قلعه پولنتسو

پولنتسوی باستان (موزهٔ برا — که بخشی از مجموعهٔ «کاستلی آپرتی» است — آثار رومی و اوایل قرون وسطی را از کاوش‌های باستان‌شناسی این محل به نمایش می‌گذارد) پس از درگیری‌های شدیدی در سده‌های دوازدهم و سیزدهم میلادی میان شهرهای بزرگ ناحیهٔ پایین پیه‌مونت، که به نابودی کامل آن انجامید، به مقر کنتی از خاندان اشرافی ویسکونتی به نام آنتونیو پورو تبدیل شد. او در سال ۱۳۸۶ ساخت قلعه‌ای را به دست مهندس آندرئا دا مودنا آغاز کرد. چند دهه بعد، این دژ به اقامتگاه اشرافی و باشکوهی برای مارکی‌های رومانیانو بدل شد. آنان در نیمهٔ دوم سدهٔ شانزدهم، بازسازی گسترده‌ای از قلعه را بر پایهٔ الگوهای سبک مانیریستی آغاز کردند؛ سبکی که باید در ارتباط با معماری‌های هم‌دوره در ساویلیانو، سالوتسو، آلبا و کازاله مونفراتو بررسی شود. تنها تعداد اندکی از آثار سنگ‌تراشی و اسناد باقی‌مانده، بازسازی دوره‌ای درخشان از تاریخ و هنر این بنا را ممکن ساخته‌اند؛ دوره‌ای که در فاصلهٔ سال‌های ۱۸۳۲ تا ۱۸۴۷ به‌طور کامل از میان رفت.

نمونهٔ پولنتسو در آن سال‌ها بازتابی گویا از نگرش رمانتیک کارفرمای آن، شاه کارلو آلبرتو، بود؛ نگرشی که از طریق هنرمندان او در قالب احیای سبک گوتیک، دور از الگوهای کلاسیک هورس والپول، نمود یافت. مداخلات دوران کارلو آلبرتی باعث ویرانی کامل بیشتر بخش‌های روستای قرون وسطایی و آغاز دورهٔ جدید شد؛ از جمله بیشتر استقرارهای روستایی و دفاعی سدهٔ چهاردهم، کلیسای سان ویتوره، و ساختارهای زیربنایی منطقه (راه‌های داخلی و خارجی و چهار پل میان پولنتسو، ایزولا و کرانهٔ راست رودخانهٔ تانارو). بخش بزرگی از قلعه نیز، هم در نمای بیرونی — که تنها برج اصلی تقریباً دست‌نخورده باقی ماند — و هم در فضای داخلی، نابود شد. همهٔ این دگرگونی‌ها به نام بازآفرینی یک «قرون وسطای خیالی» انجام گرفت، اما با آمیزه‌ای از عناصر متناقض در قالبی کلاسیک و پرزرق‌وبرق که معمار پلاجو پالاجی آن را آرمان‌پردازی کرده بود.

در کنار پلاجو پالاجی، معمار ارنستو ملانو در طراحی ساختمان‌ها و معمار خاویر کورتن در طراحی پارک جدید با او همکاری داشتند.

جنبهٔ مثبت مداخلهٔ ساووی در پولنتسو آن بود که در ساخت‌وسازهای تازه، هنرمندانی به کار گرفته شدند که در پی خلق شکلی طراحی‌شده و آگاهانه بودند، چه در مقیاس مجموعهٔ کلی و چه در جزئی‌ترین آثار. این ویژگی را می‌توان در آثار پلاجو پالاجی (که در بایگانی پالاجی کتابخانهٔ آرکیجینازیو بولونیا، طرح نئوکلاسیک واقعی اما اجرانشدهٔ او برای نمای قلعه نیز شناسایی شده است)، ارنستو ملانو، کارلو بلوزیو، مونکالوو و جوزپه دوم گاجینی مشاهده کرد. در کنار این هنرمندان که شاه مأموریت بازآفرینی کامل چهرهٔ پولنتسو را به آنان سپرده بود، گروهی از هنرمندان و صنعتگران برجسته (از جمله پیترو کرمونا) نیز همکاری داشتند تا تصویری نو از شهرک با میدان و فواره‌اش، کلیسا، «کاشینای آلبرتینا»، قلعه و در نهایت، نهاد مرکزی آن، یعنی «آجنتزیا» پدیدآورند.

ویتوریو امانوئل سوم در ۹ مه ۱۹۴۶ از سلطنت کناره‌گیری کرد و نام کنت پولنتسو را برای خود برگزید.

در پی دگرگونی نهادی سال ۱۹۴۶، قلعه همچون دیگر املاک خصوصی خاندان ساووی درگیر دعوی حقوقی‌ای شد که در نهایت به مصادرهٔ دارایی‌ها منجر نگردید. قلعه و بخشی از املاک وابسته تا سال ۱۹۷۲ در مالکیت این خانواده باقی ماند، تا آن‌که در همان سال به خانوادهٔ «فروس»، مالکان شرکت لوازم خانگی کاستور، فروخته شد. این ملک هنوز در مالکیت خصوصی قرار دارد.