ما گدایان خیل سلطانیم

ما گدایان خیل سلطانیم
۲۲۰px غزلِ شمارهٔ ۴۳۹ در چاپ عکسیِ تصحیح محمدعلی فروغی
زبان	فارسی
شاعر	سعدی
شمار ابیات	۱۲
بحر	خفیف مسدس مخبون (فعلاتن مفاعلن فعلن)
متن
ما گدایان خیل سلطانیم شهربند هوای جانانیم بنده را نام خویشتن نبود هر چه ما را لقب نهند آنیم گر برانند و گر ببخشایند ره بجای دگر نمیدانیم چون دلارام میزند شمشیر سر ببازیم و رخ نگردانیم دوستان در هوای صحبت یار زر فشانند و ما سر افشانیم مر خداوند عقل و دانش را عیب ما گو مکن که نادانیم هر گلی نو که در جهان آید ما بعشقش هزاردستانیم تنگ چشمان نظر بمیوه کنند ما تماشاکنان بستانیم تو بسیمای شخص مینگری ما در آثار صنع حیرانیم هر چه گفتیم جز حکایت دوست در همه عمر از آن پشیمانیم سعدیا بیوجود صحبت یار همه عالم بهیچ نستانیم ترک جان عزیز بتوان گفت ترک یار عزیز نتوانیم ۲ ۴ ۶ ۸ ۱۰ ۱۲ نسخهٔ مبنا: تصحیح محمدعلی فروغی

غزلی دوازده‌بیتی در بحر خفیف با مطلع «ما گدایان خیل سلطانیم . . .» غزل شمارهٔ ۴۳۹ در کلیات سعدی به تصحیح محمدعلی فروغی است. سعدی در آن، بندگی درگاه معشوق را بر پادشاهی برمی‌گزیند و گدایی کوی دوست را مایهٔ سرافرازی می‌شمارد.

اجرا

محمدرضا شجریان این غزل را در آلبوم نوا، مرکب‌خوانی (۱۳۶۵) خوانده است؛ آهنگ‌سازی و تنظیم آلبوم از پرویز مشکاتیان و همراهی گروه عارف است. این غزل در آلبوم به آواز مرکب در دستگاه نوا اجرا شده و در همان قطعه دوبیتی‌هایی از بابا طاهر نیز درآمیخته شده است.

واژه‌ها

• شهربند: زندانی و بازداشته؛ نیز شهری که گرد آن دیوار باشد.
• خیل: گروه و دسته؛ نیز رمه اسبان.
• جانان: محبوب و معشوق.
• هزاردستان: بلبل.