معمای جهان
اصطلاح «معمای جهان» (به انگلیسی: world riddle) بیش از ۱۰۰ سال است که با نام فریدریش نیچه (که در چندین اثر خود از «معمای جهان» نام برده است) و ارنست هکل، زیستشناس و فیلسوف که استاد جانورشناسی در دانشگاه ینا و نویسنده کتاب معماهای جهان (۱۸۹۵ – ۱۸۹۹) است، مرتبط بوده است. نسخه انگلیسی اثر هکل با عنوان «معمای کیهان» در سال ۱۹۰۱ منتشر شد.[۱]
اصطلاح «معمای جهان» به ماهیت جهان و معنای زندگی مربوط میشود.
پرسش و پاسخ معمای جهان همچنین بهعنوان الهام یا معنای تمثیلی در برخی از آثار موسیقی، مانند توالی هارمونیک در پایان «چنین گفت زرتشت» (۱۸۹۶) اثر آهنگساز اشتراوس مورد بررسی قرار گرفته است.[۲][۳]
دیدگاه نیچه
فریدریش نیچه در چندین اثر خود به «معمای جهان» اشاره کرده است.
دیدگاه امیل دو بوا-ریموند
امیل دو بوا ریمون در سال ۱۸۸۰ اصطلاح «معمای جهان» را برای هفت پرسش بزرگ علمی، مانند ماهیت نهایی ماده و منشأ احساسات بهکار برد. او در سخنرانی خود در فرهنگستان علوم پروس اعلام کرد که نه علم و نه فلسفه هرگز نمیتوانند این معماها را توضیح دهند.[۴][۵]
دیدگاه هکل
ارنست هکل معمای جهان را پرسشی دوگانه بهشکل «ماهیت جهان فیزیکی چیست؟» و «ماهیت تفکر انسان چیست؟» در نظر میگرفت. او در یک سخنرانی در سال ۱۸۹۲ توضیح داد از آنجایی که انسانها و جهان در یک سیستم واحد قرار دارند، یک پاسخ واحد وجود خواهد داشت:
فیزیولوژیست برلینی [دو بوا-ریموند] این دانش را از ذهن خود بیرون کرد و با کوتهبینی این پرسش ویژه عصبشناسانه را در کنار یک «معمای بزرگ جهانی»، پرسش اساسی جوهر، پرسش کلی ارتباط بین ماده و انرژی قرار داد. همانطور که مدتها پیش اشاره کردم، این دو پرسش بزرگ، دو «معمای جهان» جداگانه نیستند. مسئله عصبشناسی آگاهی تنها یک مورد خاص از مسئله فراگیر کیهانشناسی، پرسش جوهر است. «اگر ماهیت ماده و انرژی را فهم کنیم، باید درک کنیم که چگونه ماده زیربنایی آنها میتواند تحت شرایط خاصی احساس، میل و تفکر کند.» آگاهی، مانند احساس و اراده، در میان حیوانات یک کار مکانیکی سلولهای گانگلیون است و به همین ترتیب باید به رویدادهای شیمیایی و فیزیکی در پلاسمای اینها منتقل شود.
هکل نوشته بود که رفتار و احساسات انسان را میتوان در چارچوب قوانین جهان فیزیکی بهعنوان «کار مکانیکی سلولهای گانگلیون» در نظر گرفت.
دیدگاه ویلیام جیمز
ویلیام جیمز فیلسوف و روانشناس، این طرز فکر را که یک پاسخ واحد برای همه چیز یا همه کس صدق میکند، زیر سؤال برده است. او در کتاب خود پراگماتیسم (۱۹۰۷) معمای جهان را به شرح زیر به سخره گرفت:
تمام پاسخهای تککلمهای بزرگ به معمای جهان، مانند خدا، واحد، عقل، قانون، روح، ماده، طبیعت، قطبیت، فرآیند دیالکتیک، ایده، خود، روح کل، تحسینی را که انسانها از این نقش غیبی به آنها نشان دادهاند، به خود جلب میکنند. چه تازهکارهای فلسفه و چه متخصصان، جهان را بهعنوان نوعی عجیب و غریب از ابوالهول متحجر نشان میدهند که جذابیت آن برای انسان در چالشی یکنواخت با قدرتهای الهی اوست. حقیقت: چه بت کاملی از ذهن خردگرا!
— ویلیام جیمز، «پراگماتیسم»، ۱۹۰۷[۸]
جستارهای وابسته
- معرفتشناسی، مطالعه ماهیت دانش.
- اگزیستانسیالیسم، فلسفه هستی/وجود.
- ولتشمرز
پانویس
- ↑ Chisholm, Hugh, ed. (1911). Encyclopædia Britannica (به انگلیسی) (11th ed.). Cambridge University Press.
{{cite encyclopedia}}: Missing or empty|title=(help) - ↑ "Colorado Symphony Orchestra - Richard Strauss (1864–1949): Also Sprach Zarathustra" (program notes), Charley Samson, Colorado Symphony Orchestra, 2004, webpage: CSO-AlsoSprach.
- ↑ "Classic Records Catalog / LSC-1806: Liner Notes" (description), Chicago Symphony Orchestra, R. D. Darrell, Radio Corporation of America (RCA), 1960, webpage: CSO-AlsoSprach.
- ↑ Finkelstein, Gabriel Ward (2013). Emil du Bois-Reymond: Neuroscience, Self, and Society in Nineteenth-Century Germany. Cambridge, Massachusetts: The MIT Press. p. 272. ISBN 9780262019507.
- ↑ du Bois-Reymond, Emil Heinrich (1891). Über die Grenzen des Naturerkennens: Die sieben Welträtsel [On the limits of natural cognition: The seven world-riddles]. Veit – via The Internet Archive.
- ↑ "Kelvin Smith Library", Case Western Reserve University, Cleveland, Ohio, 2004. Notes the essay as dated 1895.
- ↑ Haeckel, Ernst (1982). Monism as Connecting Religion and Science. Project Gutenberg. Translated by J. Gilchrist. Accessed 1 May 2020. Dates the lecture to 1892.
- ↑ James, William (1907). Pragmatism: A New Name for Some Old Ways of Thinking. Project Gutenberg. Accessed 1 May 2020.
منابع
- Ernst Haeckel, The Riddle of the Universe (Die Welträthsel or Die Weltraetsel, 1895–1899), Publisher: Prometheus Books, Buffalo, New York, 1992, reprint edition, paperback, 405 pages, illustrated, شابک ۰−۸۷۹۷۵−۷۴۶−۹.
- Ernst Haeckel, Monism as Connecting Religion and Science ("translated from German by J. Gilchrist, M.A., B.Sc., PH.D."), Project Gutenberg Literary Archive Foundation, Gutenberg.org webpage: GutenbergOrg-7mono10 (for free download).