خزروان

خزروان
اطلاعات کلی
نامخزروان
منصبمرزبان
لقبشاه ری
ملیتایران، (ری)

خَزَروان پهلوانی از لشکر افراسیاب است که زال او را با ضربهٔ گرز کشت.

ریشه‌شناسی نام

نام «خزروان» از دو بخش تشکیل شده است که در گذر زمان به‌صورت یکپارچه در زبان فارسی امروزی درآمده است. بخش نخست، «خزر» است. بخش دوم، «وان»، یک واژهٔ فارسی میانه است که در ترکیب‌های کهن، معنای «دارنده»، «نگهبان» یا «محلِ» چیزی را می‌رساند.[۱] این پسوند در واژه‌هایی مانند «گله‌وان» (به‌معنای نگهبان گله) نیز به‌کار رفته است. بر این اساس، «خزروان» را می‌توان به معنای «محلِ خزر» یا «جای خزر» دانست.

خزروان در شاهنامه

متون شاهنامه مانند برخی دیگر از نام‌آوران و بزرگان خزروان را نیز در دو مقطع زمانی نام می‌برد که فاصله تاریخی زیادی از هم دارند.[۲] خزروان نخست در زمان زال بود ولی خرزوان دوم مربوط بدوران ساسانی و در زمان بهرام گور است او نیز در حمله بزرگ خاقان چین به ایران‌زمین از مرزبانان ایرانی شناخته می‌شود:

پس آگاهی آمد به بهرام‌شاهکه آمد ز چین اندر ایران سپاه
جهاندار گستهم را پیش خواندز خاقان چین چند با او براند
کجا پهلوان بود و دستور بودچو رزم آمدی پیش، رنجور بود
دگر مهرپیروز به‌زاد راسوم مهربرزین خرّاد را
چو بهرام‌پیروز بهرامیانخزروان رهّام با اندیان[۳]

مسلماً گستهم، رهام، خرّاد و خزروان در متن فوق همان نام‌آوران دوران باستان نیستند امّا ممکن است مهرپیروز، مهربرزین و اندیان متعلق به دوران ساسانی باشند.

جستارهای وابسته

پانویس

  1. ↑ Naseri, Zahra Sadat. "Grammaticalization of Persian Suffixes: From Ancient Roots to Modern Usage." *Journal of Language Research*, Razi University, Vol. 12, No. 2 (2021), pp. 145–163. Available at: jlw.razi.ac.ir
  2. ↑ همچنین خزروان نخست از کشور توران ولی خزروان دوم ایرانی است.
  3. ↑ شاهنامه. جلد هفتم. پادشاهی بهرام گور، ص ۵۳۵

منابع

  • حسین، الهی قمشه‌ای (۱۳۸۶). شاهنامه فردوسی. ترجمهٔ ناهید فرشادمهر. تهران: نشر محمد. شابک ۹۶۴-۵۵۶۶-۳۵-۵.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.