مواجه شد؛ امپراتور تلاش کرد تا از این اوضاع آشفته سوءاستفاده کرده و رگنزبورگ را به قلمرو دوک‌نشین بایرن بازگرداند، اما این اقدام او ناکام ماند.

همه‌گیری مرگبار طاعون در سال‌های ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۳ میلادی که سراسر اروپا و غرب آسیا را درنوردید و به کاهش شدید جمعیت انجامید، آسیب زیادی به اقتصاد رگنزبورگ به عنوان شهری متکی بر تجارت بین‌المللی وارد کرد. با این حال، آن چه تأثیری حتی مخرب‌تر داشت، محاصره‌های اقتصادی مداوم و رو به افزایش دوک‌های بایرن و آزارهای آنان علیه بازرگانان رگنزبورگ بود. به همین دلیل، رگنزبورگ در سال ۱۳۸۱ میلادی به «اتحادیهٔ شهرهای شوابی» پیوست؛ اتحادیه‌ای نظامی و سیاسی که از حدود ۵۰ عضو خود در برابر فرمانروایان محلی محافظت می‌کرد و آمادگی اعمال فشارهای سنگین نظامی را نیز داشت.

در جریان «جنگ شهرها» در سال‌های ۱۳۸۷ تا ۱۳۸۹ میلادی، عملیات نظامی گسترده‌ای در پیرامون رگنزبورگ به وقوع پیوست. سپاه دوک بایرن (آلبرشت یکم) تاکستان‌های باارزش شهر را ویران کرد، اما محاصرهٔ او علیه رگنزبورگ بی‌نتیجه ماند. این جنگ سرانجام با پیمان صلح اِگِر پایان یافت و اوضاع را به حالت پیش از جنگ بازگرداند؛ با این حال، شهرها ناگزیر شدند غرامت‌های سنگینی بپردازند و خود هزینهٔ بالای جنگ را تأمین کنند. شورای رگنزبورگ نیز برای تضمین استقلال شهر، مجبور شد مخارج تقویت استحکامات دفاعی را به شدت افزایش دهد که این موضوع بحران مالی شهر را در اواخر سده عمیق‌تر کرد.

رکود اقتصادی عمیق رگنزبورگ در سدهٔ پانزدهم میلادی نیز ادامه یافت و سرانجام شهر را به ورشکستگی کامل کشاند. آغاز این سقوط با شروع جنگ‌های هوسی در سال ۱۴۱۹ میلادی همزمان بود. این جنگ‌ها به اوبرپفالتس گسترش یافته و در نهایت با شکست هوسی‌ها در سال ۱۴۳۴ میلادی به پایان رسیدند؛ اما رگنزبورگ بازارهای بوهم و مناطق شمال شرقی را، که شاه‌راه حیاتی بازرگانان تجارت دوربرد شهر بودند، برای همیشه از دست داد. اوضاع مالی شهر زمانی بدتر شد که شورا برای آماده‌سازی در برابر حملات احتمالی هوسی‌ها، مجبور شد سرپل شمالیِ پل سنگی را تقویت کند و به همین منظور ساختمان‌های شرقی بیمارستان سنت کاتارینا را تخریب نماید.

در نتیجه، سرمایه‌های عظیمی از شهر خارج شد و خانواده‌های ثروتمند پاتریسین شروع به مهاجرت کردند. رگنزبورگ که صرفاً بر تجارت ترانزیتی و دوربرد متکی بود، برخلاف نورنبرگ در سدهٔ چهاردهم در توسعه و تقویت صنایع دستی و تولید کالاهای مصرفی داخلی شکست خورده بود. شهرهایی مانند نورنبرگ و آگسبورگ از مسیرهای تجاری جدید در گذرگاه برنر برای دادوستد با ونیز و ایتالیا سود جستند، در حالی که مسیر کوهستانیِ «گذرگاه تاورن رادشتات» که توسط بازرگانان رگنزبورگ استفاده می‌شد، اهمیت تجاری خود را از دست داد.

پیشروی عثمانی‌ها در اروپای جنوب شرقی نیز رگنزبورگ را به عنوان مرکز تجاری خاور نزدیک منزوی کرد. پس از شکست صرب‌ها در نبرد کوزوو در سال ۱۳۸۹ میلادی و متعاقب آن نبرد نیکوپولیس در سال ۱۳۹۶ میلادی، پیشروی عثمانی‌ها متوقف نشد و در نهایت، با سقوط قسطنطنیه به دست آنان در سال ۱۴۵۳ میلادی، شاه‌راه تجاری شرق که پیش از آن هم به دلیل حق انبارداری اعطاشده به وین از سال ۱۲۲۱ میلادی محدود شده بود، به طور کامل مسدود گردید.

در سال ۱۴۷۱ میلادی، مجمع امپراتوری (دیت امپراتوری) به منظور وضع مالیات برای تأمین بودجهٔ جنگ با عثمانی‌ها با حضور امپراتور فریدریش سوم و نمایندهٔ پاپ در رگنزبورگ تشکیل شد. در جریان این مجمع عظیم که به «روز مسیحی رگنزبورگ» شهرت یافت، شهر ناگزیر بود از حدود ۱۰٬۰۰۰ نماینده و فرستاده پذیرایی کرده و اسکان آنان و دسترسی به اطلاعات مذاکرات را فراهم سازد. تقسیم‌بندی منظم شهر به بخش‌های نگهبانی و استفاده هماهنگ از ناقوس برج بازار برای اطلاع‌رسانی، انجام این وظیفهٔ دشوار را تسهیل نمود.

پس از اتمام مجمع، امپراتور فریدریش سوم مصمم بود تا مبالغ وعده‌داده‌شده از سوی ایالت‌های امپراتوری برای جنگ با عثمانی را واقعاً وصول کند. شهر آزاد رگنزبورگ در ابتدا از پرداخت سهم خود ناتوان بود؛ از این رو امپراتور در سال ۱۴۸۳ میلادی برای دریافت ۶۰۰۰ گولدن، شهر را به «طرد امپراتوری» تهدید کرد. جمعیت رگنزبورگ تا آن زمان به حدود ۱۲٬۰۰۰ نفر کاهش یافته بود و رمقی برای پرداخت این وجه نداشت؛ به ویژه آنکه شهر در سال ۱۴۷۶ میلادی به دلیل بازداشت غیرقانونیِ هفده تن از یهودیان سرشناس، به پرداخت ۸۰۰۰ گولدن جریمه محکوم شده بود. شورا برای پرداخت این بدهی‌ها ناگزیر به وضع مالیات‌های جدید شد، اقدامی که در اوت ۱۴۸۵ میلادی به شورش خونین اصناف و جهت‌گیری خشم عمومی علیه سیاست‌های مالی امپراتور انجامید.

در میان این بحران عمیق، دوک بایرن (آلبرشت چهارم) از حقوق قدیمی خود به عنوان دژبانِ شهر بهره جست. او این حقوق را در سال ۱۴۷۹ میلادی در ازای ۱۹٬۰۰۰ گولدن به خود شهر گرو گذاشته بود و اکنون بازخرید آن را به شورا پیشنهاد داد. شهر با این وجه کلان می‌توانست بدهی مالیاتی خود را به امپراتور تسویه کند و سرمایهٔ خوبی نیز در دست داشته باشد.

گرایش شدید هوادار بایرن و ضد امپراتور در میان مردم گسترش یافت که در شعار معروف «دوک بهتر از امپراتور است؛ دوک توانگر می‌سازد و امپراتوری تهیدست» نمایان شد. جناح متمایل به بایرن در شورای شهر سرانجام در اکتبر ۱۴۸۵ میلادی پذیرش این پیشنهاد را تصویب کرد. در ژوئیهٔ ۱۴۸۶ میلادی الحاق رسمی و کامل شهر به قلمرو دوک‌نشین بایرن از طریق یک پیمان واگذاری تنظیم گردید. استدلال اصلی موافقان این بود که رگنزبورگ همانند دیگر شهرهای بایرن در آستانهٔ عصر جدید، تنها با تکیه بر حمایت همه‌جانبهٔ بایرن می‌تواند به شکوفایی اقتصادی پایدار بازگردد. بدین ترتیب آلبرشت چهارم در اوت ۱۴۸۶ میلادی با شکوه تمام وارد رگنزبورگ شد. او که از خاندان بانفوذ ویتلسباخ بود، سال‌ها سیاست توسعه‌طلبی و ایستادگی در برابر خاندان سلطنتی هابسبورگ را دنبال می‌کرد و اکنون به یکی از درخشان‌ترین پیروزی‌های سیاسی خود دست یافته بود.

دوک بایرن تا سال ۱۴۹۲ میلادی پروژه‌های عمرانی متعددی برای تقویت اقتصاد ضعیف شهر اجرا کرد که از مهم‌ترین آن‌ها ساخت نخستین انبار بزرگ نمک در سال ۱۴۸۷ میلادی بود. او همچنین جادهٔ تجاری کهن به نورنبرگ را، که پیش‌تر از دروازهٔ پربرون در کرانهٔ جنوبی دانوب می‌گذشت، به کرانهٔ شمالی تحت حاکمیت مستقیم بایرن منتقل نمود؛ هرچند طرح‌های دیگر او مانند ساخت اقامتگاه باشکوه دوک در برابر دروازهٔ پربرون و تأسیس نخستین دانشگاه شهر هرگز عملی نشدند.

امپراتور فریدریش سوم و پسرش، ماکسیمیلیان یکم (که از سال ۱۴۸۶ میلادی به عنوان پادشاه رومیان و شریک سلطنت برگزیده شده بود)، به شدت با این الحاق مخالفت کرده و اقدامات قضایی سختی علیه خاندان ویتلسباخ آغاز نمودند. دادگاه عالی امپراتوری در اکتبر ۱۴۹۱ و ژانویهٔ ۱۴۹۲ میلادی، شهر رگنزبورگ و دوک بایرن را در معرض طرد از امپراتوری قرار داد. امپراتور همچنین حمایت نظامی قاطع «اتحادیه شوابی» (ائتلاف قدرتمند ایالت‌های شوابن که مانعی در برابر زیاده‌خواهی ویتلسباخ‌ها بودند) را به دست آورد. آلبرشت چهارم با مشاهدهٔ این جبههٔ متحد، ناگزیر به عقب‌نشینی شد و استقلال مستقیم امپراتوریِ رگنزبورگ سرانجام در سال ۱۴۹۲ میلادی بازگردانده شد.

برای تثبیت این وضعیت، چندین معاهدهٔ مرزی منعقد شد که مرزهای قلمرو رگنزبورگ و بایرن را از نو مشخص می‌کرد. در جریان پیمان‌های سال ۱۴۹۶ میلادی، رگنزبورگ وضعیت پیشین خود به عنوان «شهر آزاد» را از دست داد و به شهر آزاد امپراتوری تحت نظارت مستقیم کمیسرهای منتخب امپراتور تنزل یافت؛ اختیارات و وظایف این کمیسرها در قالب آیین‌نامه‌های حکومتی و معاهده‌های حفاظتی به طور دقیق تنظیم گردید. دوک بایرن گرچه حقوق دژبانی و درآمدهای کلان حاصل از آن را از دست داد، اما در مقابل، شهرک ساحلیِ «آم هوف» تحت حاکمیت بایرن، به عنوان شهر مستقلِ «اشتات‌آمهوف» ارتقا یافت.

رگنزبورگ در پایان سدهٔ پانزدهم، از وقایع‌نامهٔ جهانی شِدِل

با وجود این تدابیر، وضعیت وخیم اقتصادی بهبود نیافت و جناح هوادار بایرن همچنان نفوذ خود را در شهر حفظ کرد. کمیسرهای امپراتوری (که از سال ۱۴۹۹ میلادی به عنوان «فرمانداران عالی امپراتوری» فعالیت می‌کردند) به شدت با این گروه برخورد کردند. این امر به دوره‌ای سی‌ساله از ناآرامی‌های شدید اجتماعی انجامید که در نهایت در سال ۱۵۱۹ میلادی به پوگروم و اخراج خشونت‌آمیز یهودیان رگنزبورگ ختم شد.

دوران جدید آغازین

ناآرامی‌های داخلی در سال ۱۵۱۱ میلادی، هنگامی اوج گرفت که امپراتور ماکسیمیلیان یکم یکی از اشراف‌زادگان فرانک به نام «توماس فوکس فون وال‌بورگ» را به عنوان فرماندار عالی امپراتوری در رگنزبورگ منصوب کرد. اکثریت اعضای شورای شهر به مدت دو سال با این انتصاب مخالفت کردند. این امر به کشمکش قدرت شدیدی میان امپراتور و شورا انجامید که در جریان آن، «کنراد لیسکیرشر» (کهنسال‌ترین عضو شورای شهر و از حامیان سرسخت امپراتور) در سال ۱۵۱۳ میلادی ربوده شد و پس از تحمل شکنجه‌های سخت، به دار آویخته شد.

پس از اعزام چندین هیئت امپراتوری، انتصاب توماس فوکس فون والبورگ سرانجام به کرسی نشست. پس از آن، شورا به شدت با هواداران دوک بایرن برخورد کرد؛ به گونه‌ای که «ولفگانگ روریتسر» (معمار برجستهٔ کلیسای جامع و رهبر جریان متمایل به بایرن) به همراه بیش از صد تن از پیروانش اعدام شد. ماکسیمیلیان یکم در سال ۱۵۱۴ میلادی قانون اساسی جدیدی را برای شهر وضع کرد که به «آیین‌نامهٔ حکومتی» معروف شد و این قانون دست‌کم در ظاهر تا سال ۱۸۰۳ میلادی پابرجا ماند. فوکس فون والبورگ پس از تثبیت جایگاه خود، نقش بسیار سودمندی در بهبود امور مالی شهر و مذاکرات با اسقف «یوهان فالتس» ایفا کرد و انتصاب او دیگر مورد تردید قرار نگرفت.

میدان نوی‌پفار؛ یادمان زمینیِ میسراخ، کلیسای نوی‌پفار و برج‌های کلیسای جامع

پس از مرگ ماکسیمیلیان در ژانویهٔ ۱۵۱۹ میلادی و پیش از انتخاب کارل پنجم در ژوئن همان سال، شورای رگنزبورگ از خلأ کوتاه‌مدت قدرت سوءاستفاده کرد و برای اخراج جامعهٔ یهودیان رگنزبورگ (که در آن دوران بزرگ‌ترین جامعهٔ یهودی آلمان بود) یک پوگروم سازمان داد. دستور شورای شهر در ۲۱ فوریه، که خواستهٔ دیرینهٔ پیشه‌وران مسیحی را برآورده می‌کرد، آغازگر این اقدام بود. محلهٔ کهن یهودیان در محل میدان نویپفار امروزی و گورستان یهودیان در برابر دروازهٔ پتر به طور کامل ویران شد.

در جریان این تخریب‌های گسترده، رخدادی بدون تلفات جانی رخ داد که از سوی کلیسا «معجزه» نامیده شد و موج زائران را برای زیارت «مریم زیبا» به شهر کشاند. این زیارت‌ها برای چند سال درآمدهای سرشاری را نصیب شهر و اسقف کرد. شورا با این درآمدها، ساخت کلیسای زیارتی بزرگی را با استفاده از سنگ‌های غصب‌شدهٔ گورستان یهودیان آغاز نمود؛ اما پس از تکمیل محراب‌خانه، به دلیل کاهش تدریجی شمار زائران و بحران مالی متوقف گشت. این ساختمان نیمه‌کاره به طور موقت بسته شد و پس از پذیرش اصلاحات دینی در سال ۱۵۴۲ میلادی، به نخستین کلیسای شهری پروتستان‌ها تبدیل شد. در سدهٔ نوزدهم میلادی بخش غربی آن تکمیل گردید و کلیسای نویپفارِ امروزی پدید آمد.

میدان هایدپلاتس و ساختمان نویه واگ

در سال ۱۵۲۴ میلادی، نخستین ائتلاف ایالت‌های کاتولیک مذهب با نام «پیمان رگنزبورگ» در این شهر منعقد شد. در سال ۱۵۴۱ میلادی نیز، «گفت‌وگوی دینی رگنزبورگ» میان فیلیپ ملانکتون و یوهان اک در ساختمان «نویه واگ» برگزار گردید. این گفت‌وگو تلاشی برای پل زدن بر شکاف عمیق میان کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها (پس از انتشار اعلامیهٔ ۹۵ ماده‌ای مارتین لوتر در ویتنبرگ در سال ۱۵۱۷ میلادی) بود، اما با شکست مواجه شد.

پس از سال ۱۵۱۷ میلادی و پیوستن شهرهای بیشتر به نهضت اصلاحات، آزادی عمل شورای شهر در حوزهٔ سیاست دینی رگنزبورگ به شدت محدود گردید. گذشته از قلمرو تحت حاکمیت شهر امپراتوری، محدودهٔ داخلی شهر شامل چندین قلمرو مستقل کاتولیک مانند حوزهٔ اسقفی، کلیسای جامع، صومعهٔ سنت اممرام و بنیادهای مذهبی اوبرمونستر و نیدرمونستر بود. دوک بایرن نیز که قلمرویش رگنزبورگ را احاطه کرده بود، همواره با تهدید به محاصرهٔ اقتصادی بر شهر فشار می‌آورد.

شورا ناگزیر بود سیاستی بسیار محتاطانه در پیش گیرد و از راهنمایی‌های فرماندار عالی امپراتوری، توماس فوکس فون والبورگ، که نفوذ فراوانی نزد امپراتور داشت، بهره می‌جست. او مانع از آن شد که شهر در صف نخست جنبش تندروی اصلاحات قرار گیرد؛ با این حال، گرایش‌های اصلاح‌طلبانهٔ شهروندان که از حمایت اشراف بیرون از شهر نیز برخوردار بودند، سرکوب نشدند.

از سال ۱۵۲۶ میلادی، برگزاری آیین عشای ربانی انجیلی (لوتری) در خانه‌های شهروندان و اشراف تحمل می‌شد. در عین حال، خطر فرقه گرایی مذهبی افزایش یافت؛ به گونه‌ای که آناباپتیست‌ها از سال ۱۵۲۵ میلادی در رگنزبورگ حضور داشتند و یکی از رهبران آنان به نام «ووتسلبورگر» در سال ۱۵۲۸ میلادی اعدام شد.

هنگامی که امپراتور در مصوبهٔ امپراتوریِ سال ۱۵۴۱ میلادی به شهرها اجازه داد تا به «اعتراف‌نامهٔ آگسبورگ» بپیوندند، شورای شهر رگنزبورگ از این فرصت طلایی استفاده کرد. شورا در پی دادخواست شهروندان در ۲۸ سپتامبر ۱۵۴۲، تصمیم گرفت اصلاحات دینی لوتری را در ۱۵ اکتبر ۱۵۴۲ با برگزاری آیین رسمی عشای ربانی در کلیسای نویپفار به طور رسمی برقرار کند. «یوهان هیلتنر»، مشاور ارشد شورای شهر، متن توجیهی و الهیاتی لازم را برای این گذار مذهبی فراهم نمود.

پس از استقرار اصلاحات نیز مناقشات متعدد با شاهزاده‌اسقف کاتولیک ادامه داشت. اوضاع تنها زمانی آرام‌تر شد که «اشتفان فوگر فون رِه»، خزانه دار با نفوذ شهر، از سوی شورای رگنزبورگ «فرمول توافق» لوتری را در سال ۱۵۷۷ میلادی امضا کرد.

در سال‌های نخستین اصلاحات مذهبی، مدرسهٔ موقت لاتینی که شهرداری در سال ۱۵۰۵ میلادی تأسیس کرده بود، به دبیرستان رسمی پروتستان‌ها با نام Gymnasium poeticum ارتقا یافت. این مدرسه همراه با کالج یسوعی کاتولیک، در دهه‌های بعد سنگ بنای نظام دبیرستانی نوین رگنزبورگ را گذاشتند. در سال ۱۵۷۵ میلادی، مراسم انتخاب پادشاه آلمان برای نخستین بار در رگنزبورگ برگزار شد.

جنگ سی‌ساله و عصر باروک

جنگ سی‌ساله

رگنزبورگ از اواخر سدهٔ شانزدهم و به ویژه در سال‌های پیش و پس از آغاز جنگ سی‌ساله و همچنین سال‌ها پس از صلح وستفالی، یکی از مهم‌ترین پناه‌گاه‌های امن برای پروتستان‌های رانده‌شده از اتریش بود که از مسیر دانوب خود را به این شهر می‌رساندند. از میان حدود ۱۰۰٬۰۰۰ تبعیدشدگان مذهبی، برخی خانواده‌ها از جمله اعضای خاندان اشرافی «اشتوبنبرگ» به طور دائم در رگنزبورگ ساکن شدند؛ اما بسیاری دیگر به شهرهایی چون نورنبرگ، فرانکن، شوابن، پروس و هلند مهاجرت کردند. موج دوم تبعیدشدگان پروتستان سالزبورگی نیز در اواخر پاییز و زمستان ۱۷۳۱ تا ۱۷۳۲ به رگنزبورگ رسید.

در مجمع انتخاب‌کنندگان رگنزبورگ در ۱۶۳۰ میلادی، «آلبرشت فون والنشتاین»، فرماندهٔ کل ارتش امپراتوری، ابتدا از سمت خود برکنار شد؛ اما در پایان سال ۱۶۳۱ میلادی با وخیم شدن اوضاع نظامی بایرن و امپراتور به دلیل پیشروی سریع ارتش سوئد به فرماندهی «گوستاو آدولف» به سوی جنوب آلمان، دوباره به خدمت فراخوانده شد.

رگنزبورگ در سال‌های نخست جنگ سی‌ساله از درگیری‌های مستقیم نظامی در امان بود، اما در آوریل ۱۶۳۲ میلادی و برخلاف توافق‌های پیشین بیطرفی، به طور ناگهانی توسط نیروهای در حال عقب‌نشینی بایرن اشغال شد. پس از شکست ارتش بایرن در نبرد راین آم لخ، احتمال حملهٔ سوئدی‌ها به اتریش از مسیر دانوب به شدت افزایش یافته بود؛ از این رو رگنزبورگ برای بایرن به یک دژ دفاعی حیاتی تبدیل شد و بدین ترتیب، نبردهای طولانی و ویرانگر رگنزبورگ آغاز گردید.

«ژنرال ترویبریز»، فرماندهٔ نیروهای بایرنی، گورستان شهر را در بخش جنوبی با ایجاد استحکامات جنگی تقویت کرد و برای ساخت سنگرهای دفاعی بیرونی، یادمان آرامگاه «یوهانس کپلر» را تخریب نمود. این اقدامات اضطراری بی‌فایده بود؛ چرا که والنشتاین از فرستادن نیروی کمکی به رگنزبورگ خودداری کرد و در نوامبر ۱۶۳۳ میلادی، نیروهای سوئدی به فرماندهی «برنهارد ساکس-وایمار» به شهر یورش برده و آن را تصرف کردند. با اشغال شهر، تمامی روحانیان کاتولیک اخراج شدند و در کلیسای جامع آیین‌های مذهبی پروتستان برپا گردید.

تنها چند ماه پس از ترور والنشتاین، نیروهای امپراتوری و بایرن در ژوئیهٔ ۱۶۳۴ میلادی پس از سه ماه محاصرهٔ سخت و فرساینده به فرماندهی «فردیناند» (پسر امپراتور فردیناند دوم)، رگنزبورگ را بازپس گرفتند. دو ارتش سوئدی که برای کمک به مدافعان شهر فرستاده شده بودند بسیار دیر رسیدند؛ زیرا در جریان غارت شهر لاندسهوت زمان زیادی را از دست داده بودند. عقب‌نشینی فرساینده و پرهزینهٔ آنان به سوی غرب نیز آمادگی نظامی‌شان را برای نبرد نوردلینگن به شدت کاهش داد.

بازپس‌گیری رگنزبورگ صرفاً توسط نیروهای امپراتوری انجام شد؛ موضوعی که «ماکسیمیلیان یکم»، انتخاب‌کنندهٔ بایرن، را به شدت خشمگین ساخت و بعدها به تحریم‌های اقتصادی چندساله علیه شهر منجر شد. پیروزی در رگنزبورگ نخستین موفقیت درخشان نظامی فردیناند بود و زمینه را برای پیروزی بزرگ‌تر او در نبرد نوردلینگن هموار کرد. فردیناند در سال ۱۶۳۶ میلادی در مجمع انتخاب‌کنندگان رگنزبورگ به عنوان «پادشاه رومیان» برگزیده شد و در سال ۱۶۳۷ میلادی با عنوان «امپراتور فردیناند سوم» جانشین پدرش گردید. او در سال ۱۶۴۱ میلادی مجمعی از انتخاب‌کنندگان را در رگنزبورگ تشکیل داد تا امکان برقراری صلح را بررسی کند، اما توافقی حاصل نشد. ارتش سوئد به فرماندهی «یوهان بانر» با سوءاستفاده از حضور امپراتور، با آتش سنگین توپخانه به شهر حمله کرد، اما با ناکامی ناگزیر به عقب‌نشینی شد.

ارکرِ تالار امپراتوری در تالار شهر قدیم

آغاز مجمع دائمی امپراتوری

رگنزبورگ از دوران پادشاهی فرانک شرقی همواره مرکزی کلیدی برای تشکیل نشست‌های سلطنتی و امپراتوری بود. از سال ۱۵۹۴ میلادی، این نشست‌ها منحصراً در تالار امپراتوریِ تالار شهر رگنزبورگ برگزار می‌شد. پس از پایان جنگ سی‌ساله با صلح وستفالی در سال ۱۶۴۸ میلادی، نخستین نشست امپراتوری بار دیگر در سال ۱۶۵۳ در رگنزبورگ تشکیل شد تا جزئیات معاهدهٔ صلح بررسی و تصویب شود. در پایان این مجمع تصمیم بر آن شد که نشست بعدی در سال ۱۶۶۳ برگزار گردد.

نشست سال ۱۶۶۳ میلادی به تدریج به «مجمع دائمی امپراتوری» تبدیل شد. امپراتور مقدس روم معمولاً توسط کمیسرهای عالی رتبهٔ خود در این مجمع نمایندگی می‌شد و شاهزادگان امپراتوری نیز فرستادگان رسمی خود را به شهر گسیل می‌داشتند. شمار زیادی از این دیپلمات‌ها به همراه خانواده‌هایشان برای همیشه در رگنزبورگ اقامت گزیدند، سفارتخانه‌ها و نهادهای اداری خود را برپا کردند و پس از مرگ نیز در همین شهر به خاک سپرده شدند: کاتولیک‌ها در صومعه‌ها و پروتستان‌ها در محوطهٔ جنوبی کلیسای تثلیث.

در این محوطه، با وجود مخالفت‌های اولیهٔ شورا (که به دلایل بهداشتی تنها دفن در گورستان بازسازی‌شدهٔ سنت پتر در خارج از شهر را مجاز می‌دانست)، تدفین‌هایی انجام شد و بدین ترتیب، گورستانی ویژه برای دیپلمات‌ها شکل گرفت که امروزه به «گورستان فرستادگان» معروف است. تا پایان دورهٔ فعالیت این گورستان در حدود سال ۱۷۹۰ میلادی، نزدیک به ۱۰۰ تدفین در آن انجام گرفت. این گورستان اکنون دارای ۲۰ بنای یادبود باروک مجلل و ۳۲ سنگ‌قبر کهن است که کتیبه‌های لاتین آن‌ها اطلاعات ارزشمندی دربارهٔ پیشینهٔ خانوادگی این فرستادگان ارائه می‌دهد. از آغاز سال ۲۰۲۳ میلادی، عملیات مرمت گسترده‌ای در این گورستان و سرداب‌های زیرزمینی آن برای ایمن‌سازی آغاز شده که چند سال ادامه خواهد داشت؛ با این حال، دسترسی بازدیدکنندگان از داخل کلیسا برقرار است.

در جریان جنگ جانشینی اسپانیا که از سال ۱۷۰۱ میلادی آغاز شد، بسیاری از ایالت‌های امپراتوری در قالب «اتحاد بزرگ لاهه» در کنار امپراتور و انگلستان علیه بایرن (که متحد فرانسه بود) جنگیدند. در ۸ آوریل ۱۷۰۳ میلادی، کلیدهای شهر بدون درگیری بر روی پل سنگی به ژنرال بایرنی، «آلساندرو مافئی»، تسلیم شد. «ماکس امانوئل»، انتخاب‌کنندهٔ بایرن، متعهد شد که در صورت تضمین بیطرفی رگنزبورگ و عدم استفادهٔ نظامی طرفین از پل سنگی، نیروهای بایرنی مستقر در اشتات‌آمهوف را عقب بکشد؛ با این حال، شهر طی یک حملهٔ غافل‌گیرانه اشغال شد و نبردها و ویرانی‌های شدیدی در اشتات‌آمهوف رخ داد.

آخرین همه‌گیری بزرگ طاعون در سال‌های ۱۷۱۳ تا ۱۷۱۴ میلادی حدود ۸٬۰۰۰ قربانی در رگنزبورگ گرفت. در اواخر اوت ۱۷۱۳، نمایندگان مجمع دائمی، کارکنانشان و بسیاری از روحانیان، شهر را به مقصد آگسبورگ ترک کردند. پس از خروج نزدیک به ۷٬۰۰۰ نفر، سواره‌نظام بایرن شهر را به طور کامل محاصره کرد. در این دوران، بیمارستان طاعون در اونترر وُرد برپا شد و گورهای دسته‌جمعی بزرگی در همان‌جا شکل گرفت. موج دوم تبعیدشدگان پروتستان سالزبورگی نیز در اواخر پاییز و زمستان ۱۷۳۱ تا ۱۷۳۲ به رگنزبورگ رسید.

نقشهٔ شهر آزاد امپراتوری رگنزبورگ و بخش‌های نگهبانی آن (۱۷۸۹)

در سال ۱۷۴۲ میلادی، پس از انتخاب کارل آلبرشت (انتخاب‌کنندهٔ بایرن) به عنوان امپراتور کارل هفتم، شاهزاده «الکساندر فردیناند فون تورن اوند تاکسیس» (رئیس کل پست امپراتوری) به مقام کمیسر اصلی و نمایندهٔ امپراتور در مجمع دائمی منصوب شد. در آن دوره مجمع در فرانکفورت تشکیل می‌شد و اقامتگاه کمیسر نیز در همان‌جا بود. پس از مرگ ناگهانی کارل هفتم در ژانویهٔ ۱۷۴۵ میلادی و انتخاب «فرانتس یکم لورن» (همسر ماریا ترزا) به امپراتوری، مقر مجمع بار دیگر به رگنزبورگ بازگردانده شد.

الکساندر فردیناند در ۱۵ ژانویهٔ ۱۷۴۸ میلادی دوباره به عنوان کمیسر اصلی منصوب شد. عمارت فرایزینگ در ضلع شمالی میدان اممرام به عنوان اقامتگاه درباری اجاره گردید و با هزینهٔ خاندان تورن اوند تاکسیس به کاخی باشکوه تبدیل شد. این کاخ در آوریل ۱۷۵۰ مورد بهره‌برداری قرار گرفت و به محل برگزاری شام‌های تشریفاتی و اجرای موسیقی درباری برای سرگرمی فرستادگان مجمع تبدیل شد.

پس از مرگ الکساندر فردیناند در سال ۱۷۷۳ میلادی، پسرش «کارل آنسلم فون تورن اوند تاکسیس» جانشین او شد. این کاخ باشکوه در سال ۱۷۹۲ میلادی در جریان یک آتش‌سوزی بزرگ نابود شد و تشکیلات اداری به ساختمان فرعیِ غربی (ساختمان کنونی حکومت اوبرپفالتس) منتقل گردید.

دفترخانه، کتابخانه و آرشیو مورد نیاز نمایندهٔ امپراتور به همراه بخش ارسال پست در ساختمان «تسانتهاوس» در خیابان فرستادگان قرار داشت. سفارتخانه‌های متعددی نیز در خانه‌های اجاره‌ای این خیابان مستقر بودند. این اجاره‌نشینی‌ها سود اقتصادی اندکی برای شهر داشت؛ چرا که نمایندگان از پرداخت عوارض گمرکی و مالیات معاف بودند. تورن اوند تاکسیس در سال ۱۷۷۱ میلادی ساختمان تسانتهاوس را خرید، اما پس از انتقال تشکیلات به صومعهٔ سنت اممرام در سال ۱۸۱۲، آن را به برادران برنار فروخت که در آن کارخانهٔ تنباکوی انفیه دایر کردند.

فوران آتشفشان لاکی در ایسلند در زمستان ۱۷۸۳ تا ۱۷۸۴ میلادی، آسیب‌های فراوانی به رگنزبورگ و مناطق پیرامونی آن وارد آورد. پس از مه غلیظ و تگرگ‌های شدید با قطعه‌های یخ عجیب، صاعقه‌های متعدد جان بسیاری از شهروندان را گرفت و مزارع را ویران ساخت. بناهای بسیاری طعمهٔ حریق شدند و پوشش گیاهی زیر لایه‌ای چسبنده از گوگرد نابود گردید. سیل‌های ناشی از آن، قبرها را شست و اجساد قربانیان غرق‌شده در همه جا دیده می‌شد. انتخاب‌کنندهٔ بایرن در اول اوت ۱۷۸۳ نواختن ناقوس برای دفع طوفان را (که پیش‌تر به دلیل اصابت صاعقه به برج‌ها جان چندین ناقوس‌زن را گرفته بود) ممنوع کرد.

تغییرات شدید و کوتاه‌مدت دما در زمستان ۱۷۸۳ تا ۱۷۸۴ میلادی نیز پیامدهای بسیار سنگینی داشت. سیلاب‌ها و یخ‌بندان‌های شدید در فوریه و تابستان ۱۷۸۴ نه تنها برج میانیِ پل سنگی تاریخی را ویران کرد، بلکه خانه‌ها، کارگاه‌های تجاری و پل‌های متعدد را نابود ساخت و دام‌ها، علوفه و مواد غذایی مردم را با خود برد.

در اواخر سدهٔ هجدهم، رگنزبورگ با بحران‌ها و مناقشات داخلی سختی روبه‌رو شد. نمایندگان شهروندان و اصناف با توجه به خطر فروپاشی کامل مالی شهر، «شورای محرمانه» (رکن اصلی حکومت) را به سوءمدیریت و نقض آشکار قانون اساسی متهم کرده و با موفقیت در شورای درباری امپراتوری در وین علیه آن شکایت بردند. امپراتور بازنگری محدودی را در قانون اساسی شهر مقرر کرد و به رگنزبورگ مهلتی قانونی برای پرداخت بدهی‌هایش اعطا نمود؛ اقدامی که هرچند به طلبکاران آسیب زد، اما از ورشکستگی و فروپاشی رسمی این دولتشهر جلوگیری کرد. در جریان جنگ ائتلاف دوم، در دسامبر ۱۷۹۹ میلادی، حدود ۵٬۰۰۰ سرباز روسی از شهر عبور کردند. در تابستان ۱۸۰۰ میلادی نیز، نیروهای فرانسوی پس از تصرف مونیخ، در مسیر حرکت خود به سوی نبرد هوهن‌لیندن در رگنزبورگ مستقر شدند. شهر به پرداخت غرامت‌های جنگی بسیار سنگینی محکوم شد که این امر وضعیت مالی ضعیف رگنزبورگ را به کلی نابود کرد.

رگنزبورگ و پل سنگی بر روی نیم‌تالرِ سال ۱۷۸۲

از شهر امپراتوری تا مرکز ناحیه (۱۸۰۰ تا ۱۹۴۵)

شاهزاده‌نشین رگنزبورگ زیر فرمان کارل تئودور فون دالبرگ (۱۸۰۳ تا ۱۸۱۰)

رگنزبورگ در حدود ۱۹۰۰

میدان نوی‌پفار در ۱۸۹۳؛ برج زرین در پس‌زمینه دیده می‌شود.

یکی از واپسین تصمیم‌های سرنوشت‌ساز مجمع دائمی امپراتوری در سال ۱۸۰۳ میلادی در رگنزبورگ اتخاذ شد: «تصمیم نهایی هیئت نمایندگان امپراتوری» که به غیرمذهبی‌سازی (سکولاریزاسیون) صومعه‌ها انجامید. بر پایهٔ همین تصمیم، قلمرو نوپای «شاهزاده‌نشین رگنزبورگ» به عنوان حکومتی مستقل زیر فرمان شاهزاده اسقف «کارل تئودور فون دالبرگ» پدید آمد. دالبرگ به دلیل مخالفت‌های شدید بایرن، سرانجام در اول فوریهٔ ۱۸۰۵ میلادی توانست مدیریت مذهبی خود را به عنوان اسقف اعظم آغاز کند.

در اول اوت ۱۸۰۶ میلادی، ایالت‌های کنفدراسیون راین در آخرین نشست مجمع امپراتوری در رگنزبورگ، خروج رسمی خود را از امپراتوری مقدس روم اعلام کردند که به انحلال عملی امپراتوری انجامید. در جریان جنگ ائتلاف پنجم، یک سپاه اتریشی در ۲۰ آوریل ۱۸۰۹ میلادی رگنزبورگ را تصرف کرد. اما تنها سه روز بعد، ارتش فرانسه به فرماندهی ناپلئون بناپارت شهر را بازپس گرفت و در جریان درگیری‌های شدید در بخش جنوب شرقی شهر (بین کلارن‌آنگر و دروازهٔ پتر)، خانه‌ها و صومعه‌های تاریخی بسیاری ویران شدند. ناپلئون بناپارت در همین نبرد تنها جراحت جنگیِ خود در تمام دوران لشکرکشی‌هایش را برداشت.

پادشاهی بایرن

دوران گذار به‌عنوان شهرِ ایالتیِ بایرن

دالبرگ تا زمان مرگش در سال ۱۸۱۷ میلادی مقام اسقف اعظمی رگنزبورگ را حفظ کرد، اما ناگزیر شد تحت فشارهای سیاسی، شاهزاده‌نشین رگنزبورگ را در ۲۲ مه ۱۸۱۰ میلادی به پادشاهی بایرن واگذار کند. بایرن در ۲۳ مه رسماً شهر را تحویل گرفت. الحاق به بایرن به معنای پایان جایگاه ویژه و از دست رفتن اهمیت سیاسی رگنزبورگ به عنوان شهر آزاد امپراتوری و شاهزاده‌نشین مستقل بود. با این حال، وضعیت اقتصادی شهر از پیش چنان آشفته و ورشکسته بود که تداوم استقلال آن ناممکن به نظر می‌رسید.

بازسازی بخش جنوب شرقی ویران‌شدهٔ شهر زیر نظر «فرانتس زاویِر گروبر»، رئیس پلیس منتصب از سوی پادشاه بایرن در سال ۱۸۱۰، آغاز شد؛ او شالودهٔ تشکیلات اداری نوین شهری را بنیان نهاد. پس از آنکه فرمان شهری بایرن در ۱۷ مه ۱۸۱۸ خودگردانی در امور شهری را مجدداً به رسمیت شناخت، «یوهان کارل مارتین ماورر» در سپتامبر ۱۸۱۸ میلادی به عنوان نخستین شهردار حقوقدان رگنزبورگ انتخاب گردید.

مرکز ناحیه

رگنزبورگ در سال ۱۸۱۰ میلادی به عنوان مرکز «ناحیهٔ رگن» و از سال ۱۸۳۸ به مرکز ناحیهٔ «اوبرپفالتس و رگنزبورگ» (که بعدها به اوبرپفالتس تغییر نام داد) برگزیده شد. این شهر مستقل از شهرستان، که هم‌زمان مقر دادگاه سرزمینیِ پیرامون خود بود، به تدریج اهمیت منطقه‌ای خود را بازیافت. شهر در سال ۱۸۵۹ میلادی به شبکهٔ راه‌آهن سراسری متصل شد و با شهرهای نورنبرگ و مونیخ ارتباط ریلی پیدا کرد.

در دورهٔ شهرداری طولانی‌مدت «اسکار فون اشتوبویس» (۱۸۶۹–۱۹۰۳)، شهر با تخریب تقریباً کامل دیوارها و استحکامات قرون وسطایی، گام به دنیای مدرن گذاشت. پس از آن، چندین مدرسهٔ جدید، محله‌های مسکونی تازه و راه‌های ارتباطی مدرن (مانند خیابان مارتین لوتر و خیابان امپراتوری که پس از وحدت آلمان در سال ۱۸۷۱ ایجاد شدند) ساخته شدند. نخستین کارخانهٔ تولید گاز شهر در دسامبر ۱۸۵۷ میلادی در خیابان لاندسهوت آغاز به کار کرده بود. گاز حاصل از زغال‌سنگ ابتدا برای روشنایی خیابان‌ها و از سال ۱۹۰۰ برای سیستم‌های گرمایشی به کار رفت؛ این کارخانه در سال ۱۸۹۷ به مالکیت شهرداری درآمد.

نخستین نیروگاه برق رگنزبورگ در پایان سال ۱۸۹۹ میلادی در خیابان آگوستن راه‌اندازی شد. کاخ باشکوه تورن اوند تاکسیس نخستین مصرف‌کنندهٔ عمدهٔ این نیروگاه بود و از سال ۱۹۰۳ میلادی با راه‌اندازی خط تراموای رگنزبورگ، برق جایگاه اصلی را در حمل‌ونقل شهری گرفت. مرگ‌ومیر بالای کودکان بر اثر آلودگی آب، شورا را ناگزیر به یافتن منابع جدید آب آشامیدنی کرد. با کشف چشمه‌های باکیفیت در منطقهٔ زالرن، ساخت مخازن مرتفع و خطوط لولهٔ نوین آب آغاز شد. هم‌زمان شبکهٔ جامع فاضلاب شهری نیز طراحی گردید؛ این شبکه تا سال ۱۹۱۱ میلادی حدود دوسوم املاک شهر را پوشش داد و با وجود هزینه‌های سرسام‌آور، وضعیت بهداشتی و سلامت عمومی مردم را به طور چشمگیری بهبود بخشید.

با وجود این اقدامات نوین، صنایع بزرگ در شهر رشد چندانی نیافتند. جمعیت رگنزبورگ تا پایان سدهٔ نوزدهم تقریباً سه برابر شد، اما در همین مدت جمعیت مونیخ و نورنبرگ ده برابر و آگسبورگ چهار برابر شده بود. رگنزبورگ که پیش‌تر پنجمین شهر بزرگ بایرن بود، به رتبهٔ هشتم سقوط کرد و شهرهای صنعتی نوپدیدی چون لودویگسهافن، فورت و کایزرسلاوترن از آن پیشی گرفتند. نقش شهر تا سال‌ها به مرکز اقتصادی و تجاریِ یک ناحیهٔ عمدتاً کشاورزی محدود ماند؛ هرچند اهمیت سنتی خود را به عنوان قطب اداری، آموزشی و مذهبی (کلیسایی) به خوبی حفظ کرد.

آغاز سدهٔ بیستم

در انتخابات محلی سال ۱۸۹۹ میلادی، نامزدهای حزب «میهن‌پرستان بایرن» (با گرایش‌های محافظه‌کار و کاتولیک) به حزب سراسری «مرکز آلمان» پیوستند و علیه حزب «لیبرال ملی» (با گرایش‌های پروتستان) به رهبری شهردار اشتوبویس، کارزار انتخاباتی شدیدی با رنگ‌وبوی مذهبی به راه انداختند. با وجود کسب ۴۳ درصد آرا، حزب مرکز به دلیل قوانین انتخاباتی نابرابر نتوانست هیچ کرسی‌ای در نهادهای شهری به دست آورد. این وضعیت ناامیدکننده در انتخابات ۱۹۰۲ و ۱۹۰۵ نیز تکرار شد.

این بی‌عدالتی نتیجهٔ مستقیم قوانین انتخاباتی محلی بایرن بود: حق رأی منوط به خرید حق شهروندی بود که بسیاری از شهروندان کاتولیک فقیر توان مالی پرداخت آن را نداشتند. همچنین نظام اکثریتی و مرزبندی انتخاباتیِ یک‌طرفه، همواره همهٔ کرسی‌ها را نصیب لیبرال‌ها می‌کرد.

این انسداد سیاسی با ورود «هاینریش هلد»، سردبیر روزنامهٔ Regensburger Morgenblatt، به عرصهٔ سیاست تغییر کرد. او در سال ۱۹۰۷ به عنوان نمایندهٔ حزب مرکز به مجلس ایالتی بایرن راه یافت و با جلب پشتیبانی سوسیال‌دموکرات‌ها، طرح اصلاح قانون انتخابات شهرهای بزرگ را در سال ۱۹۰۸ به تصویب رساند. در همان سال، شش کرسی از دوازده کرسی انجمن نمایندگان شهروندان به حزب مرکز رسید و «گئورگ هایم»، رئیس متنفذ انجمن کشاورزان، وارد کادر شهرداری رگنزبورگ شد.

افتتاح بندر استراتژیک «لوئیتپولد» در سال ۱۹۱۰ میلادی، که در دورهٔ شهردار پیشین طراحی شده بود، در زمان شهرداری «هرمان گایب» رونق اقتصادی چشمگیری به همراه آورد. بخش غربی این بندر هنوز هم اهمیت اقتصادی بالایی دارد. تا جنگ جهانی اول و در طول آن، کشتیرانی در رود دانوب به دلیل واردات نفت از پادشاهی رومانی اهمیت فراوانی داشت. بندر نفتی رگنزبورگ به زودی گسترش یافت و شرکت کشتیرانی «بایریشر لوید» در سال ۱۹۱۳ تأسیس گردید.

دورهٔ میان‌دو جنگ و ناسیونال‌سوسیالیسم

رگنزبورگ در حدود ۱۹۳۰، با نمایش دژ رومیِ کاسترا رگینا

در سال ۱۹۲۰ میلادی، انجمن صنفیِ تأسیس‌شده در سال ۱۸۴۷ تصمیم گرفت ساختمان خود را در خیابان لودویگ حفظ کند و با همکاری اتاق صنایع دستی آن را گسترش دهد تا «خانهٔ اصناف» به مرکز مدرن ارائهٔ خدمات به صنعتگران اوبرپفالتس تبدیل شود.

با وجود ابرتورم آن دوران، فاز نخست این ساختمان با سالن‌های نمایشگاهی در سال ۱۹۲۴ تکمیل شد. مالک کارگاه ریخته‌گری قلع، «ویدامان»، محرک اصلی این پروژه بود و در سال ۱۹۲۵ ادغام آن با انجمن هنر را ترتیب داد. این تشکل جدید با ارائهٔ درخواستی برای ایجاد موزه‌ای بزرگ برای تاریخ فرهنگ، توجه عموم را جلب کرد. حکومت شهری در سال ۱۹۲۸ میلادی «والتر بول» را به سرپرستی مجموعه‌های تاریخی شهر گماشت و او از سال ۱۹۳۱ مقدمات تأسیس «موزهٔ تاریخی رگنزبورگ» کنونی را فراهم آورد.

در سال ۱۹۲۴ میلادی، الحاق هفت شهرک از حوزهٔ اداری اشتات‌آمهوف بیش از ۲۶ کیلومتر مربع بر مساحت شهر و حدود ۲۰٬۰۰۰ نفر بر جمعیت آن افزود. این مناطق امروزه بخش‌های اشتات‌آمهوف، راینهاوزن، زالرن، شْوابِلوایس، اشتاینوگ، وایخس و وینتسر را تشکیل می‌دهند.

به‌دست‌گرفتن قدرت در رگنزبورگ

«اتو هیپ» که از سال ۱۹۲۰ میلادی شهردار عالی رگنزبورگ و عضو حزب خلق بایرن بود، از مخالفان سرسخت و آشتی‌ناپذیر نازی‌ها به شمار می‌رفت؛ او در آغاز دههٔ ۱۹۳۰ میلادی استفادهٔ حزب نازی از سالن‌ها و ساختمان‌های عمومی شهر را قانوناً ممنوع کرد. پس از به قدرت رسیدن هیتلر و چهار روز پس از انتخابات مجلس در ۵ مارس ۱۹۳۳ (که در آن حزب نازی در رگنزبورگ نتیجه‌ای بسیار ضعیف‌تر از میانگین کشوری به دست آورد)، گروه‌های شبه‌نظامی اس‌آ با تجمع در میدان تالار شهر خواستار برافراشتن پرچم صلیب شکسته شدند. هیپ شجاعانه مقاومت کرد، اما نیروهای اس‌آ با حفاظت پلیس و برخلاف خواست او پرچم را نصب کردند. شکایات فوری او به مراجع بالاتر نادیده گرفته شد و در ۹ مارس نیز، به فرمان «فرانتس ریتر فون اپ»، کمیسر رایش در بایرن، نصب پرچم‌های صلیب شکسته بر فراز تمامی تالارهای شهر الزامی گردید.

در ۲۰ مارس ۱۹۳۳ میلادی، نیروهای شبه‌نظامی اس‌آ در فضایی پر از آشوب و رعب، اتو هیپ را از خانه‌اش ربوده و به تالار شهر بردند؛ او را وادار به استعفا کرده و سپس به «بازداشت حفاظتی» فرستادند. «اتو شوتنهایم» از حزب نازی بلافاصله جانشین او شد و پس از تأیید شورای شهرِ تحت کنترل نازی‌ها، تا پایان جنگ در سال ۱۹۴۵ در این مقام ماند. در ۱۲ مه ۱۹۳۳، مراسم رسمی کتاب‌سوزی در میدان نویپفار برگزار شد. در همان سال، شوتنهایم ساخت «شهرک نمونهٔ ناسیونالسوسیالیستی» را در شمال شهر (محلهٔ کنراد کنونی) آغاز کرد. دومین شهرک نمونه با نام «شهرک هرمان گورینگ» برای کارگران کارخانهٔ عظیم هواپیماسازی مسراشمیت بعدها در بخش جنوبی ساخته شد که امروزه «شهرک گانگهوفر» نام دارد. شهرک‌های اقماری دیگری نیز در مناطق براندلبرگ، اشتاینوگ و بخش غربی شهر ایجاد شدند.

رگنزبورگ در سال ۱۹۳۳ به گائو «مرز شرقی بایرن» حزب نازی (به مرکزیت بایرویت) و از سال ۱۹۴۲ به «گائو بایرویت» ملحق شد؛ با این حال، شهر همچنان مقر اصلی حکومت ناحیهٔ نیدربایرن/اوبرپفالتس باقی ماند. «ولفگانگ وایگرت»، معلم دبستان، در پاییز ۱۹۳۲ سمت رهبری محلی حزب نازی را از ویلهلم برودمرکل تحویل گرفت.

اخراج یهودیان، تبعیدها و آزارها

هم‌گام با سراسر آلمان، اقدامات سیستماتیک برای حذف یهودیان رگنزبورگ از عرصه‌های مدنی و اجتماعی از سال ۱۹۳۳ آغاز شد و به مهاجرت اجباری بسیاری از خانواده‌های یهودی انجامید. در جریان تحریم کسب‌وکارهای یهودی در آوریل ۱۹۳۳ میلادی، ۱۰۷ بازرگان و پیشه‌ور یهودی از مجموع جامعهٔ حدوداً ۴۳۰ نفریِ یهودیان شهر، به بهانهٔ دروغین «حفاظت از آنان در برابر خشم مردم» بازداشت حفاظتی شدند. در بهار ۱۹۳۴، دانش‌آموزان یهودی مجبور به ترک مدارس متوسطه شدند؛ ورود یهودیان به رستوران‌ها در اوت ۱۹۳۵ ممنوع گردید و در نوامبر ۱۹۳۶، دام‌فروشان یهودی از کشتارگاه صنعتی شهر اخراج شدند. شهردار شوتنهایم حتی ورود فیزیکی یهودیان به محوطهٔ کشتارگاه را نیز قدغن کرد.

در ژوئیهٔ ۱۹۳۸ میلادی، ویترین مغازه‌های یهودیان با رنگ روغن آلوده و نشانه‌گذاری شد و تا اکتبر همان سال تنها تعداد اندکی از ۱۸ فروشگاه فعال یهودی باقی مانده بود. در شب ۱۰ نوامبر ۱۹۳۸ میلادی (معروف به شب بلورین)، کنیسهٔ زیبای شهر واقع در خیابان بریکسنر هوف به آتش کشیده شد. اعضای سپاه موتوری ناسیونالسوسیالیست (NSKK) عاملان اصلی این جنایت بودند و شوتنهایم شخصاً دستور داد که عملیات آتش‌نشانی تنها به جلوگیری از سرایت آتش به خانه‌های غیریهودیِ اطراف محدود شود.

در ۲ آوریل ۱۹۴۲ میلادی، ۱۰۶ تن از یهودیان رگنزبورگ از محل کنیسهٔ ویران‌شده بازداشت و به منطقهٔ پیاستکی در لهستان تحت اشغال منتقل شدند و متعاقباً در اردوگاه‌های مرگ بلزک و سوبیبور به قتل رسیدند. در مراحل بعدی، انتقال‌های دیگری به اردوگاه کار اجباری آشویتس و گتوی ترزین‌اشتات انجام گرفت. در مجموع، نزدیک به ۲۵۰ تن از یهودیان تبعیدشدهٔ رگنزبورگ در جریان شوا به قتل رسیدند؛ حدود ۲۳۰ نفر نیز موفق شدند از راه‌های گوناگون فرار کرده یا مهاجرت کنند و جان سالم به در برند.

یادمان قربانیان اردوگاه فرعی رگنزبورگ

در آغاز سال ۱۹۴۵ میلادی، اردوگاه کار اجباری فرعی «کولوسئوم»، وابسته به اردوگاه کار اجباری فلوسنبورگ، در محلهٔ اشتات‌آمهوف دایر شد. در منطقهٔ همسایه یعنی اوبرتراوبلینگ نیز اردوگاه فرعی دیگری برای پشتیبانی از شرکت هواپیماسازی مسراشمیت وجود داشت. بخشی از این مجموعه، از جمله اردوگاه موسوم به «اردوگاه روس‌ها ۲» که زمانی بیش از ۱۰۰۰ کارگر اجباری اوکراینی، بلاروسی و روسی را در خود جای داده بود، امروزه در محدودهٔ رسمی شهر رگنزبورگ قرار دارد.

لوح یادبود در محل کنیسه‌ای که نازی‌ها ویران کردند

پلیس مخفی گشتاپو در پاییز ۱۹۴۲ میلادی بیش از ۳۰ نفر را به اتهام فعالیت‌های ضد حکومتی بازداشت کرد. از آن جا که این افراد (با گرایش‌های سیاسی گوناگون از حزب کمونیست و حزب خلق بایرن گرفته تا حتی اعضای سابق حزب نازی) به طور پراکنده در میدان نویپفار دیدار می‌کردند، گشتاپو پروندهٔ آنان را تحت عنوان «گروه نویپفار» ثبت کرد. گزارش نهایی پلیس، آنان را به «تبلیغات شفاهیِ تضعیف‌کنندهٔ روحیهٔ جنگی» متهم نمود.

«یوزف بولواین» و «یوهان کلنر» به اتهام تلاش برای خیانت بزرگ به میهن از سوی دادگاه خلق به اعدام محکوم شده و در ۱۲ اوت ۱۹۴۳ در زندان اشتادلهایم مونیخ با گیوتین گردن زده شدند. دیگر اعضا نیز به حبس‌های طولانی‌مدت و محرومیت از حقوق مدنی محکوم شده یا به اردوگاه کار اجباری فلوسنبورگ فرستاده شدند که شش تن از آنان در آن‌جا جان باختند.

از سال ۱۹۴۰ تا ۱۹۴۵ میلادی، دست‌کم ۱٬۶۰۰ بیمار آسایشگاه روانی کارتاوس-پرویل در رگنزبورگ، در چارچوب برنامهٔ اتانازی نازی‌ها، یا در خود مرکز یا پس از انتقال به مرکز کشتار هارتهایم، از طریق تزریق مرگبار، گرسنگی عمدی و سوءتغذیه به قتل رسیدند؛ افزون بر این، ۶۰۰ نفر نیز در این مرکز به اجبار عقیم شدند.

جنگ جهانی دوم و پیامدهای آن

با آغاز جنگ جهانی دوم، چندین اردوگاه اسیران جنگی برای ملیت‌های گوناگون در رگنزبورگ و حومهٔ آن برپا شد. حدود ۷۰۰ تن از این اسرا قربانی شرایط غیرانسانی زندگی، کار اجباری کشنده یا بیماری‌های واگیردار شدند. در مجموع نزدیک به ۱۴٬۰۰۰ «کارگر خارجی» در طول سال‌های جنگ مجبور به انجام کارهای اجباری در صنایع نظامی رگنزبورگ بودند.

ویرانهٔ کلیسای بنیاد اوبرمونستر که در حملهٔ هوایی ۱۹۴۵ نابود شد

رگنزبورگ در مقایسه با دیگر شهرهای بزرگ آلمان آسیب نسبتاً کمتری از حملات هوایی دید؛ چرا که هدف بمباران‌های فرسایندهٔ شبانهٔ متفقین قرار نگرفت و حملات بیشتر به صورت هدفمند و روزانه علیه تأسیسات استراتژیک انجام می‌شد. حدود ۲۰ حملهٔ هوایی به شهر صورت گرفت که در جریان آن‌ها نزدیک به ۱٬۱۰۰ نفر کشته شدند، حدود ۴۰۰ ساختمان تاریخی به کلی نابود گشت و تقریباً به همین تعداد بنا آسیب جدی دید.

کارخانهٔ بزرگ هواپیماسازی مسراشمیت در بخش غربی، تأسیسات بندرگاهی در شرق و شبکهٔ حیاتی راه‌آهن در جنوب شرقی شهر قدیمی، هدف‌های اصلی این حملات بودند. کارخانهٔ مسراشمیت به عنوان یکی از بزرگ‌ترین مجتمع‌های هواپیماسازی اروپا، نخستین بار در ۱۷ اوت ۱۹۴۳ میلادی در جریان عملیات معروف «دابل استرایک» هدف بمب‌افکن‌های سنگین آمریکایی قرار گرفت و همراه با بخش شرقی بندر، در حملات بعدی سال ۱۹۴۴ به کلی ویران شد؛ هرچند نازی‌ها با انتقال خطوط تولید به تونل‌ها و اردوگاه‌های کار اجباری زیرزمینی، مانع از توقف یا کاهش چشمگیر تولید هواپیما شدند.

بافت تاریخی و منحصر‌به‌فرد شهر قدیمی رگنزبورگ در مقایسه با دیگر شهرهای بزرگ آلمان تا حد زیادی از نابودی نجات یافت، هرچند کلیسای جامع صومعهٔ اوبرمونستر (یکی از ارزشمندترین بناهای تاریخی شهر) در اثر اصابت بمب به کلی ویران شد و ساختمان‌های تاریخی دیگری مانند کلیسای قدیمی و عمارت نویه واگ در میدان هایدپلاتس آسیب‌های شدیدی دیدند.

در جریان ۲۰ حملهٔ سنگین بمب‌افکن‌های نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا و نیروی هوایی ارتش ایالات متحده بین سال‌های ۱۹۴۳ تا ۱۹۴۵ میلادی، در مجموع حدود ۳٬۰۰۰ نفر (شامل شمار زیادی از اسیران جنگی) جان باختند. از نظر ساختار مسکونی، ۸۲ درصد خانه‌های شهر سالم ماندند، ۹ درصد آسیب‌های متوسط تا شدید دیدند و ۹ درصد نیز به طور کامل با خاک یکسان شدند.

عکس هوایی بریتانیا از محدودهٔ ایستگاه مرکزی رگنزبورگ و پارک کاخ سنت اممرام، ۲۰ آوریل ۱۹۴۵

به فرمان هیتلر در سال ۱۹۴۴ میلادی و با اهداف تبلیغاتی، رگنزبورگ و چندین شهر دیگر به عنوان «دژ نظامی» اعلام شدند که باید تا آخرین نفر در برابر پیشروی متفقین مقاومت می‌کردند. «لودویگ روکدشل»، گاولایتر با تعصب بایرویت و کمیسر دفاع رایش، در ۲۲ آوریل ۱۹۴۵ در سخنرانی آتشینی در سالن ولودروم خواستار دفاع از رگنزبورگ «تا آخرین سنگ» شد و اعلام کرد که تمامی پل‌های روی دانوب در شب آینده منفجر خواهند شد؛ هرچند او و دیگر سران ارشد حکومت محلی اندکی پس از این سخنرانی به کاخ هاوس در نزدیکی نویگلوفسهایم گریختند.

در نخستین ساعات ۲۳ آوریل ۱۹۴۵ میلادی، نیروهای در حال عقب‌نشینی ورماخت پل‌های آهنی شهر و پل بزرگ نیبلونگن (که در آن دوران پل آدولف هیتلر نام داشت) را منفجر کردند. در بعدازظهر همان روز، نیروهای آلمانی دو پایه از پل سنگی تاریخی متعلق به سدهٔ دوازدهم را نیز منفجر کردند که به تخریب طاق‌های اول، دوم، دهم و یازدهم این اثر باارزش انجامید؛ بدین ترتیب هیچ پل سالمی بر روی شاخهٔ جنوبی دانوب در محدودهٔ شهر باقی نماند. در شب بعد نیز پل جدید رگن و پل راینهاوزن در بخش شمالی شهر منفجر شدند.

برای جلوگیری از ویرانی کامل شهر و کشتار مردم در آستانهٔ سقوط، در ۲۳ آوریل ۱۹۴۵ تظاهراتی خودجوش و بدون مجوز در میدان مولتکه (میدان داخائوی امروز) با هدف تسلیم بدون جنگ شهر به ارتش آمریکا برگزار شد. بخش عمدهٔ تظاهرات‌کنندگان را زنان، کودکان، سالمندان و چند تن از روحانیان شهر تشکیل می‌دادند. «یوهان مایر»، واعظ شجاع کلیسای جامع، هنگامی که تلاش می‌کرد درخواست تسلیم صلح‌آمیز شهر را برای فرماندار نظامی ببرد بازداشت شد؛ او همان شب در دادگاه صحرایی ارتش نازی به اتهام تضعیف روحیهٔ جنگی به مرگ محکوم شد و در تاریکی بامداد ۲۴ آوریل در ملأ عام به دار آویخته شد.

شهروند دیگری به نام «یوزف تسیرکل» نیز به همراه او اعدام گردید. جسد «میشائیل لوتنر»، مأمور ژاندارمری که پیش‌تر تیرباران شده بود، برای ارعاب تظاهرات‌کنندگان در زیر چوبهٔ دار قرار داده شد. اسقف رگنزبورگ، «میشائیل بوخبرگر»، در پناهگاه ضد هوایی خود ماند و با بیفایده خواندن هرگونه اقدام، از مداخله خودداری کرد.

در ۲۵ آوریل، نیروهای آمریکایی شهر را تا حد زیادی محاصره کردند. لشکرهای پیاده‌نظام ارتش ایالات متحده در بعدازظهر همان روز اشتات‌آمهوف را تصرف کرده و به دوناشتائوف رسیدند. کل قوای نظامی مدافع شهر با احتساب واحدهای ضدهوایی تنها حدود ۱٬۴۰۰ نفر بود. این نیروها در غروب ۲۶ آوریل، زیر فرمان «هانس هوسون»، مخفیانه به سوی جنوب شرقی عقب‌نشینی کردند تا در آلتگلوفسهایم به لشکر ۴۱۶ پیاده‌نظام ورماخت بپیوندند.

سرگرد «اوتمار ماتسکه»، عالی‌رتبه‌ترین افسر آلمانی که برخلاف دستور عقب‌نشینی در شهر مانده بود، بامداد ۲۷ آوریل ۱۹۴۵ با هماهنگی اتو شوتنهایم (شهردار شهر)، یک ژنرال بازنشسته را به عنوان فرستادهٔ صلح نزد نیروهای پیشرو آمریکایی فرستاد. او پیشنهاد تسلیم بی‌قیدوشرط شهر را ارائه داد و بدین ترتیب، رگنزبورگ بدون درگیری و بمباران بیشتر، تسلیم ارتش سوم ایالات متحده شد و از نابودی مطلق نجات یافت.

در ژوئن ۱۹۴۵، رگنزبورگ تحت اشغال آمریکا به مرکز گردآوری حدود ۲٬۲۰۰ شهروند ایتالیایی آزادشده از اردوگاه‌های کار اجباری تبدیل شد. این افراد در سالن‌های سالم‌ماندهٔ کارخانهٔ مسراشمیت اسکان داده شده و در اواخر ژوئیه به کشورشان بازگردانده شدند. «آلدو کارپی»، نقاش برجستهٔ ایتالیایی، در میان این افراد بود و خاطرات و گزارش‌های هنری و مکتوب مفصلی از نخستین روزهای پس از جنگ در رگنزبورگ بر جای گذاشت.

به منظور گرامیداشت و یادبود قربانیان جنایات ناسیونال سوسیالیسم در رگنزبورگ، «گونتر دمنیگ» نخستین پلاک‌های یادبود برنزی را موسوم به «اشتولپرشتاین» (Stolpersteine) در ۱۲ ژوئن ۲۰۰۷ میلادی در سنگ‌فرش خیابان‌های شهر نصب کرد.

پس از جنگ

رگنزبورگ در سال ۱۹۴۵ میلادی، اندکی پس از پایان جنگ، با پذیرش خیل عظیمی از پناهندگان به سرعت مرز ۱۰۰٬۰۰۰ نفر جمعیت را پشت سر گذاشت و تا آغاز هزارهٔ جدید به ۱۵۰٬۰۰۰ نفر رسید. پس از جنگ، موج بزرگ پناهندگان از شرق اروپا (به ویژه از منطقهٔ سودتنلند) عامل اصلی این رشد شتابان بود. افزون بر پناهندگان آلمانی، حدود ۶٬۰۰۰ نفر از آوارگان خارجی (شامل ۵٬۰۰۰ اوکراینی و نزدیک به ۱٬۰۰۰ نفر با تابعیت نامشخص) تا سال ۱۹۴۹ میلادی به عنوان آوارگان جنگی در شهرک گانگهوفر اسکان داده شدند که به همین سبب این منطقه به «اوکراین کوچک» معروف گشت.

پناهندگان جدید در ابتدا ناگزیر در بافت تاریخی و قدیمی شهر اسکان داده شدند؛ زیرا در بخش‌های بیرونی ساختمان مسکونی کافی وجود نداشت. این تمرکز جمعیت در حدود سال ۱۹۵۵ میلادی باعث شد که تراکم جمعیت در بخش قدیمی رگنزبورگ از هر جای دیگری در آلمان غربی بیشتر شود. به دلیل شرایط نامناسب مسکونی و خطر بالای آتش‌سوزی در بافت فرسوده، در کنار مرمت شهر قدیمی، توسعهٔ شتابان ساخت‌وساز در بخش‌های بیرونی شهر ضروری شد. در سال ۱۹۵۷ میلادی، اصول «منشور آتن» (مصوب ۱۹۳۳) در شهرسازی رگنزبورگ به اجرا درآمد که بر ساخت برج‌های مسکونی کم‌جاگیر، ایجاد فضاهای سبز بزرگ، برخورداری از نور و هوا و احداث زمین‌های بازی و ورزش در خارج از بافت تاریخی متراکم تأکید داشت.

بر همین اساس، پس از سال ۱۹۶۲ میلادی بیش از ۹۰۰ واحد مسکونی مدرن در قالب برج‌ها و بلوک‌های چهارطبقه در چندین ناحیهٔ بیرونی از جمله محلهٔ «کنرادزیدلونگ» ساخته شد که مجهز به سیستم‌های گرمایشی مرکزی مستقل و زیرساخت‌هایی چون مهدکودک، زمین‌های بازی، ادارهٔ پست و فروشگاه‌های تأمین‌کننده بودند.

برای رگنزبورگ با شهر قدیمیِ پر از کوچه‌های تنگ و ساختمان‌های کهنی که از بمباران‌های جنگ تا حد زیادی مصون مانده بودند، این پرسش اساسی پدید آمد که آیا مرمت بافت تاریخی باید انجام گیرد و اگر آری، چگونه؟ آیا باید تنها تک‌بناهای برگزیده حفظ شوند یا کل بافت تاریخی نگهداری گردد؟ از آن جا که قانون حفاظت از آثار باستانی باواریا تا سال ۱۹۷۳ میلادی هنوز تصویب نشده بود، خطر تخریب بی‌برنامه و آسیب‌های جبران‌ناپذیر ناشی از ترافیک مدرن و اقتصاد رو به رشد بسیار جدی بود.

این دغدغه‌ها در سال ۱۹۶۷ میلادی در قالب یک پژوهش علمی برجسته با عنوان «رگنزبورگ - در مسیر نوسازی یک شهر کهن» بررسی و منتشر شد؛ این گزارش پایانیِ «سمینار شهرسازی» بنیاد رگنزبورگ بود که به جنبه‌های گوناگون جامعه‌شناختی، اقتصادی، حقوقی و ترافیکی پرداخت. این پژوهش که به مدت سه سال زیر نظر برنامه‌ریز شهری نامدار، «ورنر هبه‌برانت»، انجام شد و هزینه‌های آن را انجمن فرهنگی اقتصاد آلمان تأمین کرد، توجه سراسر آلمان غربی را به رگنزبورگ جلب نمود. ابتکار اصلی این سمینار از سوی «سپ روف»، معمار و متخصص شهرسازی بود.

او در سال ۱۹۶۳ میلادی با مشاهدهٔ تخریب کامل ۹ خانهٔ تاریخی متعلق به سده‌های سیزدهم تا هجدهم دریافته بود که الزامات ترافیکی و استانداردهای مسکن مدرن می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری به بافت قدیمی وارد کند. این گزارش ارزشمند خواستار تصویب قانون حفاظت از آثار باستانی، سازگاری قوانین برنامه‌ریزی شهری با بافت‌های تاریخی و تأمین بودجهٔ نگهداری از آثار شد؛ خواسته‌هایی که سرانجام از سال ۱۹۷۳ تحقق یافتند؛ هرچند این گزارش نتوانست مانع از طرح‌های تخریبی بزرگی شود که در همان زمان برای میدان نویپفار برنامه‌ریزی شده بودند.

گذشتهٔ نزدیک

بین سال‌های ۱۹۷۱ تا ۱۹۸۳ میلادی، دلایل تازه‌ای برای پویایی جمعیتی شهر پدیدار گشت. در جریان اصلاحات مرزی بایرن، الحاق‌های فراوانی صورت گرفت و اقدامات زیربنایی بزرگی مانند تأسیس دانشگاه و استقرار صنایع بزرگ، موج عظیمی از مهاجرت به شهر را کلید زد.

نشان دانشگاه رگنزبورگ

بندر جدید شرقی که در سال‌های ۱۹۶۰-۱۹۶۱ و ۱۹۷۰-۱۹۷۲ ساخته شده بود، از سال ۱۹۶۰ آغاز به کار کرد و با اتصال کانال ماین–دانوب در سال ۱۹۷۸ رونق آن دوچندان شد. سنگ بنای دانشگاه بزرگ رگنزبورگ در سال ۱۹۶۵ میلادی گذاشته شد و دانشکده‌های آن از سال ۱۹۶۷ فعالیت آموزشی خود را آغاز کردند و متعاقب آن، مدرسه عالی فنی (دانشگاه علوم کاربردی) نیز راه‌اندازی شد. ساخت بیمارستان دانشگاهی رگنزبورگ (بزرگ‌ترین بیمارستان منطقه) که با تأخیر همراه بود، سرانجام در سال ۱۹۸۴ با بخش کلینیک دندان‌پزشکی آغاز شد و در سال ۱۹۹۲ میلادی به طور کامل گشایش یافت.

شرکت بزرگ «زیمنس» به طور مستمر تأسیسات خود را در رگنزبورگ گسترش داد، از جمله با ایجاد کارخانهٔ پیشرفتهٔ ساخت مدارهای مجتمع (که امروزه متعلق به شرکت اینفینیون است). در پی الحاق‌های مرزی، مساحت شهر افزایش یافت و زمینه برای احداث کارخانهٔ ب‌ام‌و رگنزبورگ در منطقهٔ هارتینگ فراهم شد که تولید خود را از سال ۱۹۸۶ میلادی آغاز نمود.

شرکت «توشیبا» نیز از سال ۱۹۸۹ در رگنزبورگ به تولید لپ‌تاپ و نوت‌بوک پرداخت، اما در سال ۲۰۰۹ میلادی این مرکز را تعطیل کرد؛ پس از آن، شرکت مطرح «اسرام» در این محل مستقر شد و به پژوهش و تولید منابع نوری نوین و ال‌ای‌دی پرداخت.

در دههٔ ۱۹۸۰ میلادی، رگنزبورگ به یکی از کانون‌های اصلی مخالفت با ساخت کارخانهٔ بازفرآوری واکرسدورف (در ۳۵ کیلومتری شمال شهر) تبدیل شد. در نوامبر ۱۹۸۱، حدود ۲٬۰۰۰ نفر در مرکز شهر علیه این پروژه تظاهرات کردند. در ژانویهٔ ۱۹۸۶، ۵۰ تن از فیزیکدانان برجستهٔ دانشگاه رگنزبورگ با صدور قطعنامه‌ای دربارهٔ خطرات زیست‌محیطی این تأسیسات هشدار دادند. نمایش اعتراضی «یورینده و یورینگل در جنگل واکرسدورف» اثر هارالد گریل در نوامبر ۱۹۸۷ در تئاتر هایدپلاتس به روی صحنه رفت و مخالفان اتریشی این پروژه نیز در سپتامبر ۱۹۸۸ «بازی‌های اعتراضی زالتسبورگ» را در رگنزبورگ برگزار کردند.

رگنزبورگ در سال ۱۹۹۷ میلادی به پاس تلاش‌های چشمگیرش در راستای اندیشهٔ همگرایی اروپا، جایزهٔ اروپا را دریافت کرد. در ژوئیهٔ سال ۲۰۰۰، مراسم بزرگ «جشن بایرن» به عنوان اختتامیهٔ جشن‌های رسمی هزارهٔ جدید ایالت آزاد بایرن در رگنزبورگ برگزار شد؛ رگنزبورگ به این دلیل برای میزبانی انتخاب شده بود که در سدهٔ ششم میلادی، نخستین پایتخت بایرن به شمار می‌رفت. بیش از نیم‌میلیون نفر از این رویداد بزرگ دیدن کردند.

بافت تاریخی و قدیمی رگنزبورگ شامل خانه‌های پاتریسی باشکوه، برج‌های خانوادگی مرتفع، کلیساها، نمازخانه‌ها و صومعه‌های قرون وسطایی، در پی اقدام‌های مرمتی آغازشده پس از سال ۱۹۵۵ به خوبی حفظ شد. این مرکز با داشتن بیش از ۱٬۰۰۰ بنای تاریخی ثبت‌شده، بزرگ‌ترین بافت شهری قرون وسطاییِ دست‌نخورده در آلمان است. همچنین بیشترین تعداد برج‌های خانوادگی در شمال آلپ در این شهر قرار دارد و از این رو رگنزبورگ به «شمالی‌ترین شهر ایتالیا» ملقب شده است.

در ۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۰۶ میلادی، کل شهر قدیم رگنزبورگ با اشتات‌آم‌هوف در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. شهر در سال ۲۰۰۷ مرکز ویژه‌ای برای معرفی میراث جهانی در ساختمان تاریخی انبار نمک (در مجاورت پل سنگی) دایر نمود. در سال ۲۰۱۵ نیز، اجتماع کلیساهای پروتستان در اروپا عنوان افتخاری «شهر اصلاحات اروپا» را به رگنزبورگ اعطا کرد.

الحاق‌ها

شهرداری مستقل کارتاوس-پرویل در اول ژانویهٔ ۱۹۰۴ به رگنزبورگ ملحق شد. در اول آوریل ۱۹۲۴، مناطق راینهاوزن، زالرن، شوابلوایس، اشتات‌آمهوف، اشتاینوگ، وایخس و وینتسر به شهر پیوستند. مناطق دِخبِتن، گروسپروفنینگ و تسیگتسدورف نیز در اول آوریل ۱۹۳۸ ملحق شدند. در جریان اصلاحات مرزی بایرن، مناطق بورگواینتینگ، هارتینگ و اوبریزلینگ در اول ژانویهٔ ۱۹۷۷ و بخشی از شهرداری باربینگ با بیش از ۴۰۰ سکنه در اول ژانویهٔ ۱۹۷۸ به قلمرو رسمی رگنزبورگ افزوده شدند.

رشد جمعیت

رشد جمعیت رگنزبورگ از ۱۸۱۸ تا ۲۰۱۷

با آغاز انقلاب صنعتی در سدهٔ نوزدهم، جمعیت رگنزبورگ شتاب گرفت: از ۱۸٬۹۳۳ نفر در سال ۱۸۱۸ به ۳۰٬۳۵۷ نفر در ۱۸۶۷، ۳۷٬۹۳۴ نفر در ۱۸۹۰ و ۵۲٬۶۲۴ نفر در ۱۹۱۰ رسید. در پی الحاق‌های سال‌های ۱۹۲۴ و ۱۹۳۸، جمعیت تا سال ۱۹۳۹ به ۹۶٬۰۰۰ نفر رسید و سرانجام در سال ۱۹۴۰ میلادی با عبور از مرز ۱۰۰٬۰۰۰ نفر، رگنزبورگ رسماً به عنوان یک شهر بزرگ (کلان‌شهر) شناخته شد.

جمعیت رسمی شهر در ۳۱ مارس ۲۰۰۷، بر پایهٔ آمار ادارهٔ ایالتی آمار و پردازش داده‌های بایرن و با احتساب تنها اقامتگاه‌های اصلی، ۱۳۱٬۴۸۹ نفر بود. در سال ۲۰۱۱، جمعیت برای نخستین بار از مرز ۱۵۰٬۰۰۰ نفر گذشت و به ۱۵۲٬۰۸۹ نفر رسید. در اکتبر ۲۰۱۸، جمعیت کل با احتساب اقامتگاه‌های اصلی و فرعی ۱۶۶٬۴۶۷ نفر بود که ۸۱٬۵۹۰ نفر مرد و ۸۴٬۸۷۷ نفر زن بودند.

جمعیت شهر مستقل رگنزبورگ میان ۱۹۸۸ و ۲۰۱۸ از ۱۱۹٬۰۷۸ به ۱۵۲٬۶۱۰ نفر افزایش یافت؛ یعنی ۳۳٬۵۳۲ نفر یا ۲۸٫۲٪. در سرشماری آلمان ۲۰۲۲، به دلیل تغییر معیارهای محاسباتی، جمعیت شمارش‌شده حدود ۱۱٬۰۰۰ نفر کمتر برآورد شد و بدین ترتیب جمعیت رسمی تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۳ به ۱۴۹٬۶۶۴ نفر کاهش یافت.

جمعیت رگنزبورگ

سال	جمعیت	توضیحات
۱۸۶۱	۲۷٬۸۷۵	در ۷٬۱۷۵ خانواده؛ از جمله ۱۰۲ خانواده و ۳٬۶۲۶ نفر وابسته به نیروهای نظامی
۱۸۶۴	۲۹٬۸۹۳	عمدتاً کاتولیک؛ شامل ۳٬۸۶۸ نفر نظامی، ۶٬۲۳۲ پروتستان، ۲۲ مسیحی دیگر و ۱۳۷ یهودی
۱۸۷۱	۲۹٬۱۸۵	در ۱ دسامبر ۱۸۷۱؛ شامل ۶۹۷ نظامی فعال، ۲٬۳۶۳ ساختمان مسکونی، ۲۳٬۲۰۹ کاتولیک، ۵٬۵۰۶ پروتستان، ۱۵ اصلاح‌طلب، ۱۳ منونایت، هفت آناباپتیست، سه کاتولیک آلمانی، دو آزاداندیش و ۴۳۰ یهودی
۱۸۷۵	۳۱٬۵۰۴
۱۸۸۰	۳۴٬۵۱۶
۱۸۸۵	۳۶٬۰۹۳
۱۸۹۰	۳۷٬۹۳۴
۱۹۰۰	۴۵٬۴۲۹	شامل ۵٬۷۹۰ پروتستان و ۳۹٬۰۱۸ کاتولیک
۱۹۰۵	۶۸٬۴۱۲	با احتساب پادگان؛ شامل ۵٬۹۶۰ پروتستان و ۵۲۹ یهودی
۱۹۱۰	۵۲٬۶۲۴	شامل ۶٬۵۳۱ پروتستان و ۴۵٬۴۴۰ کاتولیک
۱۹۲۵	۷۶٬۹۴۸	شامل ۷٬۱۲۸ پروتستان، ۶۹٬۰۸۰ کاتولیک، ۱۰۲ مسیحی دیگر و ۴۷۸ یهودی
۱۹۳۳	۸۱٬۱۰۶	شامل ۶٬۶۳۲ پروتستان، ۷۳٬۶۳۲ کاتولیک، ۸۶ مسیحی دیگر و ۴۲۷ یهودی
۱۹۳۹	۹۰٬۶۵۱	شامل ۸٬۶۸۵ پروتستان، ۸۰٬۳۸۳ کاتولیک، ۲۵۵ مسیحی دیگر و ۲۲۶ یهودی
۱۹۵۰	۱۱۷٬۲۹۱
۱۹۶۰	۱۲۳٬۴۰۰	شامل ۲۳٬۹۰۰ رانده‌شده و پناهنده
۲۰۱۱	۱۳۵٬۴۰۳	نتیجهٔ سرشماری ۲۰۱۱، در ۹ مهٔ ۲۰۱۱
۲۰۲۱	۱۵۳٬۵۴۲
۲۰۲۳	۱۵۹٬۴۶۵
۲۰۲۴	۱۵۱٬۳۸۹

آمار دینی

از سال ۱۹۵۰ میلادی که ۸۴٫۳ درصد جمعیت شهر کاتولیک بودند، سهم پیروان این مذهب در رگنزبورگ رو به کاهش گذاشته است. در سال ۱۹۷۰، ۸۲٫۴ درصد جمعیت کاتولیک و ۱۴٫۵ درصد پروتستان بودند.

در پایان سال ۲۰۲۴ میلادی، کاتولیک‌های رومی ۳۹٫۷ درصد، پروتستان‌ها ۱۰٫۵ درصد و پیروان سایر جوامع دینی یا افراد بدون دین ۴۹٫۸ درصد از جمعیت شهر را تشکیل می‌دادند. هر دو کلیسای کاتولیک و پروتستان رگنزبورگ از سال ۲۰۲۰ میلادی سالانه حدود ۱ درصد از پیروان خود را به دلیل خروج رسمی از کلیسا از دست می‌دهند که این رقم در سال ۲۰۲۳ حدود ۲٬۳۰۰ نفر و در سال ۲۰۲۴ نزدیک به ۲٬۰۰۰ نفر بوده است.

دین

مسیحیت

کلیسای جامع سنت پیتر، نمای غربی

اسقف‌نشین بزرگ رگنزبورگ که در سال ۷۳۹ میلادی توسط بونیفاتیوس مقدس بنیان‌گذاری شد، از نظر مساحت با ۱۴٬۶۶۵ کیلومتر مربع بزرگ‌ترین اسقف‌نشین باواریا به شمار می‌رود. در پی آن، صومعه‌های متعددی تأسیس شدند. رگنزبورگ با کاشل در ایرلند تبادل فرهنگی نزدیکی داشت؛ در آنجا روحانیونی آموزش می‌دیدند که بعدها به رگنزبورگ می‌آمدند.

اسقف‌نشین رگنزبورگ ابتدا زیرنظر کلیسای اعظم ماینتس و سپس کلیسای اعظم زالتسبورگ بود. اگرچه به‌دلیل تراکم مناصب کلیسایی، اسقفان رگنزبورگ اغلب حضور شخصی در شهر نداشتند، اما از زمان تأسیس قانونی این اسقف‌نشین، سلسله‌ای پیوسته از اسقفان رگنزبورگ تا امروز وجود داشته که تنها به‌واسطهٔ شیوهٔ انتصاب، وقفه‌های اندکی در آن رخ داده است.

پس از ورود اصلاحات پروتستانی در اکتبر ۱۵۴۲ و نخستین مراسم علنی عشای ربانی در ۱۵ اکتبر ۱۵۴۲ در کلیسای نویپفار، هرچند شورای شهر و شهروندان به پروتستانتیسم گرویدند، اما نهادهای کاتولیک دولت‌شهرهای امپراتوری در محدودهٔ شهر، همراه با کرسی اسقفی کاتولیک و صومعه‌های آزاد امپراتوری اوبرمونستر و نیدرمونستر و صومعهٔ سنت امرام که جزو قلمرو خودِ شهر امپراتوری نبودند، باقی ماندند.

مذهب کاتولیک همچنان در شهر حضور داشت و پس از سال ۱۸۱۰ با مهاجرت گستردهٔ جمعیت، به مذهب غالب تبدیل شد. آمیختگی مذهبی، از دیرباز جایگاه ویژه‌ای به رگنزبورگ در امپراتوری بخشیده بود و در کنار نزدیکی به وین پایتخت امپراتوری، یکی از دلایل استقرار دیت دائمی امپراتوری در رگنزبورگ بود. این شهر سرزمینی در امپراتوری فراهم آورد که دو مذهب می‌توانستند در آن مسالمت‌آمیز در کنار هم زندگی کنند.

تا تصمیم نهایی هیئت نمایندگان امپراتوری در سال ۱۸۰۳، منصب صدراعظم امپراتوری به کرسی اسقف‌اعظمی ماینتس وابسته بود. در آن زمان این منصب را کارل تئودور آنتون ماریا فرایهر فون دالبرگ برعهده داشت. با تصمیم نهایی هیئت نمایندگان امپراتوری، حقوق ماینتس به رگنزبورگ منتقل شد و دالبرگ اسقف‌اعظم رگنزبورگ گردید که تا مرگش در سال ۱۸۱۷ در این سمت باقی ماند. در سال‌های ۱۸۱۷ تا ۱۸۲۱ اسقف‌نشین رگنزبورگ بازتعریف شد و زیرنظر استان کلیسایی مونیخ و فرایزینگ قرار گرفت.

اسقف‌نشین رگنزبورگ از نظر مساحت بزرگ‌ترین اسقف‌نشین باواریایی با ۱۴٬۶۶۵ کیلومترمربع مساحت است و از ۳۳ ناحیهٔ کلیسایی (دکانات) تشکیل شده است. ۲۴ رعیت‌کلیسا (پفارای) و ۴ محل مراقبت روحانی دیگر در شهر رگنزبورگ، درون این اسقف‌نشین به ناحیهٔ کلیسایی رگنزبورگ تعلق دارند که همراه با نواحی لابر، آلتِگلوفسهایم، دوناوشتاوف و رگنشتاوف، منطقهٔ کلیسایی رگنزبورگ را تشکیل می‌دهند.

همچنین در رگنزبورگ یک رعیت‌کلیسای کاتولیک قدیم وجود دارد.

جماعت ارتدوکس روسی از کلیسای ماریا-شوتس در پارک شهر استفاده می‌کند. جماعت کلیسای ارتدوکس رومانیایی «تثلیث مقدس» از کلیسای صومعهٔ سنت ماتیاس در خیابان اوستنگاسه استفاده می‌کند. در گروکور آن، پشت محراب اصلی، در سال ۱۹۷۴ توسط مؤسسهٔ کلیسایی شرقی رگنزبورگ نمازخانه‌ای تأسیس شد که امروزه جماعت صرب ارتدوکس از آن استفاده می‌کند.

جماعت‌های پروتستان پس از ورود اصلاحات دینی، زیر نظر یک ناظر کلیسایی (سوپرینتندنت) اداره می‌شدند. یک کنسیستوری نیز به‌عنوان نهاد ادارهٔ کلیسایی وجود داشت. پس از الحاق به باواریا در سال ۱۸۱۰، این جماعت‌ها بخشی از کلیسای لوتری اوانگلیک باواریا شدند. هفت جماعت رگنزبورگی درون این کلیسای ایالتی، به ناحیهٔ کلیسایی اوانگلیک-لوتری رگنزبورگ در حوزهٔ کلیسایی هم‌نام تعلق دارند.

در حوزهٔ کلیساهای آزاد، امروزه در رگنزبورگ جماعت‌های ادونتیست روز هفتم، باپتیست‌ها، منونیت‌ها (از سال ۱۸۲۰)، متودیست‌ها و پنطیکاستی‌ها، و همچنین یک «جماعت آزاد اوانگلیک» وجود دارد.

در سال ۲۰۰۶ میلادی، پاپ بندیکت شانزدهم در جریان سفر تاریخی خود به باواریا، سه روز را در رگنزبورگ گذراند. او در دشت ایسلینگر در جنوب شهر همراه با حدود ۲۳۰٬۰۰۰ نفر آیین عشای ربانی را برگزار کرد، در دانشگاه رگنزبورگ سخنرانی علمی مهمی ایراد نمود و در کلیسای جامع رگنزبورگ مراسم نیایش شامگاهی اکومنیک را با حضور رهبران ارشد کلیساهای پروتستان و ارتدوکس برگزار کرد.

از ۲۸ مه تا ۱ ژوئن ۲۰۱۴، نودونهمین اجلاس روز کاتولیک‌های آلمان در رگنزبورگ برگزار شد. این سومین اجلاس روز کاتولیک در رگنزبورگ بود؛ نخستین در سال ۱۸۴۹ و دومین در سال ۱۹۰۴ برگزار شد.

یهودیت

کنیسهٔ نو رگنزبورگ، که در شب پوگروم رایش در ۱۰ نوامبر ۱۹۳۸ ویران شد

رگنزبورگ از دیرباز یکی از مهم‌ترین جوامع یهودی اروپا را در خود جای داده بود؛ نخستین سند مکتوب حضور یهودیان در این شهر به سال ۹۸۱ میلادی بازمی‌گردد. در قرن‌های بعد این جماعت رونق گرفت و عالمان مذهبی بزرگی چون «یهودا بن شموئل هچاسید» (یهودای پارسا)، اسحاق بن مردخای و افرایم بن اسحاق از این شهر برخاستند. محلهٔ یهودیان در محل کنونی نویپفارپلاتس قرار داشت. پس از اخراج آنان در سال ۱۵۱۹ و فرازونشیب‌های تاریخی، کنیسهٔ بزرگ شهر در شب پوگروم نوامبر ۱۹۳۸ به دست نازی‌ها ویران شد.

پس از پایان جنگ در سال ۱۹۴۵، رگنزبورگ حدود ۳٬۵۰۰ نجات‌یافتهٔ یهودی از اردوگاه فلوسنبورگ را پذیرفت. امروزه جامعهٔ یهودیان رگنزبورگ با مهاجرت‌های پس از فروپاشی شوروی به حدود ۱٬۰۰۰ نفر رسیده و کنیسه و مرکز فرهنگی مدرن آنان در سال ۲۰۱۹ میلادی در محل سابق کنیسهٔ ویران‌شده (کوچه آم بریکسنر هوف) گشایش یافته است. گورستان‌های یهودی در خیابان شیلر در غرب پارک شهر و همچنین در بخشی از گورستان شهرداری در تپهٔ درایفالتیگکایتسبرگ واقع‌اند.

نقش‌برجستهٔ کف طراحی‌شده توسط دنی کاراوان در نویپفارپلاتس رگنزبورگ که نقشهٔ بنای کنیسهٔ قرون‌وسطایی را بازنمایی می‌کند

در جریان حفاری‌های نویپفارپلاتس در سال ۱۹۹۵، بقایای کنیسه دوباره کشف شد. شهرداری در آنجا یک مرکز اطلاع‌رسانی به نام «داکیومنت نویپفارپلاتس» تأسیس کرد. این مرکز به‌صورت زیرزمینی دربارهٔ تاریخ پرفرازونشیب نویپفارپلاتس اطلاع‌رسانی می‌کند: گتو و مرکز دینی یهودیان با اهمیت بین‌المللی، اخراج یهودیان، کلیسای زیارتی کاتولیک مریم زیبا، کلیسای اوانگلیک نویپفار به‌عنوان کلیسای مادر پروتستانتیسم اتریش و جنوب‌شرق اروپا. نقشهٔ کنیسهٔ پیشین با یک نقش‌برجستهٔ کف قابل قدم‌زدن از بتن سفید، اثر هنرمند اسرائیلی دنی کاراوان، بازنمایی شده که در ۱۳ ژوئیه ۲۰۰۵ افتتاح شد.

اسلام

جامعهٔ مسلمانان رگنزبورگ نیز امروزه بین ۴٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰ نفر تخمین زده می‌شود که حدود نیمی از آنان تبار ترکی دارند؛ بقیهٔ مسلمانان را مهاجرانی از مراکش، تونس (سکونت از ۱۹۶۹)، عراق (سکونت از ۱۹۹۵) و پاکستان تشکیل می‌دهند. این جامعه دارای چندین مسجد و مرکز فرهنگی از جمله مرکز بزرگ متعلق به انجمن عربی «الرحمن» (تأسیس ساختمان جدید در سال ۲۰۰۹ در خیابان آلته اشتراوبینگر) و انجمن‌های دیتیب (DITIB) است.

مورد اخیر (مرکز فرهنگی اسلامی-عربی) پس از ترک محل پیشین خود در خیابان هماوئرشتراسه، در سال ۲۰۰۹ یک ساختمان بزرگ جماعتی در خیابان آلته اشتراوبینگر بنا کرد.

گورستان‌های مسلمانان در بخشی از گورستان شهرداری در تپهٔ درایفالتیگکایتسبرگ و همچنین در روستای کارت واقع در شمال رگنزبورگ قرار دارند. از سال ۲۰۲۴ در گورستان کاتولیک پایینی نیز یک قطعهٔ گورستان اسلامی وجود دارد.

بودیسم

در سال ۱۹۷۸ یک گروه مراقبهٔ بودایی به سرپرستی لاما اوله نیدال در رگنزبورگ شکل گرفت. جوامع بودایی نیز از سال ۱۹۷۸ در رگنزبورگ فعال هستند و بزرگ‌ترین مرکز آنان متعلق به سنت «راه الماس» از سال ۱۹۹۹ در ساختمان تاریخی بریکسنر هوف مستقر است. این مرکز بودایی درون انجمن غیرانتفاعی «مراکز بودایی باواریا» از سنت کارما-کاگیو، زیرمجموعهٔ اتحادیهٔ سراسری بودایی «راه الماس» سازمان‌دهی شده است. در کنار مرکز راه الماس، چندین گروه بودایی دیگر نیز در رگنزبورگ فعال‌اند، ازجمله گروه مراقبهٔ بودایی رگنزبورگ، بوداییان ذن و بوداییان وون.

سایر جوامع دینی

در رگنزبورگ، شاهدان یهوه و مورمون‌ها نیز حضور دارند.

سیاست

رگنزبورگ از سال ۱۲۴۵ میلادی با دریافت حق خودگردانی از امپراتور فردریک دوم به عنوان شهر آزاد امپراتوری اداره می‌شد. شورا ۱۶ عضو داشت که این تعداد تا سال ۱۸۰۳ ثابت ماند. بین سال‌های ۱۸۰۳ و ۱۸۱۰، رگنزبورگ زیر فرمانروایی کارل تئودور فون دالبرگ، صدراعظم امپراتوری، حکمرانی الکتوری بود. در سال ۱۸۰۹ شهر تحت اشغال فرانسه قرار گرفت. با الحاق به بایرن در سال ۱۸۱۰، ابتدا توسط مدیر پلیس سلطنتی اداره شد، اما از سال ۱۸۱۸ با بازپس‌گیری خودگردانی، سمت «شهردار نخست» و از سال ۱۹۰۷ سمت «شهردار کل» (Oberbürgermeister) در رأس مدیریت شهری قرار گرفت. شهردار کل و ۵۰ عضو شورای شهر برای دوره‌ای شش‌ساله انتخاب می‌شوند.

شهردار کل

شهردار کل کنونی شهر «توماس بورگر» (از حزب سوسیال‌دموکرات - SPD) است که در دور دوم انتخابات سال ۲۰۲۶ با کسب ۵۳٫۳ درصد آرا پیروز شد. رقیب او در دور دوم، آسترید فروآیدنشتاین (اتحادیهٔ سوسیال مسیحی) بود.

شورای شهر

توزیع کرسی‌ها در شورای شهر در دورهٔ انتخاباتی ۲۰۲۶–۲۰۳۲

:مجموع ۵۰ کرسی

• RIBISL: 1
• Linke: 4
• GRÜNE: 9
• Volt: 2
• ÖDP: 2
• BRÜCKE: 4
• FDP: 1
• FW(BY): 3
• CSU: 13
• AfD: 5
• SPD: 6

شورای شهر از ۵۰ عضو منتخب و شهردار کل تشکیل شده است. علاوه بر این، چهار عضو حرفه‌ای شورای شهر بدون حق رأی نیز وجود دارند: مسئول اقتصاد، علوم و امور مالی؛ مسئول حقوقی و محیط‌زیست؛ مسئول برنامه‌ریزی و ساخت‌وساز؛ و یک مسئول فرهنگی.

آخرین انتخابات شورای شهر، همانند سراسر ایالت آزاد باواریا، در ۸ مارس ۲۰۲۶ برگزار شد.

نشان و پرچم

شرح نشان: نشان رسمی شهر رگنزبورگ شامل دو کلید نقره‌ای متقاطع در زمینه‌ای سرخ‌رنگ است. این کلیدها نماد کلیدهای بهشتِ سنت پتر (قدیس حامی شهر و کلیسای جامع) هستند و این طرح از سدهٔ دوازدهم میلادی در مهرهای رسمی شهر به چشم می‌خورد. از سال ۱۳۹۵، مهر مخفی شهر نشان کلیدها را زیر شمایل قدیس حامی شهر نمایش می‌دهد. از سال ۱۳۹۸ این نشان در کتاب‌های نشان به تصویر کشیده شده است. از سال ۱۵۴۹ این نشان به‌عنوان واترمارک کارخانهٔ کاغذسازی رگنزبورگ استفاده می‌شود. از این سال، کلیدها به‌تنهایی نیز به‌عنوان نماد ظاهر شدند و بعدها چندین بار تغییر کردند، اما توانستند جایگاه خود را به‌عنوان نشان شهر حفظ کنند.

قدیمی‌ترین بازنمایی حجمی نشان شهر، در اصل نشانی بود که بر روی برآمدگی (اِرکر) شهرداری قدیمی نصب شده بود. مورخان هنر این نشان کلیددار را به میانهٔ قرن چهاردهم نسبت می‌دهند.

پرچم شهر رگنزبورگ با نشان روی آن

پرچم رسمی شهر نیز به رنگ‌های نقره‌ای (سفید) و سرخ طراحی شده است.

شهرهای خواهر

تابلوی معرفی شهرهای خواهر در ورودی شهر رگنزبورگ

رگنزبورگ دارای پیمان خواهرخواندگی با شهرهای آبردین (بریتانیا - از ۱۹۵۵)، کلرمون-فران (فرانسه - از ۱۹۶۹)، بریکسن (ایتالیا - از ۱۹۶۹)، تمپی (ایالات متحده - از ۱۹۷۸)، اودسا (اوکراین - از ۱۹۹۰)، پلزن (چک - از ۱۹۹۳)، بوداوار (بخشی از بوداپست - از ۲۰۰۵) و چینگ‌دائو (چین - از ۲۰۰۹) است.

سرپرستی

در ۱۰ نوامبر ۱۹۵۱، شهر رگنزبورگ سرپرستی گروه قومی آلمانی‌های سودت را برعهده گرفت.

روز آزادی شهر و جایزه بروکه

از سال ۱۹۸۰، شهر هرساله در ۱۰ نوامبر «روز آزادی شهر» را جشن می‌گیرد. در همین روز از سال ۱۲۴۵، شهر سند استقلال («آزادی شهر») خود را دریافت کرد. امروزه در این روز، شهروندان شایسته شهر مورد تقدیر و تجلیل قرار می‌گیرند.

به‌مناسبت هفتصد و پنجاهمین سالگرد آزادی امپراتوری، شهر جایزهٔ بروکه را بنیان نهاد.

فرهنگ و دیدنی‌ها

رگنزبورگ با داشتن ۱٬۳۴۷ بنای تاریخی و باستانی ثبت‌شده و ثبت بافت قدیمی آن در یونسکو، یکی از غنی‌ترین شهرهای فرهنگی آلمان است. این مجموعه بزرگ‌ترین بافت شهریِ قرون وسطایی در شمال آلپ به‌شمار می‌رود.

تئاتر

تئاتر در بیسمارک‌پلاتس، نمای جنوبی

«تئاتر ایالتی رگنزبورگ» به عنوان یک نهاد چندرشته‌ای شامل بخش‌های اپرا، تئاتر موزیکال، رقص و تئاتر جوانان با ارکستر فیلارمونیک اختصاصی خود فعال است و برنامه‌های خود را در تالار بزرگ بیسمارک‌پلاتس (با قدمت ۲۰۰ ساله و گنجایش ۵۱۹ تماشاگر) و تئاترهای کوچکتری چون هایدپلاتس اجرا می‌کند.

• تئاترِ بیسمارک‌پلاتس، تالار اصلی شهر، سالنی سه‌طبقه و حدوداً دویست‌ساله با گنجایش ۵۱۹ تماشاگر است که اپرا، اپرت، موزیکال، باله و نمایش در آن اجرا می‌شود.
• خانهٔ آنتونیوس از ۲۰۲۲، در دورهٔ بازسازی ولودروم، به‌عنوان محل جایگزین فعالیت می‌کند و گنجایش آن ۴۲۰ تماشاگر است.
• سالن نوی‌هاوس، با گنجایش ۴۰۰ تماشاگر، برای کنسرت به کار می‌رود.
• در سرسرای سالن نوی‌هاوس، برنامه‌های مقدماتی، گفت‌وگوهای پس از اجرا، کنسرت‌های مجلسی و برنامه‌های کودکان برگزار می‌شود.
• تئاترِ هایدپلاتس صحنه‌ای استودیویی با ۱۳۸ صندلی در کاخ تون–دیتمر است که بیش از بیست سال محل اجرای آثار ادبی و تئاتر مدرن بوده است.

تئاترهای کوچک‌تری نیز در شهر فعالیت دارند، از جمله تئاتر عروسکیِ اشتات‌پارک، تئاتر دهقانی رگنزبورگ در هوبرتوس‌هوه، تئاتر STATT، تئاتر دانشگاه و تئاتر آزاد رگنزبورگ. در تئاتر برجِ گولیات‌هاوس، نمایش، کمدی، کاباره، موزیکال و تئاتر کودک اجرا می‌شود. «روزهای تئاتر دانش‌آموزی رگنزبورگ» نیز برگزار می‌شود که در آن حدود بیست گروه نمایشیِ مدرسه‌ای، طی سه هفته در ماه ژوئن، آثار خود را عرضه می‌کنند.

موزه‌ها

این شهر دارای ۲۲ موزه و نمایشگاه دائمی است؛ از جمله «موزهٔ تاریخی رگنزبورگ» در صومعهٔ سابق مینوریت‌ها، «موزهٔ مجمع امپراتوری» در تالار شهر قدیمی (همراه با اتاق شکنجهٔ کاملاً دست‌نخورده قرون وسطایی)، «خانهٔ یادبود کپلر»، «موزهٔ جدید تاریخ بایرن» (افتتاح در ۲۰۱۹ در کرانهٔ دانوب) و «خزانهٔ کلیسای جامع».

شهر رگنزبورگ، همراه با انجمن تاریخ طبیعی رگنزبورگ، موزهٔ تاریخ طبیعی بایرن شرقی را نیز اداره می‌کند.

موزهٔ تاریخ بایرن (۲۰۲۳)

موزهٔ تاریخ بایرن یک موزهٔ ایالتی است که در ۲۰۱۹ گشایش یافت. «گالری هنری آلمان شرقی» نیز زیر نظر بنیادی هم‌نام فعالیت می‌کند که ایالت بایرن، دولت فدرال و شهر رگنزبورگ از آن پشتیبانی می‌کنند.

بایرن همچنین شعبه‌ای از موزهٔ ملی بایرن را در رگنزبورگ اداره می‌کند: خزانهٔ شاهزادگان تورن و تاکسیس که در اصطبل پیشینِ کاخ سنت اممرام قرار دارد. موزهٔ اصطبل و مجموعهٔ کالسکه‌ها در سالن سوارکاریِ مجاور، همچنان در مالکیت خاندان تورن و تاکسیس است.

اسقف‌نشین رگنزبورگ موزه‌های اسقف‌نشین را اداره می‌کند که شامل موزهٔ خزانهٔ کلیسای جامع، موزهٔ اسقفی اوبرمونستر و موزهٔ سنت اولریش هستند. افزون بر این، هیئت کلیسای جامع متولیِ مرکز مستندنگاری نیدرمونستر است که کاوش‌های زیر کلیسای نیدرمونستر را در قالب بازدیدهای راهنما در دسترس عموم قرار می‌دهد.

از دیگر موزه‌ها می‌توان به مرکز بازدیدکنندگان میراث جهانی در زالتس‌اشتادل، موزهٔ کشتیرانی دانوب رگنزبورگ، موزهٔ کلیسای تثلیث، موزهٔ روان‌پزشکیِ بیمارستان منطقه‌ای، رصدخانهٔ عمومی رگنزبورگ، موزهٔ برج پل، موزهٔ ساعت، موزهٔ گلف، موزهٔ پست و داینو‌رائوم اشاره کرد. موزهٔ راه‌آهن باریک فریدریش‌تسشه، همراه با مسیر آموزشی زمین‌شناسی، در محوطه‌ای در جنوب دخبتن قرار دارد که در آن هنوز رس و لیگنیت استخراج می‌شود.

کاخ سنت اممرام، اقامتگاه خاندان شاهزادهٔ تورن و تاکسیس، موزه‌ای خصوصی و بزرگ را در خود جای داده است. بخش‌های گسترده‌ای از آن، از جمله اتاق‌های تشریفاتی سده‌های هجدهم و نوزدهم، صومعهٔ رمانسک–گوتیک و اصطبل با یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های کالسکه در اروپا، قابل بازدیدند.

موزهٔ داشهوند که نزدیک به ۵٬۰۰۰ شیء مرتبط با داشهوند را نمایش می‌دهد، در آوریل ۲۰۲۲ از پاساو به رگنزبورگ منتقل شد.

یادبودها

• از ۱۹۸۶، لوحی در ساختمان اتحادیه‌های کارگری در خیابان ریشارد واگنر به یاد دو قربانی نازیسم از جنبش کارگری نصب شده است: آنتونی پفولف، نمایندهٔ حزب سوسیال‌دموکرات آلمان در رایشستاگ، که در ۱۹۳۳ از سر نومیدی نسبت به ناتوانی حزب و اتحادیه‌ها خودکشی کرد؛ و آلفونس بایرر، نمایندهٔ سوسیال‌دموکرات در مجلس ایالتی بایرن، که پس از سال‌ها حبس در ۱۹۳۹ بر اثر عوارض زندان درگذشت. دفتر محلی حزب و جایزه‌ای در شهر نیز به نام پفولف نام‌گذاری شده‌اند.
• از ۱۹۸۶، لوحی در خانهٔ جامعهٔ یهودیان، ویرانی کنیسه و آزار و قتل صدها شهروند یهودیِ قربانی هولوکاست را یادآوری می‌کند. در ۱۹۸۷ نیز لوحی به یاد دانش‌آموزان دختر یهودیِ کشته‌شده در سرسرای دبیرستان فون مولر نصب شد. سنگ‌نوشته‌های گورستان یهودیان در خیابان شیلر نیز اطلاعاتی دربارهٔ مرگ خشونت‌بار شماری از آنان ارائه می‌دهند.
• در «دروازهٔ قدیمی» بیمارستان منطقه‌ای، لوحی که از ۱۹۹۰ نصب شده است، یاد ۶۳۸ بیمار روانیِ کشته‌شده و دیگر قربانیان بهداشت نژادی ناسیونال‌سوسیالیستی را گرامی می‌دارد.
• «یادمان صلیب بلند» در فضای سبزِ تقاطع خیابان‌های زیمنس و اشتراوبینگر، که هاینریش گلاس آن را ساخته و از ۱۹۸۸ برپاست، یادآور حدود ۷۰۰ اسیر جنگی شوروی است که در جنگ جهانی دوم قربانی کار اجباریِ نازی‌ها و شرایط غیرانسانی زندگی شدند. سنگ یادبود دیگری در اشتات‌آم‌هوف قربانیان اردوگاه فرعیِ کولوسئوم را گرامی می‌دارد.
• قتل واعظ کلیسای جامع، یوهان مایر، کارگر انبار یوزف تسیرکل و بازرس پلیس میشائیل لوتنر در ۲۳ آوریل ۱۹۴۵ در چند نقطهٔ شهر یادبود دارد. آنان کوشیده بودند خواستهٔ «تظاهرات زنان رگنزبورگ» برای تسلیم بدون جنگ شهر به نیروهای آمریکایی را منتقل کنند و سپس به دست مأموران گشتاپو تیرباران یا در ملأ عام اعدام شدند. یک لوح در کلیسای جامع از ۱۹۴۶، دو لوح در محل اعدام در داخاوپلاتس از ۱۹۵۰ و یادمانی در فضای سبز داخاوپلاتس از ۱۹۷۵ این رویداد را یادآوری می‌کنند.
• یادمانی علیه خشونت بر زنان و دختران از ۸ مارس ۲۰۰۰، روز جهانی زن، در تقاطع خیابان‌های فورتمایر و گالگنبرگ قرار دارد. شکل این یادمان از شمارهٔ تلفن NOTRUF e. V. Regensburg، خط یاریِ زنان و دخترانِ قربانی تجاوز و خشونت، گرفته شده است.

موسیقی

تئاترِ بیسمارک‌پلاتس، سالن تماشاگرانِ تالار اصلی

آخر هفتهٔ جاز بایرن در ۲۰۰۴: کنسرتی در کولن‌مارکت

کنسرتی از آخر هفتهٔ جاز بایرن در بیسمارک‌پلاتس

خوانندگان مذهبی پسران کلیسای جامع رگنزبورگ (Regensburger Domspatzen) شهرتی بین‌المللی دارند و رویدادهای سالانه‌ای چون «آخر هفتهٔ جاز بایرن» (با اجرای بیش از ۱۰۰ گروه موسیقی) و «جشنوارهٔ موسیقی قدیم رگنزبورگ» توریست‌های بسیاری را به خود جذب می‌کنند.

گروه‌هایی مانند سینگر پور، کانتابیلهٔ رگنزبورگ و کُر کانتموس نیز در شهر فعالیت می‌کنند. موسیقی قدیم هر سال در جشنوارهٔ «روزهای موسیقی قدیم رگنزبورگ» اجرا می‌شود؛ جشنواره‌ای که شیوه‌های اجرای تاریخی را با کنسرت در مکان‌های تاریخی شهر ترکیب می‌کند. در موسیقی کلاسیک، «کنسرت‌های اودئون» در آئودیماکسِ دانشگاه رگنزبورگ میزبان ارکسترهای بین‌المللی‌اند. از ۲۰۰۳ نیز جشنوارهٔ کاخ تورن و تاکسیس در ماه ژوئیه در حیاط داخلی کاخ سنت اممرام برگزار می‌شود.

از ۱۹۹۶، کالج موسیقی رگنزبورگ، مدرسهٔ حرفه‌ای خصوصی برای پاپ، راک و جاز، فعال است. گروه برنجی رگنزبورگ نیز از ۲۰۰۸ فعالیت می‌کند.

فیلم

رگنزبورگ شش سینما با مجموع پانزده پرده دارد. افزون بر آن، دو سینمای روباز در شهر فعالیت می‌کنند: یکی در ساحل دانوب در شهر قدیم که سینمایی محلی و یک رستوران آن را برگزار می‌کنند و فیلم‌های روز، کلاسیک و محبوبِ سال‌های گذشته را در چند هفته نمایش می‌دهد؛ دیگری در تابستان در آرمین-ولف-آرنا برپا می‌شود.

هفتهٔ بین‌المللی فیلم کوتاه رگنزبورگ هر سال در ماه مارس برگزار می‌شود. پس از آن، جشنوارهٔ سینسکولتورا و هفتهٔ فیلم صامت در حیاط داخلیِ موزهٔ تاریخی رگنزبورگ برگزار می‌گردند.

ساختمان‌ها

در محدودهٔ شهر رگنزبورگ ۱٬۳۴۶ بنای تاریخی ثبت شده است.

دوران باستان

از دورهٔ روم، پورتا پرایتوریا در نزدیکی بیشوفسهوف و بقایای دیوارهای دژ رومی در خیابان آدولف کولپینگ، پارکینگ طبقاتیِ خیابان مارتین لوتر و میدان ارنست رویتر حفظ شده‌اند.

رمانسک و گوتیک

پانورامای نیمهٔ جنوبیِ پل سنگی و کلیسای جامع

رگنزبورگ در قرون وسطی و تا دوران جدید آغازین شهری تجاری با اهمیت اروپایی بود. خانه‌دژهای پاتریسی و برج‌های خانوادگی از مهم‌ترین نشانه‌های باقی‌ماندهٔ آن جایگاه‌اند. انبارهای عمومی و خصوصی، که زمانی محل نگه‌داری کالاهای تجاری بودند، اهمیت عملی بیشتری داشتند؛ تنها شمار اندکی از آن‌ها با نمای ظاهری تقریباً دست‌نخورده باقی مانده‌اند.

در محل بندر قدیمی زیر پل سنگی، زالتس‌اشتادل و بالای آن آمبرگر اشتادل قرار دارند. در کنار این انبارهای عمومی و ساختمان «کیسهٔ خالی»، انبار خصوصیِ بزرگی در وِستنرواخت، واین‌تینگرگاسهٔ ۴، قرار دارد که حدود ۱۵۸۰ ساخته شد و پیش‌تر انبار ادویه بود.

خانه در هویپورت و صلیب طلایی در هایدپلاتس—که بعدها اقامتگاه امپراتور کارل پنجم بود—از مهم‌ترین خانه‌دژهای پاتریسی‌اند. گولیات‌هاوسِ گوتیک آغازین، رونتینگرهاوس، خانهٔ تسانت و نویه واگ نیز در زمرهٔ آن‌ها هستند. برج زرین در والِن‌اشتراسه، که در ۱۲۶۰ ساخته شد، شناخته‌شده‌ترین برج خانوادگی شهر است؛ برج بامبرگر نیز برجای مانده است. پل سنگی و برج پل آن، که بین ۱۱۳۵ تا ۱۱۴۶ ساخته شدند، از مهم‌ترین پل‌های قرون وسطی‌اند و از الگوهای پل کارل پراگ دانسته می‌شوند.

تالار شهر قدیمی با تالار امپراتوری، ریشه در واپسین دورهٔ رمانسک دارد و در طی سده‌ها دگرگون شده است. این ساختمان مقر مجمع دائمی امپراتوری بود. هرتسوگسهوف با برج رومی، با وجود نامش، برجی مسکونی به سبک رمانسک است و در میدان غلهٔ قدیم قرار دارد. اوستنتورِ گوتیک، ساخته‌شده در حدود ۱۳۰۰، دروازهٔ شرقی شهر بود. آشپزخانهٔ سوسیس تاریخی در کنار دانوب از کهن‌ترین سوسیس‌فروشی‌های جهان به‌شمار می‌رود. دروازهٔ امرام نیز از پنج دروازهٔ باقی‌ماندهٔ استحکامات قرون وسطایی شهر است و حدود ۱۳۲۰ ساخته شد.

کلیسای مینوریت‌ها و بخشی از موزهٔ تاریخی در داخاوپلاتس

کلیسای سنت یاکوب، که «کلیسای اسکاتلندی» نیز نامیده می‌شود، بازیلیکایی رمانسک از سدهٔ دوازدهم است که نامش از صومعهٔ بندیکتیِ ایرلندیِ وابسته به آن گرفته شده است. درگاه اصلیِ آن، «دروازهٔ اسکاتلندی»، به سبب کنده‌کاری‌های سنگیِ منحصربه‌فرد شهرت دارد. کلیسای بانوی ما در کلیسای قدیمی حدود سال ۸۷۵ ساخته شد.

کلیسای سنت اممرام، که از یک کلیسای رمانسک به‌شدت باروک‌شده پدید آمده، پیش‌تر بخشی از صومعهٔ سنت اممرام بود که در ۱۸۰۳ عرفی‌سازی شد و ساختمان‌هایش از ۱۸۱۲ در کاخ سنت اممرام ادغام شدند. کلیسای سنت روپرت، کلیسای اولریش، کلیسای جامع سنت پیتر، کلیسای نیدرمونستر، کلیسای سنت ایگناتیوس، کلیسای دومینیکن سنت بلازیوس، سنت اگیدین و سنت اسوالد نیز از مهم‌ترین کلیساهای تاریخی شهرند.

کلیسای جامع سنت پیتر، اثر اصلی گوتیک در بایرن است. ساخت کلیسای جامع گوتیک، پس از چند بنای پیشین، احتمالاً اندکی پس از ۱۲۶۰ آغاز شد و تکمیل موقت آن در ۱۵۲۰ بود. مناره‌ها و شیروانی‌های عرضی میان ۱۸۵۹ و ۱۸۷۲ تکمیل شدند و آخرین مرمت عمدهٔ فضای داخلی در ۱۹۸۵ تا ۱۹۸۸ صورت گرفت. صومعهٔ مینوریت‌ها، که اکنون موزهٔ تاریخی رگنزبورگ را در خود جای داده، صومعهٔ پروفنینگ و چند کلیسای تاریخی در محله‌هایی که بعدها به شهر ملحق شدند نیز از بناهای مهم این دوره‌اند.

رنسانس، باروک و روکوکو

در دوران جدید آغازین، اهمیت رگنزبورگ در مقایسه با نورنبرگ و آگسبورگ کاهش یافت، اما رنسانس سیمای قرون وسطایی شهر را به‌طور اساسی دگرگون نکرد. بیشوفسهوف از بناهای مهم این دوره است و کلیسای نوی‌پفار، ساخته‌شده در نوی‌پفارپلاتس در رنسانس آغازین، برجسته‌ترین بنای مذهبی آن به‌شمار می‌رود.

خانهٔ کپلر، خانهٔ یادبودِ ستاره‌شناسی است که در رگنزبورگ درگذشت. زالتس‌اشتادل نیز میان سال‌های ۱۶۱۶ تا ۱۶۲۰ ساخته شد.

کلیسای کارملیِ سنت یوزف

کلیسای صومعهٔ باروک آغازینِ سنت ماتیاس به مجموعهٔ صومعهٔ سنت کلارا در اوستنگاسه وابسته بود. این کلیسا در ۱۶۱۵ تقدیس شد و بنایی تالاری با طاق بشکه‌ای، تقسیم‌بندیِ پایلسترهای باروک آغازین و درگاهی دوگانه است.

سنگ‌نگارهٔ یادبود در گورستان فرستادگان

کلیسای تثلیث از نخستین کلیساهای نوساز لوتری در بایرن است. این کلیسا به سفارش شهر طراحی شد و در ۱۶۳۱ به پایان رسید؛ کلیسایی تالاری و بی‌ستون با جایگاه شاهزاده، بالکن و حدود ۱٬۰۰۰ صندلی. فضای داخلی با نیمکت‌های چوبی، پس از مرمت‌های پرهزینه، در وضعیت اصلی حفظ شده است. برج شمالی آن قابل بازدید است و چشم‌اندازی فراگیر از بام‌های رگنزبورگ تا والهالا در شرقِ دانوب فراهم می‌کند.

در حیاط جنوبیِ پشت کلیسا، گورستان فرستادگان قرار دارد که بیست سنگ‌نگارهٔ بزرگ باروک در آن دیده می‌شود. این بناها به خانواده‌های نمایندگان پروتستانِ شاهزاده‌نشین‌هایی تعلق دارند که در مجمع دائمی امپراتوری نمایندگی می‌شدند. گورستان، سنگ‌قبرها بر فراز سردابه‌های آجری و دیگر یادمان‌های باروک آن از آغاز ۲۰۲۳ در حال مرمت‌اند.

پس از سوختن برج بازار در ۱۷۰۶، ساختمان‌های الحاقیِ تالار شهر در کولن‌مارکت، در شرق میدان تالار شهر، ساخته شد. کاخ لوشنکول که در ۱۷۳۱ ساخته شد، سفارت پیشینِ ساکسونی انتخاباتی بود. خانهٔ جدیدِ کامندای آلمانیِ سنت اگیدین نیز از ۱۷۲۰ در اگیدین‌پلاتس برپا شد.

بیمارستان شهروندان سنت میشائیل در اصل مجموعه‌ای چهاربال به سبک باروک بود. کلیسای سنت آندریاس و سنت مانگ، کلیسای پیشین صومعهٔ آگوستینی، بنایی تالاری به سبک باروک عالی با برجی بلند است. کلیسای کارملیِ سنت یوزف نیز نمایی باشکوه به سبک باروک عالی دارد.

برخی کلیساهای کهن در اواخر دورهٔ باروک بازطراحی شدند. کلیسای بانوی ما در کلیسای قدیمی، در میانهٔ سدهٔ هجدهم آراسته شد و اکنون یکی از باشکوه‌ترین کلیساهای روکوکو در بایرن است. کلیسای سنت کاسیان نیز امروزه در سبک روکوکو دیده می‌شود. در مقابل، کلیسای کوچک ماریانِ اشنه در سبک باروک متأخرِ اتریشی ساخته شده و تزئینات غنی روکوکو دارد.

کلاسیسیسم

کاخ ریاست در بیسمارک‌پلاتس

بناهای کلاسیسیسم در رگنزبورگ فراوان‌اند، زیرا شهر در دورهٔ ناپلئونی دوباره اهمیت یافت. ویلای لاوزر کاخ‌باغی پیشین به سبک کلاسیسیسم آغازین است. کاخ ریاست در بیسمارک‌پلاتس را کارل تئودور فون دالبرگ در ۱۸۰۴ تا ۱۸۰۵ به دست امانوئل هریگوین، معمار دربار، ساخت. ساختمان تئاتر رگنزبورگ نیز اثر اوست. نگهبانی قدیمی دارای رواقی ستون‌دار و باشکوه است.

ابلیسک کارل آنسلم فون تورن و تاکسیس و مونوپتروس دوریکِ یادمان یوهانس کپلر، هر دو ساخته‌شده در حدود ۱۸۰۶ به دست هریگوین، از یادمان‌های کلاسیسیستیِ محلهٔ ایستگاه راه‌آهن‌اند. کاخ پیشین وورتمبرگ در وِستنرواخت و کاخ دورنبرگ نیز از آثار او هستند. کاخ هولنشتاین و کاخ تون–دیتمر با نمای شاخصش از دیگر کاخ‌های این دوره‌اند. والهالا، بیرون از محدودهٔ شهر، یکی از مهم‌ترین بناهای کلاسیسیستی در بایرن محسوب می‌شود.

تاریخ‌گرایی و یوگنداشتیل

کاخ سنت اممرام با ۵۰۰ اتاق، بزرگ‌ترین کاخ مسکونی آلمان است. مجموعهٔ صومعه‌ایِ قرون وسطاییِ پیشین، به‌ویژه در بازسازی‌های سدهٔ نوزدهم، شکل امروزی‌اش را یافت. اصطبل به سبک کلاسیسیسم ساخته شد، اما پس از تخریب بال جنوبیِ فرسوده با بناهای اقتصادی صومعه، بال جنوبیِ ۱۵۰ متری و باشکوهی به سبک نئورنسانس به‌طور کامل از نو ساخته شد. نمازخانهٔ سردابه نیز به سبک نئوگوتیک است.

سمت شمالی ویلای سلطنتی، دیده‌شده از کرانهٔ جزیرهٔ دانوبِ اونترر وُرد

ویلای سلطنتی در لبهٔ شرقی شهر قدیم، به سفارش ماکسیمیلیان دوم بایرن و در سال‌های ۱۸۵۴ تا ۱۸۵۶ به سبک گوتیک انگلیسی ساخته شد و نمونه‌ای از سبک ماکسیمیلیان در رگنزبورگ است. هتل پارک ماکسیمیلیان، ساخته‌شده در ۱۸۸۸ تا ۱۸۹۱، بنایی سه‌طبقه و کاخ‌مانند به سبک تاریخ‌گرایی و روکوکوی وین است. ساختمان دادگاه بخش رگنزبورگ نیز به سبک نئورنسانس ساخته شد.

هتل پارک ماکسیمیلیان

کافه فورستنهوف در ماکسیمیلیان‌اشتراسه، که در ۱۹۱۱ به طراحی یوزف کخ ساخته شد، از بناهای ثبت‌شدهٔ سبک یوگنداشتیل است.

مدرن

بناهای مدرن عمدتاً بیرون از شهر قدیمِ حفاظت‌شده قرار دارند. در نزدیکی ایستگاه مرکزی، یکی از هشت کیوسک قارچی باقی‌مانده، موسوم به «قارچ شیری»، دیده می‌شود. تالار شهر جدیدِ بی‌آرایه و ادارهٔ اصلی گمرک در لاندسهوتراشتراسهٔ ۶ نمونه‌هایی از بناهای اداری مدرن‌اند. برخی ساختمان‌های بلند نیز پس از تخریب ساختمان‌های کهن، به‌صورت برج‌های منفرد در انتهای جنوبی ماکسیمیلیان‌اشتراسه ساخته شدند و به محور حفاظت‌شدهٔ فورست–آنسلم‌آلئه آسیب زدند.

ساختمان‌های مذهبی و زیربناییِ این دوره شامل تکمیل کلیسای سنت ولفگانگ در کومپفمول و مرکز اجتماعی آن، تالار آنتونیوس در نزدیکی کلیسای سنت آنتون، خانهٔ خورشیدی رگنزبورگ با ساختار چوبی، و برج مخابراتی تسیگتسبرگ هستند. از مهم‌ترین بناهای فرهنگی دههٔ ۱۹۵۰، سینمای گلوریا فیلم‌تئاتر است که در ۱۹۵۴ بر پایهٔ طرح هاینتس هامل در زیمادرگاسهٔ شهر قدیم ساخته شد. ساختمان و فضای داخلی آن، با وجود بازسازی ۱۹۸۸، نمونه‌ای نسبتاً سالم از معماری سینمای آن دوره است. در کرانهٔ دانوب و نزدیک پل آهنی نیز ساختمان موزهٔ تاریخ بایرن قرار دارد.

پارک‌ها

رگنزبورگ کمربند سبزی دارد که تقریباً سراسر شهر قدیم را دربر می‌گیرد. راه‌سازی پس از تخریب دیوار شهر در سدهٔ نوزدهم و ساخت‌وسازهای پس از جنگ جهانی دوم در انتهای جنوبی ماکسیمیلیان‌اشتراسه، شکاف‌هایی در آن ایجاد کرده‌اند.

این کمربند در غرب در هرتسوگس‌پارک و در شرق در ویلاپارک به دانوب می‌رسد. میان ۱۷۷۹ تا ۱۷۸۲، با پیشنهاد و هزینهٔ کارل آنسلم فون تورن و تاکسیس ایجاد شد و به همین سبب «فورست–آنسلم‌آلئه» نام گرفت. این محور در آغاز، راهی دو ردیفه و درخت‌کاری‌شده در برابر استحکامات فرسودهٔ شهر بود؛ دیوار، خندق و دیوارِ میان‌بندِ شهر تنها در سدهٔ نوزدهم تخریب شدند. محوطهٔ جنوبیِ روبه‌روی دروازهٔ پتر تا ۱۸۰۹ به‌دست کاسپار ماریا فون اشترنبرگ به باغ گیاه‌شناسی و کاخ‌باغ تبدیل شد. کارل الکساندر فون تورن و تاکسیس آن را در ۱۸۱۳ خرید و در سال‌های بعد، پارک کاخ شاهزادگان تورن و تاکسیس با تأثیر ترزه فون تورن و تاکسیس در آن شکل گرفت.

پارک شارلوته براندیس

از پارک‌های مهم در پیرامون شهر قدیم می‌توان به هرتسوگس‌پارک، ویلاپارک، دورنبرگ‌پارک و اشتات‌پارک رگنزبورگ اشاره کرد. در اوبرر وُرد، اینزل‌پارک و یان‌اینسل و در شرق اشتات‌آم‌هوف، گریزِر اشپیتس قرار دارند. بزرگ‌ترین فضای سبز، دوناوپارک با شیلرویزن در غرب شهر، کنار دانوب و نزدیک وست‌هایم‌زیدلونگ است؛ وستباد و وستبادوایهر نیز در همان نزدیکی‌اند.

پارک‌های دیگر در جنوب دانوب عبارت‌اند از پارک کونیگس‌ویزنر، پارک هگنائر، پارک تسیگتسدورفر، پارک شارلوته براندیس، باغ گیاه‌شناسی دانشگاه، پارک کارل بائر، پارک نوی‌پرویل، پارک بریکسن، اوست‌پارک و آوباخ‌پارک. در شمال دانوب نیز پارک‌های آلبرت شوایتسر، آبردین و تمپه قرار دارند.

باغ ماکس–بوخهاوزر در فرانکن‌اشتراسه، به‌سبب پیکره‌های گروتسک خود شناخته می‌شود. وینتسرر هوهن نیز منطقه‌ای محبوب برای پیاده‌روی، با چشم‌انداز شهر و امکان ادامهٔ مسیر به ترملهاوزرهوهه و باغ آبجوی آدلرزبرگ در پتن‌دورف است. کایلبرگ، جنگل بورگواینتینگ و مسیر ماکس شولتسه در کرانهٔ غربی دانوب از دیگر مقصدهای گردش محلی‌اند.

مناطق حفاظت‌شده

در محدودهٔ شهر رگنزبورگ، چهار منطقهٔ حفاظت‌شدهٔ طبیعی، یک منطقهٔ حفاظت‌شدهٔ چشم‌انداز، سه منطقهٔ FFH و دست‌کم ده ژئوتوپ تعیین‌شده از سوی ادارهٔ ایالتی محیط زیست بایرن وجود دارد (تا اوت ۲۰۱۶).

مناطق حفاظت‌شدهٔ طبیعی

• ام کایل‌اشتاین
• براندلبرگ
• مسیر ماکس شولتسه
• دامنه‌های ژورای جنوب شرقی در نزدیکی رگنزبورگ

ورزش

ورزش‌های کوهستانی

بخش رگنزبورگِ باشگاه آلپاین آلمان، مرکز صعود DAV رگنزبورگ و چند کلبهٔ کوهستانی را اداره می‌کند. این بخش بزرگ‌ترین باشگاه ورزشی شهر، دهمین بخش بزرگ باشگاه آلپاین آلمان و یکی از بزرگ‌ترین باشگاه‌های ورزشی آلمان است.

فوتبال آمریکایی

رگنزبورگ فینیکس در ۲۰۲۳ در لیگ دستهٔ دوم فوتبال آمریکایی آلمان، GFL2، بازی می‌کرد. این تیم از رگنزبورگ رویالز، تیم پیشین بوندس‌لیگا، ریشه گرفته است.

بدمینتون

DJK SB Regensburg در فصل ۲۰۱۶–۲۰۱۷ در بایرن‌لیگا بازی می‌کرد. فورتونا رگنزبورگ که تا فصل ۲۰۰۸–۲۰۰۹ در بوندس‌لیگا حضور داشت و در فصل ۱۹۸۹–۱۹۹۰ قهرمان آلمان شد، در بزیرکس‌لیگا بازی می‌کند.

بیسبال

رگنزبورگ لژیونر از ۱۹۹۳ در بوندس‌لیگای بیسبال بازی می‌کند. این تیم در ۲۰۰۸ و از ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳ قهرمان آلمان شد. ورزشگاه خانگی آن، آرمین-ولف-آرنا، بزرگ‌ترین ورزشگاه بیسبال آلمان است. بازی‌هایی از جام جهانی بیسبال ۲۰۰۹، رقابت‌های مقدماتیِ ورلد بیسبال کلاسیک ۲۰۱۳ و قهرمانی بیسبال اروپا ۲۰۱۴ در رگنزبورگ برگزار شده‌اند.

هاکی روی یخ

آیس‌بِرن رگنزبورگ تا ۲۰۲۲ در اوبرلیگا جنوب، سطح سوم هاکی روی یخ آلمان، بازی می‌کرد و برای فصل ۲۰۲۲–۲۰۲۳ به DEL2 صعود کرد. این تیم پیش از ورشکستگی در ۲۰۰۹ نیز در لیگ دستهٔ دوم حضور داشت. در EV Regensburg، باشگاهی که آیس‌بِرن از آن جدا شد، تیم‌های جوانان، تیم آماتور و تیم‌های تفریحیِ هاکی روی یخ فعالیت دارند. EHC Regensburg نیز، با وقفه‌ای میان ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۵، در بزیرکس‌لیگا شرق بازی می‌کند. هر دو تیم در دوناو-آرنا، ساخته‌شده در ۱۹۹۸ در شرق شهر، بازی می‌کنند.

فوتبال

ورزشگاه یان رگنزبورگ، ورزشگاه خانگی SSV یان رگنزبورگ

اس‌اس‌وی یان رگنزبورگ در فصل ۲۰۲۵–۲۰۲۶ در لیگا ۳ بازی می‌کند و مسابقات خانگی‌اش در یان‌اشتادیون رگنزبورگ برگزار می‌شود. تیم دوم یان رگنزبورگ و فورتونا رگنزبورگ در بایرن‌لیگا، سطح پنجم، حضور دارند. تیم زنان SC Regensburg در فصل‌های ۲۰۰۶–۲۰۰۷ و ۲۰۰۷–۲۰۰۸ در بوندس‌لیگا ۲ زنان بازی می‌کرد.

هندبال

تیم زنان ESV 1927 Regensburg پس از صعود از لیگا ۳ در مهٔ ۲۰۲۱، به بوندس‌لیگا ۲ زنان راه یافت. تیم مردان SG Regensburg با نام «رگنزبورگ آدلر» در لیگ منطقه‌ای بایرن، سطح چهارم، بازی می‌کند.

دو و میدانی

LG Telis Finanz Regensburg باشگاه دو و میدانیِ شهر است. سالن تمرین دو و میدانیِ اشپورت‌پارک شرق در سپتامبر ۲۰۲۵ گشایش یافت.

دوچرخه‌سواری

باشگاه دوچرخه‌سواری راتیسبونا، از باشگاه‌های بزرگ دوچرخه‌سواری بایرن و برگزارکنندهٔ ماراتن دوچرخه‌سواری آربر، در رگنزبورگ فعالیت دارد. RSC88 Regensburg نیز از ۱۹۸۸ از دوچرخه‌سواران کوهستان و جاده حمایت کرده است. رگنزبورگ در ۲۰۰۷، پس از ۱۹۵۰، بار دیگر مقصد یک مرحله از تور آلمان شد. Biketeam Regensburg e. V. نیز از ۲۰۰۹ فعالیت دارد و برگزارکنندهٔ «تور فرهنگ جهانی» است؛ رویدادی همگانی که در آخرین آخرهفتهٔ تعطیلات تابستانی بایرن برگزار می‌شود. گروه جوانان دوچرخه‌سواری کوهستان این باشگاه از ۲۰۲۱ مسابقه‌ای در چارچوب جام ژورای MTB برگزار می‌کند.

راگبی

باشگاه راگبی رگنزبورگ ۲۰۰۰ در ۲۰۱۵ به دستهٔ دوم راگبی آلمان صعود کرد. این باشگاه سالانه رقابت‌هایی با مشارکت بین‌المللی برگزار می‌کند. تیم زنان آن در راگبی هفت‌نفره حضور دارد و در فصل ۲۰۰۸–۲۰۰۹ برای نخستین‌بار قهرمان بایرن شد.

تنیس

تیم زنان TC Rot-Blau Regensburg، با نام «تیم تنیس اکرت»، از ۲۰۱۵ در بوندس‌لیگای ۱ زنان بازی می‌کند. این تیم در ۲۰۱۶ قهرمان آلمان شد و در ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ از عنوان خود دفاع کرد. حضور یولیا گورگس، کارولینا پلیشکووا و آنجلیک کربر در ترکیب تیم به دوره‌های پیشین مربوط است.

سایر ورزش‌ها

• انجمن ژیمناستیک رگنزبورگ، که در ۱۹۲۸ از ادغام چند باشگاه ژیمناستیک پدید آمد، کهن‌ترین باشگاه ورزشی شهر است.
• باشگاه بیلیارد رگنزبورگ در رشتهٔ سه بالشتک در دستهٔ دوم بازی می‌کند.
• SC Bavaria Regensburg 1881 در بوندس‌لیگا ۲ شرق شطرنج و بخش شطرنجSG Post/Süd Regensburg در اوبرلیگا بایرن حضور دارند.
• باشگاه بول راتیسبونه، مستقر در اشتات‌پارک، در بایرن‌لیگای پتانک بازی می‌کند.
• باشگاه کشتی 1. AC Regensburg در بزیرکس‌لیگای نیدربایرن/اوبرپفالتس رقابت می‌کند.
• OLG Regensburg از باشگاه‌های بزرگ دویدن جهت‌یابی در آلمان است.
• تیم رولر دربی «Rolling Rat Pack» پس از فصل ۲۰۱۹ به دستهٔ دوم صعود کرد.

شمول

رگنزبورگ در برنامهٔ شهر میزبانِ بازی‌های جهانی تابستانی المپیک ویژه ۲۰۲۳ شرکت کرد و در ۲۰۲۲ به میزبانیِ هیئت المپیک ویژه جمهوری چک برگزیده شد. این شهر برنامه‌ای چهارروزه برای هیئت یادشده در مسیر سفر آن به برلین طراحی کرد. این طرح بخشی از پروژهٔ شمول شهریِ بازی‌ها با بیش از ۲۰۰ شهر میزبان بود.

اوقات فراغت

در امتداد دانوب، محل‌های شنا در شیلرویزن، راین‌هاوزن و پله‌های سنگیِ شوابل‌وایس قرار دارند. استخر وُرد، وستباد و استخر سرپوشیدهٔ اشپورت‌پارک شرق نیز امکانات شنای شهرند. استخر سرپوشیدهٔ قدیمی در گابلزبرگراشتراسه در ژوئن ۲۰۲۵ بسته شد.

رویدادهای منظم

رویدادهای سالانه و دوسالانهٔ مهم شهر عبارت‌اند از:

• جشنوارهٔ مردمیِ رگنزبورگر دولت که دو بار در سال، در آغاز مه و پایان اوت، برگزار می‌شود.
• جشن شهروندان که هر دو سال یک بار، طی آخرهفته‌ای بلند در تابستان، در شهر قدیم برگزار می‌شود.
• نمایشگاه نه‌روزهٔ دانوب (DONA) که یک سال در میان، در اواخر مارس و اوایل آوریل برگزار می‌شود.
• رگنزبورگر اشپکتاکولوم، بازار قرون وسطاییِ یان‌اینسل در دومین آخرهفتهٔ ژوئیه.
• جشنوارهٔ موندآرتِ اوبرپفالتس در اشتات‌آم‌هوف در ماه ژوئن.
• بازارهای کریسمس، از جمله کریست‌کیندل‌مارکت در میدان نوی‌پفار و بازار کریسمس کاخ تورن و تاکسیس.
• یان‌اینسل‌فست که از ۱۹۸۷ هر تابستان در یان‌اینسل برگزار می‌شود و جشنواره‌ای برای فرهنگ جوانان، موسیقی زنده، هنرهای نمایشی کوچک و کودکان است.
• ماراتن رگنزبورگ که در یکشنبه پس از عید صعود مسیح برگزار می‌شود.
• سه‌گانهٔ رگنزبورگ در دومین یکشنبهٔ اوت و ماراتن دوچرخه‌سواری آربر در آخرین یکشنبهٔ ژوئیه.
• کمپ سالسای دانشگاه رگنزبورگ که میزبان هنرمندان بین‌المللیِ سالسا و شرکت‌کنندگان سراسر آلمان است.
• کارخانهٔ رویا که از ۱۹۸۳ جشنوارهٔ کارگاهیِ سالانه‌ای در زمینهٔ هنر، فرهنگ و حرکت برگزار می‌کند.
• دونومنتا که از ۲۰۰۳ هرساله برگزار می‌شود.

گویش

رگنزبورگ در گسترهٔ زبانیِ باواریایی قرار دارد؛ گستره‌ای که بیشتر بایرنِ قدیم، بخش بزرگی از اتریش و تیرول جنوبی را دربر می‌گیرد. گویش محلی شهر، یکی از گونه‌های باواریایی مرکزی است. برآوردی در ۲۰۱۹ نشان می‌داد که نزدیک به نیمی از دوازده میلیون ساکن بایرن به گویش‌های باواریایی سخن می‌گویند.

Glossarium Bavaricum اثر یوهان لودویگ پراش که در ۱۶۸۹ در رگنزبورگ منتشر شد، حدود ۵۰۰ واژه از گویش باواریاییِ رگنزبورگ را در بر دارد و از کهن‌ترین فرهنگ‌لغت‌های اختصاص‌یافته به یک گویش شمرده می‌شود.

تئاتر دهقانی رگنزبورگ بیش از نود سال است که نمایشنامه‌های باواریایی را اجرا می‌کند. نمایشنامهٔ Mei Fähr Lady به کارگردانی یوزف برلینگر، با حضور لودویگ تسهتنر، استاد افتخاری گویش‌شناسی باواریایی در دانشگاه رگنزبورگ، بیش از ۳۰۰ بار در تئاتر برج اجرا شده است.

مانفرد روم، با نام مستعارِ سپ گرانتلهاور—برگرفته از فعل باواریاییِ granteln به معنای غر زدن—ستونی طنزآمیز به گویش باواریایی در Regensburger Rundschau می‌نویسد.

اقتصاد و زیرساخت

اقتصاد

رونق اقتصادی رگنزبورگ پس از جنگ جهانی دوم نسبتاً دیر آغاز شد. تأسیس دانشگاه در سال ۱۹۶۲ و همچنین وجود یک دانشگاه فنی، پایه و اساس یک توسعهٔ اقتصادی بسیار پویا را تشکیل داد که با استقرار تعدادی از شرکت‌های بزرگ تقویت شد. نرخ بیکاری در ژانویهٔ ۲۰۰۸ با ۵٫۰٪، کمتر از میانگین ایالت باواریا بود. بنابراین رگنزبورگ امروزه پس از فرانکفورت آم ماین با ۷۶۰ شغل به ازای هر ۱۰۰۰ نفر جمعیت، دومین تراکم شغلی بالا را در میان تمام شهرهای بزرگ آلمان دارد. تعداد بالای ۱۰۵٬۱۴۲ نفر (تا سال ۲۰۱۲) شاغل بیمه‌شدهٔ اجتماعی نسبت به محل سکونت اصلی، ناشی از جریان‌های قوی رفت‌وآمد از مناطق اطراف است و منجر به تولید ناخالص داخلی بالای شهر می‌شود. تولید ناخالص داخلی سرانه در سال ۲۰۱۳ به ۷۱٬۵۷۶ یورو رسید که در سراسر آلمان رتبهٔ پنجم را به خود اختصاص داد. در «اطلس آیندهٔ پروگنوس ۲۰۲۵» که ۴۰۰ ناحیه و شهر مستقل در آلمان را بر اساس قدرت و پویایی مقایسه می‌کند، رگنزبورگ در رتبهٔ هشتم میان هشت «منطقهٔ برتر با فرصت‌های آینده» قرار دارد. در اطلس آیندهٔ سال ۲۰۱۳، این شهر رتبهٔ هفتم را کسب کرد و «پویاترین شهر» آلمان با بهترین توسعهٔ ده سال گذشته ارزیابی شد. در اطلس آیندهٔ ۲۰۱۶، این شهر رتبهٔ یازدهم را کسب کرد.

از سال ۱۹۰۳، مقادیر کمی زغال‌سنگ قهوه‌ای به‌صورت روباز استخراج می‌شود.

در سال ۲۰۰۵، ۷۵ نفر از شاغلان در کشاورزی و جنگل‌داری، ۳۰٬۳۸۷ نفر در صنعت تولیدی، ۲٬۴۵۸ نفر در صنعت ساخت‌وساز، ۱۱٬۳۶۵ نفر در تجارت، ۴٬۶۰۷ نفر در حمل‌ونقل و ارتباطات، ۳٬۲۲۰ نفر در اعتبار و بیمه، ۳۲٬۸۴۴ نفر در بخش خدمات و ۶٬۱۴۷ نفر در ادارات نهادهای منطقه‌ای مستقر مشغول به کار بودند. ۱٬۱۹۲ نفر نیز در سایر بخش‌ها کار می‌کنند. صنعت تولیدی تمرکز خود را بر خودروسازی و تأمین قطعات خودرو، مهندسی برق، میکروالکترونیک و مهندسی مکانیک دارد.

علاوه بر این، رگنزبورگ از سال ۲۰۰۶ مقر دفتر خوشهٔ حسگر باواریا است. مشارکت راهبردی حسگر (Sensorik e. V.) که توسط ادارهٔ توسعهٔ اقتصادی شهر رگنزبورگ آغاز شده، یک شبکهٔ فناوری با بیش از ۳۰ عضو در زمینهٔ فناوری حسگر در منطقهٔ باواریای شرقی است.

کنتیننتال اتوموتیو

از جمله مهم‌ترین شرکت‌های شهر امروز می‌توان به بایرن‌ورک، بی‌ام‌و، کنتیننتال اتوموتیو، ویتسکو تکنولوژیز، زیمنس، اینفینئون، ای‌ام‌اس-اوسرام، ماشین‌سازی راینهازن، بی‌اس‌اچ هاوس‌گراته، اشنایدر الکتریک، هلدینگ اس‌جی‌بی-اسمیت، دویچه تلکوم و آندریتز اشاره کرد. در نزدیکی، در نوی‌تراوبلینگ، شرکت کرونس آ گ قرار دارد.

رگنزبورگ همچنین محل قدیمی‌ترین کارخانهٔ قند در باواریا بود؛ این کارخانه که در سال ۱۸۹۹ تأسیس شد، متعلق به زودتسوکر آ گ بود و در پایان سال ۲۰۰۷ تعطیل شد.

استقرار صنایع آینده توسط شهر به‌طور فعال ترویج می‌شود. تمرکز بر حوزه‌های فناوری انرژی، بیوتکنولوژی، فناوری اطلاعات و فناوری حسگر است. امکاناتی مانند پارک صنعتی رگنزبورگ، پارک انرژی رگنزبورگ، مرکز فناوری TechBase یا بیوپارک (که اکنون بیش از ۴۰ شرکت بیوتکنولوژی دارد)، اجزای بازسازی اقتصادی شهر هستند.

در دوران رونق «اقتصاد جدید»، شرکت‌هایی در اینجا تأسیس شدند، مانند ABC Telebuch (پیشروی Amazon.de)، Adori AG، Feedback AG، Offerto.de یا SPiN AG که رگنزبورگ را برای مدتی به یکی از مراکز اقتصاد اینترنتی آلمان تبدیل کرد. برخی از این شرکت‌ها به مناطق جغرافیایی مطلوب‌تری در آلمان نقل مکان کردند (برای نمونه، از آمازون تنها بخشی از پشتیبانی مشتری باقی مانده است)، در حالی که شرکت‌های دیگری مانند Adori یا Feedback با سقوط بازار جدید از میان رفتند.

فضاهای بزرگ برای خرده‌فروشی در «مرکز خرید دوناو» که در سال ۱۹۶۷ ساخته شد و چندین‌بار توسعه یافت، در شمال‌شرق شهر ایجاد شد. در سال ۲۰۰۲، «رگنزبورگ آرکادن» نیز به‌عنوان یک مرکز خرید درون‌شهری کنار ایستگاه راه‌آهن ساخته شد.

آبجوسازی‌ها

از تعداد زیاد آبجوسازی‌های رگنزبورگ، تنها سه آبجوسازی صومعه‌ای کنایتینگر، بیشوفسهوف و آبجوسازی بیمارستان باقی مانده‌اند. در سال ۱۹۹۶، پاولانر، آبجوسازی شاهزادهٔ تورن و تاکسیس رگنزبورگGmbH را که در همین محل قرار داشت، تصاحب کرد. در کنار سه آبجوسازی صومعه‌ای، رستوران‌های «رگنزبورگر وایس‌بروی‌هاوس» و «براوهاوس آم شلوس» نیز برای مصرف خود آبجو تولید می‌کنند.

گردشگری

در سال ۲۰۲۴، شهر رگنزبورگ ۷۳۹٬۰۴۱ ورود و بیش از ۱٬۳۲۵٬۰۴۴ اقامت شبانه ثبت کرد. از اواسط دههٔ ۱۹۹۰، افزایش شدیدی در تعداد گردشگران مشاهده شده، به‌طوری‌که گردشگری اکنون به یک عامل اقتصادی قابل‌توجه برای رگنزبورگ تبدیل شده است.

بازار املاک و مستغلات

به‌دلیل افزایش شدید جمعیت در سال‌های اخیر، وضعیت املاک و مستغلات در رگنزبورگ امروزه با پویایی بالا مشخص می‌شود. قیمت املاک و مستغلات در گذشتهٔ نزدیک، با شدیدترین افزایش در سراسر آلمان همراه بوده است.

حمل‌ونقل

حمل‌ونقل جاده‌ای

با تقاطع بزرگراه رگنزبورگ و ایستگاه راه‌آهن اصلی رگنزبورگ، این شهر یک گرهٔ بزرگراهی و راه‌آهنی در باواریای شرقی است.

پروژه‌ای که از دههٔ ۱۹۸۰ در طرح شهر برای توسعهٔ اتصال حمل‌ونقل ذکر شده بود، ساخت کمربندی شرقی بود که شمال شهر را به شرق شهر متصل می‌کرد. ساخت‌وساز که ابتدا برای اکتبر ۲۰۰۹ برنامه‌ریزی شده بود، تنها پس از یک همه‌پرسی در مارس ۲۰۱۰ آغاز شد. این پروژهٔ ساختمانی در نوامبر ۲۰۱۴ به پایان رسید و برای ترافیک آزاد شد.

جاده‌های اصلی

با کاهش اهمیت راه‌آهن، ارتقای اتصال جاده‌ای همراه بود. تا دههٔ ۱۹۸۰، تمام بزرگراه‌های فدرال اطراف رگنزبورگ به جاده‌های فدرال ختم می‌شدند. در دورهٔ بعد، رگنزبورگ به‌تدریج به‌طور کامل به شبکهٔ بزرگراه‌های فدرال آلمان متصل شد.

بزرگراه‌های فدرال

• A3/E56: کلن – فرانکفورت آم ماین – وورتسبورگ – نورنبرگ – نوی‌مارکت در اوبرپفالتس – رگنزبورگ – پاساو – (ولس – لینتس)
• A93: (A72 درسدن – کمنیتس) – مثلث بزرگراهی هوخفرانکن – هوف – وایدن در اوبرپفالتس – شواندورف – رگنزبورگ – ولن‌تساخ/مثلث بزرگراهی هول‌داو؛ از طریق A9/E45 به مونیخ یا از طریق جادهٔ فدرال ۳۰۰ به آوگسبورگ و ممینگن.

جاده‌های فدرال

• B8: وورتسبورگ – نورنبرگ – نوی‌مارکت در اوبرپفالتس – رگنزبورگ – اشتراوبینگ – پاساو
• B15: هوف – شواندورف – رگنزبورگ – روزنهایم
• B16: خام (اوبرپفالتس) – رودینگ – نیت‌نائو – رگنزبورگ – اینگولشتات – فوسن
• B15n: (در حال ساخت) رگنزبورگ – لاندسهوت – واسربورگ آم این – روزنهایم

علاوه بر پل سنگی که اکنون برای ترافیک موتوری مسدود است، در محدودهٔ شهر پل‌های با اهمیت فرامنطقه‌ای مانند پل نیبلونگن، پل دوناو پفافن‌اشتاین و همچنین پل دوناو شوابل‌وایس وجود دارد.

رگنزبورگ در سه جادهٔ توریستی قرار دارد: «جادهٔ لیمس آلمان»، «جادهٔ امپراتوران و پادشاهان» و همچنین «جادهٔ گوتهٔ اروپا».

راه‌آهن

ساختمان پذیرش ایستگاه راه‌آهن اصلی رگنزبورگ در سمت شمالی رو به مرکز شهر (۲۰۰۴)

از رگنزبورگ، از سال‌های ۱۸۵۹/۱۸۷۳ خطوط راه‌آهن به پاساو، نورنبرگ، مونیخ، هوف و از سال ۱۸۷۴ به اینگولشتات منشعب می‌شود. در حمل‌ونقل دوربرد، این شهر توسط قطارهای اینترسیتی-اکسپرس (ICE) شرکت دویچه بان در خط (دورتموند –) فرانکفورت آم ماین – وین و همچنین قطارهای شبانهٔ یورونایت راه‌آهن فدرال اتریش (ÖBB) خدمات‌رسانی می‌شود. در حمل‌ونقل ریلی مسافر محلی، قطارهای DB Regio، دی لندربان (به‌عنوان اوبرپفالتسبان و آلکس) و آگیلیس به این شهر خدمات می‌دهند. از دسامبر ۲۰۱۸، از طریق انحنای نوی‌فارن، اتصال مستقیمی به فرودگاه مونیخ برقرار شده است.

گرهٔ مرکزی راه‌آهن، ایستگاه راه‌آهن اصلی است که در سال ۱۸۹۲ تکمیل شد. علاوه بر این، ایستگاه‌های دیگری نیز در بورگواین‌تینگ-هارتینگ و پروفنینگ در شهر وجود دارد. ایستگاه والهالااشتراسه در شمال‌شرق شهر، نزدیک دوناو-آرنا، در دست ساخت است.

تا دههٔ ۱۹۷۰، رگنزبورگ مقر ادارهٔ راه‌آهن و نقطهٔ تقاطع قطارهای دوربرد بود. تا افتتاح کانال ماین-دوناو در سال ۱۹۹۲، خط راه‌آهن نورنبرگ–پاساو بیشترین حجم حمل‌ونقل بار را در آلمان داشت. با حذف قطارهای بین‌منطقه‌ای و توقف قطارهای اینتررجیو، اهمیت رگنزبورگ کاهش یافت. از آن زمان، در خطوط رگنزبورگ–لاندسهوت–مونیخ، رگنزبورگ–وایدن–هوف و رگنزبورگ–اینگولشتات–اولم فقط قطارهای منطقه‌ای تردد می‌کنند؛ بنابراین رگنزبورگ دیگر یک تقاطع حمل‌ونقل دوربرد نیست.

خطوط راه‌آهن منطقه‌ای به آلینگ، والهالا یا وورت آن در دوناو و فالکنشتاین، پیش‌تر در دورهٔ پس از جنگ تعطیل شدند.

ایستگاه اتوبوس آلبرت‌اشتراسه، ایستگاه مرکزی اتوبوس روبه‌روی ایستگاه راه‌آهن اصلی

حمل‌ونقل عمومی

حمل‌ونقل عمومی محلی توسط ۷۰ خط اتوبوس شرکت حمل‌ونقل رگنزبورگ GmbH (RVB)، وابسته به اتحادیهٔ حمل‌ونقل رگنزبورگ (RVV)، خدمات‌رسانی می‌شود.

بین سال‌های ۱۹۰۳ و ۱۹۶۴، این شهر یک شبکهٔ تراموا با چهار خط و ۱۲ کیلومتر را اداره می‌کرد. به‌عنوان مکمل، از ۱۹۵۳ تا ۱۹۶۳ اتوبوس برقی رگنزبورگ نیز تردد می‌کرد. در اوایل دههٔ ۱۹۸۰، پروژه‌ای برای تونل‌سازی بخش شهر قدیمی برای اتوبوس‌های شهری شکست خورد. پس از سال‌ها بحث، از سال ۲۰۱۸ برنامه‌ریزی‌های مشخصی برای ساخت شبکهٔ قطار سبک در جریان بود؛ برای همین منظور، مسیرهایی از پیش آزاد نگه داشته شده و در ساخت‌وسازهای جدید، سازه‌هایی مانند پل نیبلونگن و پل آهنی بر همین اساس طراحی شده بودند. با این حال، به‌دلیل یک همه‌پرسی در سال ۲۰۲۴، این برنامه‌ریزی‌ها ادامه نیافت.

بندر داخلی

بندر رگنزبورگ (۲۰۲۳)

بندر رگنزبورگ با جابه‌جایی کالا به میزان ۸٬۰۰۲٬۰۰۰ تن در سال ۲۰۱۳ (کشتی: ۱٬۶۴۵٬۰۰۰ تن) بزرگ‌ترین بندر باواریاست. این بندر کنار دانوب قرار دارد و یک نقطهٔ ترانزیت مهم میان بنادر دریای شمال و اروپای شرقی است. برای دور زدن پل سنگی از شمال، کانال اروپایی رگنزبورگ ساخته شد.

مسیرهای دوچرخه‌سواری دوربرد

رگنزبورگ نقطهٔ تقاطع چندین مسیر دوچرخه‌سواری دوربرد است: مسیر دوچرخه‌سواری دوربرد اروپایی EuroVelo، مسیر رودخانه‌ها (EV 6)، رگنزبورگ را به اقیانوس اطلس و دریای سیاه متصل می‌کند. مسیر دوچرخه‌سواری دانوب از سرچشمهٔ دانوب به بوداپست می‌رود؛ مسیر والدناب‌تال-/نابتال-رادوگ از برنائو به رگنزبورگ؛ مسیر دوچرخه‌سواری رگنتال از رگنزبورگ به بایرن آیزن‌اشتاین؛ مسیر دوچرخه‌سواری لیمس آلمان از باد هونینگن به رگنزبورگ؛ مسیر فالکن‌اشتاین/فست‌اشپیل/خام‌تال از رگنزبورگ به فالکن‌اشتاین/خام/فورت ایم والد؛ و همچنین مسیر دوچرخه‌سواری پنج‌رودخانه (دوناو-ناب-فیلس-پگنیتس-آلتمول)، یک مسیر دوربرگردان از رگنزبورگ از طریق آمبرگ، زولتسباخ-روزنبرگ، نورنبرگ، نوی‌مارکت و کلهایم دوباره به رگنزبورگ.

هوانوردی

۱۵ کیلومتر شمال رگنزبورگ و سه کیلومتر شمال‌غرب رگناشتاوف، فرودگاه رگنزبورگ-اوبرهوب قرار دارد. این فرودگاه که به‌عنوان یک فرودگاه منطقه‌ای طبقه‌بندی می‌شود، عمدتاً برای ورزش‌های هوایی با هواپیماهای موتوری، گلایدر، هواپیماهای فوق‌سبک و هلیکوپتر استفاده می‌شود.

در محلهٔ غربی شهر رگنزبورگ، تا زمان تعطیلی در سال ۱۹۶۱، فرودگاه رگنزبورگ (معروف به «فرودگاه مسراشمیت») قرار داشت.

تأمین آب آشامیدنی

استخراج، تصفیه و توزیع آب آشامیدنی توسط REWAG (شرکت انرژی و آب رگنزبورگ) انجام می‌شود. آب آشامیدنی رگنزبورگ منحصراً از آب زیرزمینی استخراج می‌شود. در دو تصفیه‌خانهٔ آب، سالانه ۱۰ میلیون مترمکعب آب خام تصفیه می‌شود. تصفیه‌خانهٔ آب زالرن (۴۹°۳′۸″ شمالی ۱۲°۵′۵۳″ شرقی) ۸۰٪ از آن را برعهده دارد و ۲۰٪ باقی‌مانده از تصفیه‌خانهٔ آب اوبرر وورد (۴۹°۱′۳۷″ شمالی ۱۲°۴′۵۱″ شرقی) تأمین می‌شود.

تصفیه‌خانهٔ آب زالرن در سال ۱۸۷۵ زیر نظر شهردار اسکار فون اشتوبائوس به بهره‌برداری رسید؛ او همچنین بهبود اولین سامانهٔ دفع فاضلاب قدیمی شهر را نیز انجام داد. در آن زمان ۴۰٬۰۰۰ نفر تحت پوشش این تصفیه‌خانه بودند. از سال ۱۹۷۴، سه چاه، آب خام کافی را تضمین می‌کنند؛ این چاه‌ها از عمق ۶۰ تا ۱۷۰ متری به لایه‌ای کارستی از ژورای سفید می‌رسند. سپس آب پیش‌کلرزنی می‌شود تا میکروب‌های احتمالی از بین بروند و در یک فیلتر کربن فعال، دی‌اکسید کلر بعداً حذف می‌شود. تصفیه‌خانهٔ آب اوبرر وورد در سال ۱۹۴۸ به بهره‌برداری رسید.

پس از تصفیه، آب آشامیدنی وارد شبکهٔ لوله‌کشی به طول ۱٬۱۰۰ کیلومتر می‌شود. در اینجا دوازده مخزن آب با حجم کل حدود ۳۹٬۰۰۰ مترمکعب نصب شده که پیک‌های مصرف را پوشش داده و برای حفظ فشار در شبکه نیز استفاده می‌شوند.

قیمت ناخالص مصرف، ۱٫۵۸ یورو به ازای هر مترمکعب است.

دفع فاضلاب

هدایت و تصفیهٔ فاضلاب تولیدی برعهدهٔ شهر رگنزبورگ است. ۹۹٫۹٪ از ساکنان به سیستم فاضلاب متصل هستند. سیستم فاضلاب مختلط به طول ۴۳۰ کیلومتر، فاضلاب را به تصفیه‌خانهٔ مرکزی (۴۹°۰′۲۲″ شمالی ۱۲°۱۱′۰″ شرقی) منتقل می‌کند. این تأسیسات ظرفیت طراحی ۴۰۰٬۰۰۰ معادل جمعیت را دارد. روزانه ۶۰٬۰۰۰ مترمکعب فاضلاب تصفیه می‌شود (در روزهای بارانی تا ۱۸۰٬۰۰۰ مترمکعب) و به دانوب تخلیه می‌شود. لجن فاضلاب تولیدی تجزیه، خشک و سپس در نیروگاه‌های زغال‌سنگ سوزانده می‌شود (۵٬۰۰۰ تن در سال). گاز فاضلاب تولیدشده در جریان تجزیه برای تولید برق استفاده می‌شود؛ بنابراین این تأسیسات اکنون می‌تواند ۹۰٪ از نیاز انرژی خود را تأمین کند.

بهداشت و درمان

در سال ۱۹۹۲، بیمارستان دانشگاه به بهره‌برداری رسید؛ این بیمارستان اوج توسعهٔ دانشگاه رگنزبورگ به «دانشگاه جامع» است که در آن تمام رشته‌های علمی ضروری ارائه می‌شود. اولین مرحلهٔ توسعه از اوایل دههٔ ۱۹۸۰ شامل کلینیک دندان‌پزشکی، دهان و فک بود؛ این کلینیک یکی از مدرن‌ترین‌ها در اروپاست. این مجموعه بیش از ۵٬۰۰۰ کارمند، حدود ۲٬۰۰۰ دانشجوی پزشکی و دندان‌پزشکی، بالاترین سطح مراقبت (چهار) و حوزهٔ تحت پوششی معادل ۲٫۲ میلیون نفر از استان‌های اوبرپفالتس و نیدرباواریا دارد. در حال حاضر ۸۳۹ تخت و ۱۲ جایگاه دیالیز دارد. در سال ۲۰۲۵، ۱۸۰٬۷۳۷ درمان سرپایی و ۳۴٬۵۷۵ درمان بستری با میانگین مدت اقامت هشت روز انجام شد.

بیمارستان‌های دیگری که با کلینیک دانشگاه همکاری می‌کنند عبارت‌اند از بیمارستان سنت یوزف، بیمارستان برادران رحیم، کلینیک زنان و کودکان سنت هدویگ و همچنین کلینیک دانشگاه کودکان باواریای شرقی(KUNO). از سال ۱۸۵۲، یک آسایشگاه روانی در محل بیمارستان منطقه‌ای رگنزبورگ امروزی در خیابان دانشگاه وجود دارد؛ این آسایشگاه پس از سال ۱۹۶۵ با یک بخش مغز و اعصاب و رادیولوژی عصبی گسترش یافت. پس از سال ۱۹۸۲، این گسترش با افزودن یک بخش روان‌پزشکی قانونی دنبال شد و در سال ۲۰۱۷ با یک کلینیک برای روان‌پزشکی قانونی جوانان و روان‌درمانی تکمیل گردید.

رسانه‌ها

چندین ایستگاه پخش از رگنزبورگ گزارش می‌دهند. رادیو باواریا استودیوی منطقه‌ای باواریای شرقی را اداره می‌کند و شبکهٔ تلویزیونی منطقه‌ای TVA اطلاعاتی دربارهٔ منطقهٔ رگنزبورگ/کلهایم/اشتراوبینگ/خام پخش می‌کند. ایستگاه‌های رادیویی Gong FM، Absolut Radio، Absolut relax، Radio Galaxy و Radio Charivari Regensburg نیز مقر خود را در رگنزبورگ دارند. روزنامهٔ میتل‌باواریا، بزرگ‌ترین روزنامهٔ منطقه، در رگنزبورگ منتشر می‌شود. روزنامهٔ دیگر رگنزبورگ، دوناو-پست، شعبه‌ای از روزنامهٔ اشتراوبینگر است. همچنین روزنامهٔ خیابانی اجتماعی رگنزبورگ و مجلهٔ ماهانهٔ دوناواشترودل (منتشر از سال ۱۹۹۸ با تیراژ حدود ۷۰۰۰ نسخه) قابل ذکر است. از بهار ۲۰۰۸، regensburg-digital به‌عنوان یک روزنامهٔ آنلاین مستقل در رگنزبورگ فعالیت می‌کند.

علم و آموزش

پردیس دانشگاه رگنزبورگ

رگنزبورگ سه مؤسسهٔ آموزش عالی و بنابراین تمام مؤسسات آموزشی مسیرهای آموزشی اول و دوم را دارد. دانشگاه رگنزبورگ که در سال ۱۹۶۲ تأسیس شد، به‌عنوان چهارمین دانشگاه باواریا در سال ۱۹۶۷ با تمام دانشکده‌های اصلی فعالیت آموزشی خود را آغاز کرد. هستهٔ آکادمیک آن، دانشکدهٔ فلسفی-الهیاتی رگنزبورگ بود که در آن زمان در صومعهٔ آلبرتوس مگنوس در اگیدین‌پلاتس مستقر بود. دانشگاه فنی اوستبایرن رگنزبورگ در سال ۱۹۷۱ به‌عنوان جانشین پلی‌تکنیک، مدارس فنی عالی و سایر امکانات، به‌عنوان دانشگاه فنی تأسیس شد. دانشکدهٔ عالی موسیقی کلیسایی کاتولیک و آموزش موسیقی رگنزبورگ در سال ۲۰۰۱ وضعیت دانشگاه را دریافت کرد؛ این دانشکده از اولین مدرسهٔ موسیقی کلیسایی کاتولیک جهان که در سال ۱۸۷۴ تأسیس شد، پدید آمد. با مجموعاً حدود ۳۲٬۰۰۰ دانشجو (تا اکتبر ۲۰۱۴)، رگنزبورگ یکی از بالاترین تراکم‌های دانشجویی در آلمان (حدود ۲۳٪) را دارد.

از میان مؤسسات آموزش عالی به معنای گسترده‌تر، مراکز تحقیقاتی و مراکز رشد نیز قرار دارند. در مرکز فناوری TechBase تازه‌ساخت، شرکت‌های نوپای فناوری اطلاعات اولین اقامتگاه خود را می‌یابند؛ همراه با دانشکدهٔ انفورماتیک OTH رگنزبورگ، این امکانات از جمله بر تمرکز امنیت فناوری اطلاعات متمرکزند. در پردیس دانشگاه، بیوپارک قرار دارد که در دسترس شرکت‌های نوپای بیوتکنولوژی و علوم زیستی است. در اینجا بخش «درمان شخصی‌سازی‌شدهٔ تومور» مؤسسهٔ فرانهوفر برای سم‌شناسی و پزشکی تجربی مستقر است که ابتدا به‌عنوان یک گروه کاری انجمن فرانهوفر با تمرکز بر بیماری‌های تومور و بیماری‌های پیری تأسیس شده بود. زیر چتر مرکز علمی شرق و جنوب‌شرق اروپای رگنزبورگ، مؤسسهٔ لایبنیتس برای تحقیقات شرق و جنوب‌شرق اروپا، مؤسسهٔ حقوق شرق، هونگاریکوم (مؤسسهٔ مجارستانی مونیخ) و مرکز تحقیقات آلمانی در اروپای مرکزی، شرقی و جنوب‌شرقی همکاری می‌کنند. در سال ۲۰۱۰، مرکز رگنزبورگ برای ایمنی‌شناسی مداخله‌ای تأسیس شد که از سال ۲۰۲۲ به‌عنوان مؤسسهٔ لایبنیتس برای ایمنی‌درمانی، عضو انجمن لایبنیتس است.

رگنزبورگ همچنین تعداد زیادی مدرسهٔ آموزش عمومی دارد: در مجموع ۱۸ مدرسهٔ ابتدایی، شش مدرسهٔ راهنمایی، هفت مدرسهٔ نیازهای ویژه، پنج مدرسهٔ متوسطه و هشت دبیرستان. علاوه بر این، شهر چندین مدرسهٔ حرفه‌ای، چهار مدرسهٔ حرفه‌ای، دو مدرسهٔ بازرگانی، یک مدرسهٔ فنی عالی و دو مدرسهٔ عالی حرفه‌ای و همچنین ۱۴ مدرسهٔ حرفه‌ای تخصصی دارد. به این‌ها ۱۳ مؤسسهٔ آموزشی آزاد از نهادهای خصوصی و عمومی نیز افزوده می‌شود؛ بزرگ‌ترین مؤسسه از این نوع، مدارس اکرت برای آموزش حرفه‌ای پیشرفته است. همچنین از سال ۲۰۱۰، یک مدرسهٔ بین‌المللی سوئیسی در رگنزبورگ فعالیت می‌کند.

در زمینهٔ آموزش بزرگسالان، دانشگاه مردمی شهر رگنزبورگ فعالیت می‌کند. در اتحادیهٔ کتابخانه‌های رگنزبورگ، بیش از ۲۰ مؤسسه از حوزهٔ کتابخانه‌ها، آرشیو و مستندسازی شهر و منطقهٔ رگنزبورگ گرد هم آمده‌اند.

دادگاه‌ها، ادارات و امکانات

در رگنزبورگ یک دادگاه بخش، یک دادگاه منطقه‌ای، یک دادگاه کار، یک دادگاه اداری، یک دادگاه اجتماعی و یک دادستانی وجود دارد. علاوه بر این، زندان رگنزبورگ نیز در همین شهر واقع است. همچنین ادارهٔ تغذیه، کشاورزی و جنگل‌داری رگنزبورگ، ادارهٔ مدیریت آب و ادارهٔ ساختمان ایالتی برای شهر و ناحیهٔ رگنزبورگ (و همچنین نواحی خام و نوی‌مارکت در اوبرپفالتس) و انجمن صنفی صنعت ساخت‌وساز با خدمات پزشکی کار و ایمنی فنی خود، در این شهر نمایندگی دارند.

آتش‌نشانی

آتش‌نشانی عمومی شهر رگنزبورگ زیر نظر ادارهٔ آتش‌نشانی و حفاظت در برابر بلایا فعالیت می‌کند. در رگنزبورگ یکی از هفت آتش‌نشانی حرفه‌ای باواریا قرار دارد که در گرفلینگراشتراسه در شرق شهر واقع است. علاوه بر آتش‌نشانی حرفه‌ای، آتش‌نشانی داوطلبانهٔ رگنزبورگ نیز فعال است که به بخش‌های زالرن، ووتسلهوفن، کایلبرگ، وایکس، وینتسر، شوابل‌وایس و شهر قدیمی، و همچنین آتش‌نشانی‌های داوطلبانهٔ مستقل بورگواین‌تینگ، هارتینگ، گراس و اوبرایزلینگ تقسیم می‌شود. در ایستگاه اصلی گرفلینگراشتراسه، یک گروه آتش‌نشانی ۲۴ساعته آماده‌به‌خدمت است و وسایل نقلیهٔ ویژهٔ دیگری نیز در آنجا نگهداری می‌شوند. تمام آتش‌نشانی‌های داوطلبانه دست‌کم به یک LF 10 (به‌استثنای بورگواین‌تینگ با LF 20 و وینتسر با LF-KatS) و یک خودروی حمل‌ونقل تیمی مجهزند؛ در برخی مکان‌ها نیز وسایل نقلیهٔ ویژه‌ای مانند ELW 2، TLF 3000 یا تریلر ایمنی ترافیک نگهداری می‌شود. کارخانهٔ بی‌ام‌و رگنزبورگ آتش‌نشانی کارخانه‌ای اختصاصی با کارکنان تمام‌وقت دارد که حفاظت در برابر آتش را در محوطهٔ کارخانه تضمین می‌کند. برخی شرکت‌های دیگر مانند اینفینئون نیز آتش‌نشانی شرکتی اختصاصی دارند.

خدمات امداد و نجات

در رگنزبورگ چندین سازمان امداد و نجات در خدمات امداد و نجات اضطراری مشارکت دارند: یوهانیتر-اونفال-هیلفه، صلیب سرخ باواریا (BRK)، مالتسر هیلفسدینست و RKT Rettungsdienst خصوصی. این چهار سازمان در محدودهٔ شهر چندین آمبولانس شبانه‌روزی اداره می‌کنند؛ در مجموع چهار ایستگاه امداد و نجات در رگنزبورگ وجود دارد:

• یوهانیتر در شمال، در منطقهٔ صنعتی هاسلباخ
• مالتسر در مرکز شهر، حدود ۵۰۰ متر شرق شهر قدیمی تاریخی
• BRK در شرق، در اشتراوبینگر اشتراسه
• RKT در غرب، در رمپ بزرگراه رگنزبورگ-کونیگسویزن

سازمان BRK یک خودروی پزشک اورژانس را به‌طور متناوب در بیمارستان سنت یوزف یا بیمارستان برادران رحیم مستقر کرده، در حالی‌که یوهانیتر و مالتسر مأموریت‌های خود را از بیمارستان دانشگاه رگنزبورگ انجام می‌دهند. DRF Luftrettung در بیمارستان دانشگاه، یک هلیکوپتر حمل‌ونقل ویژهٔ دومنظوره را اداره می‌کند که به‌عنوان هلیکوپتر امداد و نجات نیز استفاده می‌شود؛ این هلیکوپتر با نام رادیویی «کریستوف رگنزبورگ» یکی از سه هلیکوپتر امداد و نجات باواریاست که می‌تواند در شب نیز پرواز کند.

شخصیت‌ها

شهروندان افتخاری

از شناخته‌شده‌ترین شهروندان افتخاری این شهر می‌توان به یوزف آلویس راتسینگر، استاد الهیات دانشگاه رگنزبورگ و پاپ بعدی، بندیکت شانزدهم، و همچنین نخست‌وزیران پیشین باواریا فرانتس یوزف اشتراوس و آلفونس گوپل که خود اهل رگنزبورگ بود، اشاره کرد.

فرزندان شهر

رگنزبورگ همچنین زادگاه برخی از شخصیت‌های مشهور دوران خود بوده است. دون خوان اتریشی، فرمانده ناوگان اتحاد مقدس در نبرد پیروزمندانهٔ دریایی لپانتو علیه عثمانی‌ها (۱۵۷۱)، در رگنزبورگ زاده شد.

شخصیت‌های شناخته‌شدۀ ساکن در رگنزبورگ

آلبرتوس مگنوس، دانشمند و بعدها قدیس، از سال ۱۲۶۰ تا ۱۲۶۲ اسقف رگنزبورگ بود.

مورخ یوهانس آونتینوس که در سال ۱۵۳۴ در رگنزبورگ درگذشت، در همین شهر فعالیت می‌کرد.

یوهانس کپلر، ریاضی‌دان و ستاره‌شناس، در سال ۱۶۳۰ در رگنزبورگ درگذشت.

الهی‌دان کاتولیک یوهان میشائیل زایلر (۱۷۵۱–۱۸۳۲) از سال ۱۸۲۹ تا زمان مرگش، اسقف این شهر بود.

یوهان مایر، واعظ کاتولیک کلیسای جامع رگنزبورگ، در اواخر آوریل ۱۹۴۵ خواستار تسلیم مسالمت‌آمیز شهر به ارتش پیشروندهٔ آمریکا شد و به همین دلیل به اعدام محکوم گردید.

اسکار شیندلر، صنعتگر آلمانی‌تبار سودت، که در جریان جنگ جهانی دوم بیش از ۱۲۰۰ یهودی را از نابودی قریب‌الوقوع در اردوگاه آشویتس نجات داد، بین سال‌های ۱۹۴۵ تا ۱۹۵۰ میلادی در رگنزبورگ زندگی می‌کرد.

یوزف راتسینگر در سال ۱۹۶۹ دعوت دانشگاه رگنزبورگ را پذیرفت و در آنجا الهیات جزمی تدریس کرد. او در سال ۱۹۷۷ به مقام اسقف‌اعظمی منصوب شد و حتی پس از انتخاب به مقام پاپی، استاد افتخاری دانشگاه رگنزبورگ باقی ماند.

• 
  تصویر یادبود پاپ بندیکت شانزدهم در کلیسای جامع رگنزبورگ
• 
  آلبرتوس مگنوس
• 
  یوهان میشائیل زایلر
• 
  آرامگاه یوهان مایر

متفرقه

• کتاب آشپزی رگنزبورگ که نخستین‌بار در سال ۱۸۶۷ منتشر شد، نزدیک به ۱۰۰ بار تجدید چاپ شده است.
• سیارک کمربندی اصلی ۹۲۷ راتیسبونا از نام لاتین این شهر گرفته شده است.
• در سال ۲۰۰۹، تنسی آیزنبرگ در جریان یک عملیات پلیسی در رگنزبورگ کشته شد.
• ترانهٔ «زمانی که تازه به رگنزبورگ آمدیم» با وجود عنوانش، ارتباط چندانی با رگنزبورگ ندارد.
• رگنزبورگ پایتخت مجردهای آلمان است. سهم خانوارهای تک‌نفره در این شهر در سال ۲۰۲۲ به ۵۲٫۷ درصد رسید که به‌طور چشمگیری بالاتر از میانگین سراسری ۴۰٫۹ درصد بود.

نگارخانه

• 
  کلیسای اوانگلیک نویپفار
• 
  کلیسای جامع سنت پیتر، ضلع جنوبی
• 
  کلیسای نیدرمونستر
• 
  بازماندهٔ نمازخانهٔ رومی سنت گئورگ و آفرا
• 
  رود دانوب، غرب پل سنگی
• 
  لوح یادبود امیلی و اسکار شیندلر، وات‌مارکت ۵آ

جستارهای وابسته

• بایرن
• مونیخ

فیلم‌شناسی

– به ترتیب زمانی –

• جزایر دانوب رگنزبورگ. مستند، جمهوری فدرال آلمان، ۱۹۸۶، ۴۳:۳۰ دقیقه، نویسنده و کارگردان: دیتر ویلاند، از مجموعهٔ «توپوگرافی: ساختن و حفظ‌کردن»، تولید: رادیو باواریا.
• کتاب مصور آلمان: کنار دانوب – میان ولتنبورگ و رگنزبورگ. مستند، آلمان، ۱۹۹۹، ۴۳:۳۰ دقیقه، نویسنده و کارگردان: گرترائود دینتسینگر، تولید: رادیو باواریا، نخستین پخش: ۱۸ آوریل ۱۹۹۹ در داس ارستِه.
• کتاب مصور آلمان: رگنزبورگ – زندگی جوان در دیوارهای کهن. مستند، آلمان، ۲۰۰۳، ۴۳:۳۰ دقیقه، نویسنده و کارگردان: نوربرت گوتلر، تولید: رادیو باواریا، نخستین پخش: ۶ ژوئیه ۲۰۰۳ در داس ارستِه.
• کمیسر لوکاس مجموعه فیلم‌های پلیسی در بخش «جنایی شنبه» شبکهٔ زددی‌اف با بازی اولریکه کریِنر و آنکه انگلکه بود. از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۰، ۳۰ قسمت ۹۰دقیقه‌ای آن در رگنزبورگ فیلم‌برداری شد.
• دو نفر برای خوردن. کمدی سینمایی، آلمان، ۲۰۰۶، ۹۰ دقیقه، تولید: درایم‌تول انترتینمنت و جرمن فیلم پروداکشنز، نخستین پخش: ۲۳ مارس ۲۰۰۶ در پروزیبن، با بازی کریستیان تراامیتس در نقش اصلی؛ این فیلم نیز در رگنزبورگ می‌گذرد.
• هنگامی که خدا خفته بود. یهودیان رگنزبورگ. گزارش تلویزیونی، آلمان، ۲۰۰۶، ۱۴:۲۰ دقیقه، نویسنده و کارگردان: توماس اویتینگ، تولید: زددی‌اف، دربارهٔ خاخام رگنزبورگی دانیل موراگ.
• هزارهٔ باواریا، قسمت سوم: «قرن سیزدهم: رگنزبورگ.» مستند با صحنه‌های بازسازی‌شده، ۲۰۱۱، ۴۳:۴۶ دقیقه، گوینده و مجری: اودو واختوایتل، نویسنده و ایده‌پرداز: کریستیان لاپه، کارگردانان: یوهانس فون کالکروت و لیزا رایش، تولید: رادیو باواریا.
• در تابستان و پاییز ۲۰۱۰، رگنزبورگ به‌عنوان لوکیشن فیلم‌برداری کمدی سینمایی یک شمارهٔ بسیار داغ استفاده شد.
• میهمان رگنزبورگ. گزارش آشپزی، اتریش، ۲۰۱۱، ۲۵:۰۰ دقیقه، نویسندگان: لیندا هور-پشل و ولفگانگ پشل، کارگردان: ولفگانگ پشل، تولید: لاوفبیلدگزلشافت و سرووس‌تی‌وی، از مجموعهٔ «نوش‌جان – سفرهای آشپزی».
• در اوت و سپتامبر ۲۰۱۲، بخشی از فیلم تاریخی ویولن‌نواز شیطان با بازی ویولن‌نواز دیوید گرت در نقش نوازندهٔ چیره‌دست نیکولو پاگانینی، در رگنزبورگ فیلم‌برداری شد.
• گرنشتل در رگنزبورگ. گزارش سفر، آلمان، ۲۰۱۱، ۶۰ دقیقه، نویسنده و کارگردان: فرانتس ایکس. گرنشتل، تولید: مگاهرتس و رادیو باواریا، از مجموعهٔ «گرنشتل در سفر»، پخش: ۹ سپتامبر ۲۰۱۲ در ای‌آردی آلفا.
• رگنزبورگ سه‌بعدی. پرترهٔ شهری به‌صورت سه‌بعدی، آلمان، ۲۰۱۲، ۴۲ دقیقه، تولید: دانیل شل‌هورن (مدیا۲۱).
• رگنزبورگ وحشی. داستان‌های حیوانات از شهر کهن. مستند، آلمان، ۲۰۱۴، ۴۳:۳۳ دقیقه، نویسنده و کارگردان: ماریون پولمان، تولید: رادیو باواریا، از مجموعهٔ «طبیعت ویژه»، نخستین پخش: ۴ اکتبر ۲۰۱۴ در تلویزیون باواریا.
• اوبرپفالتس زیبا (۴) – رگنزبورگ و سرزمین رگنزبورگ. مستند، آلمان، ۲۰۱۴، ۴۳:۳۰ دقیقه، نویسنده و کارگردان: میشائیل تسهت‌مایر، تولید: رادیو باواریا، از مجموعهٔ «اوبرپفالتس زیبا»، نخستین پخش: ۶ ژانویه ۲۰۱۵.
• داستان‌هایی از اوبرپفالتس: در رگنزبورگ و سرزمین رگنزبورگ. مستند، آلمان، ۲۰۱۵، ۲۹:۵۵ دقیقه، نویسنده و کارگردان: میشائیل تسهت‌مایر، تولید: رادیو باواریا، از مجموعهٔ «داستان‌هایی از اوبرپفالتس»، نخستین پخش: ۲۶ ژانویه ۲۰۱۸.

کتاب‌شناسی

• کارل باوئر: رگنزبورگ. تاریخ هنر، فرهنگ و زندگی روزمره. چاپ ششم. ام‌زد-بوخورلاگ، رگنشتاوف ۲۰۱۴، شابک 978-3-86646-300-4.
• آنکه بورگمایر، آخیم هوبل، آندریاس تیلمان و آنگلیکا ولن‌هوفر: بناهای یادبود در باواریا – شهر رگنزبورگ. مجموعه‌ها – بناهای یادبود – آثار باستان‌شناسی. جلد سوم-۳۷. میتل‌بایریشه دروک-اونت فرلاگزگزلشافت، رگنزبورگ ۱۹۹۷، شابک 3-927529-92-3.
• کارل‌هاینتس دیتس، گرهارد والدهر: رگنزبورگی‌های مشهور. تصاویری از زندگی در دو هزاره. انتشارات دانشگاهی، رگنزبورگ ۱۹۹۷، شابک 3-930480-67-0.
• زیگفرید فربر: رگنزبورگ. معجزهٔ قرون‌وسطایی آلمان. چاپ نوزدهم. ویرایش و انتشار کنراد ماریا فربر. ام‌زد-بوخورلاگ، رگنشتاوف ۲۰۰۵، شابک 3-934863-24-8.
• ماتیاس فرایتاگ: تاریخچهٔ کوتاه شهر رگنزبورگ. چاپ سوم. پوستت، رگنزبورگ ۲۰۰۷، شابک 978-3-7917-1670-1.
• هلموت هالتر: شهر زیر صلیب شکسته. سیاست شهری در رگنزبورگ در دوران نازی. انتشارات دانشگاهی، رگنزبورگ ۱۹۹۴، شابک 3-9803470-6-0.
• اریش کایزر (ویراستار): کتاب شهرهای باواریا. جلد پنجم، بخش دوم: باواریای بالا و پایین، اوبرپفالتس و شوابن. در: کتاب شهرهای آلمان. راهنمای تاریخ شهری. کوهلهامر، اشتوتگارت و دیگران، ۱۹۷۴، شابک 3-17-210181-9.
• لوتار کولمر، فریتس ویدمان (ویراستاران): رگنزبورگ. تصاویر تاریخی یک شهر امپراتوری. پوستت، رگنزبورگ ۱۹۹۴، شابک 3-7917-1435-X.
• نیکولای لووِن‌کامپ (ویراستار): رگنزبورگ – وقایع‌نگاری یک شهر قرون‌وسطایی. گزیده‌ای از «وقایع‌نگاری رگنزبورگی» کارل ت. گمایْنر. لووِن‌کامپ، رگنزبورگ ۲۰۱۲، شابک 978-3-9814096-0-4.
• برنهارد لوبرس: رگنزبورگ. زندگی‌نامهٔ یک شهر. چاپ اول. پوستت، رگنزبورگ ۲۰۲۵، شابک 978-3-7917-3595-5.
• کلاوس راپرت: رگنزبورگ – طرحی از تاریخ. بوکس آن دیماند، نوردرشتت ۲۰۰۷، شابک 978-3-8334-9124-5.
• پیتر اشمید (ویراستار): تاریخ شهر رگنزبورگ. دو جلد. پوستت، رگنزبورگ ۲۰۰۰، شابک 3-7917-1682-4.
• ولفگانگ شولر: برنامه‌ریزی شهری و حفاظت از آثار تاریخی در رگنزبورگ، ۱۹۵۰–۱۹۷۵ (از مجموعهٔ آرشیو شهر رگنزبورگ: «پژوهش‌های رگنزبورگی»، جلد ۱۵). شهر رگنزبورگ، رگنزبورگ ۲۰۱۰، شابک 978-3-935052-84-9.
• کریستوف مایکسنر: «رگنزبورگ». در: راهنمای مراکز فرهنگی دوران نوین آغازین. جلد سوم. دو گرویتر، گوتینگن ۲۰۱۲، شابک 978-3-11-020703-3، ص ۱۶۹۵–۱۷۵۴.
• اویگن تراپ: میراث جهانی رگنزبورگ. راهنمای تاریخ هنر و فرهنگ شهر کهن رگنزبورگ همراه با اشتات‌امهوف. چاپ دوم، به‌روزشده. اشنل و اشتاینر، رگنزبورگ ۲۰۱۲، شابک 978-3-7954-2064-2.
• زیگفرید ویتمر: زندگی یهودیان در رگنزبورگ. از اوایل قرون‌وسطی تا ۱۵۱۹. انتشارات دانشگاهی، رگنزبورگ ۲۰۰۱، شابک 3-930480-54-9.

پیوند به بیرون

• regensburg.de – وب‌گاه رسمی شهر رگنزبورگ
• منابع مدون شهر رگنزبورگ (Fontes Civitatis Ratisponensis Online). کتابخانهٔ دیجیتال ایالتی باواریا، منتشرشده توسط دانشگاه کارل-فرانتس گراتس (اتریش) و ادارهٔ آرشیو و حفاظت از آثار تاریخی شهر رگنزبورگ (اسناد تاریخی شهر امپراتوری رگنزبورگ از قرون‌وسطی تا آغاز دوران نوین).
• کتابخانهٔ شهر امپراتوری رگنزبورگ(Regensburger Reichsstädtische Bibliothek Online). کتابخانهٔ دیجیتال ایالتی باواریا (نسخه‌های دیجیتالی‌شده).