پتر گرونبرگ

پتر گرونبرگ
پتر گرونبرگ در سال ۲۰۰۸
زادهٔ	۱۸ مهٔ ۱۹۳۹ پیلزن، تحت‌الحمایه بوهمیا و موراویا (اکنون جمهوری چک)
درگذشت	۹ آوریل ۲۰۱۸ (۷۸ سال) یولیش، آلمان
ملیت	آلمانی
محل تحصیل	دانشگاه فنی دارمشتات
شناخته‌شده برای	کشف اثر مقاومت مغناطیسی بزرگ
جوایز	جایزه ولف در فیزیک (۰۷–۲۰۰۶) جایزه نوبل فیزیک (۲۰۰۷)
پیشینه علمی
شاخه(ها)	فیزیک
محل کار	دانشگاه کارلتون مؤسسه پژوهشی یولیش دانشگاه کلن مؤسسه فنی و علوم گوانگجو

پِتِر گرونبرگ یا پیتر آندرئاس گرونبرگ (به آلمانی: Peter Andreas Grünberg) فیزیکدان آلمانی که به‌خاطر کشف اثر مقاومت مغناطیسی بزرگ، جایزه نوبل فیزیک در سال ۲۰۰۷ را از آن خود کرد. این اثر کوانتومی اکنون در ساخت دیسکهای سخت کاربرد دارد.

زندگی

گرونبرگ در ۱۸ مه ۱۹۳۹ در پیلزن (اکنون جمهوری چک) متولد شد.

او تحصیلات فیزیکش را تا مقطع میانی در دانشگاه فرانکفورت در سال ۱۹۶۲ انجام داد. سپس به دارمشتات رفت و در سال ۱۹۶۹ دکترایش را از دانشگاه فنی دارمشتات گرفت و پس از آن به مدت سه سال به عنوان محقق در دانشگاه کارلتون در اوتاوا بود.

درگذشت

وی روز دوشنبه ۹ آوریل ۲۰۱۸ در سن ۷۸ سالگی در شهر یولیش آلمان درگذشت.

منابع

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ پتر گرونبرگ موجود است.

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Peter Grünberg». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۲ نوامبر ۲۰۰۹.

داده‌های کتابخانه‌ای
عمومی	ISNI 1 ویاف 1 ورلدکت (از طریق ویاف)
کتابخانه‌های ملی	آلمان ایالات متحده آمریکا لتونی جمهوری چک هلند لهستان
واژه‌نامه‌های زندگی‌نامه‌ای	آلمان

برندگان جایزه ولف در فیزیک
کشاورزی • هنر • شیمی • ریاضیات • پزشکی • فیزیک
۱۹۷۰	چین-شیونگ وو (۱۹۷۸) • جرج اولنبک / جوزپه اوکیالینی (۱۹۷۹)
۱۹۸۰	مایکل فیشر / لئو کادانوف / کنت ویلسن (۱۹۸۰) • فریمن دایسون / خرارد توفت / ویکتور وایسکاپف (۱۹۸۱) • لئون لدرمن / مارتین لویز پرل (۱۹۸۲) • اروین هان / پیتر هیرش / تئودور میمن (۱۹۸۳–۸۴) • کانیرز هرینگ / فیلیپ نزیر (۱۹۸۴–۸۵) • میچل فایگنباوم / آلبرت جی. لیبچبر (۱۹۸۶) • هربرت فریدمن / برونوو روسی / ریکاردو جیاکونی (۱۹۸۷) • راجر پنروز / استیون هاوکینگ (۱۹۸۸)
۱۹۹۰	پی‌یر-ژیل دو ژن / دیوید جی تولس (۱۹۹۰) • موریس گولدهابر / والنتین تلگدی (۱۹۹۱) • جوزف تیلور (۱۹۹۲) • بنوآ مندلبرو (۱۹۹۳) • ویتالی لازاریویچ گینزبرگ / یوایچیرو نامبو (۱۹۹۴–۹۵) • جان ویلر (۱۹۹۶–۹۷) • یاکیر آهارونوف / مایکل بری (فیزیکدان) (۱۹۹۸) • دن شختمن (۱۹۹۹)
۲۰۰۰	ریموند دیویس جونیور / ماساتوشی کوشیبا (۲۰۰۰) • برترند هالپرین / آنتونی جیمز لگت (۲۰۰۲–۰۳) • رابرت براوت / فرانسوا انگلرت / پیتر هیگز (۲۰۰۴) • دنیل کلپنر (۲۰۰۵) • آلبر فر / پتر گرونبرگ (۲۰۰۶–۰۷)
۲۰۱۰	جان کلاوسر / آلن اسپه / آنتون زیلینگر (۲۰۱۰) • ماکسیمیلیان هایدر / هارالد روز / کنوت اوربان (۲۰۱۱) • یاکوب بکنشتاین (۲۰۱۲) • پیتر تسولر / خوان ایگناسیو سیراک ساستوراین (۲۰۱۳) • چارلز اچ. بنت / ژیل براسارد (۲۰۱۸)
۲۰۲۰	رافی بیستریتزر / پابلو جاریو-هررو / آلن اچ مک‌دانلد (۲۰۲۰) • جورجو پاریسی (۲۰۲۱) • ان لولیه / پاول کرکوم / فرنتس کراوس (۲۰۲۲) • مارتین ریس (۲۰۲۴) • جینندرا کی. جین / مردخای هایبلوم / جیمز پی. آیزنشتاین (۲۰۲۵)
کتاب:جایزه ولف در فیزیک • رده:برندگان جایزه ولف فیزیک • درگاه:فیزیک

فهرست برندگان جایزهٔ نوبل فیزیک
۱۹۰۱–۱۹۲۵	ویلهلم رونتگن (۱۹۰۱) هندریک لورنتز / پیتر زیمان (۱۹۰۲) آنری بکرل / پیر کوری / ماری کوری (۱۹۰۳) جان استرات (۱۹۰۴) فیلیپ لنارت (۱۹۰۵) جوزف جان تامسون (۱۹۰۶) آلبرت آبراهام مایکلسون (۱۹۰۷) گابریل لیپمن (۱۹۰۸) گولیلمو مارکونی / کارل فردیناند برون (۱۹۰۹) یوهان دیدریک وان در والس (۱۹۱۰) ویلهلم وین (۱۹۱۱) گوستاف دالن (۱۹۱۲) هایک کامرلینگ اونس (۱۹۱۳) ماکس فون لائو (۱۹۱۴) ویلیام لورنس براگ / ویلیام هنری براگ (۱۹۱۵) چارلز گلوور بارکلا (۱۹۱۷) ماکس پلانک (۱۹۱۸) یوهانس اشتارک (۱۹۱۹) شارل ادوارد گیوم (۱۹۲۰) آلبرت اینشتین (۱۹۲۱) نیلز بور (۱۹۲۲) رابرت میلیکان (۱۹۲۳) مانه زیگبان (۱۹۲۴) جیمز فرانک / گوستاو هرتز (۱۹۲۵)
۱۹۲۶–۱۹۵۰	ژان باتیست پرن (۱۹۲۶) آرتور هالی کامپتون / چارلز تامسون ریس ویلسون (۱۹۲۷) اون ویلانز ریچاردسون (۱۹۲۸) لویی دو بروی (۱۹۲۹) سی وی رامان (۱۹۳۰) ورنر کارل هایزنبرگ (۱۹۳۲) اروین شرودینگر / پل دیراک (۱۹۳۳) جیمز چدویک (۱۹۳۵) ویکتور فرانتس هس / کارل دیوید اندرسون (۱۹۳۶) کلینتون دیویسون / جرج پاجت تامسون (۱۹۳۷) انریکو فرمی (۱۹۳۸) ارنست لارنس (۱۹۳۹) اتو اشترن (۱۹۴۳) ایزیدور ایزاک رابی (۱۹۴۴) ولفگانگ پاولی (۱۹۴۵) پرسی ویلیام بریجمن (۱۹۴۶) ادوارد ویکتور اپلتون (۱۹۴۷) پاتریک بلاکت (۱۹۴۸) هیدکی یوکاوا (۱۹۴۹) سیسل فرانک پاول (۱۹۵۰)
۱۹۵۱–۱۹۷۵	جان داگلاس کاکرافت / ارنست والتون (۱۹۵۱) فلیکس بلوخ / ادوارد میلز پورسل (۱۹۵۲) فریتز زرنیکه (۱۹۵۳) ماکس برن / والتر بوث (۱۹۵۴) ویلیس اوژن لمب / پولیکارپ کوش (۱۹۵۵) ویلیام شاکلی / جان باردین / والتر هاوسر براتین (۱۹۵۶) چن نینگ یانگ / تسونگ-دائو لی (۱۹۵۷) پاول چرنکوف / لیا فرانک / ایگور یوگنیویچ تام (۱۹۵۸) امیلیو سگره / اوون چمبرلین (۱۹۵۹) دونالد آرتور گلایزر (۱۹۶۰) رابرت هافستاتر / رودولف لودویگ موسباور (۱۹۶۱) لو لانداو (۱۹۶۲) یوجین ویگنر / ماریا ژئوپرت مایر / جی. هانس دی. جنسن (۱۹۶۳) چارلز هارد تاونز / نیکولای باسوف / الکساندر میخایلوویچ پروخورف (۱۹۶۴) سین‌ایترو تومونوجا / جولیان شوینگر / ریچارد فاینمن (۱۹۶۵) آلفرد کاستلر (۱۹۶۶) هانس بته (۱۹۶۷) لوئیس والتر آلوارز (۱۹۶۸) ماری گل-من (۱۹۶۹) هانس اولوف گوستا آلفون / لوئی نل (۱۹۷۰) دنیس گابور (۱۹۷۱) جان باردین / لئون نیل کوپر / جان رابرت شریفر (۱۹۷۲) لئو ایساکی / ایوار یِوِر / بریان دیوید جوزفسون (۱۹۷۳) مارتین رایل / آنتونی هویش (۱۹۷۴) آگه بوهر / بن روی ماتلسن / لئو جیمز رینواتر (۱۹۷۵)
۱۹۷۶–۲۰۰۰	برتون ریکتر / ساموئل چائو چونگ تینگ (۱۹۷۶) فیلیپ وارن اندرسن / نویل فرانسیس مات / جان هاسبورک وان ولک (۱۹۷۷) پیوتر کاپیتسا / آرنو آلان پنزیاس / رابرت وودرو ویلسون (۱۹۷۸) شلدون لی گلاشو / عبدالسلام / استیون واینبرگ (۱۹۷۹) جیمز کرونین / وال لوگسدون فیچ (۱۹۸۰) نیکولاس بلومبرگر / آرتور لئونارد شالو / کای زیگبان (۱۹۸۱) کنت ویلسن (۱۹۸۲) سابراهمانین چاندراسکار / ویلیام آلفرد فاولر (۱۹۸۳) کارلو روبیا / سیمون ون درمیر (۱۹۸۴) کلاوس فون کلیتسینگ (۱۹۸۵) ارنست روسکا / گرد بینینگ / هاینریش روهرر (۱۹۸۶) یوهانس جرج بدنورز / کارل الکساندر مولر (۱۹۸۷) لئون لدرمن / ملوین شوارتز / جک اشتینبرگر (۱۹۸۸) نورمن فاستر رمزی / هانس جرج دهملت / ولفگانگ پل (۱۹۸۹) جروم ایزاک فریدمان / هنری وی کندال / ریچارد ادوارد تایلور (۱۹۹۰) پیر-ژیل دو ژن (۱۹۹۱) جورج چرپک (۱۹۹۲) راسل هالس / جوزف تیلور (۱۹۹۳) برترام برکهاوس / کلیفورد گلنوود شال (۱۹۹۴) مارتین لویز پرل / فردریک رینز (۱۹۹۵) دیوید موریس لی / داگلاس دین اشرفت / رابرت کلمن ریچاردسون (۱۹۹۶) استیون چو / کلود کوهن تانوژی / ویلیام دانیل فیلیپ (۱۹۹۷) رابرت لافلین / هورست لودویگ اشتورمر / دانیل چی تسوئی (۱۹۹۸) خرارد توفت / مارتینیوس ولتمن (۱۹۹۹) ژورس آلفروف / هربرت کرومر / جک کیلبی (۲۰۰۰)
۲۰۰۱–تاکنون	اریک آلن کرنل / ولفانگ کترله / کارل ادوین ویمن (۲۰۰۱) ریموند دیویس جونیور / ماساتوشی کوشیبا / ریکاردو جیاکونی (۲۰۰۲) آلکسی آلکسیویچ آبریکوسوف / ویتالی لازاریویچ گینزبرگ / آنتونی جیمز لگت (۲۰۰۳) دیوید گراس / دیوید پولیتزر / فرانک ویلچک (۲۰۰۴) روی جی. گلوبر / جان هال / تئودور هانش (۲۰۰۵) جان ماتر / جرج اسموت (۲۰۰۶) آلبر فر / پتر گرونبرگ (۲۰۰۷) یوایچیرو نامبو / ماکوتو کوبایاشی / شیهید ماسکاوا (۲۰۰۸) چارلز کائو / ویلارد بویل / جرج ای. اسمیت (۲۰۰۹) آندره گایم / کنستانتین نووسلف (۲۰۱۰) سال پرلموتر / آدم ریس / برایان اشمیت (۲۰۱۱) دیوید واینلند / سرژ هاروش (۲۰۱۲) فرانسوا انگلرت / پیتر هیگز (۲۰۱۳) ایسامو آکاساکی / هیروشی آمانو / شوجی ناکامورا (۲۰۱۴) تاکاکی کاجیتا / آرتور بی مک‌دانلد (۲۰۱۵) دیوید جی تولس / دانکن هالدین / جان مایکل کوسترلیتز (۲۰۱۶) راینر وایس / بری بریش / کیپ تورن (۲۰۱۷) آرتور اشکین / ژرار مورو / دانا استریکلند (۲۰۱۸) جیم پیبلس / میشل مایور / دیدیه کلاز (۲۰۱۹) راجر پنروز / راینهارد گنتزل / آندره‌آ ام. گز (۲۰۲۰) سیوکورو مانابه / کلاوس هسلمن / جیورجیو پاریسی (۲۰۲۱) آلن اسپه / جان اف کلاوسر / آنتون زیلینگر (۲۰۲۲) پیر آگوستینی / فرنتس کراوس / ان لولیه (۲۰۲۳) جان هاپفیلد / جفری هینتون (۲۰۲۴) جان کلارک / میشل دوره / جان مارتینیس (۲۰۲۵)