نیرگونا برهمن (انگلیسی: Nirguna Brahman), ذات بی صفات، آفریدگار[۱]
ودانتا در پس مظاهر متغیر اسمها (Nama) و صورتها (Rupa) که کثرات را تشکیل میدهند، حقیقت واحدی که مبنای عالم صغیر و کبیر است مییابد، به این حقیقت واحد، بر حسب آنکه در سطح عالم صغیر یا عالم کبیر ظاهر شده باشد، به ترتیب نام آتمان و برهمن داده و این دو را از هم متمایز نمیداند.
ودانتا در کاوش و تحقق مبدأ عالم به مفهوم هستی (sat) اکتفا نمیکند، بلکه در نظر این مکتب ذات نامتناهی برهمن مافوق هستی و محیط به آن است و به منزله یک نوع عدم و نیستی (asat) است که به هیچ صفتی موصوف نیست، بدین معنی که به کمیت و کیفیت آن را وصف نتوان کرد.
این عدم که ظلمت و تاریکی محض ماورای روشنائی است و حکمای اسلامی نور سیاهش نامیدهاند، نیرگونا برهمن (Nirguna Brahman)
یعنی برهمن عاری و منزه از هر صفت و کیفیت و سلب تمام صفات ثبوتیه و حتی صفات سلبیه و تنزیهی است.
اوپانیشاد میگوید: این برهمن نه بزرگ است و نه کوچک، نه بلند است و نه کوتاه.[۲]
شانکارا
شانکارا، نیرگونا برهمن (Nirguna) را، برهمن خنثی که عاری از هرگونه صفت و کیفیت بوده و مقام ذات است میداند.[۳]
منابع
|
|---|
| مفاهیم | |
|---|
| شاخهها | |
|---|
| ایزدان | |
|---|
| ملموسات | متون |
|---|
شْروتی (شنودهها) | |
|---|
سْمِرتی (یادماندهها) | | ایتیهاسه (سرگذشتها) | |
|---|
| پورانهها (کهنگفتهها) | براهمی: براهما · براهماندا · براهماوایوارتا · مارکاندیا · بهاویشیاویشنویی: ویشنو پورانه · بهگاواتا · نارادیا · گارودا · پادما · آگنیشیوایی: شیوا · لینگا · اسکاندا · وایو |
|---|
| ودانگا (اندام دانش) | شیشکا · چانداس · ویاکارانا · نیروکتا · کالپا · جیوتیشا |
|---|
|
|---|
| متفرقه | |
|---|
|
| |
|---|
| پرستش |
- پوجا (آیین عبادی)
- جاپا (نجوا)
- بهاجانا (قوالی)
- یاگیا (یشت)
- هما (صدقه به آتش)
- تیرتادانا (زیارت)
- نایودهیا (پیشکش خوراک)
- نیایشگاه
- مورتی (تمثال)
- بهکتی (مشارکت)
|
|---|
| پرایشکیتا (کفاره) |
- تپس (گرماکاوی)
- دیانه (درونپویی)
- دانه (دهش)
|
|---|
| سمسکاره (مناسک رشد) |
- گاربهادهانا
- پومساوانا
- سیمانتونایانا
- جاتاکارما
- ناماکارانا
- نیشکرامانا
- آناپراشانا
- چوداکارانا
- کارناودها
- ویدیارامبها
- اوپانایانا
- پرایشارتها
- کشانتا
- ریتوشودهی
- ساماوارتانا
- ویواها
- آنتیشتی
|
|---|
| چاتورآشراما (چهار ریاضت) |
- برهماچاریا (سلوک)
- گریهاستها (خانهداری)
- واناپراستها (گوشهگیری)
- سانیاسا (ترک دنیا)
|
|---|
| جشنوارهها |
|
|---|
|
| |
|
|---|
|
|---|
مباحث کلی الهیات |
| برهانشناسی | عمومی | |
|---|
مسیحی | برهانآوری مسیحیت · فهرست دفاعنامههای مسیحی · برهانآوری همهدینی · نامه دیوگنتوس · سهراهی · نیایکتاپرستی · |
|---|
|
|---|
| برداشتها از خدا | حضور الهی | حضور الهی |
|---|
خدا به عنوان | |
|---|
خدا در | |
|---|
| |
|---|
یگانهانگاری | |
|---|
دوگانهانگاری | |
|---|
سهگانهانگاری | تثلیث · عبارت تثلیثباوری · باورنامه آتاناسیوسی · بند یوحنایی · همگوهری · هممایگی · زیرنهاد · هرو را ها · بیشتر... |
|---|
غیره | |
|---|
|
|---|
| فرجامشناسی | |
|---|
| وجود خدا | استدلالهای خداباوران | |
|---|
استدلالهای بیخدایان | |
|---|
|
|
|---|
| ضد دین | |
|---|
| خداباوری | |
|---|
| خداشناسیها | | واژگان · مسیحشناسی · کیهانشناسی · کلیساشناسی · اخلاقشناسی · گناهشناسی · مسیحاباوری · نسطوریان · فلسفه · حکمتپژوهی · رستگاریشناسی · بقیه... |
|---|
فمینیسم دینی | |
|---|
هندو | الهیات ایاوژی · مفاهیم فلسفی هندو · کریشناشناسی · بقیه... |
|---|
اسلامی | |
|---|
یهودی | |
|---|
متفرقه | مرگ خدا · الهیات فرازمینی · هولوکاست · پیوس دوازدهم · پویشی · زرتشتی · بقیه... |
|---|
|
|---|