سده (کریکت)
.jpg)
در کریکت، سده به کسب ۱۰۰ یا بیشتر دوش توسط یک اینینگز یک ضربه‌زن گفته می‌شود. این اصطلاح در عبارت «مشارکت صدتایی» نیز به کار می‌رود؛ حالتی که در آن دو ضربه‌زن هنگام بازی مشترک، مجموع امتیاز تیم را ۱۰۰ امتیاز افزایش می‌دهند. کسب یک سده، یک امتیاز شاخص برای ضربه‌زن محسوب می‌شود و تعداد سده‌های یک بازیکن معمولاً در آمار دوران حرفه‌ای او ثبت می‌شود. کسب یک سده از نظر ارزش، به‌طور تقریبی هم‌ارز گرفتن پنج ویکت توسط یک بولر در نظر گرفته می‌شود و معمولاً با عنوان تون یا صد نیز شناخته می‌شود. امتیازهای بیش از ۲۰۰ نیز از نظر آماری همچنان یک سده محسوب می‌شوند، هرچند این امتیازها به‌ترتیب سدهٔ دوبرابر (۲۰۰–۲۹۹ امتیاز)، سدهٔ سه‌برابر (۳۰۰–۳۹۹ امتیاز)، سدهٔ چهاربرابر (۴۰۰–۴۹۹ امتیاز) و به همین ترتیب نامیده می‌شوند. رسیدن به ۵۰ امتیاز در یک اینینگ، نیم‌سده نام دارد.
به‌ثمر رساندن یک سده در ورزشگاه کریکت لردز در لندن موجب می‌شود نام ضربه‌زن در تابلوهای افتخارات لردز ثبت شود و بسیاری از ورزشگاه‌های دیگر نیز تابلوهای افتخارات مخصوص خود را دارند.[۱]
نخستین سده‌های شناخته‌شده
سده‌ها تا اواخر سدهٔ نوزدهم چندان رایج نبودند؛ زیرا ضربه‌زدن در زمین‌هایی که تنها آماده‌سازی ابتدایی روی آن‌ها انجام می‌شد و کاملاً در معرض عوامل جوی بودند، دشوار بود. درباره نخستین سدهٔ شناخته‌شده تردیدهایی وجود دارد، اما قطعی‌ترین ادعا متعلق به جان مینشل است که در ۳۱ اوت ۱۷۶۹، در مسابقه یازدهم دوک دورست برابر وروتهام در سون‌اوکس واین، ۱۰۷ امتیاز به دست آورد.[۲] این مسابقه‌ای درجه‌پایین بود.
نخستین سدهٔ قطعی در یک مسابقه سطح‌بالا توسط جان اسمال به ثبت رسید؛ او در ژوئیه ۱۷۷۵ در مسابقه همپشایر برابر ساری در برادلف پنی داون، ۱۳۶ امتیاز کسب کرد.[۳] نخستین مشارکت صدتایی شناخته‌شده در سال ۱۷۶۷ میان دو ضربه‌زن همبلدون ثبت شد،[۴] که در برابر کترهام برای ویکت اول ۱۹۲ امتیاز به دست آوردند. تصور می‌شود این دو بازیکن تام سوتر و ادوارد «کری» ابرو بوده‌اند.[۵]
هنگامی که همبلدون در اوت ۱۷۶۸ در برودهالف‌پنی با کنت بازی کرد، ریدینگ مرکری گزارش داد: «چیزی که بسیار قابل توجه است، آقای اسمال از پیترسفیلد، با چوب خود بیش از هفت امتیاز ده‌تایی به دست آورد». مشخص نیست که اسمال این امتیاز را در یک اینینگ به دست آورده یا مجموع امتیاز او در مسابقه بوده است.[۴] ضربه‌زن‌های همبلدون، تام سوتر و جرج لیر، نخستین دو بازیکنی هستند که به‌طور قطعی مشخص است در یک مشارکت صدتایی سهیم بوده‌اند؛ آن‌ها در سپتامبر ۱۷۶۹ در برابر ساری در برودهالف‌پنی داون، برای ویکت اول ۱۲۸ امتیاز کسب کردند.[۶]
بیشترین تعداد سده‌ها
کریکت فرست‌کلاس
دابلیو. جی. گریس نخستین ضربه‌زنی بود که در کریکت فرست‌کلاس به ۱۰۰ سده در دوران حرفه‌ای خود رسید و این رکورد را در سال ۱۸۹۵ ثبت کرد. مجموع ۱۲۴ سدهٔ او بعدها توسط جک هابز پشت سر گذاشته شد؛ مجموع ۱۹۹ سدهٔ درجه یک هابز همچنان رکورد فعلی است.[۷][۸]
کریکت تست
نخستین سده در تست کریکت توسط چارلز بنرمن به ثبت رسید. او در نخستین مسابقه تست تاریخ میان استرالیا و انگلستان، که از ۱۵ تا ۱۹ مارس ۱۸۷۷ در ورزشگاه کریکت ملبورن برگزار شد، پیش از آنکه به دلیل مصدومیت مجبور به ترک بازی شود، ۱۶۵ امتیاز کسب کرد.[۹] نخستین مشارکت صدتایی در کریکت تست میان دابلیو. جی. گریس و ای. پی. لوکاس، هنگام ضربه‌زنی برای انگلستان، در اینینگ نخست تنها مسابقه تست تور استرالیا در انگلستان در سال ۱۸۸۰ به ثبت رسید؛ این مسابقه در کنینگتون اووال از ۶ تا ۸ سپتامبر ۱۸۸۰ برگزار شد.
دارنده فعلی رکورد بیشترین سده در کریکت تست، سچین تندولکر از هند است که ۵۱ سده به ثبت رسانده است.[۱۰]
کریکت بین‌المللی یک‌روزه
نخستین سده در کریکت بین‌المللی یک‌روزه (ODI) توسط دنیس ایمیس به ثبت رسید؛ او در ۲۴ اوت ۱۹۷۲ در ورزشگاه اولدترافورد، در برابر استرالیا برای انگلستان ۱۰۳ امتیاز کسب کرد.[۱۱] تقریباً ۲۵ سال طول کشید تا نخستین سدهٔ دوبرابر در کریکت بین‌المللی یک‌روزه به ثبت برسد؛ بلیندا کلارک استرالیایی در جریان جام جهانی کریکت زنان ۱۹۹۷ در برابر دانمارک در زمین کریکت میدل اینکام گروپ کلاب در بمبئی به امتیاز ۲۲۹* رسید.[۱۲] در حال حاضر، ویرات کوهلی با ۵۴ سدهٔ ODI رکورددار است و پس از او سچین تندولکار با ۴۹ سده، روهیت شارما با ۳۳ سده و ریکی پونتینگ با ۳۰ سده قرار دارند.
کریکت بین‌المللی بیست۲۰
نخستین سده در کریکت بین‌المللی بیست‌اووره (T20I) توسط کریس گیل به ثبت رسید؛ او در نخستین مسابقه جام جهانی بیست۲۰ آی‌سی‌سی در سال ۲۰۰۷ در ژوهانسبورگ، برابر آفریقای جنوبی ۱۱۷ امتیاز کسب کرد.[۱۳] روهیت شارما و گلن مکسول به‌طور مشترک رکورد بیشترین سده در مسابقات T20I را با ۵ سده در اختیار دارند.
سریع‌ترین سده‌ها
سریع‌ترین سدهٔ ثبت‌شده در کریکت تست بر اساس تعداد توپ‌های روبه‌رو‌شده، متعلق به برندن مک‌کالوم است که در سال ۲۰۱۶ در کریست‌چرچ، نیوزیلند و در آخرین مسابقه تست خود، برابر استرالیا، ۱۰۰ امتیاز را از ۵۴ توپ به دست آورد. او رکورد قبلی ۵۶ توپ را که به‌طور مشترک در اختیار ویو ریچاردز و مصباح‌الحق بود شکست، اما تنها دو توپ بعد، رکورد را با آن‌ها برابر کرد. رکورد سریع‌ترین سده در کریکت درجه یک بر اساس زمان سپری‌شده، در شرایط واقعی مسابقه و نه در شرایط ساختگی با بولینگ عمداً ضعیف، متعلق به پرسی فندر است که در سال ۱۹۲۰ در مسابقه قهرمانی شهرستان‌ها برابر نورث‌همپتون‌شر برای ساری، در ۳۵ دقیقه ۱۰۰ امتیاز کسب کرد. رکورد سریع‌ترین سدهٔ ثبت‌شده در کریکت درجه یک بر اساس تعداد توپ‌های روبه‌رو‌شده نیز متعلق به دیوید هوکس است که در سال ۱۹۸۲ در مسابقه شفیلد شیلد برابر ویکتوریا، برای استرالیای جنوبی از ۳۴ توپ ۱۰۲ امتیاز به دست آورد.
در کریکت بین‌المللی یک‌روزه (ODI)، رکورد سریع‌ترین سده در اختیار ضربه‌زن آفریقای جنوبی، ای‌بی دی ویلیرز، است که در ۱۸ ژانویه ۲۰۱۵ در دومین مسابقه ODI در ژوهانسبورگ برابر هند غربی، تنها از ۳۱ توپ به سده رسید. این سده شامل ۸ چهار امتیازی و ۱۶ شش امتیازی بود. کوری اندرسون از نیوزیلند با ثبت یک سده از ۳۶ توپ برابر هند غربی در کوئینزتاون در ۱ ژانویه ۲۰۱۴، در جایگاه دوم قرار دارد. شاهد آفریدی از پاکستان نیز با ثبت یک سده از ۳۷ توپ برابر سری‌لانکا در نایروبی در ۴ اکتبر ۱۹۹۶، سوم است.
ساهیل چوهان از استونی در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴ در مسابقه برابر قبرس، سریع‌ترین سده تاریخ کریکت بین‌المللی بیست۲۰ را به ثبت رساند. چوهان سدهٔ خود را از ۲۷ توپ تکمیل کرد و رکورد یان نیک لوفتی-ایتون را که سدهٔ خود را از ۳۳ توپ به دست آورده بود، پشت سر گذاشت.[۱۴] چوهان همچنین رکورد کریس گیل برای سریع‌ترین سده در کریکت بیست۲۰، یعنی ۳۰ توپ، را شکست.
در ۲۲ آوریل ۲۰۱۹، بازیکن اسکاتلندی کریکت، جرج مانسی، هنگام بازی برای تیم دوم گلاسترشر، در ۲۵ توپ ۱۰۰ امتیاز به دست آورد؛ مجموع ۱۴۷ امتیازی او از ۳۹ توپ شامل ۲۰ شش امتیازی بود.[۱۵][۱۶]
فهرست بازیکنان کریکت که در هر سه قالب بین‌المللی سده به ثبت رسانده‌اند
منابع
- ↑ "About The Honours Boards". لردز. Retrieved 20 December 2021.
By scoring a century, taking five wickets in an innings or ten wickets in a match, a player ensures that their name is added to one of the famous Honours Boards in the Pavilion.
- ↑ Buckley, G. B. (1935). Fresh Light on 18th Century Cricket. Birmingham: Cotterell.
- ↑ آرتور هیگارث، Scores & Biographies، جلد ۱ (۱۷۴۴–۱۸۲۶)، لیلی‌وایت، ۱۸۶۲.
- 1 2 Waghorn, H. T. (1899). Cricket Scores, Notes, &c. From 1730–1773. Edinburgh and London: William Blackwood and Sons.
- ↑ اشلی موت، The Glory Days of Cricket، رابسون، ۱۹۹۷.
- ↑ Waghorn, H. T. (1906). The Dawn of Cricket. London: M.C.C.
- ↑ Most Hundreds in a Career, Stats.cricinfo.com
- ↑ نگاه کنید به تفاوت‌ها در آمار کریکت درجه یک.
- ↑ "1st Test, England tour of Australia at Melbourne, Mar 15-19 1877 - Match Summary". ESPNcricinfo.com.
- ↑ "Records". ESPNcricinfo.com. Retrieved 16 November 2021.
{{cite web}}: از متن "Batting records" صرف نظر شد (کمک); از متن "Most hundreds in a career" صرف نظر شد (کمک); از متن "Test matches" صرف نظر شد (کمک) - ↑ Frindall, Bill (2009). Ask Bearders: Answers to the World's Most Challenging Cricket Questions. London: BBC Books. pp. 153–154. ISBN 978-1846078804.
- ↑ "5 Lesser-Known Facts About Women's Cricket That Will Blow Your Mind!". Female Cricket (in American English). 2022-03-17. Retrieved 2024-10-22.
- ↑ "Result: 1st Match, Group A (N), ICC World Twenty20 at Johannesburg, Sep 11 2007". ESPNcricinfo.com. Retrieved 5 February 2018.
- ↑ "Estonia's Sahil Chauhan smashes quickest T20I century, off 27 balls!". ESPNcricinfo. 17 June 2024. Retrieved 18 June 2024.
- ↑ "George Munsey blasts epic 25-ball hundred for Gloucestershire 2nd XI". شورای بین‌المللی کریکت. Retrieved 23 May 2019.
- ↑ Heatly, Gary (22 April 2019). "George Munsey smashes rapid 147 to warm up for Scotland duty". The Scotsman. Retrieved 23 May 2019.
- اصطلاحات کریکت