یاسستان
یاسستان (به مجاری: Jászság؛ همچنین «یازیگیا»، لاتین: Jazigia)[۱] ناحیه‌ای تاریخی، قوم‌نگارانه و جغرافیایی در مجارستان است. قلمرو آن ۱٬۱۶۱ کیلومتر مربع (۴۴۸ مایل مربع) وسعت دارد و در بخش شمال‌غربی استان یاس-نادی‌کون-سولنوک قرار گرفته است. شهر اصلی این ناحیه یاس‌برنی است.
یاسستان زیستگاه تاریخی یاسی‌ها، قومی ایرانی‌تبار، است که زبان آنان با زبان آسی پیوند نزدیک داشت. جمعیت این منطقه حدود ۸۵٬۰۰۰ نفر است.
نام
نام مجاری Jászság به معنی «سرزمین یاس‌ها» یا «ناحیهٔ یاسی‌ها» است و برابر فارسی آن یاسستان است.
تاریخ
در دوران باستان، این منطقه محل سکونت سلت‌ها، داس‌ها، سرمتی‌ها و ژرمن‌ها بود. در سدهٔ نخست پیش از میلاد، این ناحیه بخشی از داکیه تحت فرمان بوربیستا بود.
در سدهٔ نخست میلادی، یکی از قبایل سرمتی موسوم به یازیگ‌ها در این منطقه سکونت یافت. در اوایل سده‌های میانه، سرزمین یاسستان امروزی عمدتاً در اختیار جمعیت‌های اسلاو بود و در دوره‌های مختلف بخشی از قلمرو هون‌ها، ژپیدها و آوارهای اوراسیایی به شمار می‌رفت.
در پایان سدهٔ نهم میلادی، مجارها در این منطقه سکونت یافتند و یاسستان سپس در قلمرو پادشاهی مجارستان در سده‌های میانه قرار گرفت. در سدهٔ یازدهم، سرزمین یاسستان امروزی بخشی از شهرستان اوی‌وار (Újvár) بود و در سدهٔ دوازدهم میان شهرستان‌های هِوِش‌اوی‌وار و پِشت تقسیم شد.
یورش‌های مغول‌ها در سدهٔ سیزدهم و جنگ‌های تیمور در سدهٔ چهاردهم برای آلان‌های قفقاز پیامدهای ویرانگری داشت. گروهی از الان‌ها همراه با قبچاق‌ها، که در منابع اروپایی کومان نامیده می‌شدند، به اروپای مرکزی مهاجرت کردند و در سدهٔ سیزدهم در پادشاهی مجارستان سده‌های میانه ساکن شدند.
سرزمینی که آنان در آن سکونت یافتند تا امروز یاسستان، یعنی «سرزمین یاس‌ها»، نامیده می‌شود.[۲]
یاسی‌ها گویش یاسی و هویت قومی خود را تا سدهٔ پانزدهم حفظ کردند، اما به‌تدریج زبان مجاری را پذیرفتند و در میان مجارها جذب شدند.[۲] با این حال، هویت یاسی و خودمختاری منطقه‌ای خود را حفظ کردند.
تا زمان فتح منطقه به دست عثمانیان در سدهٔ شانزدهم، یاسستان قلمرویی خودمختار در پادشاهی مجارستان بود. پس از نبرد موهاچ در سال ۱۵۲۶، این منطقه بخشی از پادشاهی مجارستان شرقی شد و بعدها به امپراتوری عثمانی ضمیمه گردید.
در دوران فرمانروایی عثمانیان در سده‌های شانزدهم و هفدهم، قلمرو یاسستان امروزی ابتدا بخشی از ایالت بودین و سپس بخشی از ایالت اگری بود.
در پایان سدهٔ هفدهم، امپراتوری عثمانی این منطقه را به پادشاهی هابسبورگ واگذار کرد و ناحیهٔ خودمختار یاسستان بار دیگر در چارچوب پادشاهی مجارستان (۱۵۲۶-۱۸۶۷) احیا شد.
یاسستان تا سال ۱۸۷۶ خودمختاری منطقه‌ای خود را حفظ کرد؛ در آن سال در شهرستان یاس-نادی‌کون-سولنوک ادغام شد. پس از فروپاشی پادشاهی هابسبورگ در سال ۱۹۱۸، یاسستان بخشی از کشور مستقل مجارستان شد.
سکونتگاه‌ها
یاسستان دارای ۱۸ سکونتگاه است:
جستارهای وابسته
- کومانستان
منابع
- ↑ "Jászkun Kerület". Magyar Katolikus Lexikon.
- 1 2 "Encyclopedia Iranica, "Alans" V. I. Abaev". Archived from the original on 2009-07-06. Retrieved 2011-04-01.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Jászság». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۹ سپتامبر ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- نقشهٔ یاسستان
- نقشهٔ یاسستان
- نقشهٔ یاسستان بایگانی‌شده در ۲۰۱۶-۰۳-۰۳ توسط Wayback Machine
- نقشهٔ یاسستان
- نقشهٔ یاسستان
- نقشهٔ یاسستان
- نقشهٔ یاسستان
| اقوام ساکن |
|  | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| فرهنگهای سکایی |
| |||||||
| مناطق | ||||||||
| بازماندههای امروزی | ||||||||
| مرتبط |
| |||||||
- منطقههای تاریخی در مجارستان
- جغرافیای مجارستان