قانون‌گذاری

قانون اساسی ایالات متحده آمریکا، صفحه ۱

قانون‌گذاری (به انگلیسی: Legislation) فرایند یا نتیجهٔ ثبت، تصویب یا اعلامیهٔ حقوق توسط یک قوه مقننه، مجلس یا نهاد حکومتی مشابه است.[۱] پیش از آنکه یک مورد قانون‌گذاری به قانون تبدیل شود، ممکن است به عنوان لایحه شناخته شود و تا زمانی که تحت بررسی است، ممکن است به طور گسترده «قانون‌گذاری» نامیده شود تا از سایر امور متمایز گردد. قانون‌گذاری می‌تواند اهداف بسیاری‌داشته باشد: تنظیم کردن، مجاز دانستن، غیرقانونی اعلام کردن، تأمین (بودجه)، تحریم کردن، اعطا کردن، اعلام کردن یا محدود کردن. این مفهوم ممکن است در تقابل با یک عمل غیرقانون‌گذارانه توسط یک قوه مجریه یا نهاد اداری تحت اختیار یک قانون موضوعه قرار گیرد.[۲]

بررسی اجمالی

قانون‌گذاری برای طراحی یا اصلاح یک لایحه نیازمند شناسایی یک مسئلهٔ مشخص به شیوه‌ای جامع است.[۳] هنگام مشارکت در قانون‌گذاری، تدوین‌کنندگان و سیاست‌گذاران باید بهترین راه‌های ممکن برای رسیدگی به حوزه‌های مشکل‌دار را در نظر بگیرند.[۴] راه‌حل‌های ممکن در مفاد لایحه ممکن است شامل اجرای تحریم‌ها، هدف قرار دادن رفتارهای غیرمستقیم، مجاز دانستن اقدام نهادی و غیره باشد.[۵]

قانون‌گذاری معمولاً توسط یکی از اعضای قوه مقننه (مثلاً نمایندهٔ کنگره یا مجلس) یا توسط قوه مجریه پیشنهاد می‌شود، سپس توسط اعضای قوه مقننه مورد بحث قرار می‌گیرد و اغلب پیش از تصویب اصلاح می‌شود. بیشتر مجالس بزرگ تنها بخش کوچکی از لوایح پیشنهادشده در یک دورهٔ تقنینی را تصویب می‌کنند.[۶] اینکه آیا یک لایحهٔ خاص پیشنهاد خواهد شد یا خیر، عموماً مسئله‌ای مربوط به اولویت‌های قانون‌گذاری دولت است.

قانون‌گذاری به عنوان یکی از سه کارکرد اصلی حکومت در نظر گرفته می‌شود که اغلب تحت دکترین تفکیک قوا از یکدیگر متمایز می‌شوند. کسانی که قدرت رسمی برای «ایجاد» قانون‌گذاری دارند، قانون‌گذار نامیده می‌شوند؛ شاخهٔ قضایی حکومت قدرت رسمی برای «تفسیر» قانون‌گذاری را دارد (نگاه کنید به تفسیر قانون موضوعه); قوه مجریه حکومت تنها می‌تواند در چارچوب اختیارات و محدودیت‌های تعیین‌شده توسط قانون عمل کند، که ابزاری است که قدرت‌های بنیادین حکومت توسط آن تثبیت می‌شوند.

کارکرد و رویه‌ها در درجهٔ اول بر عهدهٔ قوه مقننه است. با این حال، موقعیت‌هایی وجود دارد که قانون‌گذاری توسط نهادها یا ابزارهای دیگر انجام می‌شود، مانند زمانی که حقوق اساسی یا قانون‌گذاری ثانویه وضع می‌گردد. چنین اشکال دیگری از قانون‌گذاری شامل همه‌پرسی، فرمان در شورا یا مقررات است. اصطلاح «قانون‌گذاری» گاهی برای گنجاندن این موقعیت‌ها به کار می‌رود، یا ممکن است از اصطلاح قانون‌گذاری اولیه برای مستثنی کردن این اشکال دیگر استفاده شود.

مشارکت عمومی در قانون‌گذاری

همهٔ قانون‌های اساسی و قوانین بنیادین مدرن، مفهوم و اصل حاکمیت مردمی را در بر دارند و اعلام می‌کنند که اساساً به این معناست که مردم منبع نهایی قدرت عمومی یا اقتدار حکومتی هستند. مفهوم حاکمیت مردمی به سادگی بیان می‌دارد که در جامعه‌ای که برای کنش سیاسی سازمان‌یافته است، ارادهٔ مردم به عنوان یک کل، تنها معیار درست برای کنش سیاسی است. این مفهوم می‌تواند به عنوان عنصر مهمی در سیستم نظارت و توازن و دموکراسی نمایندگی در نظر گرفته شود. بنابراین، مردم به طور ضمنی حتی حق دارند که مستقیماً در فرایند قانون‌گذاری مشارکت کنند. این نقشِ پیونددهندهٔ شهروندان با دولت و قانون‌گذارانشان، ارتباط نزدیکی با مفهوم مشروعیت دارد. اعمال کنترل دموکراتیک بر سیستم قانون‌گذاری و فرایند سیاست‌گذاری می‌تواند حتی زمانی رخ دهد که عموم مردم تنها درک ابتدایی از نهاد قانون‌گذاری ملی و اعضای آن‌داشته باشند. آموزش مدنی یک راهبرد حیاتی برای تقویت مشارکت عمومی و اعتماد به فرایند قانون‌گذاری است.[۷]

قانون متروک

اصطلاح «قانون متروک» به قانون‌گذاری‌ای اشاره دارد که لغو نشده، اما غیرقابل‌اجرا یا منسوخ‌شده است یا دیگر اجرا نمی‌شود. به بیان ساده‌تر، به این معناست که آن قانون‌گذاری از بین رفته است.[۸] انواع مختلفی از قوانین متروک وجود دارد.[۹] برخی قوانین منسوخ می‌شوند زیرا برای جامعهٔ خود چنان منفور هستند که هیچ‌کس تمایلی به اجرای آن‌ها ندارد (مانند برده‌داری). به همین ترتیب، برخی قوانین اجرا نمی‌شوند زیرا اکثریت مایل به دور زدن آن‌ها هستند، حتی اگر به اصل اخلاقی پشت آن قانون باور‌داشته باشند (مانند ممنوعیت الکل). سرانجام، برخی قوانین اجرا نمی‌شوند زیرا هیچ سازوکار یا منابعی برای اجرای آن‌ها فراهم نشده است. چنین قوانینی اغلب در فرایند قضایی به صورت گزینشی اجرا می‌شوند یا به جرایم دیگر پیوند می‌خورند.

جستارهای وابسته

پانویس

  1. ↑ See Article 289(3) of the Treaty on the Functioning of the European Union
  2. ↑ Wim Voermans (December 2009). "Is the European Legislator after Lisbon a real Legislature?". Legislacao Cadernos de Ciencia de Legislacao. 50: 391–413 [402]. Within the category of legal acts provided for by the TFEU, a distinction is made between legislative acts and non-legislative acts. Legislative acts are decisions adopted under the ordinary or special legislative procedure (Article 289(3) of the TFEU) and non-legislative acts are decisions that are adopted pursuant to delegation or for the purpose of implementing a legislative act (Articles 35 See Article 288 of the TFEU, last 290 and 291 of the TFEU)
  3. ↑ Kealy, Sean. "African Parliamentary Knowledge Network Legislative Handbook: Using Evidence to Design and Assess Legislation" (PDF).
  4. ↑ Kealy, Sean. "African Parliamentary Knowledge Network Legislative Handbook: Using Evidence to Design and Assess Legislation" (PDF).
  5. ↑ Kealy, Sean. "African Parliamentary Knowledge Network Legislative Handbook: Using Evidence to Design and Assess Legislation" (PDF).
  6. ↑ Senate.gov
  7. ↑ Vértesy, László (2017-01-10). "The Public Participation in the Drafting of Legislation in Hungary". Central European Public Administration Review. 14 (4). doi:10.17573/ipar.2016.4.06. ISSN 2591-2259. Archived from the original on 2020-05-24. Retrieved 2019-07-30.
  8. ↑ Dead Letter
  9. ↑ Browne, Irving (March–April 1889). "Dead-Letter Laws". American Law Review. 23 (2): 178–189 – via Hein Online.

منابع

پیوند به بیرون