آخیاکو
 آخیاکو یکی از نمادی‌ترین خوراک‌های بوگوتا، کلمبیا است. | |
| گونه | سوپ |
|---|---|
| خاستگاه | دوران پیشاکلمبی |
| منطقه | آمریکای لاتین |
| مواد اصلی | سیب‌زمینی، مرغ |
آخیاکو (تلفظ در اسپانیایی: [aˈxjako]) نوعی سوپ است که در کلمبیا، کوبا و پرو رواج دارد. این خوراک به‌ویژه در پایتخت کلمبیا، بوگوتا، از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و در آنجا با نام «آخیاکو سانتافرنیو» شناخته می‌شود. نسخه کلمبیایی این سوپ معمولاً از گوشت مرغ، سه گونه سیب‌زمینی و گیاه معطری به نام گواسکا (Galinsoga parviflora) تهیه می‌شود. در کوبا، آخیاکو به‌صورت یک خورش غلیظ آماده می‌شود، در حالی که در پرو این خوراک با تنوع منطقه‌ای گسترده‌ای همراه است.
ریشه واژه «آخیاکو» به احتمال زیاد از واژه «آخی» در زبان تائینو گرفته شده که به معنای «فلفل تند» است. پژوهشگران دربارهٔ خاستگاه دقیق این خوراک اختلاف نظر دارند. برخی آن را برآمده از آشپزی بومیان پیشاکلمبی می‌دانند، در حالی که دیگران آن را محصول آمیزش فرهنگ‌های گوناگون در قاره آمریکا می‌شمارند.
آخیاکو در آمریکای لاتین از کشوری به کشور دیگر تفاوت‌های چشمگیری دارد. در کلمبیا به‌عنوان کامل‌ترین نمونه این سوپ شناخته می‌شود و سرویس آن با خامه، کبر و آووکادو همراه است. در کوبا این خوراک نقش استعاره‌ای نیز یافته و نمادی از هویت ملی چندفرهنگی این کشور به‌شمار می‌رود.
پیشینه
خاستگاه دقیق این خوراک در میان پژوهشگران همچنان موضوع بحث است.[۱] الفردو زایاس ای آلفونسو، رئیس‌جمهور پیشین کوبا، در کتاب Lexicografia Antillana خود نوشت که واژه «آخیاکو» از «آخی»، واژه بومی تائینو به معنای «فلفل تند»، گرفته شده‌است.[۱] مردم‌شناس کوبایی فرناندو اورتیس بر این باور بود که آخیاکو خوراک سنتی مردم تائینو بوده و استعاره مناسبی برای کوبا به‌مثابه دیگ ذوب است.[۲]
در شهر کاماگوئه کوبا، جشنواره سان‌خوان با پختن و سرو کردن آخیاکو آغاز می‌شود.[۳] نشریه La Calle کوبا گزارش داده که ساکنان روستای سانتا ماریا دو پوئرتو دل پرینسیپه سنت پختن آخیاکو را با بهره‌گیری از مواد اولیه خود، کمک‌های رهگذران، مازاد محصول کشاورزان و ذخیره خوراک بردگان پایه‌گذاری کردند.[۳] بر اساس روایت‌های تاریخی، آخیاکو در سده شانزدهم میلادی در کوبا رواج یافت و به‌ویژه در میان روستاییان کوبایی محبوب بود، هرچند گاهی طبقه فرادست نیز از آن بهره می‌برد.[۴]
روش تهیه
کلمبیا
در پایتخت کلمبیا، بوگوتا، آخیاکو خوراکی پرطرفدار است که معمولاً از گوشت مرغ، سه گونه سیب‌زمینی و گیاه گواسکا تهیه می‌شود.[۵] این گیاه در کلمبیا «گواسکا» یا «گواسکاس» نامیده می‌شود و در ایالات متحده آمریکا به‌عنوان علف هرز شناخته می‌شود.[۶]
سه گونه سیب‌زمینی که در این سوپ به کار می‌روند عبارتند از: papa criolla (که ریزاندام بوده و در سوپ حل می‌شود و رنگ زرد تیره مشخصه خوراک را پدیدمی‌آورد)، papa sabanera (موم‌گون) و papa pastusa (شیرین). ترکیب این سه گونه، بافت و طعم ویژه آخیاکو سانتافرنیو را می‌سازد.[۵] این سوپ معمولاً با کبر، برش‌های آووکادو، تکه‌های بلال یا خامه تزئین می‌شود.[۶] آخیاکو به قدری مقوی است که معمولاً به‌عنوان یک غذای کامل سرو می‌شود و نمادی‌ترین خوراک بوگوتا در آشپزی کلمبیایی به‌شمار می‌آید.[۷]
کوبا
در کوبا، آخیاکو یک خورش غلیظ و مقوی است که از گوشت گاو، گوشت خوک، مرغ، سبزیجات و انواع ریشه‌ها و ریزوم‌های نشاسته‌ای موسوم به viandas تهیه می‌شود.[۱][۸] مردم‌شناس کوبایی فرناندو اورتیس، کوبا را به آخیاکو تشبیه می‌کرد و به این ترتیب نقش فرهنگ‌های اسپانیایی، آفریقایی و چینی را در شکل‌گیری هویت ملی کوبا برجسته می‌ساخت.[۴]
پرو
در پرو، آخیاکو خوراکی کاملاً متفاوت است؛ سیب‌زمینی با سیر، ترکیبی از فلفل‌های خشک زرد و قرمز (آخی میراسول و آخی پانکا)، یربا بوئنا و هواکاتای پخته می‌شود و معمولاً با برنج و خورش مرغ یا خرگوش سرو می‌گردد.[۷]
شیلی
در شیلی، آخیاکو خوراکی با ریشه‌های شمالی است که از گوشت گاو، پیاز، هویج، فلفل دلمه‌ای، سیر، فلفل رنگی، سیب‌زمینی، ادویه‌جات، آب‌قلم پودری و گشنیز یا جعفری تهیه می‌شود.[۷]
جستارهای وابسته
منابع
- 1 2 3 «Cuban Ajiaco Recipe». Tasteofcuba.com. دریافت‌شده در ۳ ژوئن ۲۰۱۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Fernando Ortiz, "Los factores humanos de la cubanidad," in Etnia y sociedad, ed. Isaac Barreal (Havana: Editorial de Ciencias Sociales, 1993), 1–20
- 1 2 «El ajiaco de Camagüey». Lacalle.cu. ۲۵ ژوئن ۲۰۱۳. بایگانی‌شده از اصلی در ۶ ژوئن ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۳ ژوئن ۲۰۱۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «Emblematic dish: the ajiaco | Cubanow». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ ژوئن ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۶ اوت ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 "Ajiaco Santafereño" (in Spanish). viviendocali.com. Archived from the original on 19 دسامبر 2024. Retrieved 8 اوت 2023.
- 1 2 «Ajiaco Bogotano (Colombian Chicken and Potato Soup)». Mycolombianrecipes.com. ۱۹ مارس ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۳ ژوئن ۲۰۱۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 Clark, Melissa (October 28, 2011). "From Colombia, the Ultimate One-Pot Meal". نیویورک تایمز. Accessed April 2016.
- ↑ Garth, Hanna. 2013 Food and Identity in the Caribbean. Bloomsbury Press.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ajiaco». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۳۰ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ajiaco». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۳۰ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ajiaco». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای ایتالیایی ، بازبینی‌شده در ۳۰ مه ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
پرونده‌های رسانه‌ای مربوط به Ajiaco در ویکی‌انبار
- خوراکیهای تهیهشده از سیب‌زمینی
- خورشها