زبان چوکچی

چوکچی
Ԓыгъоравэтԓьэн йиԓыйиԓ(lyg'oravetl'en jilǝjil)
زبان بومی درروسیه
منطقهچوکوتکا
شمار گویشوران
۷۷۴۲ (۲۰۰۲ Census)  (بدون تاریخ)
Chukotko-Kamchatkan
  • Chukotkan
    • چوکچی
کدهای زبان
ایزو ۳–۶۳۹ckt

زبان چوکشی ‎/ˈtʃʊktʃiː/‎,[۱]و یا Chukot,[۲] زبانی از شاخه زبان‌های دیرین سیبری (شاخه چوکوتکا-کامچاتکایی است که در منطقه سیبری توسط اسکیموهای چوکچی تکلم می‌شود. از حدود پانزده هزار چوکچی روسیه حدود هشت هزار تن چوکچی زبان هستند و باقی روسی زبان شده‌اند. حدود پانصد تن چوکچی هم اصلاً روسی بلد نیستند. یونسکو زبان چوکچی را در فهرست زبان‌های درخطر نابودی قرار داده است. اگرچه چوکچی در رسانه‌هایی مانند رادیو و تلویزیون استفاده می‌شود و کاربردهای محدودی هم در تجارت دارد اما رشد فزاینده استفاده از زبان روسی بعنوان زبان میانجی موجب شده است که این زبان در معرض نابودی قرار بگیرد. یوری ریتخو مشهورترین نویسنده چوکچی است که البته بیشتر آثارش به روسی نوشته شده‌اند.

زبان‌های شمالی دیگر نیز این ویژگی را دارند: برای مثال، زبان چوکچی قبلاً یک واژه برای قرمز، سبز و نارنجی داشت، اما برای سایه‌های سفید تا ۱۷ واژه مختلف دارند. و در مجموع حدود ۴۰ واژه برای «برف» در زبانشان وجود دارد. دیگر مردم شمالی نیز کم‌وبیش مشابه هستند: طبق نظر زبان‌شناسان نروژی، زبان سامی حداقل ۱۸۰ واژه برای برف و یخ دارد. همه این واژه‌ها برای توصیف خطراتی که موقعیت، رنگ، شفافیت یا حرکت این مواد سرد ممکن است برای انسان ایجاد کند، به کار می‌روند.[۳]

کاربرد

بسیاری از مردم چوکچی زبان خود را به‌عنوان اصلی‌ترین وسیله ارتباط هم در خانواده و هم در فعالیت‌های اقتصادی سنتی خود (چراگاه گوزن شمالی) استفاده می‌کنند. این زبان همچنین در رسانه‌ها (شامل رادیو و ترجمه‌های تلویزیونی) و برخی فعالیت‌های تجاری به کار می‌رود. با این حال، زبان روسی به‌طور فزاینده‌ای به‌عنوان وسیله اصلی ارتباطات تجاری و اداری استفاده می‌شود و علاوه بر آن، به‌عنوان زبان مشترک در مناطقی که غیرچوکچی‌ها مانند کوریاک‌ها و یاکوت‌ها زندگی می‌کنند، عمل می‌کند. طی چند دهه گذشته، تعداد کودکانی که زبان چوکچی را به‌عنوان زبان مادری یادمی‌گیرند، کمتر و کمتر شده است. تقریباً همه چوکچی‌ها روسی صحبت می‌کنند، اگرچه برخی تسلط کمتری نسبت به دیگران دارند. زبان چوکچی به‌عنوان زبان اصلی آموزش در مدارس ابتدایی استفاده می‌شود؛ بقیه تحصیلات متوسطه به زبان روسی انجام می‌شود و زبان چوکچی به‌عنوان یک درس تدریس می‌شود.

منابع

  1. ↑ Laurie Bauer, 2007, The Linguistics Student’s Handbook, Edinburgh
  2. ↑ Chukot (ckt) in ISO 639-3
  3. ↑ https://arctic-russia.ru/en/article/the-main-colour-of-the-arctic/
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.