گویشهای گرمسیری
| گویشهای گرمسیری | |
|---|---|
| زبان بومی در | ایران |
| منطقه | استان هرمزگان، استان فارس و استان کرمان |
| کدهای زبان | |
| ایزو ۳–۶۳۹ | هیچ کدام (mis) |
| گلاتولوگ | nort2644[۱] |
گرمسیری[۲] یا بندری[۳] مجموعهای از گویشهای زبان فارسی است که در جنوب ایران در استانهای هرمزگان و کرمان بدان تکلم میشود.[۴] همچنین در جمعهای کوچکی در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس نیز به صورت غیر رسمی به آن سخن گفته میشود. گویشهای گرمسیری همچنین با کمزاری، لارستانی (اچمی) و بشاگردی ارتباط نزدیکی دارند.
گونهها
گونهها و گویشهای گرمسیری عبارتند از:[۳]
گرمسیری مرکزی و غربی:
- گروه بندرعباسی: بندری، خمیری، لنگه ای، کنگی، فینی، سورویی (سوروچی)، چهوازی، اشمی
- گروه مینویی: مینابی، هرمزی، بند زرکی، شهری
- گروه کشمی (قشمی): کشمی (قشمی، جزیرتی)، هَنگامی
- گِلَنگی (گلنگلی)
- لوتی (کولی، لولی و یا پهلوونی هرمزگان)
گرمسیری شرقی:
- گروه رودباری: رودباری (هلیلرود)، کهنوجی
- گروه رودانی: رودانی، رودخونه ای، جغینی (جگینی)
- گروه بشاگردی: بشاگردی (بشگردی یا بشکردی)
- گروه جیرفتی: جیرفتی
- مُحْمِدی (مهملی)
- کورتا (کُرتَه)
گرمسیری شمالی:
گرمسیری جنوبی:
- گروه کمزاری: کمزاری (لارکی)
کهنوجی و جیرفتی به هم نزدیکند، اما جیرفتی تحت تأثیر فارسی کرمانی قرار گرفتهاست و در حال جایگزینی است.
لوتی یا پهلوونی توسط مردم کولی صحبت میشود. شباهت های بسیاری با بندری دارد. برخی بنا بر گزارشها از طریق معکوس کردن هجاها و موارد مشابه اصلاح شدهاند. «پهلوونی» دروننام آن است.
کورتا از نظر دستوری شبیه سایر گونههای بندری است، اما واژگان آن به زبان بلوچی نزدیکتر است و اکنون در حال انقراض است.
منابع
- ↑ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Northern Bashaka". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
{{cite book}}: Invalid|display-editors=4(help) - ↑ Habib Borjian, “Kerman Languages”, in Encyclopaedia Iranica. Volume 16, Issue 3, 2017, pp. 301-315.
- 1 2 Erik Anonby, Mortaza Taheri-Ardali & Amos Hayes (2019) The Atlas of the Languages of Iran (ALI). Iranian Studies 52. A Working Classification
- ↑ Habib Borjian, “KERMAN xvi. LANGUAGES,” Encyclopædia Iranica, XVI/3, pp. 301-315, available online at http://www.iranicaonline.org/articles/kerman-16-languages