کوونانترها (اسکاتلند)

کووِنانترها یا میثاق‌گرایان (به انگلیسی: Covenanters) اعضای یک جنبش مذهبی و سیاسی اسکاتلندی در قرن هفدهم بودند که از یک کلیسای پرسبیترین در اسکاتلند و برتری رهبران آن کلیسا در امور مذهبی حمایت می‌کردند.[۱]

این جنبش در اصل از اختلافات با جیمز ششم و پسرش چارلز یکم بر سر سازماندهی و آموزه‌های کلیسا آغاز شد، اما به یک درگیری سیاسی بر سر محدودیت‌های اقتدار سلطنتی گسترش یافت.

در سال ۱۶۳۸، هزاران اسکاتلندی "میثاق ملی" (National Covenant) را امضا کردند و به نام میثاق‌گرایان یا کووِناترها (Covenanters) شناخته شدند. آن‌ها متعهد شدند در برابر تغییرات مذهبی تحمیل شده توسط چارلز یکم مقاومت کنند. این امر به جنگ‌ اسقف‌ها (۱۶۳۹−۱۶۴۰) منجر شد که با کنترل کوونانترها بر دولت اسکاتلند به پایان رسید.

در واکنش به شورش ۱۶۴۱ ایرلند، سربازان کوونانتر به ایرلند اعزام شدند، و در سال ۱۶۴۳ با بستن "میثاق مذهبی و اتحاد نظامی" (Solemn League and Covenant) −که اتحادی بود میان پارلمان انگلستان و کوونانترهای اسکاتلند برای همکاری نظامی علیه شاه و و اصلاح مذهبی کلیساهای انگلستان و ایرلند بر پایه نظام پرسبیتری اسکاتلند[۲]− در جنگ داخلی اول انگلستان در کنار پارلمان قرار گرفتند.

در طول جنگ داخلی دوم انگلستان (۱۶۴۸)، جناح کوونانترها موسوم به اِنگیجِرها با سلطنت‌طلبان اسکاتلندی و انگلیسی متحد شدند. ارتش اسکاتلند به انگلستان حمله کرد اما شکست خورد. پس از این شکست، حزب کِرک (Kirk Party) قدرت سیاسی را به دست آورد و در سال ۱۶۵۰، توافق کرد که از چارلز دوم حمایت نظامی کند تا او بتواند تاج و تخت انگلستان را پس بگیرد، و در سال ۱۶۵۱ او را به عنوان پادشاه بریتانیا تاج‌گذاری کرد. اسکاتلند در جنگ متعاقب انگلستان و اسکاتلند (۱۶۵۰ تا ۱۶۵۲) شکست خورد و در قلمرو مشترک‌المنافع انگلستان جذب شد. حزب کِرک موقعیت خود را به عنوان کلیسای حکومتی از دست داد و احکام مجامع آن دیگر با پشتوانه قانون اجرا نمی‌شد. پس از انقلاب شکوهمند در اسکاتلند در سال ۱۶۸۸، ساختار کلیسای اسکاتلند دوباره به طور کامل به صورت پرسبیترین احیا شد و اکثر کوونانترها دوباره پذیرفته شدند.[۱]

میراث سیاسی و الهیاتی جنبش کوونانترهای قرن ۱۷، در شاخه‌ای از مسیحیت پروتستان به نام "کلیسای پرسبیترین اصلاح‌شده" (Reformed Presbyterian Church) ادامه پیدا کرده است. این کلیساها در مجموع تحت عنوان "اتحاد جهانی پرسبیترین اصلاح‌شده" (Reformed Presbyterian Global Alliance) فعالیت می‌کنند. پس از انقلاب شکوهمند در سال ۱۶۸۸، در حالی که کلیسای اسکاتلند دوباره به صورت پرسبیترین سازماندهی شد، یک اقلیت از کوونانترهای سخت‌گیر با سازش‌های سیاسی که در این بازسازی صورت گرفته بود، مخالفت کردند. این اقلیت معتقد بود که دولت جدید (بریتانیا) به "پیمان‌های ملی" (National Covenant و Solemn League and Covenant) وفادار نمانده و از تأیید صریح پادشاهی عیسی مسیح بر دولت سر باز زده است. این گروه در سال ۱۷۴۳ به طور رسمی به عنوان Presbytery Reformed در اسکاتلند سازماندهی شد.[۳][۴][۵]

منبع

  1. 1 2 "Covenanters". Wikipedia (به انگلیسی). 2025-10-04.
  2. "Solemn League and Covenant". Wikipedia (به انگلیسی). 2025-02-05.
  3. "Reformed Presbyterian Church of Scotland". Wikipedia (به انگلیسی). 2025-09-19.
  4. "Reformed Presbyterian Global Alliance". Wikipedia (به انگلیسی). 2025-01-27.
  5. "The Covenanters in the 17th and 18th Centuries". Ulster Historical Foundation (به انگلیسی). Retrieved 2025-10-09.