واسیلی چهارم

واسیلی چهارم
تزار
پرتره‌ای از واسیلی چهارم در سدهٔ هجدهم میلادی
تزار تمام روسیه
سلطنت	۲۹ مهٔ [سبک قدیمی: ۱۹ مهٔ] ۱۶۰۶ – ۲۹ ژوئیهٔ [سبک قدیمی: ۱۹ ژوئیهٔ] ۱۶۱۰
تاج‌گذاری	۱۱ ژوئن [سبک قدیمی: ۱ ژوئن] ۱۶۰۶
پیشین	دیمیتری دروغین یکم
جانشین	ووادیسواف چهارم واسا (مدعی)
زاده	۱۵۵۲ مسکو، روسیه تزاری
درگذشته	۱۲ سپتامبر [سبک قدیمی: ۲ سپتامبر] ۱۶۱۲ (۵۹ سالگی) ورشو، مشترک‌المنافع لهستان-لیتوانی
همسر(ان)	النا میخائیلوونا رپنینا ماریا بوینوسووا-روستوفسکایا
نام کامل به روسی: Васи́лий Ива́нович Шу́йский به فارسی: واسیلی ایوانوویچ شوئیسکی
دودمان	شوئیسکی
پدر	ایوان آندریِویچ شوئیسکی
مادر	آنا فیودورونا

واسیلی چهارم (به روسی: Васи́лий IV) (۱۵۵۲ – ۱۲ سپتامبر ۱۶۱۲) که بیشتر با نام واسیلی شوئیسکی (به روسی: Васи́лий Шу́йский) شناخته می‌شود. ششمین تزار تمام روسیه از سال ۱۶۰۶ تا زمان برکناری‌اش در سال ۱۶۱۰ بود. او پیش از آنکه خود بر تخت تزاری بنشیند، از برجسته‌ترین بویارها و دولتمردان روسیه بود که در زمان تزارها فیودور یکم، بوریس گودونوف و دیمیتری دروغین یکم خدمت کرد.

واسیلی شوئیسکی در زمان سلطنت تزارها فیودور یکم و بوریس گودونوف، یکی از بویارهای برجسته روسیه بود. در ماجرای مرگ تزارویچ دیمیتری ایوانوویچ، او بود که مخفیانه به دستور تزار بوریس به اوگلیچ رفت تا علت مرگ تزارویچ را جویا شود. مرگی که احتمالاً نه مرگ طبیعی، بلکه قتلی از سوی مأموران تزار بود. شوئیسکی به دولت گزارش داد که مرگ تزارویچ بر اثر خودکشی بوده است. با این وجود، پس از مرگ بوریس گودونوف و به سلطنت رسیدن پسر جوانش فیودور دوم، این بویار حیله‌گر برای جلب نظر دیمیتری دروغین یکم (که ستاره اقبالش درحال درخشیدن بود) به گزارش سابق خود وفادار نماند و ادعای دیمیتری را مبنی بر اینکه «همان تزارویچ حقیقی است» به رسمیت شناخت. بدین ترتیب، واسیلی شوئیسکی قتل تزار فیودور جوان را تسریع کرد و شرایط کشور را بغرنج‌تر نمود. با وجود خدمات اولیه، او سپس علیه تزار دیمیتری هم توطئه کرد. واسیلی به‌طور عمومی اعتراف کرد که تزارویچ دیمیتری واقعاً کشته شده بوده و این تزار فعلی یک شیاد است که موجبات قتل او را ۲۷ مه ۱۶۰۶ رقم زد. به تعبیر مورخ رابرت بین، این زشت‌ترین بخش کارنامه واسیلی بود؛ زیرا دیمیتری دروغین قبلاً او را با وجود یک توطئه دیگر بخشیده بود. سپس در ۲۹ مه ۱۶۰۶، هواداران واسیلی شوئیسکی او را تزار جدید روسیه اعلام کردند. واسیلی چهارم تا ۲۹ ژوئیه ۱۶۱۰ سلطنت کرد؛ اما هرگز به‌طور عمومی در مقامش به رسمیت شناخته نشد. حتی در خود مسکو که پایتخت بود، او اقتدار اندکی داشت یا حتی می‌توان گفت «هیچ اقتداری نداشت»؛ واسیلی بیشتر به این دلیل توسط بویارهای مسلط بر کشور عزل نشد که آنها کس دیگری را نداشتند که به جای او تزار ظاهری روسیه کنند. واسیلی چهارم تنها به لطف محبوبیت پسرعموی قهرمانش میخائیل اسکوپین-شوئیسکی که لشکریان اعزامی او را رهبری می‌کرد و پیروزی‌های پی‌درپی برای او به ارمغان می‌آورد و نیز، لشکریان سوئدی که او با واگذاری بخش‌هایی از خاک روسیه حمایت آنها را به دست آورده بود، توانست برای چند سالی تاج‌وتخت ناپایدار خود را نگه دارد. در سال ۱۶۱۰، او (توسط جمعی از اشراف حاکم موسوم به سیمیبویارشچینا) از مقام خود خلع و تبدیل به یک راهب شد. واسیلی شوئیسکی سرانجام به دست فرمانده بزرگ لهستانی استانیسلاو زولکیفسکی، در جنگ میان دو کشور به اسارت گرفته شد و سال ۱۶۱۲ در ورشو درگذشت.

• Bain, Robert Nisbet (1911). "Basil (Muscovy)"  [واسیلی: چهار فرمانروای روس]. In Chisholm, Hugh (ed.). Encyclopædia Britannica (به انگلیسی). Vol. 3 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 469.{{cite encyclopedia}}: نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (link)