جغرافیای یونان

جغرافیای یونان
قارهاروپا
منطقهجنوب اروپا
مختصات۴۰°۰۰′ شمالی ۲۱°۰۰′ شرقی / ۴۰٫۰۰۰°شمالی ۲۱٫۰۰۰°شرقی / 40.000; 21.000
مساحت۱۳۱٬۹۵۷ کیلومتر مربع (۵۰٬۹۴۹ مایل مربع)
خشکی۹۹٫۱۳%
آب۰٫۸۷%
خط ساحلی۱۳٬۶۷۶ کیلومتر (۸٬۴۹۸ مایل)
مرزها۶۸۹٫۷۶ کیلومتر (۴۲۸٫۶۰ مایل)
بالاترین نقطهالمپ
۲٬۹۱۸ متر (۹٬۵۷۳ فوت)
پست‌ترین نقطهاپیتالیو
−۶ متر (−۲۰ فوت)[۱][۲]
طولانی‌ترین رودهالیاکمون
۲۹۷ کیلومتر (۱۸۵ مایل)
بزرگ‌ترین دریاچهدریاچه تریخونیدا
۹۸٫۶ کیلومتر مربع (۳۸٫۰۷ مایل مربع)
نوع زمین۸۰٪ کوهستانی، دشت‌ها (شرق و شمال شرق)
منابع طبیعینفت خام، مگنتیت، لیگنیت، بوکسیت، انرژی برق‌آبی، سنگ مرمر، سنگ آهک، ماهی[۳]
خطرهای طبیعیزمین‌لرزه، سیل، خشکسالی و آتش‌سوزی جنگل
موضوع محیطیآلودگی هوا، آلودگی آب

یونان کشوری در اروپای جنوب شرقی و در شبه‌جزیرهٔ بالکان است.[۴] این کشور از شمال با آلبانی، مقدونیه شمالی و بلغارستان، و از شرق با ترکیه مرز زمینی دارد؛ همچنین از خاور به دریای اژه، از جنوب به دریای کرت و دریای لیبی، و از باختر به دریای یونان محدود می‌شود که یونان را از ایتالیا جدا می‌سازد.

بخش اعظم این کشور شامل سرزمینی اصلی، کوهستانی و شبه‌جزیره‌ای است که در جنوبی‌ترین نقطهٔ شبه‌جزیرهٔ بالکان به درون دریای مدیترانه پیش رفته است، همراه با شمار زیادی از جزیره‌ها که بزرگ‌ترینِ آن‌ها کرت، ائوبویا، لسبوس، رودس، خیوس، کفالونیا و کورفو هستند. گروه‌هایی از جزایر کوچک‌تر نیز شامل دودکانسا و کیکلادها می‌شوند. شبه‌جزیره‌های کوچک‌تری که از خاک اصلی پیش‌آمدگی دارند عبارتند از خالکیدیکه و پلوپونز که به‌واسطهٔ باریکه کورینس در نزدیکی شهر کورینت به خشکی اصلی پیوند می‌خورد.

عرض جغرافیایی یونان میان ۳۵ درجه تا ۴۲ درجهٔ شمالی و طول جغرافیایی آن میان ۱۹ درجه تا ۲۸ درجهٔ شرقی امتداد دارد. این موقعیت در کنار جغرافیای طبیعی، تنوع اقلیمی چشمگیری به این کشور بخشیده است.

جغرافیای طبیعی

نقشهٔ مکان‌نگاری یونان

یونان در اروپای جنوب شرقی جای دارد و هم‌مرز با دریای یونان و دریای مدیترانه است. این کشور ساختاری شبه‌جزیره‌ای همراه با مجمع‌الجزایری با حدود ۳۰۰۰ جزیره دارد.

مساحت کل کشور ۱۳۱٬۹۵۷ کیلومتر مربع (۵۰٬۹۴۹ مایل مربع) است[۵] که از این میزان، ۱۳۰٬۶۴۷ کیلومتر مربع خشکی و ۱٬۳۱۰ کیلومتر مربع پهنه‌های آبی درونی (دریاچه‌ها و رودخانه‌ها) است. مرزهای زمینی با آلبانی (۲۱۲ کیلومتر)، مقدونیه شمالی (۲۳۴ کیلومتر)، بلغارستان (۴۷۲ کیلومتر) و ترکیه (۱۹۲ کیلومتر) در مجموع نزدیک به ۱٬۱۱۰ کیلومتر برآورد می‌شود. از گسترهٔ سرزمینی یونان، ۸۳٫۳۳٪ یعنی ۱۱۰٬۴۹۶ کیلومتر مربع (۴۲٬۶۶۳ مایل مربع) به بخش خشکی اصلی و ۱۶٫۶۷٪ باقیمانده یعنی ۲۱٬۴۶۱ کیلومتر مربع (۸٬۲۸۶ مایل مربع) به قلمرو جزیره‌ای تعلق دارد.[۶]

منطقه انحصاری اقتصادی اعلام‌شدهٔ یونان دارای مساحت ۵۰۵٬۵۷۲ کیلومتر مربع (۱۹۵٬۲۰۲ مایل مربع) است. این منطقه از غرب با مناطق انحصاری اقتصادی آلبانی و ایتالیا، از جنوب با لیبی و مصر، و از شرق با قبرس و ترکیه هم‌مرز است.[۷]

۸۰ درصد از خاک یونان کوهستانی است. رشته‌کوه پیندوس از شمال غربی به جنوب شرقی در مرکز کشور امتداد یافته و بلندترین نقطهٔ آن به ۲٬۶۳۷ متر می‌رسد. دنبالهٔ همین رشته‌کوه در پهنهٔ پلوپونز و سپس زیر بستر دریای اژه ادامه یافته و شمار زیادی از جزایر اژه از جمله کرت را پدیدآورده و در ادامه به رشته‌کوه توروس در جنوب ترکیه متصل می‌شود. بخش‌های مرکزی و باختری یونان دارای قله‌های مرتفع و پرشیبی است که با ژرف‌دره‌های متعدد و پدیده‌های کارستی نظیر متئورا و ژرف‌دره ویکوس بریده شده‌اند. ژرف‌درهٔ ویکوس با دیواره‌های عمودی به عمق بیش از ۱٬۱۰۰ متر، عمیق‌ترین درهٔ جهان نسبت به پهنای خود و سومین درهٔ عمیق جهان پس از دره مس در مکزیک و گرند کنیون در ایالات متحده به‌شمار می‌رود.[۸]

کوه المپ با بلندی ۲٬۹۱۷ متر بالاتر از سطح دریای آزاد، بلندترین نقطه در یونان، هفتمین قلهٔ بلند و نهمین قله از نظر برجستگی توپوگرافی در اروپای قاره‌ای است (در شمارش همراه با کوه گرلاخوسکی و با احتساب گروسگلوکنر به عنوان کوهی مستقل).[۹] رشته‌کوه ردوپه مرز میان یونان و بلغارستان را شکل می‌دهد و پوشیده از جنگل‌های انبوه و پهناور است.

دشت‌ها در شرق تسالی (دشت تسالی)، در مرکز مقدونیه (یونان) (دشت سالونیک-یانیسا) و در تراکیه جای دارند.

نقاط اوج و فرود

  • بلندترین نقطه: المپ: ۲٬۹۱۷ متر (۹٬۵۷۰ فوت)[۵]
  • پست‌ترین نقطه: اپیتالیو: −۶ متر (−۲۰ فوت)[۲]

نقاط حدی یونان

نقاط حدی جغرافیایی یونان عبارتند از:[۱۰]

  • شمالی‌ترین نقطه: روستای اورمنیو (۴۲°۰۰′۴۱″ شمالی، ۲۶°۱۳′۱۵″ شرقی)
  • جنوبی‌ترین نقطه: جزیرهٔ گاودوس (۳۵°۴۸′۱۱″ شمالی، ۲۴°۰۷′۲۵″ شرقی)
  • شرقی‌ترین نقطه: جزیرهٔ استرونگیلی (۳۶°۰۶′۱۷″ شمالی، ۲۹°۳۸′۳۹″ شرقی)
  • غربی‌ترین نقطه: جزیرهٔ اوثونوی (۴۰°۵۱′۱۱″ شمالی، ۱۹°۲۲′۴۱″ شرقی)

منابع طبیعی

یونان ذخایر درخور توجهی از نفت خام، مگنتیت، لیگنیت، بوکسیت، انرژی برق‌آبی، سنگ مرمر و سنگ آهک دارد.[۳] یونانیان باستان از سنگ آهک به عنوان مصالح ساختمانی با دوام در بناهای متعددی همچون پارتنون استفاده می‌کردند.[۱۱] همچنین پهنهٔ آبی منطقهٔ انحصاری اقتصادی یونان زیستگاه تنوع فراوانی از زیست دریایی و ذخایر سرشار ماهی است.[۱۲]

کاربری زمین

  • زمین‌های کشاورزی: ۱۹٫۷۱٪
  • محصولات دائمی: ۸٫۹۵٪
  • سایر موارد: ۷۱٫۳۷٪ (برآورد ۲۰۱۲)

زمین‌های آبیاری‌شده: ۱۵٬۵۵۰ کیلومتر مربع (۲۰۰۷)

ناحیه‌های جغرافیایی یونان
شهرها و جزیره‌های یونان
شهرها، شهرک‌های اصلی، رودخانه‌ها، جزیره‌ها و برخی محوطه‌های باستان‌شناختی یونان.

سرزمین اصلی

سرزمین اصلی یونان جنوبی‌ترین بخش شبه‌جزیرهٔ بالکان را شکل می‌دهد که دو شبه‌جزیرهٔ کوچک‌تر نیز از آن پیش رفته است: خالکیدیکه و پلوپونز. شمال کشور دربردارندهٔ ناحیه‌های مقدونیه (یونان) و تراکیه غربی است. به سوی جنوب، گسترهٔ خشکی باریک‌تر شده و ناحیه‌های اپیروس، تسالی و یونان مرکزی را در بر می‌گیرد که ناحیهٔ آتیک و پایتخت کشور یعنی آتن در آن جای دارند. در جنوب، شبه‌جزیرهٔ کوچک‌تر پلوپونز به‌واسطهٔ خلیج کورینس و خلیج سارونیک از بخش اصلی خاک یونان جدا می‌شود، ولی از راه باریکه کورینس به آن پیوند دارد.

خشکی اصلی یونان نزدیک به ۸۰ درصد کل خاک کشور را در بر می‌گیرد و ساختاری عمدتاً کوهستانی دارد. بزرگ‌ترین رشته‌کوه یونان، رشته‌کوه پیندوس (دنبالهٔ جنوبی آلپ دیناری) است که ستون فقرات سرزمین اصلی یونان را می‌سازد و اپیروس را از تسالی و مقدونیه جدا می‌کند. بلندترین قلهٔ کشور، المپ، مرز میان تسالی و مقدونیه را تشکیل می‌دهد. بالاترین چکاد آن ۲٬۹۱۸ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و پس از قله مصلی در کوهستان ریلا، دومین قلهٔ بلند در سراسر شبه‌جزیرهٔ بالکان به‌شمار می‌رود.

شمار جزیره‌های یونان میان ۱٬۲۰۰ تا ۶٬۰۰۰ جزیره برآورد می‌شود.[۱۳] رقمی که در راهنماهای گردشگری بیشتر بدان ارجاع می‌شود ۱٬۴۲۵ جزیره است که ۱۶۶ مورد از آن‌ها مسکونی هستند.[۱۴] سازمان گردشگری یونان این آمار را ۶٬۰۰۰ جزیره اعلام کرده که ۲۲۷ مورد آن سکونت‌پذیر است.[۱۵] مجلهٔ پاری مچ این رقم را تا ۹٬۸۴۱ جزیره برمی‌شمارد که تنها ۱۶۹ تای آن‌ها دارای جمعیت انسانی دائمی و ثبت‌شده هستند.[۱۶]

جزایر یونان نزدیک به ۲۰ درصد از کل گسترهٔ کشور را در بر می‌گیرند[۱۷] و از نظر اندازه و اقلیم تفاوت‌های چشمگیری با یکدیگر دارند. بزرگ‌ترین جزیرهٔ کشور کرت و پس از آن ائوبویا در جایگاه دوم است. از دیگر جزایر بزرگ یونان می‌توان به رودس و لسبوس در دریای اژه، و کورفو و کفالونیا در دریای یونان اشاره کرد. بسیاری از جزایر کوچک‌تر یونان گروه‌ها یا زنجیره‌هایی را تشکیل می‌دهند که با نام مجمع‌الجزایر شناخته می‌شوند؛ برجسته‌ترین نمونه‌های آن کیکلادها و اسپوراد به ترتیب در جنوب و مرکز دریای اژه هستند.

جزایر اژه

جزایر دریای اژه میان خاک اصلی یونان در غرب و شمال، آناتولی در شرق و جزیرهٔ کرت در جنوب جای گرفته‌اند. این جزیره‌ها را بر پایهٔ سنت از شمال به جنوب به هفت گروه تقسیم می‌کنند:

جزایر ایونی

جزایر ایونی گروهی متشکل از هفت جزیره هستند. شش جزیرهٔ شمالی در نزدیکی کرانه‌های باختری یونان در دریای یونان جای دارند. جزیرهٔ دیگر، یعنی کیثیرا، در نزدیکی دماغهٔ جنوبی پلوپونز قرار گرفته است. جزیرهٔ کیثیرا بخشی از استان آتیک است و در تقسیمات اداری جزء جزایر ایونی به‌شمار نمی‌رود. جزایر ایونی متمایز از ناحیهٔ تاریخی ایونیه هستند که امروزه در باختر ترکیه واقع شده است.

کرت

کرت بزرگ‌ترین جزیرهٔ یونان و دومین جزیرهٔ بزرگ در مدیترانه شرقی پس از قبرس است. درازای این جزیره از شرق تا غرب ۲۶۰ کیلومتر و بیشترین پهنای آن از شمال تا جنوب ۶۰ کیلومتر است. این جزیره در نزدیکی شهرک ایراپترا باریک شده و پهنای آن به ۱۲ کیلومتر می‌رسد. کرت مساحتی برابر با ۸٬۳۳۶ کیلومتر مربع (۳٬۲۱۹ مایل مربع) و خط ساحلی به درازای ۱٬۰۴۶ کیلومتر دارد. این جزیره از شمال با دریای کرت، از جنوب با دریای لیبی، از غرب با دریای میرتو و از شرق با دریای کارپاتوس احاطه شده و در فاصلهٔ ۱۶۰ کیلومتری جنوب خاک اصلی یونان قرار دارد.

شاخصهٔ طبیعی کرت رشته‌کوهی است که از باختر به خاور کشیده شده و سه رشتهٔ فرعی را در بر می‌گیرد:

این ناهمواری‌ها دربردارندهٔ فلات‌های حاصلخیزی همچون لاسیتی، اومالوس و نیدا؛ غارهایی نظیر غار دیکتائون و غار ایدا؛ و دره‌های عمیقی مانند ژرف‌دره ساماریا هستند. منطقهٔ حفاظت‌شدهٔ ژرف‌درهٔ ساماریا زیستگاه بز کرت و کرکس ریش‌دار یا هما است که در کوهستان‌ها و صخره‌های کرت زندگی می‌کنند.

از رودخانه‌های کرت می‌توان به رود یروپوتاموس در بخش جنوبی جزیره اشاره کرد.

محیط زیست

نقشهٔ زمین‌لرزه‌ها در یونان و کشورهای همجوار از ۱۹۰۰ تا ۲۰۱۷

یونان سرزمینی عمدتاً کوهستانی با خط ساحلی بسیار طولانی و سرشار از شبه‌جزیره‌ها و جزیره‌هاست.

اقلیم این کشور دامنه‌ای گسترده از مناطق نیمه‌خشک سرد تا جنگل‌های کوهستانی اقلیم سرد را در بر می‌گیرد.

خطرات طبیعی در یونان شامل زمین‌لرزه‌های شدید، سیل، خشکسالی و آتش‌سوزی‌های جنگلی است. چالش‌های زیست‌محیطی کنونی کشور نیز مواردی چون آلودگی هوا و آلودگی منابع آبی را شامل می‌شود.

آب و هوا

سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن در یونان

یونان دارای آب و هوایی معتدل است. در سواحل و جزایر، اقلیم مدیترانه‌ای و در نواحی کوهستانی داخلی، اقلیم قاره‌ای چشمگیری حکمفرماست. تابستان‌ها گرم و خشک و زمستان‌ها سرد و مرطوب است.[۵] تابستان‌ها بدون بارش بوده و فصل آسمانِ صاف و بی‌ابر نزدیک به سه ماه به درازا می‌کشد. در ماه‌های ژوئیه و اوت، دما به ۳۰ تا ۳۵ درجه و گاه بیش از ۴۰ درجهٔ سلسیوس می‌رسد. در بخش خاوری کشور و به‌ویژه در مجمع‌الجزایر، وزش باد خنک‌کنندهٔ اتزی در تابستان گرما را تعدیل می‌کند، اما در شهرهای بزرگی چون آتن هوا می‌تواند بسیار داغ و شرجی شود. این باد گاه شدت زیادی می‌یابد و قایقرانی را دشوار می‌سازد.

یکی از ویژگی‌های برجستهٔ آب و هوای یونان، ساعات زیاد تابش آفتاب است؛ به طوری که در زمستان‌ها تا ۶ ساعت و در تابستان‌ها تا ۱۲ الی ۱۳ ساعت در روز آفتاب می‌تابد. بارندگی‌ها بیشتر در زمستان رخ می‌دهد. ریزش برف در سراسر یونان دیده می‌شود اما در مجمع‌الجزایر پدیده‌ای نادر است. در مناطق کم‌ارتفاع برف به ندرت بیش از یک روز بر روی زمین می‌ماند؛ اما بر فراز چکادهای بلند، برف تا دل تابستان پایدار است. بهار و پاییز فصل‌های گذار کوتاهی با آب و هوای متغیر هستند.[۱۸][۱۹]

آتش‌سوزی‌های گستردهٔ جنگلی تقریباً در اواخر هر تابستان مشکلاتی به بار می‌آورند و گاه به تخلیهٔ مناطق مسکونی و جان باختن ساکنان می‌انجامند.

تقسیمات کشوری

یونان حدود ۶۰۰۰ جزیره دارد که تنها ۲۲۷ مورد آن دارای سکنه است. مالک بسیاری از این جزایر افراد ثروتمند جهان هستند.[۲۰]

کشور یونان به ۱۳ ناحیه (به یونانی: Περιφέρειες، تلفظ: پـِریفِرئیـِس) تقسیم شده است. این ناحیه‌ها نیز به نوبه خود به ۵۴ شهرستان تقسیم شده‌اند.

نام ناحیه‌های یونان از این قرار است:

  1. آتیک
  2. یونان مرکزی
  3. مقدوینه مرکزی
  4. کرت
  5. مقدونیه شرقی و تراکیه
  6. اِپیروس
  7. جزایر ایونی
  8. اژه شمالی
  9. پلِپونِز
  10. اژه جنوبی
  11. تسالی
  12. یونان غربی
  13. مقدونیه غربی
نقشه ناحیه‌های یونان

شهرها


نگارخانه

جستارهای وابسته

یادداشت‌ها و منابع

  1. ↑ "Greece topographic map". Retrieved 16 February 2023.
  2. 1 2 "Η ιστορία των μετ.σταθμών της Ε.Μ.Υ στη Νέα Φιλαδέλφεια". Meteoclub. 12 Aug 2011. Archived from the original on 18 January 2022. Retrieved 16 February 2023.
  3. 1 2 "Geography of Greece". Greeka. May 11, 2014. Archived from the original on April 5, 2024. Retrieved April 27, 2024.
  4. ↑ "UNITED NATIONS GROUP OF EXPERTS ON GEOGRAPHICAL NAMES: Working Paper No. 48" (PDF). سازمان ملل متحد. 2006. Retrieved 2 September 2015.
  5. 1 2 3 CIA. "Greece Country Summary". The World Factbook. CIA. Archived from the original on 19 January 2024. Retrieved 27 April 2024.
  6. ↑ Artificial Structures and Shorelines
  7. ↑ "Marine Regions · Greek Exclusive Economic Zone (EEZ)". www.marineregions.org. Retrieved 2026-03-21.
  8. ↑ Guinness World Records 2005: Special 50th Anniversary Edition
  9. ↑ Schmitt A(1983)Nouvelles contributions à l'étude géologique des Pieria, de l'Olympe, et de l'Ossa (Grèce du Nord)[Ph.D. dissert.]. Mons, Belgium, Faculté Polytechnique de Mons
  10. ↑ "Statistical Yearbook of Greece 2009 & 2010" (PDF). مرکز آمار یونان. p. 27. Archived from the original (PDF) on 2013-12-13.
  11. ↑ "Limestone Through The Years". Impression. June 27, 2022. Archived from the original on 3 June 2023. Retrieved 27 April 2024.
  12. ↑ "Sea Around Us – Fisheries, Ecosystems and Biodiversity". Retrieved 1 April 2017.
  13. ↑ Marker, Sherry; Kerasiotis, Peter (2010). "Greece in depth". In Nadeau, Mark (ed.). Frommer's Greece. Hoboken: Wiley. p. 12.
  14. ↑ Poffley, Frewin (2002). Greek Island Hopping. Thomas Cook. p. 15.
  15. ↑ Ellinikos Organismos Tourismou (EOT). "Greek islands". Archived from the original on 3 June 2012. Retrieved 29 April 2012.
  16. ↑ "Top 5: Les plus belles îles grecques". Paris Match. 28 July 2016. Archived from the original on 21 October 2023. Retrieved 28 April 2024.
  17. ↑ Treves, Tullio; Pineschi, Laura (January 1997). The Law of the Sea. ISBN 9041103260.
  18. ↑ "Country Guide Greece". BBC Weather. Archived from the original on 9 February 2011.
  19. ↑ "Greece". Weather Online. 9 April 2024. Archived from the original on 9 April 2024.
  20. ↑ یونان برای پرداخت بدهی‌ها «جزایر خود را بفروشد», بی‌بی‌سی فارسی
  21. ↑ "'Πίνακας 1: Προσωρινά αποτελέσματα του Μόνιμου Πληθυσμού της Ελλάδος'" (PDF). National Statistical Service of Greece: Ανακοίνωση προσωρινών αποτελεσμάτων Απογραφής Πληθυσμού 2011, 22 Ιουλίου 2011.

برای مطالعه بیشتر


در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ جغرافیای یونان موجود است.

منابع


This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.