اعلی

سورهٔ ۸۷ قرآن

اعلی
دسته‌بندی	مکی
اطلاعات آماری
ترتیب در قرآن	۸
جزء	۳۰
شمار آیه‌ها	۱۹
شمار واژه‌ها	۷۳
شمار حرف‌ها	۳۲۳
متن سوره
ترجمهٔ فارسی
۸۶: طارق ۸۶: طارق	۸۸: غاشیه ۸۸: غاشیه

سوره اعلی (تلفظ: اعلا) دارای ۱۹ آیه است. آنگلیکا نویورت معتقد است آیهٔ هفتم این سوره الحاقی است چون با خصوصیات فنی آیات دیگر همگونی ندارد.^[۱]

این سوره در حقیقت از دو بخش تشکیل یافته:

• بخشی که در آن روی سخن به شخص محمد است و دستوراتی را در زمینه تسبیح خدا، و ادای رسالت، به او می‌دهد، و اوصاف هفتگانه‌ای از خداوند بزرگ دراین رابطه می‌شمرد.
• و بخش دیگری که از مؤمنان خاشع، و کافران شقی، سخن به میان می‌آورد، و عوامل سعادت و شقاوت این دو گروه را به‌طور فشرده در این بخش بیان می‌کند.

و در پایان سوره اعلام می‌دارد که این مطالب تنها در قرآن نیامده است، بلکه در کتب و صحف پیشین، صحف ابراهیم و موسی، نیز بر آن تأکید شده است.

به گفتهٔ آنگلیکا نویورت، با توجه به سبک ادبی و کیفیت فنی سوره، آیهٔ هفتم این سوره الحاقی است؛ این آیه برخلاف آیات دیگر سوره دو بخشی است. علاوه بر آن، در آن از کلمه «الله» استفاده شده که در سوره‌های این دوره از زمانیِ قرآن به کار نرفته است، لذا بعداً به آن اضافه شده است.^[۲]

• سمرا بن جندب روایت کرده است که پیامبر خدا (صلی الله علیه وسلم) در نماز جمعه این سوره‌ها را می‌خواند: «پاک و منزه است نام پروردگارتان، بلندمرتبه» (سوره اعلی) و «آیا داستان روز فراگیر بر شما رسیده است؟» (سوره غاشیه).^{[۳][۴][۵][۶]}
• از ابن‌عباس نقل شده که پیامبر در نماز عید این سوره‌ها را می‌خواند: «پاک و منزه است نام پروردگارتان، بلندمرتبه» (سوره اعلی) و «آیا داستان روز فراگیر بر شما رسیده است؟» (سوره غاشیه).^{[۷][۸][۹][۱۰]}
• از نعمان بن بشیر روایت شده که پیامبر در نمازهای دو عید و جمعه این سوره‌ها را می‌خواند: «پاک و منزه است نام پروردگارتان، بلندمرتبه» و «آیا داستان روز فراگیر بر شما رسیده است؟» گاهی عید و جمعه در یک روز اتفاق می‌افتاد و او هر دو سوره را می‌خواند.^{[۱۱][۱۲][۱۳]}
• از عمران بن حسین روایت شده که گفت: «پیامبر نماز ظهر خواند و مردی پشت سر او این سوره را خواند: «پاک و منزه است نام پروردگارتان، بلندمرتبه». وقتی نماز تمام شد، پیامبر پرسید: «چه کسی سوره ‘پاک و منزه است نام پروردگارتان، بلندمرتبه» را خواند؟ مردی گفت: «من خواندم.» پیامبر فرمود: ‘فهمیدم که بعضی از شما بر سر آن با من اختلاف داشتید. ’»
• ابوبکر بن نضر گفت: «ما در اطاف با انس بودیم و او نماز ظهر را به ما امامت کرد. وقتی تمام شد، گفت: «من نماز ظهر را با پیامبر خدا خواندم و او در دو رکعت دو سوره برای ما خواند: ‘پاک و منزه است نام پروردگارتان، بلندمرتبه» و ‘آیا داستان روز فراگیر بر شما رسیده است؟ ’»
• از جابر روایت شده که گفت: «معاذ ایستاد و نماز عشا را طولانی خواند. پیامبر فرمود: «می‌خواهی مردم را سختی بدهی، ای معاذ؟ چرا سوره ‘پاک و منزه است نام پروردگارتان، بلندمرتبه» یا «الضحی» یا «آنگاه که آسمان شکافته شد» را نخواندی؟ ’»
• روایت شده از عُقبه بن عامر: «هنگامی که آیه «پس نام پروردگارتان، بزرگ‌ترین را تنزیه کنید» (سوره ۶۹:۵۲) نازل شد، پیامبر به ما گفت: «این را در رکوع خود بگویید.» و وقتی آیه «پاک و منزه است نام پروردگارتان، بلندمرتبه» (سوره ۸۷:۱) نازل شد، پیامبر به ما گفت: ‘این را در سجده‌هایتان بگویید. ’»^[۱۴]

• ۱–۵: خداوند بلندمرتبه، برای کارهایش ستوده می‌شود.
• ۶–۹: خداوند وعده می‌دهد که محمد را در ابلاغ قرآن یاری کند.
• ۱۰–۱۱: تنها پرهیزگاران پند خواهند گرفت.
• ۱۲–۱۵: ستمکاران مجازات خواهند شد، اما نیکوکاران مشمول نعمت می‌شوند.
• ۱۶–۱۷: انسان‌ها زندگی دنیوی را به جای زندگی آخرت برمی‌گزینند.
• ۱۸–۱۹: کتاب‌های ابراهیم و موسی بر قرآن گواهی می‌دهند.^[۱۵]

• 
  هنر کاشی کاری ایرانی سوره اعلی بر روی آرامگاه ابوعثمان مغربی در نیشابور.

• قرآن
• سوره‌های قرآن
• سوره‌های مکی

• برگزیده تفسیر نمونه - جلد ۵ -ناصر مکارم شیرازی