پوجا

«پوجا» (پرستش)، در اشکال مختلف. در جهت عقربه‌های ساعت از بالا سمت چپ: پوجای آتش، پوجای طلوع خورشید، آیین‌های پوجا در قربان‌گاه خانگی، پوجای یجنه برای ایزدبانو دورگا.

پوجا (به زبان سانسکریت: पूजा) یک آیین پرستش است که توسط هندویان برای ادای احترام و نیایش به یک یا چند ایزد، میزبانی و تکریم یک مهمان، یا جشن گرفتن معنوی یک رویداد انجام می‌شود.[۱][۲] این آیین ممکن است برای تکریم یا بزرگداشت حضور مهمانان ویژه، یا یادبود آن‌ها پس از مرگشان باشد.

واژه «پوجا» تقریباً به «احترام، تکریم، بزرگداشت، ستایش یا پرستش» ترجمه می‌شود.[۳] پوجا، پیشکشِ عاشقانه نور، گل، و آب یا غذا به ساحت الهی، آیین بنیادین هندوئیسم است. برای پرستشگر، امر الهی در تصویر قابل مشاهده است و الوهیت نیز پرستشگر را می‌بیند. تعامل میان انسان و ایزد، یا میان انسان و گورو، «درشنام» نامیده می‌شود.[۴]

در آیین هندو، پوجا در مناسبت‌ها، بسامدها و محیط‌های گوناگونی انجام می‌شود. این آیین می‌تواند به شکل یک پوجای روزانه در خانه باشد، یا در مراسم‌های گاه‌به‌گاه معبد و جشنواره‌های سالانه برگزار شود. در موارد دیگر، پوجا برای نشان‌گذاری رویدادها در طول زندگی یک پرستشگر برگزار می‌شود، مانند: تولد نوزاد، مراسم ورود به خانه (گریهاپراوش)، مراسم نخستین خوراک برنج (آناپراسانا)، عروسی، مراسم رشته مقدس (اوپانیایانا) برای برهمین‌ها، یا مراسمی برای آغاز یک سرمایه‌گذاری جدید (با گاناپاتی پوجا).[۵] دو حوزه اصلی که پوجا در آن‌ها انجام می‌شود، خانه یا معابد است تا مراحل خاصی از زندگی را نشان دهد و در طول رویدادها یا جشنواره‌هایی مانند دورگا پوجا، کالی پوجا، جانمشتامی و لکشمی پوجا برگزار گردد.[۶][۷][۸]

تمام تعطیلات مهم هند، از جمله راخی، دیوالی، هولی، کاروا چاوت، گانش چاتورتی، جانمشتامی و نوراتری، دارای آیین‌هایی هستند که به عنوان پوجا شناخته می‌شوند.

برای نمونه، یک چیراثو (که با نام دیا نیز شناخته می‌شود)، فتیله‌های کره تصفیه‌شده، زنگ‌ها، گل‌ها، عودها، مخروط‌ها، رولی یا کومکوم (پودری قرمز که با زردچوبه مخلوط شده و به پیشانی مالیده می‌شود)، برنج، تیلاکام، چاندانام (چوب‌های چوب صندل)، بت‌ها و ساماگری هاوانام از جمله اقلام رایجی هستند که در پوجا استفاده می‌شوند. در هندوئیسم، پوجا یک کار ساتوا است.

پوجا بسته به فرقه، منطقه، مناسبت، ایزد مورد تکریم و مراحل دنبال‌شده متفاوت است.[۶][۷] در مراسم‌های رسمی «نیگاما»، ممکن است آتشی به افتخار ایزد آگنی بدون حضور بت یا تصویر روشن شود. در مقابل، در مراسم‌های آگاما، یک بت یا نماد یا تصویر از یک ایزد حضور دارد. در هر دو مراسم، ممکن است یک چراغ (دیا) یا عود روشن شود در حالی که نیایشی خوانده یا سرودی سروده می‌شود. پوجا معمولاً توسط پرستشگران هندو به تنهایی انجام می‌شود، اگرچه گاهی در حضور کاهنی که به آیین‌ها و سرودهای پیچیده مسلط است، صورت می‌گیرد. در معابد و رویدادهای با کمک کاهن، غذا، میوه‌ها و شیرینی‌ها ممکن است به عنوان پیشکش‌های قربانی به مراسم یا ایزد گنجانده شوند که پس از نیایش، به «پراسادام» تبدیل می‌شود – غذایی که توسط همه حاضران تقسیم می‌شود.[۷][۸]

هر دو نوع پوجای نیگاما و آگاما در هندوئیسم در هند تمرین می‌شوند. در هندوئیسمِ بالی، اندونزی، پوجای آگاما در داخل خانه‌ها و معابد رایج‌تر است. پوجا گاهی در اندونزی «سمباهیانگ» نامیده می‌شود.[۹][۱۰]

ریشه‌شناسی

در جهت عقربه‌های ساعت از بالا سمت چپ: پوجای گروهی در شمال هند، پوجا در یک معبد در جنوب هند، پوجای خانوادگی در داخل خانه، آرتی در پوجا

Puja (पूजा) در زبان سانسکریت به معنای «افتخار، احترام؛ تکریم، پرستش، ستایش؛ پذیرایی مهمان‌نوازانه» است.[۱۱] اکسل مایکلز می‌نویسد که ریشه‌شناسی این واژه «نامشخص» است.[۱۲] جی. ای. بی. ون بویتنن فرضیه‌ای مطرح کرد که پوجا از آیین‌های یجنه ودایی تکامل یافته است، اما نظریه او مقبولیت گسترده‌ای نیافت زیرا تنها بر جنبه‌های بیرونی تمرکز داشت. در ریگ‌ودا در سرود ۸. ۱۷ از واژه Sachipujanayam (سانسکریت: शाचिपूजनायं) به عنوان لقبی برای ایندرا استفاده‌شده که به پوجا در دوران ودایی اشاره دارد.[۱۳] واژه پوجا همچنین در شاتاپاتا براهمنه، اوپانیشاد چاندوگیه و دهرم‌سوتراها ظاهر می‌شود.[۱۴] در گریهیاسوتراها از واژه puj در زمینه مناسک استفاده‌شده است، همان‌طور که پانینی، زبان‌شناس سانسکریت نیز چنین کرده است. با این حال، هیچ‌یک از این متون پوجا را به عنوان شکلی از پرستش نیایشی نشان نمی‌دهند.[۱۵]

به گفته ناتالیا لیدووا، بعید است که «پوجا» ریشه در زبان‌های هندوآریایی و ودایی داشته باشد، زیرا فاقد ریشه سانسکریت است و همچنین موازی‌های هم‌ریشه در سایر زبان‌های هندواروپایی ندارد. ریشه‌های آن احتمالاً در زبان‌های دراویدی است، اما شواهد برای این فرضیه جایگزین نیز تا حد زیادی مفقود است، احتمالاً به این دلیل که پرستش نیایشی به اندازه آیین هندو باستانی نیست.[۱۵][۱۶] کالینز بیان می‌کند که ریشه‌ها ممکن است «pu» (گل) و «ge» (ساختن) باشد، یا شکلی از «ساختن قربانی گل». با این حال، این پیشنهاد مشکل‌ساز است زیرا «pu» از یک ریشه هندواروپایی می‌آید، در حالی که «ge» از زبان‌های دراویدی است.[۱۵] چارپنتیر نیز مانند لیدووا پیشنهاد می‌کند[۱۷] که منشأ واژه «پوجا» ممکن است در زبان‌های دراویدی نهفته باشد. دو ریشه احتمالی در زبان مالایالام ممکن است pūSa به معنای «مالیدن چیزی» یا pūcey به معنای «انجام دادن با گل» (از pū به معنای «گل» و cey به معنای «انجام دادن») باشد. ریشه‌های تامیل نیز پیشنهاد شده‌اند: pūsai به معنای «مالیدن چیزی» یا pūcey به معنای «انجام دادن با گل» (از pū به معنای «گل» و cey به معنای «انجام دادن»)[۱۸] یا ریشه‌های مشابه در زبان تلوگو مانند pūjēi (از pū به معنای «گل» و cēyi به معنای «انجام دادن»).

بر اساس شیوا پورانا، «پوجا» از هم‌ریشگی دو واژه سانسکریت puh و jayate مشتق‌شده است؛ puh به معنای «دستیابی به ثمرات لذت» و jayate به معنای «چیزی که متولد می‌شود» است. از این رو، پوجا به آیینی اشاره دارد که فرد از طریق آن به ثمرات لذت از چیزهایی مانند ایده‌های خوب و دانش دست می‌یابد.[۱۹]

خاستگاه‌ها

نظر علمی در مورد خاستگاه پوجا به دو دیدگاه اصلی تقسیم‌شده است.[۲۰] در دیدگاه اکثریت، تیموتی لوبین، محقق، معتقد است که عناصر پوجا به‌طور آگاهانه با آیین‌های ودایی ادغام شده‌اند.[۲۱]

به گفته محققان،[۲۲] یکی از اولین اشارات به «پوجا» در گریهیاسوتراها (بخشی از کالپا) است که قوانینی را برای مناسک خانگی ارائه می‌دهند. این سوتراها که قدمت آن‌ها به حدود ۵۰۰ سال پیش از میلاد می‌رسد، از واژه پوجا برای توصیف مهمان‌نوازی جهت تکریم کاهنانی استفاده می‌کنند که برای هدایت مناسک مربوط به نیاکان درگذشته به خانه دعوت می‌شدند. همانند دوران ودایی، مفهوم کلی پوجا ثابت ماند، اما به استقبال از ایزد به همراه جوهر معنوی ایزد به عنوان مهمان گرامی گسترش یافت.[۲۲]

مجموعه متون پوراناها که قدمت آن‌ها به حدود قرن ششم میلادی می‌رسد، حاوی طرح کلی گسترده‌ای در مورد چگونگی انجام پوجای ایزد (deva pūjā) است. بنابراین، پوجای ایزد، مناسک ودایی را با نیایش به ایزد در قالب آیینی خود می‌آمیزد. همانند بسیاری از جنبه‌های دیگر آیین هندو، هم پوجای ودایی و هم پوجای نیایشی ایزد ادامه یافتند و انتخاب آن بر عهده پیروان آیین هندو گذاشته شد.

به عنوان یک عمل تاریخی، «پوجا» در آیین هندو بر اساس ایده میزبانی از یک ایزد یا شخص مهم به عنوان گرامی‌ترین و عزیزترین مهمان به بهترین شکلی که فرد می‌تواند، با توجه به منابع خود، و دریافت شادی و نعمت آن‌ها در عوض، مدل‌سازی شده است. پل تیم از قطعاتی در رامایانا پیشنهاد می‌کند که واژه «پوجا» به پذیرایی مهمان‌نوازانه از مهمانان اشاره داشته و چیزهایی که به مهمانان تقدیم می‌شد، می‌توانست به خدایان و اقامتگاه‌های آن‌ها نیز تقدیم شود.[۲۳] مناسک مورد بحث، «پنج قربانی بزرگ» یا pañcamahāyajña بودند که در متون گریهیاسوترا ثبت شده‌اند (برای این ادبیات، نگاه کنید به کالپا).[۲۴] بنابراین، توسعه «پوجا» از سنت‌های خانگی دوره ودایی پدیدار شد و با قیاس به محیط معبد منتقل شد: همان‌طور که مهمانان مهم مدت‌ها در خانه‌های مرفه مورد استقبال قرار می‌گرفتند و چیزهایی که آن‌ها را خشنود می‌کرد به آن‌ها تقدیم می‌شد، خدایان نیز در خانه‌های معبدی مورد استقبال قرار گرفتند و چیزهایی که آن‌ها را خشنود می‌کرد به آن‌ها تقدیم شد. منشورهای مسی که کمک‌های زمین به معابد را ثبت می‌کنند، نشان می‌دهند که این عمل مذهبی از اواسط قرن چهارم به‌طور فعال تشویق می‌شده است.[۲۵][۲۶]

اهمیت

در نخستین متون توصیف‌کننده پوجای ودایی، اهمیت پوجا میزبانی از کاهن بود تا بتواند درخواست‌های مستقیم را به ایزدان ارائه دهد. طبق گفته وید ویلاک،[۲۷] یک نمونه از دعای استغاثه که در طول یک پوجای ودایی خوانده می‌شود، چنین است:

«ای ایندرا-آگنی، ای قاتلان ورترا با صاعقه‌های زیبا، ما را با هدایای نو بهره‌مند سازید؛ »
«ای ایندرا، با دست راست خود گنجینه‌ها را بیاور؛ »
«ای آگنی، لذت‌های یک خانواده خوب را عطا کن؛ »
«به [ما] نیرو، ثروت در گله و تملک اسب‌های خوب ببخش. »
– ÄsvSü

هدف از این درخواست‌ها، سوزاندن کارماهای گذشته است تا بتوان با کمک ایزد، تجربه یگانگی با برهمن را به دست آورد. این شکلی از باکتی یوگا است که نتیجه نهایی آن، رسیدن به آگاهیِ خداوند از طریق ادای احترام به اوست. با این حال، حتی با وجود این اهمیت معنویِ نظریِ تکامل‌یافته، بسیاری از مردم از پوجا به عنوان ابزاری برای درخواست آرزوها و استغاثه استفاده می‌کنند؛ مانند درخواست برای سلامتی فرزند، بهبودی سریع از بیماری، موفقیت در یک سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده یا اهداف مشابه. در ساختار و عمل پوجا، مانتراها و آیین‌ها بر معنویت تمرکز دارند و هرگونه درخواست و استغاثه‌ای از این دست، تنها در پایان پوجا افزوده می‌شود.[۲۷]

هاینریش زیمر[۲۸] پوجا را با یانترا مرتبط می‌داند، به طوری که آیین‌ها به نیایشگر کمک می‌کنند تا بر مفاهیم معنوی تمرکز کند. زیمر می‌نویسد که پوجا در هندوئیسم، راه و فرایندی برای دگرگونی آگاهی است که در آن، نیایشگر و اهمیت معنوی ایزد به هم نزدیک می‌شوند. این فرایند پوجای آیینی، در بخش‌های مختلف هند، رهایی‌بخش، پاک‌کننده و شکلی از یوگای روح و احساسات تلقی می‌شود.[۲۹][۳۰]

پوجا در هندوئیسم گاهی شامل مضامینی فراتر از بت‌ها یا تصاویر مقدس (مورتی) است. این ممکن است شامل اشخاص، مکان‌ها، رودخانه‌ها، اشیاء ملموس یا هر چیزی باشد که توسط برخی از هندوها به عنوان تجلی واقعیت الهی دیده می‌شود. دسترسی به امر الهی تنها به مراقبه‌های ریاضت‌طلبانه، آن‌گونه که در مکتب یوگا هندوئیسم وجود دارد، یا بت‌های مقدس، آن‌گونه که در سنت‌های باکتی مرسوم است، محدود نمی‌شود. برای برخی، امر الهی در همه جا حضور دارد و محدودیتی در شکل آن نیست؛ بنابراین پوجا برای این تجلیات، همان معنای معنوی را برای کسانی دارد که انتخاب می‌کنند تا برای اشخاص، مکان‌ها، رودخانه‌ها، اشیاء ملموس یا هر چیز دیگری دعا کنند.[۳۱][۳۲]

انواع پوجا

سینی پیشکش پوجا با اشیاء مختلفی که برای آیین‌های اوپاچارا در طول پوجا استفاده می‌شود.

پوجاها می‌توانند «نیتیا» (واجب یا روزانه)، «نایمی‌تیکا» (موقتی) یا «کامیا» (اختیاری که برای رسیدن به یک خواسته انجام می‌شود) باشند.[۳۳]

پوجای پانکوپاچارا

یک پوجای «پانکوپاچارا» یا پنج‌بخشی، به‌طور معمول شامل پیشکش کردن خمیر معطر، گل‌های تازه، بخور، شعله و غذا به ایزد است. هنگامی که غذا پیشکش شد، متبرک یا پراسادا در نظر گرفته می‌شود.[۳۴] این پوجا همان ساختاری را دارد که مردم به‌طور معمول برای پذیرایی سریع، مهمان‌نوازی و تعامل محبت‌آمیز با یک مهمان عزیز انجام می‌دهند. ابتدا به ایزد خوش‌آمد گفته می‌شود، با نام مورد خطاب قرار می‌گیرد و از او استقبال می‌شود، که گاهی با یک «دیا» (چراغ) یا چوب بخور روشن همراه است. نیایشگر با مراقبه (شکلی از درشن) یا خواندن سرودها و مانتراها، به ارتباط با تجلی معنوی می‌پردازد و سپس دعاهای شخصی دنبال می‌شود. پس از پایان دعا، از آن مهمان معنوی به عنوان یک مهمان، با محبت تشکر می‌شود.[۳۵]

یک پوجای مراقبه‌ای سریع، گاهی توسط برخی از هندوها بدون بت یا تصویر انجام می‌شود. به گفته کریس فولر، انسان‌شناس، متون هندو با توجه به مناسبت، نیازها و ترجیحات شخصی، انعطاف‌پذیری و پوجای مختصر را مجاز می‌دانند.[۳۶]

دورگا پوجا

دورگا پوجا، که با نام‌های دورگوتساوا یا شارودوتساوا نیز شناخته می‌شود، یک جشنواره سالانه است که در شبه‌قاره هند، به‌ویژه در بنگال، آسام و دیگر ایالت‌های شرق هند و همچنین در بنگلادش جشن گرفته می‌شود. این جشنواره ایزدبانوی هندو، دورگا را گرامی می‌دارد و پیروزی او بر اهریمن مهیش‌اسورا را جشن می‌گیرد. این جشنواره ده روز به طول می‌انجامد که پنج روز آخر آن از اهمیت بیشتری برخوردار است. در این مدت، آیین‌های مفصلی هم در خانه‌ها و هم در فضاهای عمومی، از جمله ساخت سازه‌های موقتی به نام پاندال، انجام می‌شود. دورگا پوجا شامل خواندن متون مقدس، نمایش‌ها، ضیافت‌ها، هدیه دادن و راهپیمایی‌های عمومی معروف به «ملا» است. این جشنواره در سنت شاکتی‌پرستی هندوئیسم اهمیت زیادی دارد و با جشن‌های نوراتری و دوسهرا که توسط سایر سنت‌های هندو برگزار می‌شود، همزمان است. این جشنواره نه تنها پیروزی خیر بر شر را جشن می‌گیرد، بلکه به عنوان یک جشنواره برداشت محصول نیز عمل می‌کند و دورگا را به عنوان قدرت مادرانه پشت زندگی و آفرینش گرامی می‌دارد. دورگا پوجا شامل پرستش ایزدان مختلف از جمله لکشمی، سرسوتی، گانش و موروگان در کنار دورگا است. این جشنواره با غوطه‌ور کردن تندیس‌های گلی ایزدبانو در رودخانه‌ها یا آب‌ها به اوج می‌رسد که نمادی از بازگشت او به کیهان الهی است.[۳۷][۳۸]

گورو پوجا

در مورد استادان بزرگ معنوی، رسمی نیز برای انجام پوجا برای یک فرد زنده، به‌ویژه در گورو پورنیما وجود دارد.[۳۹] گوروها گاهی به عنوان موضوع پوجا انتخاب می‌شوند و به عنوان خدایان زنده مورد احترام قرار می‌گیرند یا به عنوان تجسم ایزدان خاص دیده می‌شوند. گوروها گاهی با لباس‌های نمادین، گل‌آذین‌ها و سایر زیورآلات آراسته می‌شوند و با بخور، شستن و تدهین پاهایشان، دادن میوه، غذا و نوشیدنی به آن‌ها و مراقبه در پای آن‌ها، در حالی که برای برکت‌شان دعا می‌کنند، گرامی‌داشته می‌شوند.

گوواردان پوجا

گوواردان پوجا، که با نام‌های آناکوت یا آناکوت نیز شناخته می‌شود، یک جشنواره هندو است که در اولین روز قمری نیمه روشن ماه کارتیکا جشن گرفته می‌شود و معمولاً در چهارمین روز دیوالی قرار دارد. در طول این جشنواره، نیایشگران تپه گوواردان را گرامی می‌دارند و با تهیه و پیشکش کردن مجموعه‌ای متنوع از غذاهای گیاهی، از لرد کریشنا سپاسگزاری می‌کنند.[۴۰]

برای پیروان ویشنوپرستی، گوواردان پوجا یادآور روایتی است که در بهاگوت پران توصیف‌شده است، که در آن لرد کریشنا تپه گوواردان را بلند کرد تا روستاییان ورینداوان را از بارندگی‌های سیل‌آسا محافظت کند. این عمل نماد حمایت الهی و ایمان نیایشگرانی است که برای پناه به خداوند تکیه می‌کنند. برای بزرگداشت این مناسبت، نیایشگران یک «کوه غذا» نمادین که نشان‌دهنده تپه گوواردان است را به عنوان پیشکش به خداوند ارائه می‌دهند و ایمان و ارادت خود را تجدید می‌کنند.

گواردهان پوجا به‌طور گسترده توسط فرقه‌های مختلف هندو در سراسر هند و فراتر از آن برگزار می‌شود.[۴۱]

پوجای معبد

یک مراسم پوجا در معبد بساکیه در بالی، اندونزی

پوجای معبد (معبد هندو) نسبت به نسخه‌های خانگی مفصل‌تر است و معمولاً چندین بار در روز انجام می‌شود. این مراسم همچنین توسط یک کاهن معبد یا پوجاری اجرا می‌گردد. علاوه بر این، ایزد معبد (خدا یا الهه حامی) به عنوان یک مقیم در نظر گرفته می‌شود تا یک مهمان؛ بنابراین پوجا به گونه‌ای تغییر می‌یابد که این موضوع را بازتاب دهد؛ برای مثال، ایزد در صبح «بیدار» می‌شود نه اینکه «فراخوانده» شود. پوجاهای معبد بسته به منطقه و فرقه‌ها بسیار متفاوت هستند؛ برای نمونه، سرودهای نیایشی در معابد ویشنوپرستی خوانده می‌شوند. در پوجای معبد، اغلب مشارکت فعال کمتری وجود دارد و کاهن به نمایندگی از دیگران عمل می‌کند.[۵]

عناصر پوجا

یک پوجای سنتی در معبد سوامی آیاپان در شرق لندن، بریتانیا اجرا می‌شود.
بوگا (غذا) برای پیشکش به خدا در پوجا

یک پوجای کامل خانگی یا معبدی می‌تواند شامل چندین «اوپاچارا» یا «خدمات» سنتی باشد. آنچه در ادامه می‌آید نمونه‌ای از یک پوجا است؛ این مراحل ممکن است بسته به منطقه، سنت، محیط یا زمان، به‌ویژه در نحوه پذیرایی از ایزد متفاوت باشد. در این نمونه، ایزد به عنوان یک مهمان دعوت می‌شود، پرستشگر از ایزد به عنوان یک مهمان ارجمند میزبانی و مراقبت می‌کند، سرودها و غذا به ایزد پیشکش می‌شود، و پس از ابراز عشق و احترام، میزبان با محبت از ایزد خداحافظی کرده و مرخص می‌شود.[۵] یان گوندا، هندشناس، ۱۶ مرحله (شوداشا اوپاچارا) را شناسایی کرده است که در تمام انواع پوجا مشترک هستند:[۴۲]

  1. «آواهانا» (فراخوانی). ایزد از قلب به مراسم دعوت می‌شود. آستانه خانه شسته و با رانگولی برای خوش‌آمدگویی به ایزد تزئین می‌شود.
  2. «آسانا». به ایزد یک جایگاه (صندلی) پیشکش می‌شود.
  3. «پادیا». پاهای ایزد به‌صورت نمادین شسته می‌شود.
  4. آب برای شستن سر و بدن پیشکش می‌شود.
  5. «آرگیا». آب پیشکش می‌شود تا ایزد بتواند دهان خود را بشوید.
  6. «اسنانا» یا «آبیشکا». آب برای استحمام نمادین پیشکش می‌شود.
  7. «واسترا» (پوشاک). در اینجا ممکن است پارچه‌ای دور تندیس پیچیده و زیورآلات به آن متصل شود. اگر ایزد مذکر باشد، یک دوتی پوشانده می‌شود. اگر مونث باشد، یک ساری پوشانده می‌شود.
  8. «یاجنواویتا» یا «مانگال‌سوترا». پوشاندن نخ مقدس (نخ یاجنواویتا اگر مذکر و نخ مانگال‌سوترا اگر مونث باشد).
  9. «آنولپانا» یا «گاندها». عطرها و پمادها به تندیس مالیده می‌شود. خمیر چوب صندل (خمیر چاندانا) یا کومکوم استفاده می‌شود. اگر ایزد مونث باشد، پودر زردچوبه، سندور، کومکوم و سرمه (کاجال) پیشکش می‌شود.
  10. «پوشپام». گل‌ها پیش از تندیس پیشکش می‌شوند یا گل‌آذین‌ها به گردن آن آویخته می‌شوند.
  11. «دوپا». بخور پیش از تندیس سوزانده می‌شود.
  12. «آرتی». یک چراغ روشن در مقابل تندیس چرخانده می‌شود. معمولاً شعله آرتی با استفاده از کافور یا فتیله‌های آغشته به گی به عنوان «ماها-نیراجانام» سوزانده می‌شود.
  13. «نایودیا». غذاهایی مانند برنج پخته، میوه، کره تصفیه‌شده، شکر و برگ فوفل پیشکش می‌شود.
  14. «تامبولا». فوفل، برگ‌های فوفل، دانه‌های برنج، تکه‌های زردچوبه و پول پیشکش می‌شود.
  15. «ناماسکارا» یا «پراناما». پرستشگر و خانواده برای ادای احترام در مقابل تندیس تعظیم یا سجده می‌کنند.
  16. «پاری‌کراما» یا «پراداکشینا». طواف به دور ایزد.
  17. مرخص شدن.

گاهی مراحل اضافی نیز گنجانده می‌شود:

  1. «دیانام» (مدیتیشن). ایزد در قلب پرستشگر فراخوانده می‌شود.
  2. «آچامانیام». آب برای نوشیدن پیشکش می‌شود.
  3. «آبهارانام». ایزد با گردنبندها و جواهرات تزئین می‌شود.
  4. «چاترام». پیشکش چتر تشریفاتی.
  5. «چامارام». پیشکش بادبزن یا مگس‌ران (چامارا) برای فراهم کردن تهویه مطبوع برای ایزد.
  6. «ویسارجانا» یا «اودواسانا». ایزد از آن مکان جابه‌جا می‌شود.

تفاوت‌هایی در این روش پوجا وجود دارد، مانند:

  1. پانچا اوپاچارا پوجا (پوجا با پنج مرحله).
  2. چاتوشاستی اوپاچارا پوجا (پوجا با ۶۴ مرحله).[۴۳]

ساختار پوجای مفصل نیز بین معابد، مناطق و مناسبت‌ها به‌طور قابل‌توجهی متفاوت است.[۴۴]

آرچانا پوجا یک پوجای کوتاه شفاعت‌خواهانه به نمایندگی از یک فرد است که می‌تواند پس از پوجای اصلی انجام شود.[۴۵]

در هندوئیسم بالی

خانواده‌ای از مردم بالی در حال انجام پوجا در یک معبد هندو، بالی، اندونزی.

در هندوئیسم بالی، پوجا گاهی «سمباهیانگ» نامیده می‌شود.[۱۰][۴۶] این واژه از دو کلمه در زبان جاوه‌ای قدیم ریشه می‌گیرد: سمباه و هیانگ. سمباه به معنای احترام گذاشتن و تعظیم کردن است؛ هیانگ به معنای الهی، خدا یا «سانگ هیانگ ویدی واسا»، مرد مقدس و نیاکان است. بنابراین دعا کردن به معنای احترام گذاشتن، تعظیم کردن و تسلیم شدن در برابر امر الهی و نیاکان است.

سمباهیانگ (پوجا) برای هندوهای بالی یک وظیفه است؛ دعاها و سرودها از وداها گرفته شده‌اند. یک خانواده معمولاً هر روز با «کِوانگِن» و سایر پیشکش‌ها دعا می‌کند. کِوانگِن به معنای معطر است و از برگ‌ها و گل‌ها به شکل نمادهای فرخنده ودایی ساخته می‌شود. بالیایی‌ها از کِوانگِن برای پرستش امر الهی، هم به شکل پوروشا (روح) و هم پرادانا (بدن) استفاده می‌کنند. همانند هند، بالیایی‌ها پیشکش‌هایی دارند که شامل گنجاندن نمادین آتش، بخور و مانترا است.[۴۶][۴۷]

به عنوان یک رویداد اجتماعی و حقوق بشری

پوجا در هندوئیسم به عنوان وسیله‌ای برای جوامع هندو در خارج از هند عمل کرده است تا گرد هم آیند، معاشرت کنند، دوستان جدیدی پیدا کنند و گاهی در مورد راه‌های مقابله با تبعیض اجتماعی علیه هندوها گفتگو کنند.[۴۸][۴۹][۵۰] برای مثال، ماریون پاتریک جونز گزارش می‌دهد[۵۱] که دیاسپورای هندو که توسط دولت استعماری بریتانیا به عنوان کارگران قراردادی به ترینیداد آورده‌شده بودند، از قوانین تبعیض‌آمیزی رنج می‌بردند که ازدواج‌های سنتی هندو یا حقوق ارث فرزندان حاصل از ازدواج سنتی هندو را به رسمیت نمی‌شناخت، و دولت اکثریت غیرهندو نیز اجازه سوزاندن جسد در آتش یا ساخت کوره جسدسوزی را نمی‌داد. این آیین‌های هندو، بت‌پرستانه و غیرمتمدنانه تلقی می‌شدند. پوجاها راهی برای هندوها فراهم کردند تا ملاقات کنند، سازماندهی اجتماعی‌داشته باشند و برای حقوق بشر خود دادخواهی کنند. با گذشت زمان، پوجاها به همان اندازه که یک رویداد مذهبی بودند، به یک رویداد اجتماعی و تفریحی برای جامعه تبدیل شدند.[۵۱]

نقد «پوجا» در مکتب پوروا میمانسا

اگرچه «پوجا» به عنوان یک فعالیت مذهبی معتبر توسط عموم هندوها پذیرفته‌شده است، اما مدت‌هاست که توسط متفکران میمانسا مورد انتقاد قرار گرفته است. اثر بنیادین این مکتب، «کارمامیمانساسوترا» یا «گزین‌گویه‌هایی برای تحقیق در باب عمل» بود که توسط جیمینی تألیف شد. قدیمی‌ترین تفسیر باقی‌مانده از آن، متعلق به شابارا است که در حدود پایان قرن چهارم می‌زیست.[۵۲] تفسیر شابارا که با نام «شاباراباشیا» شناخته می‌شود، در مکتب میمانسا از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است، چرا که درک شابارا توسط تمام نویسندگان بعدی به عنوان دیدگاه قطعی پذیرفته شد.

شابارا در فصلی با عنوان «دواتادیکارانا» (۹: ۱: ۵: ۶–۹)، درک عامیانه از خدایان را بررسی کرد و کوشید تا این باور را که آن‌ها دارای بدن مادی هستند، می‌توانند پیشکش‌های تقدیم‌شده به خود را بخورند، و قادرند خشنود‌شده و در نتیجه پرستش‌کنندگان را پاداش دهند، رد کند.[۵۳] شابارا با تکیه بر وداها (او از پذیرش مهابارته، متون پوراناها یا حتی ادبیات سمرتی به عنوان منابع معتبر اقتدار خودداری کرد)، نتیجه گرفت که خدایان نه جسمانی هستند و نه دارای ادراک، و بنابراین قادر به لذت بردن از پیشکش‌ها یا مالکیت دارایی نیستند. او برای اثبات این موضوع به مشاهده تجربی متوسل شد و خاطرنشان کرد که پیشکش‌ها هنگام تقدیم به خدایان از نظر اندازه کاهش نمی‌یابند؛ هرگونه کاهشی صرفاً ناشی از قرار گرفتن در معرض هوا است. به همین ترتیب، او استدلال کرد که مواد نه بر اساس خواست خدایان، بلکه به این دلیل به آن‌ها پیشکش می‌شوند که «آنچه با ادراک مستقیم تأیید می‌شود این است که اشیاء مطابق با خواست خادمان معبد استفاده می‌شوند (pratyakṣāt pramāṇāt devatāparicārakāṇām abhiprāyaḥ)».[۵۴]

شابارا در جریان بحث خود تأکید کرد که «هیچ رابطه‌ای بین مورد مهمانان و عمل قربانی وجود ندارد». این اظهارنظر ضمنی، شواهد تاریخی محکمی ارائه داد که «پوجا» بر اساس قیاس با «آتیتی»، سنت ودایی باستانیِ پذیرایی از مهمانان، بنا‌شده است. آنچه شابارا بر آن پافشاری می‌کرد این بود که این قیاس معتبر نیست.[۵۵]

در حالی که میمانساها قرن‌ها به حفظ این تفسیر ادامه دادند، شکست آن‌ها در مناظره به دست شانکاراچاریا منجر به این شد که دیدگاه آن‌ها به یک دیدگاه اقلیت تبدیل شود. میمانساها حتی تا قرن هفدهم نیز شکوفا بودند، که این امر با تفاسیر نیلاکانتا مشهود است.

همچنین ببینید

* فهرست مواد مورد استفاده در آیین هندو

  • پوجا (بودیسم)
  • غذای مقدس به عنوان پیشکش
  • ساتیانارایان پوجا
  • باستان‌شناسی آیین هندو
  • پرستش در هندوئیسم

منابع

  1. ↑ James Lochtefeld, The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 2, شابک ‎۰−۸۲۳۹−۲۲۸۷−۱, pp. 529–530.
  2. ↑ Paul Courtright, in Gods of Flesh/Gods of Stone (Joanne Punzo Waghorne, Norman Cutler, and Vasudha Narayanan, eds), شابک ‎۹۷۸−۰−۲۳۱−۱۰۷۷۷−۸, Columbia University Press, see Chapter 2.
  3. ↑ पूजा, Sanskrit Dictionary, Germany (2009)
  4. ↑ Religions in the Modern World, 3rd Edition, David Smith, p. 45
  5. 1 2 3 Lindsay Jones, ed. (2005). Gale encyclopedia of religion. Vol. 11. Thomson Gale. pp. 7493–7495. ISBN 978-0-02-865980-0.
  6. 1 2 Flood, Gavin D. (2002). The Blackwell companion to Hinduism. Wiley-Blackwell. ISBN 978-0-631-21535-6.
  7. 1 2 3 Puja, Encyclopædia Britannica.
  8. 1 2 Hiro G. Badlani (2008), Hinduism: a path of ancient wisdom, شابک ‎۹۷۸−۰−۵۹۵−۴۳۶۳۶−۱, pp. 315–318.
  9. ↑ How Balinese worship their god The Bali Times (January 4, 2008), Pedoman Sembahyang Bali Indonesia (2009).
  10. 1 2 Yves Bonnefoy (ed.), Asian mythologies, شابک ‎۹۷۸−۰−۲۲۶−۰۶۴۵۶−۷, University of Chicago Press, pages 161–162
  11. ↑ Macdonell, Arthur Anthony (1929). "puja". A practical Sanskrit dictionary with transliteration, accentuation, and etymological analysis throughout. London: Oxford University Press – via Digital South Asia Library.
  12. ↑ Axel Michaels (2004). Hinduism: Past and Present. Princeton University Press. pp. 241–242. ISBN 978-0-691-08953-9.
  13. ↑ Lidova, Natalia (1994-01-01). Drama and Ritual of Early Hinduism (in English). Motilal Banarsidass Publishing House. p. 96. ISBN 978-81-208-1234-5.
  14. ↑ Lidova, Natalia (2020-08-20), "Measuring Innovation: Genesis and Typology of Early Pūjā", in Flood, Gavin (ed.), The Oxford History of Hinduism: Hindu Practice, Oxford University Press, p. 142, doi:10.1093/oso/9780198733508.003.0007, ISBN 978-0-19-873350-8, retrieved 2025-08-03
  15. 1 2 3 Natalia Lidova (1994). Drama and Ritual of Early Hinduism. Motilal Banarsidass. pp. 96–98. ISBN 978-81-208-1234-5.
  16. ↑ Axel Michaels (2004). Hinduism: Past and Present. Princeton University Press. p. 241. ISBN 978-0-691-08953-9.
  17. ↑ Charpentier, J. (1926), "Über den Begriff und die Etymologie von Pujå." Beiträge zur Literaturwissenschaft und Geistesgeschichte Indiens, Festgabe Hermann Jacobi zum 75, Geburstag. Ed. W. Kirfel, Bonn, pp. 279–297.
  18. ↑ Varadara Raman, Glimpses of Indian Heritage (1998)'
  19. ↑ Shastri, Jagdish Lal (1977). The Śiva-Purāṇa: Volumes 1-4 (in English). M. Banarsidass. The word Pūjā is thus derived: Pūḥ means 'the achievement of the fruits of enjoyment.' By the rite one achieves the fruits. Jāyate means "is born." Good ideas, knowledge etc. also are included in this. The word Pūjā is used in this sense amongst the people as well as in the sacred texts.
  20. ↑ Lidova, Natalia (2020-08-20), "Measuring Innovation: Genesis and Typology of Early Pūjā", in Flood, Gavin (ed.), The Oxford History of Hinduism: Hindu Practice, Oxford University Press, p. 147, doi:10.1093/oso/9780198733508.003.0007, ISBN 978-0-19-873350-8, retrieved 2025-08-03
  21. ↑ Lidova, Natalia (2020-08-20), "Measuring Innovation: Genesis and Typology of Early Pūjā", in Flood, Gavin (ed.), The Oxford History of Hinduism: Hindu Practice, Oxford University Press, p. 148, doi:10.1093/oso/9780198733508.003.0007, ISBN 978-0-19-873350-8, retrieved 2025-08-03
  22. 1 2 Hillary Peter Rodrigues (2003), Ritual Worship of the Great Goddess, McGill Studies in the History of Religions, State University of New York Press, شابک ‎۰−۷۹۱۴−۵۳۹۹−۵, see Chapter 3.
  23. ↑ Paul Thieme, "Indische Wörter und Sitten", in Kleine Schriften (Wiesbaden, 1984) 2: 343–70.
  24. ↑ G. Bühnemann, Pūjā: A Study of Smarta Ritual (Vienna, 1988): p. 33; Shingo Einoo, "The Formation of the Pūjā Ceremony," Studien zur Indologie und Iranistik (Festschrift für Paul Thieme) 20 (1996): 74. A different view is found in Smith, Vedic Sacrifice in Transition, pp. 2–5, who attributes the decline of old śrauta practices to a number of factors one of which was the emergence of 'iconic ritual'.
  25. ↑ Willis, Michael D. (2008). "The Formation of Temple Ritual in the Gupta Period: pūjā and pañcamahāyajña". Prajñādhara: Gouriswar Bhattacharya Felicitation Volume, Edited by Gerd Mevissen. Prajñādhara: Gouriswar Bhattacharya Felicitation Volume. Delhi: Gerd Mevissen.
  26. ↑ Willis, Michael D. (2009). "2: 6". The Archaeology of Hindu Ritual. Cambridge University Press.
  27. 1 2 Harvey P. Alper, Understanding Mantras, شابک ‎۸۱−۲۰۸−۰۷۴۶−۴, Chapter 3.
  28. ↑ Zimmer, Heinrich (1984), Artistic Form and Yoga in the Sacred Images of India. Translated by Gerald Chapple and James B. Lawson, Princeton University Press.
  29. ↑ Hillary Peter Rodrigues (2003), Ritual Worship of the Great Goddess, McGill Studies in the History of Religions, State University of New York Press, شابک ‎۰−۷۹۱۴−۵۳۹۹−۵
  30. ↑ Tracy Pintchman (2008), "Raising Krishna with Love: Maternal devotion as a form of yoga in a women's ritual tradition", in Theory and Practice of Yoga (Knut Joacobsen), شابک ‎۹۷۸−۸۱−۲۰۸−۳۲۳۲−۹.
  31. ↑ Eck, Diana (1981), Darśan: Seeing the Divine Image in India, Chambersburg: Anima Books.
  32. ↑ Jessica Frazer & Gavin Flood (2011), The Continuum Companion to Hindu Studies, شابک ‎۹۷۸−۰−۸۲۶۴−۹۹۶۶−۰.
  33. ↑ Gairola, Vineet (2023-11-01). "Nine Nights of Power: Durgā, Dolls, and Darbārs". Journal of Asian Studies. 82 (4): 738–740. doi:10.1215/00219118-10773571. ISSN 0021-9118.
  34. ↑ Gairola, Vineet (2023-11-01). "Nine Nights of Power: Durgā, Dolls, and Darbārs". Journal of Asian Studies. 82 (4): 18–19. doi:10.1215/00219118-10773571. ISSN 0021-9118.
  35. ↑ Eck, Diana (1981), Darśan: Seeing the Divine Image in India, Chambersburg: Anima Books.
  36. ↑ Christopher Fuller (1992), The Camphor Flame – Popular Hinduism and Society in India, Princeton University Press.
  37. ↑ Lochtefeld, James G. (2002). The illustrated encyclopedia of Hinduism (1st ed.). New York: Rosen. ISBN 978-0-8239-2287-1.
  38. ↑ "How Durga Puja became one of the world's largest unofficial public arts festivals". Architectural Digest India (in انگلیسی هند). 2024-02-13. Retrieved 2024-03-30.
  39. ↑ "Guru Purnima 2019: Know The Importance, Significance, Puja Tithi, Celebrations of The Day of 'Gurus'". India.com (in English). 2019-07-13. Retrieved 2019-12-19.
  40. ↑ Lochtefeld 2002, pp. 260.
  41. ↑ Richardson, E. Allen (2014). Seeing Krishna in America: the Hindu Bhakti tradition of Vallabhacharya in India and its movement to the West. Jefferson, North Carolina: McFarland & Company, Inc., Publishers. ISBN 978-0-7864-5973-5.
  42. ↑ Fuller, C. J. (2004), The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India (PDF), Princeton, NJ: Princeton University Press, p. 67, ISBN 978-0-691-12048-5, archived from the original (PDF) on 2013-12-26
  43. ↑ "upacharas". salagram.net. 2004. Archived from the original on 14 مه 2013. Retrieved 25 December 2012. Sixty four Upacharas
  44. ↑ Stella Kramrisch (1976), The Hindu Temple, Vols. 1 and 2, Motilal Banarsidass; see also her publications on Shiva Temple pujas, Princeton University Press.
  45. ↑ "Visiting a Hindu Temple; A Beginner's Guide". April 1991.
  46. 1 2 "How Balinese Worship their God", The Bali Times (January 4, 2008)
  47. ↑ Rajiv Malik, "Bali – Land of Offerings", Hinduism Today (2011).
  48. ↑ I. Wayan Dibia, "Odalan of Hindu Bali: A Religious Festival, a Social Occasion and a Theatrical Event", Asian Theatre Journal, Vol. 2, No. 1 (Spring 1985), pp. 61–65.
  49. ↑ Chandra Jayawardena, "Religious Belief and Social Change: Aspects of the Development of Hinduism in British Guiana", Comparative Studies in Society and History, Vol. 8, No. 2 (January 1966), pp. 211–240
  50. ↑ Brettell, C (2005). "Voluntary organizations, social capital, and the social incorporation of Asian Indian immigrants in the Dallas-Fort Worth metroplex". Anthropological Quarterly. 78 (4): 853–882. doi:10.1353/anq.2005.0052. S2CID 144620114.
  51. 1 2 O'Callaghan, Marion (1998). "Hinduism in the Indian Diaspora in Trinidad". Journal of Hindu-Christian Studies. 11. doi:10.7825/2164-6279.1178.
  52. ↑ Othmar Gächter, Hermeneutics and Language in Pūrva Mīmāṃsā (Delhi, 1983): pp. 9–10 where a summary of much scholarship is given.
  53. ↑ Willis, Michael D. (2009). The Archaeology of Hindu Ritual. Cambridge University Press. pp. 208–10.
  54. ↑ Willis, Michael D. (2009). The Archaeology of Hindu Ritual. Cambridge University Press. p. 323, n. 208.
  55. ↑ Willis, Michael D. (2009). The Archaeology of Hindu Ritual. Cambridge University Press. p. 210.

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.