یس

سورهٔ ۳۶ قرآن

یس
دسته‌بندی	مکی
اطلاعات آماری
ترتیب در قرآن	۴۱
جزء	۲۲
شمار آیه‌ها	۸۳
شمار واژه‌ها	۷۳۳
شمار حرف‌ها	۳۰۶۸
متن سوره
ترجمهٔ فارسی
۳۵: فاطر ۳۵: فاطر	۳۷: صافات ۳۷: صافات

سوره یس (خوانده می‌شود: یاسین) سوره ۳۶ از قرآن است، ۸۳ آیه دارد، و سوره‌ای مکی است. این سوره قلب قرآن نام گرفته است و روایات متعددی آن را از جمله سوره‌های مهم قرآن شمرده‌اند. محتوای این سوره در حالت کلی پیرامون توحید، معاد، وحی، قرآن، و بشارت و انذار است. بحث نخست پیرامون نبوت پیامبر اسلام و قرآن است؛ پس از بحثی پیرامون پیامبران قبلی و تسلی پیامبر، بحثی پیرامون توحید شده و سرانجام در مورد معاد و ویژگی‌های روز قیامت سخن می‌گوید.^[۱]

کلمهٔ «یس» (آیهٔ اول این سوره) از حروف مقطعهٔ قرآن است ولی معانی مختلفی توسط مسلمانان برای آن ذکر شده است. از جمله اینکه «یا» به معنی حرف ندا و «سین» اشاره به محمد دارد. در روایتی از جعفر صادق آمده است که «یس» نام محمد است، به این دلیل که قرآن پس از آن می‌گوید «تو از پیامبرانی و بر راه راست».^[۲]

• ۱–۳ خداوند سوگند یاد می‌کند که محمد پیامبر است
• ۴–۵ قرآن برای هشدار دادن به مردم مکه نازل شده است
• ۶–۹ بیشتر مردم مکه کافر و سرکش‌اند
• ۱۰–۱۱ دعوت محمد تنها برای مؤمنان پنهانی سودمند است
• ۱۲ مردگان برانگیخته خواهند شد؛ همهٔ اعمالشان ثبت شده است
• ۱۳–۱۴ دو، سپس سه فرستاده به دهکده‌ای گسیل شدند، هرچند نامشان ذکر نشده است
• ۱۵–۱۸ آنان را دروغگو خواندند و تهدید به سنگسار کردند
• ۱۹ رسولان مردم را از عذاب الهی قریب‌الوقوع بیم دادند
• ۲۰–۲۶ مرد مؤمنی به دست کافران کشته شد
• ۲۷–۲۸ ستمگران ناگهان نابود شدند
• ۲۹ مردم به‌طور کلی پیامبران خدا را رد می‌کنند
• ۳۰ پندهای گذشتگان فراموش شده است
• ۳۱–۳۳ آموزهٔ رستاخیز بیان و با مثال‌ها روشن می‌شود
• ۳۴–۴۴ قدرت و نیکویی خدا در آفریده‌هایش آشکار است
• ۴۵–۴۶ کافران نه از بیم و نه از آیات قرآن متأثر نمی‌شوند
• ۴۷–۴۸ آنان صدقه و رستاخیز را به تمسخر می‌گیرند
• ۴۹–۵۳ دمیدن در صور و روز قیامت، کافران را غافلگیر خواهد کرد
• ۵۴ داوری خدا بر اساس اعمال خواهد بود
• ۵۵–۶۵ پاداش نیکان و کیفر بدان بیان می‌شود
• ۶۶–۶۸ خدا با ستمکاران هر گونه که بخواهد رفتار می‌کند
• ۶۹–۷۰ محمد شاعر نیست؛ قرآن کلام خداست
• ۷۱–۷۳ جلوه‌های نیکی خدا در آفرینش آشکار است
• ۷۴–۷۵ مشرکان درمی‌یابند که اعتمادشان به بت‌ها بیهوده بوده است
• ۷۶ پیامبر نباید از سخنان تند مشرکان اندوهگین شود؛ خدا همه‌چیز را می‌داند
• ۷۷–۸۱ آفرینندهٔ همهٔ چیزها قادر است مردگان را زنده کند
• ۸۲ خدا می‌گوید: باش! و می‌شود
• ۸۳ ستایش ویژهٔ آفریننده و زنده‌کنندهٔ مردگان است^[۳]

گفته شده است که «یس» قلب قرآن است.^[۴] معنای «قلب» موضوع بحث‌های فراوان علمی بوده است. فصاحت این سوره به‌طور سنتی نمونه‌ای از جنبهٔ معجزه‌آسای قرآن به‌شمار می‌رود.^[۵] این سوره موضوعات اساسی قرآن را بیان می‌کند؛ از جمله حاکمیت خداوند، قدرت بی‌پایان او که در آفریده‌هایش جلوه‌گر است، بهشت، مجازات نهایی کافران، رستاخیز، مبارزهٔ مؤمنان با مشرکان و کافران، و نیز اطمینان دادن به مؤمنان که بر راه درست هستند.^[۶] سورهٔ یس پیام قرآن را به شکلی مؤثر و نیرومند، با آیاتی کوتاه و آهنگین ارائه می‌دهد. این سوره تأکید می‌کند که محمد شاعر نبوده است، بلکه بزرگ‌ترین و آخرین پیامبر خدا (خاتم‌النبیین) بوده است.

در سنن دارمی نقل شده است که پیامبر اسلام فرمود: «هر کس سورهٔ یس را در صبحگاه بخواند، نیازهایش در آن روز برآورده خواهد شد.» گرچه این روایت ضعیف (ضعیف/ضعیف‌السند) دانسته شده است، اما روایتی مشابه و موقوف (موقوف بر ابن‌عباس) وجود دارد که می‌گوید: «هر کس یس را در صبح بخواند، تا شام برای او آسانی خواهد بود، و هر کس یس را در شب بخواند، تا صبح برای او آسانی خواهد بود.» این روایت صحیح یا حسن ارزیابی شده است.^[۷]

سه موضوع اصلی در سورهٔ یس مطرح شده است: توحید (یگانگی خدا)، رسالت؛ یعنی اینکه محمد پیامبری است که از سوی خدا برای هدایت مخلوقات از طریق وحی فرستاده شده، و آخرت؛ یعنی واقعیت روز جزا. در آیهٔ ۷۰ چنین آمده است: «این [قرآن] وحی‌ای است روشنگر، تا هر کس حقیقتاً زنده است هشدار یابد، و تا حکم خدا بر کافران جاری شود.» این سوره بارها از پیامدهای انکار حقانیت یا وحی پیامبر هشدار می‌دهد و مؤمنان را به پایداری و مقاومت در برابر استهزا، ستم و تمسخر مشرکان و کافران تشویق می‌کند. استدلال‌های سوره در سه شکل ارائه می‌شود: یک تمثیل تاریخی، تأملی بر نظم موجود در جهان، و در نهایت بحثی دربارهٔ رستاخیز و مسئولیت انسان.

این سوره با تأکید بر حقانیت محمد آغاز می‌شود.^[۸] برای نمونه، در آیات ۲–۶ آمده است: «سوگند به قرآن حکیم، تو [ای محمد] بی‌تردید از پیامبران هستی، بر راهی راست، [با] وحی‌ای از جانب خدای قادر، بخشنده، تا قومی را بیم دهی که پدرانشان بیم داده نشده بودند، و از این رو ناآگاه‌اند.» بخش نخست سوره، یعنی آیات ۱–۱۲، بیشتر بر معرفی قرآن به عنوان راهنما و بر این نکته تمرکز دارد که ایمان آوردن یا نیاوردن در نهایت به ارادهٔ خداوند بستگی دارد. بیان شده است که چه هشدار داده شوند و چه نه، کافران ایمان نخواهند آورد. در آیهٔ ۱۰ چنین آمده است: «چه آنان را بیم دهی و چه بیم ندهی، یکسان است؛ آنان ایمان نخواهند آورد.»

سورهٔ یس سپس داستان پیامبرانی را بازگو می‌کند که برای هشدار دادن به کافران فرستاده شدند، اما از سوی آنان رد شدند. گرچه پیامبران ادعای حقانیت داشتند، اما کافران آنان را مردمانی عادی پنداشتند. در آیات ۱۵–۱۷ آمده است: «گفتند: ما پیامبرانِ [فرستاده شده] به سوی شما هستیم. [کافران] پاسخ دادند: شما جز انسان‌هایی همانند ما نیستید. خداوند رحمان چیزی نفرستاده است؛ شما فقط دروغ می‌گویید.» با این حال، مردی از میان همان مردم برخاست و آنان را به ایمان به پیامبران فراخواند: «و مردی از دورترین بخش شهر شتابان آمد و گفت: ای قوم من! از پیامبران پیروی کنید؛ از کسانی پیروی کنید که از شما مزدی نمی‌خواهند و خود هدایت یافته‌اند.» پس از مرگ، به او گفته شد که وارد بهشت شود، و او با حسرت بر سرنوشت کافران افسوس خورد: «گفته شد: وارد بهشت شو. گفت: ای کاش قوم من می‌دانستند که پروردگارم چگونه مرا آمرزید و در زمرهٔ گرامی‌داشتگان قرارم داد.» این سوره در اصل برای هشدار دادن به کافران نسبت به پیامدهای انکارشان نازل شده است. در آیهٔ ۳۰ آمده است: «دریغ بر مردم! هرگاه پیامبری به سویشان آمد، او را به استهزا گرفتند.» و در نهایت، این ارادهٔ خداست که چه کسی نابینا باشد و چه کسی بینا گردد.

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ یس موجود است.

متن مربوطه در ویکی‌نبشته: ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/یس

• متن سوره به همراه ترجمهٔ فارسی