نه طریق دوستان است و نه شرط مهربانی

نه طریق دوستان است و نه شرط مهربانی
۲۲۰px یک خال‌کوبیِ جمله‌ای از این غزل: «تو در میان جانی»
زبان	فارسی
شاعر	سعدی
شمار ابیات	۱۴
بحر	رملِ مثمّنِ مشکول
متن
نه طریق دوستانست و نه شرط مهربانی که بدوستان یک‌دل سردست برفشانی دلم از تو چون برنجد؟ که بوهم درنگنجد که جواب تلخ گوئی تو بدین شکر دهانی نفسی بیا و بنشین سخنی بگو و بشنو که بتشنگی بمردم بر آب زندگانی غم دل بکس نگویم که بگفت رنگ رویم تو بصورتم نگه کن که سرایرم بدانی عجبت نیاید از من سخنان سوزناکم عجبست اگر بسوزم چو بر آتشم نشانی؟ دل عارفان ببردند و قرار پارسایان همه شاهدان بصورت تو بصورت و معانی نه خلاف عهد کردم که حدیث جز تو گفتم همه بر سر زبانند و تو در میان جانی اگرت بهر که دنیا بدهند حیف باشد و گرت بهر چه عقبی بخرند رایگانی تو نظیر من ببینی و بدیل من بگیری عوض تو من نیابم که بهیچکس نمانی نه عجب کمال حسنت که بصد زبان بگویم که هنوز پیش ذکرت خجلم ز بیزبانی مده ای رفیق پندم که نظر برو فکندم تو میان ما ندانی که چه میرود نهانی مزن ای عدو بتیرم که بدین قدر نمیرم خبرش بگو که جانت بدهم بمژدگانی بت من چه جای لیلی که بریخت خون مجنون؟ اگر این قمر ببینی دگر آن سمر نخوانی دل دردمند سعدی ز محبت تو خون شد نه بوصل میرسانی نه بقتل میرهانی ۲ ۴ ۶ ۸ ۱۰ ۱۲ ۱۴ نسخهٔ مبنا: تصحیح محمدعلی فروغی

غزلی چهارده‌بیتی در بحر رمل با مطلع «نه طریق دوستان است و نه شرط مهربانی . . .» غزل شمارهٔ ۶۱۷ در کلیات سعدی به تصحیح محمدعلی فروغی است. از اجراهای آن، آواز محمدرضا شجریان را برشمرده‌اند.

متن و نسخه‌بدل‌ها

فروغی این غزل را در چهارده بیت آورده و در پانویس تصحیح خود چند اختلاف ضبط را ثبت کرده است. خود او یادآور می‌شود که بیت نهم در بیشتر نسخه‌ها نیست.

اختلاف ضبط‌هایی که فروغی در همین غزل یاد کرده، بیشتر بر سر یک واژه است: در بیت دوم «برنجد» را در متن نشانده و می‌افزاید که بیشتر نسخه‌ها «نرنجد» دارند؛ در بیت سوم «بمردم» در برابر «بمردیم»، در بیت پنجم «بسوزم» در برابر «نسوزم»، و در بیت هشتم «بهر که» در برابر «بهرچه». برای بیت سیزدهم و بیت پایانی هم صورت‌های دیگری نقل کرده است.

اشاره‌ها

در بیت سیزدهم، نام لیلی و مجنون آمده و معشوق شاعر با لیلی سنجیده شده است.

پیوند به بیرون

• در وبسایت گنجور