جیمز بلک (داروشناس)
جیمز بلک | |
|---|---|
 | |
| نام هنگام تولد | جیمز وایت بلک |
| زادهٔ | ۱۴ ژوئن ۱۹۲۴ اودینگستون، لانارکشایر، اسکاتلند |
| درگذشت | ۲۲ مارس ۲۰۱۰ (۸۵ سال) لندن، انگلستان |
| شهروندی | بریتانیا |
| محل تحصیل | دانشگاه سنت اندروز |
| شناختهشده برای | فعالیت در جهت بهکارگیری پروپرانولول و سایمتیدین |
| جوایز |
|
| پیشینه علمی | |
| شاخه(ها) | داروشناسی |
| محل کار | |
سر جیمز وایت بلک (انگلیسی: Sir James Whyte Black؛ ۱۴ ژوئن ۱۹۲۴ – ۲۲ مارس ۲۰۱۰) پزشک و داروشناس اسکاتلندی بود.[۱] او همراه با گرترود بی. الیون و جرج اچ. هیچینگز در سال ۱۹۸۸ به دلیل ارائهٔ راهبردهای پیشگامانه در طراحی منطقی دارو، برندهٔ جایزهٔ نوبل پزشکی شد؛ راهبردهایی که در مورد او به توسعهٔ داروهای پروپرانولول و سایمتیدین انجامید.[۲]
بلک در دانشگاه گلاسگو یک بخش فیزیولوژی دامپزشکی تأسیس کرد و در همانجا به بررسی اثرات آدرنالین بر قلب انسان علاقهمند شد. او در سال ۱۹۵۸ به شرکت ICI Pharmaceuticals پیوست و در آنجا داروی پروپرانولول را ایجاد کرد؛ یک بتا بلاکر که برای درمان بیماریهای قلبی به کار میرود.[۳] بلک همچنین مسئول توسعهٔ سایمتیدین بود؛ دارویی از گروه آنتاگونیستهای گیرندهٔ H2 که برای درمان زخم معده استفاده میشود.
زندگی و کار
جیمز وایت بلک در ۱۴ ژوئن ۱۹۲۴ در اودینگستون، لانارکشایر اسکاتلند به دنیا آمد. او چهارمین فرزند از پنج پسر یک خانواده متعصب باپتیست بود که ریشههایشان به بالکوئیدر در ارتفاعات اسکاتلند برمیگشت. پدرش، مهندس معدن و مدیر معدن، عشق به موسیقی داشت که نقش مرکزی در زندگی خانوادگی ایفا میکرد و بر بلک تأثیر گذاشت.[۱]
بلک در فایف بزرگ شد و در دبیرستان بیث (Beath High School) تحصیل کرد. او دو دوره تمرکز شدید بر موسیقی (۱۲ تا ۱۴ سالگی) و ریاضیات (۱۴ تا ۱۶ سالگی) داشت. معلم ریاضیاتش، دکتر واترستون، او را تشویق کرد تا در آزمون ورودی دانشگاه سنت اندروز شرکت کند. در ۱۵ سالگی، بورسیه مسکونی پاتریک همیلتون را برد و وارد دانشگاه شد؛ بورسیهای که بدون آن، خانوادهاش نمیتوانست هزینه تحصیل یکی دیگر از فرزندان را تأمین کند.[۱]
بلک دوران کارشناسی را در خوابگاه سنت سالواتورز هال گذراند، ساختمانی نوین به سبک آکسبریج که دانشجویان از طبقات و کشورهای مختلف را گرد میآورد. این تجربه برای پسری روستایی از مناطق معدنی فایف، چشمانداز فکریاش را به شدت گسترش داد.[۱]
تحت تأثیر برادر بزرگترش ویلیام، که پیشتر در سنت اندروز پزشکی خوانده بود، بلک رشته پزشکی را انتخاب کرد. در فضای سرد و جدی سنت اندروز، او برای نخستین بار لذت مطالعه سخت و منظم را چشید و جایگزین خیالپردازی کرد. برخورد با پروفسور دارسی ونتورث تامپسون، یکی از آخرین چنددانشمند بزرگ ویکتوریایی و نویسنده کتاب کلاسیک درباره رشد و شکل، نقش مهمی در گرایش او به دانشپژوهی داشت.[۱]
در ۱۹۴۴ با هیلاری واگان آشنا شد و در تابستان ۱۹۴۶، بلافاصله پس از فارغالتحصیلی، با او ازدواج کرد. در اکتبر همان سال به دپارتمان فیزیولوژی تحت نظر پروفسور آر. سی. گری پیوست. هیلاری، که در بیوشیمی تحصیل میکرد، استعداد درخشانی داشت و بلک او را بهترین شاگردش میدانست. هیلاری حمایت بیوقفهای از خانواده کرد و تا مرگش در ۱۹۸۶، نیروی محرکه اصلی زندگی بلک بود.[۱]
تحقیقات اولیه بلک در آزمایشگاه گری بر جذب انتخابی قندها در روده متمرکز بود و ایدههایی شکل داد که بعدها بر تفکر او مسلط شد، از جمله نقش جریان خون محلی به عنوان محدودکننده متابولیک.[۱]
در پایان ۱۹۴۷ به دلیل ازدواج، بدهیهای تحصیلی و چشمانداز ضعیف آکادمیک، به سنگاپور رفت و در کالج پزشکی کینگ ادوارد هفتم مدرس شد. آنجا آزمایش در آموزش فیزیولوژی را آموخت و پیشرفتهایی در رابطه جریان خون مخاطی با جذب رودهای به دست آورد.[۱]
در ۱۹۵۰ با دیدگاه وسیعتری به بریتانیا بازگشت، اما بدون شغل یا درآمد. پس از جستجو، پروفسور گری او را به ویلیام وایپرز، مدیر دامپزشکی دانشگاه گلاسکو، معرفی کرد. بلک طی هشت سال دپارتمان فیزیولوژی جدیدی ساخت و آزمایشگاه آموزشی پیشرفتهای بر پایه باور به تمرکز فکر از طریق عمل ایجاد کرد. در ۱۹۵۱ دخترشان استفانی به دنیا آمد و او آزمایشگاه تحقیقاتی قلبی-عروقی پیشرفتهای بنا کرد.[۱]
ایدههای تحقیقاتی بلک شکل گرفت: کار با آدام اسمیت بر سروتونین و ترشح اسید معده، و با جرج اسمیت بر افزایش اکسیژنرسانی به قلب، او را به فرضیه آنتاگونیست گیرنده آدرنالین رساند. در ۱۹۵۸ به بخش دارویی آیسیآی (ICI) پیوست و طی شش سال هیجانانگیز، با حمایت دکتر گارنت دیوی و همکاری شیمیدان جان استفنسون، به فارماکولوژی تبدیل شد. همکاری با برت کراوتر، بیل دانکن و برایان پریچارد منجر به توسعه پروپرانولول، نخستین مسدودکننده بتا-گیرنده، شد.[۱]
در ۱۹۶۴ به اسمیت، کلاین اند فرنچ رفت و پروژه آنتاگونیست H2 هیستامین را رهبری کرد که به سیمتیدین منجر شد. همکاری با گراهام دورانت، رابین گانلین و مایک پارسونز کلیدی بود.[۱]
در ۱۹۷۳ به کرسی فارماکولوژی دانشگاه کالج لندن رفت، اما نتوانست اهدافش در شیمی دارویی و آموزش را کامل محقق کند. در ۱۹۷۷ به بنیاد ولکام پیوست و علیرغم چالشهای مدیریتی، پیشرفتهایی در فارماکولوژی تحلیلی داشت. سرانجام در ۱۹۸۴ واحد تحقیقاتی مستقلی در کینگز کالج لندن تأسیس کرد که سالهای آخرش را پربارترین دوره فکریاش دانست.[۱]
بلک در ۱۹۸۸ جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی را برای اصول طراحی منطقی دارو دریافت کرد. او تا پایان عمر به تحقیق ادامه داد و تأثیر عمیقی بر فارماکولوژی گذاشت. بلک در ۲۲ مارس ۲۰۱۰ درگذشت.[۱]
منابع
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 "Sir James W. Black" (به انگلیسی). Nobel Prize. Retrieved 6 January 2026.
- ↑ James Black tells his life story at Web of Stories
- ↑ Black JW, Crowther AF, Shanks RG, Smith LH, Dornhorst AC (1964). "A new adrenergic betareceptor antagonist". The Lancet. 283 (7342): 1080–1081. doi:10.1016/S0140-6736(64)91275-9. PMID 14132613.
پیوند به بیرون
- الگو:History of Modern Biomedicine Research Group ID
- جیمز بلک (داروشناس) در وبگاه قبریاب
- Sir James W. Black در Nobelprize.org
برندگان جایزه نوبل ۱۹۸۸ | ||
|---|---|---|
| شیمی |
|  |
| ادبیات |
| |
| صلح نوبل |
| |
| فیزیک |
| |
| فیزیولوژی یا پزشکی |
| |
| علوم اقتصادی |
| |
| ||